BẢN TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO 8-10-2026
Lm. Anmai, CSsR tổng hợp
https://youtu.be/dhzggiINVvA
Tìm hiểu Tin Mừng theo Thánh Máccô NƯỚC THIÊN CHÚA, DỤ NGÔN VÀ BIÊN CƯƠNG – Lm. Anmai, CSsR
T 5 tuần 27 TN : CỨ GÕ CỬA NHƯNG HÃY ĐỂ CHÚA MỞ ĐÚNG CÁNH CỬA – Lm. Anmai, CSsR
T 5 tuần 27 TN TÌM GÕ KHI NGƯỜI CON ĐỨNG TRƯỚC CỬA NHÀ CHA – Lm. Anmai, CSsR
BẢN TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO 8-10-2026
Lm. Anmai, CSsR tổng hợp
BẢN TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO ngày 8 tháng 10 năm 2026 Linh mục Anmai, Dòng Chúa Cứu Thế tổng hợp
Phụng vụ Lời Chúa – Lời nguyện – Suy niệm (Youtube & bản văn) Lễ Đ Thứ Năm tuần XXVII TN – Lm. Anmai, CSsR
LỜI NGUYỆN SÁNG THỨ NĂM TUẦN XXVII – MÙA THƯỜNG NIÊN
Lạy Cha nhân từ, chúng con tạ ơn Cha đã gìn giữ chúng con qua đêm và ban cho chúng con một ngày mới. Trong giờ phút đầu ngày, chúng con xin dâng lên Cha tâm hồn, thân xác, công việc và những người chúng con sẽ gặp. Qua lời Chúa Giêsu dạy về sự kiên trì cầu nguyện, xin cho chúng con vững tin vào tình yêu của Cha, biết đến với Cha bằng lòng đơn sơ của người con. Xin tha thứ vì những lần chúng con chỉ nhớ đến Cha khi gặp khó khăn, dễ nản lòng khi chưa được điều mình xin, hoặc muốn Cha làm theo ý mình mà chưa biết lắng nghe thánh ý Cha. Xin dạy chúng con cầu nguyện với lòng tín thác, kiên nhẫn tìm kiếm điều thiện và bền lòng bước theo Chúa giữa những thử thách.
Lạy Cha, chúng con xin Cha ban Chúa Thánh Thần để Người soi sáng trí khôn, đổi mới trái tim và hướng dẫn mọi lựa chọn hôm nay. Khi phải quyết định, xin giúp chúng con nhận ra điều ngay lành; khi mệt mỏi, xin nâng đỡ chúng con chu toàn trách nhiệm; khi gặp bất đồng, xin giữ chúng con hiền hòa và biết lắng nghe. Xin cho chúng con biết xin những điều giúp mình yêu mến Cha và phục vụ anh chị em hơn. Những điều chưa thể hiểu, những nỗi lo chưa tìm được lối giải quyết, chúng con xin phó thác trong tay Cha. Xin thương các gia đình đang khó khăn, những người đau bệnh, thất nghiệp, cô đơn và những ai đang cầu nguyện trong nước mắt. Xin ban cho họ sức mạnh, niềm hy vọng và những người sẵn lòng nâng đỡ. Xin cho chúng con cũng biết mở cửa khi người khác cần giúp đỡ, biết chia sẻ cơm bánh, thời gian và sự quan tâm. Ước gì suốt ngày hôm nay, trong mọi hoàn cảnh, chúng con luôn nhớ mình là con cái được Cha yêu thương và sống xứng đáng với tình yêu ấy. Chúng con cầu xin nhờ Đức Kitô, Chúa chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
Phụng vụ Lời Chúa – Lời nguyện – Suy niệm (Youtube & bản văn) Lễ Thứ Năm tuần XXVII TN – Lm. Anmai, CSsR
Ca nhập lễ
Lạy Chúa, Chúa đã tác tạo mọi sự theo thánh ý Chúa, và không ai có thể chống lại thánh ý Chúa. Vì Chúa đã tạo thành mọi sự trên trời dưới đất, và cả những gì trong bầu trời; Chúa là Chúa tể mọi loài.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, tình thương Chúa thật là cao cả, vượt xa mọi công trạng và ước muốn của con người, xin rộng tình tha thứ những lỗi lầm cắt rứt lương tâm chúng con, và thương ban những ơn trọng đại, lòng chúng con chẳng dám mơ tưởng bao giờ. Chúng con cầu xin…
Bài Ðọc Gl 3, 1-5
“Anh em đã lãnh nhận Thánh Thần bởi giữ luật hay bởi vâng phục đức tin?”
Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Galata.
Ôi những người Galata vô tâm trí, ai đã mê hoặc anh em bất phục chân lý tỏ bày Ðức Giêsu Kitô trước mặt anh em, Ðấng chịu đóng đinh vào thập giá trong anh em? Tôi chỉ muốn anh em cho biết một điều này: là anh em đã lãnh nhận Thánh Thần bởi giữ luật hay bởi vâng phục đức tin? Chớ thì anh em vô tâm trí đến nỗi anh em đã khởi công theo tinh thần, để rồi giờ đây kết thúc theo xác thịt sao? Anh em đã chịu đựng bao nhiêu chuyện như thế luống công sao, nếu có thể nói là luống công? Vậy Ðấng ban Thánh Thần cho anh em và làm những việc lạ lùng nơi anh em, có phải Người hành động bởi anh em giữ luật hay bởi anh em vâng phục đức tin?
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Lc 1, 69-70. 71-72. 73-75
Ðáp: Chúc tụng Chúa là Thiên Chúa của Israel, vì Chúa đã viếng thăm và cứu chuộc dân Ngài (c. 68).
Xướng: Chúa đã gầy dựng cho chúng ta một uy quyền cứu độ, trong nhà Ðavít là tôi tớ Chúa. Như Ngài đã phán qua miệng các thánh nhân từ ngàn xưa, là tiên tri của Chúa.
Xướng: Ðể giải phóng chúng ta khỏi quân thù, và khỏi tay những người ghen ghét chúng ta. Ðể tỏ lòng từ bi với tổ tiên chúng ta, và nhớ lại lời thánh ước của Ngài.
Xướng: Lời minh ước mà Ngài tuyên thệ với Abraham tổ phụ chúng ta rằng: Ngài cho chúng ta được không sợ hãi, sau khi thoát khỏi tay quân thù; phục vụ Ngài trong thánh thiện và công chính, trước tôn nhan Ngài, trọn đời sống chúng ta.
Alleluia: Lc 4, 18-19
Alleluia, alleluia! – Chúa đã sai tôi đi rao giảng Tin Mừng cho người nghèo khó, loan truyền sự giải thoát cho kẻ bị giam cầm. – Alleluia.
Phúc Âm: Lc 11, 5-13
“Các con hãy xin thì sẽ được”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Nếu ai trong các con có người bạn, giữa đêm khuya đến nói với người ấy rằng: “Anh ơi, xin cho tôi vay ba chiếc bánh, vì tôi có anh bạn đi đường ghé lại nhà tôi, mà tôi không có gì thết đãi anh ấy”. Và từ trong nhà có tiếng người ấy đáp: “Xin đừng quấy rầy tôi, vì cửa đã đóng, các con tôi và tôi đã lên giường nằm rồi, tôi không thể chỗi dậy lấy bánh cho anh được”. Thầy bảo các con, dù người đó không dậy vì tình bạn để lấy bánh cho người bạn, người đó cũng sẽ dậy, ít nữa là vì sự quấy rầy của người kia mà cho anh ta tất cả những gì anh ta cần.
“Và Thầy bảo các con: Các con hãy xin thì sẽ được, hãy tìm thì sẽ gặp, hãy gõ thì sẽ mở cho. Vì hễ ai xin thì sẽ được, ai tìm thì sẽ gặp, ai gõ thì sẽ mở cho. Người cha nào trong các con có đứa con xin bánh mà lại cho nó hòn đá ư? Hay nó xin cá lại cho nó con rắn thay vì cá sao? Hay nó xin quả trứng, lại cho nó con bọ cạp ư? Vậy nếu các con là những kẻ gian ác, còn biết cho con cái mình những của tốt, phương chi Cha các con trên trời sẽ ban Thánh Thần cho những kẻ xin Người”.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, chính Chúa đã thiết lập lễ tế này để chúng con dâng lên mà tỏ lòng thần phục tôn kính; xin Chúa thương chấp nhận và thánh hoá chúng con, xin cho chúng con được hưởng dồi dào ơn cứu chuộc. Chúng con cầu xin…
Ca hiệp lễ
Chúa nhân lành đối với những ai trông cậy vào Người, và đối với tâm hồn kiếm tìm Người.
Hoặc đọc:
Chỉ có một tấm bánh, nên tuy nhiều, chúng ta cũng chỉ là một thân thể, vì hết thảy chúng ta thông phần cùng một tấm bánh, và cùng một chén rượu
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, chúng con vừa lãnh nhận Mình và Máu Ðức Kitô, xin cho chúng con được nên một với Người và no say tình Chúa. Chúng con cầu xin…
KHI LÒNG NGƯỜI VẪN GÕ CỬA TRONG ĐÊM
Suy niệm Thứ Năm Tuần XXVII – Mùa Thường Niên
Có những đêm trong đời, người ta không mất ngủ vì tiếng động bên ngoài, nhưng vì một nỗi lo không chịu nằm yên trong lòng. Căn nhà đã tắt đèn, người thân đã ngủ, đường phố đã thưa xe, vậy mà trong tâm hồn vẫn có một cánh cửa đang đóng kín. Bên ngoài cánh cửa ấy là một người mẹ lo cho đứa con ngày càng xa gia đình; một người cha vừa mất việc nhưng chưa dám nói với vợ; một người trẻ đứng trước tương lai mà không biết mình phải đi về đâu; một người bệnh nghe những lời giải thích của bác sĩ nhưng vẫn chưa thể đón nhận điều đang xảy đến; một người phục vụ trong giáo xứ đã cố gắng rất nhiều mà càng cố lại càng cảm thấy cô độc. Có những đêm, chúng ta không cần một bài diễn thuyết dài. Chúng ta cần được biết rằng vẫn có một nơi để tìm đến, một Đấng để thưa chuyện, một tình yêu không quay lưng khi mình đã hết khả năng tự giải quyết. Và chính giữa những đêm như thế, đời sống cầu nguyện bộc lộ chiều sâu thật của nó. Cầu nguyện không chỉ là việc đạo đức của người đang bình an. Cầu nguyện còn là tiếng thở của người không biết phải làm gì, là sự trở về của người đã đi quá xa, là bàn tay run rẩy của người vẫn muốn nắm lấy Thiên Chúa dù chưa thấy con đường phía trước.
Chúng ta thường nghĩ rằng mình cần chuẩn bị một tâm hồn thật đẹp mới có thể đến với Chúa. Phải bớt nóng giận, phải sống tốt hơn, phải giải quyết xong những chuyện rắc rối, phải có một chút bình an rồi mới cầu nguyện cho xứng đáng. Nhưng nếu chờ đến khi lòng mình hoàn toàn ngay ngắn, có khi chúng ta sẽ chờ suốt đời. Một người bệnh không đợi khỏe rồi mới tìm đến nơi chữa bệnh. Một người lạc đường không đợi tìm được đường rồi mới xin chỉ dẫn. Một tâm hồn đang rối cũng không cần giả vờ thanh thản mới được bước vào sự hiện diện của Thiên Chúa. Chúng ta có thể đến với Chúa trong tình trạng đang có: mệt mỏi, bực bội, nghi ngờ, xấu hổ, thất vọng, thậm chí không biết phải gọi tên cảm xúc của mình như thế nào. Điều cần thiết trước hết là sự chân thật. Có những lời cầu nguyện nghe rất đẹp nhưng người đọc lại đang trốn tránh chính mình. Ngược lại, có những lời thưa vụng về, đứt quãng, không trọn câu, nhưng chứa cả một trái tim đang mở ra. Thiên Chúa không cần chúng ta diễn một vai đạo đức trước mặt Người. Người muốn gặp con người thật của chúng ta, bởi chính con người thật ấy đang cần được yêu thương và đổi mới.
Một trong những trở ngại lớn của đời sống cầu nguyện là nỗi sợ mình trở thành gánh nặng. Có người từ nhỏ đã quen nghe rằng mình đòi hỏi quá nhiều, làm phiền quá nhiều, yếu đuối quá nhiều. Khi lớn lên, họ học cách tự nuốt lấy mọi nỗi buồn. Cần giúp đỡ mà không dám nói. Bị tổn thương mà chỉ mỉm cười. Kiệt sức mà vẫn nhận thêm công việc. Trong gia đình, họ sợ làm người khác lo. Trong cộng đoàn, họ sợ bị đánh giá là thiếu trưởng thành. Và khi đến với Chúa, họ cũng mang theo cùng một nỗi sợ: có lẽ chuyện của mình quá nhỏ, có lẽ mình đã xin quá nhiều, có lẽ Chúa cũng mệt vì phải nghe mình lặp lại những điều cũ. Nhưng tình yêu của Thiên Chúa không vận hành theo sự cáu gắt của con người. Người không đo giá trị của một người bằng mức độ người ấy ít cần đến Người. Được làm con có nghĩa là được phép cần đến Cha. Chúng ta không làm Thiên Chúa vui bằng cách chứng minh rằng mình có thể sống mà không cần Người. Chúng ta bước vào tình yêu của Người khi thôi coi sự yếu đuối của mình là điều phải giấu kín và bắt đầu đem nó đến trong niềm tín thác.
Điều ấy cũng đặt ra một câu hỏi rất thực tế cho đời sống cộng đoàn: người đang yếu có được phép yếu giữa chúng ta không? Một cộng đoàn có thể tổ chức rất tốt, sinh hoạt rất đều, đọc kinh rất sốt sắng, nhưng nếu mọi người đều phải tỏ ra ổn thì nơi ấy vẫn chưa thật sự trở thành mái nhà. Có những người chỉ được đón nhận khi còn khỏe, còn nhanh nhẹn, còn đóng góp được, còn mang lại lợi ích. Đến lúc họ đau bệnh, chậm chạp, dễ quên, ít nói hoặc không còn làm được như trước, họ bắt đầu cảm thấy mình đứng bên lề. Có những người sau một thất bại không cần bị nhắc lại lỗi lầm mỗi lần gặp mặt; họ cần một cơ hội để bắt đầu. Có những người đang buồn không cần nghe ngay một lời khuyên; họ cần có ai đó ngồi lại đủ lâu để nỗi buồn được nói thành lời. Nếu chúng ta mong Thiên Chúa lắng nghe mình trong đêm, chúng ta cũng cần học cách lắng nghe những tiếng gõ cửa đang đến với mình. Đôi khi tiếng gõ ấy không phát ra bằng âm thanh. Nó xuất hiện trong một ánh mắt tránh né, một người bỗng vắng mặt nhiều lần, một tin nhắn ngắn hơn thường lệ, một nụ cười thiếu sức sống, một câu trả lời rằng mọi sự vẫn bình thường nhưng giọng nói lại đầy mệt mỏi.
Hình ảnh một người tìm bánh giữa đêm cho người khách vừa đến làm sáng lên một chiều kích rất đẹp của cầu nguyện: đem nhu cầu của người khác vào trong tương quan của mình với Chúa. Người cầu nguyện không chỉ đứng đó với cái đói của bản thân. Người ấy còn mang theo cái đói của một người đang cần được đón tiếp. Đời sống chúng ta cũng có nhiều lúc như thế. Một người tìm đến xin lời khuyên, nhưng chúng ta không có câu trả lời. Một đứa con cần được nâng đỡ, nhưng cha mẹ cũng đang hoang mang. Một người giáo dân cần một lời giúp họ đứng dậy, nhưng người phục vụ cũng đang khô cạn. Một gia đình cần được hòa giải, nhưng mọi nỗ lực đều như chạm vào bức tường. Đó là lúc chúng ta nhận ra mình không đủ bánh. Chúng ta có lòng muốn giúp, nhưng thiện chí không tự động trở thành sự khôn ngoan. Chúng ta có trách nhiệm, nhưng trách nhiệm không làm cho sức lực trở nên vô tận. Cầu nguyện bắt đầu sâu hơn khi chúng ta dám nhận rằng mình cần được nuôi dưỡng để có thể nuôi dưỡng người khác, cần được soi sáng để có thể đồng hành, cần được chữa lành để việc phục vụ không trở thành nơi trút những tổn thương chưa được nhìn nhận.
Người phục vụ dễ bị mắc vào một cám dỗ âm thầm: phải luôn có điều gì để trao. Phải có câu trả lời, phải có giải pháp, phải có sức lực, phải có thái độ tích cực. Vì thế, khi cạn kiệt, họ thường giấu đi. Họ vẫn nói những lời nâng đỡ nhưng trong lòng không còn được nâng đỡ. Họ vẫn khuyên người khác tín thác nhưng bản thân lại sống trong lo âu kéo dài. Họ vẫn tổ chức những giờ cầu nguyện nhưng nhiều ngày không có một khoảng lặng thật sự để đứng trước Chúa. Nếu tình trạng ấy kéo dài, lòng nhiệt thành có thể chuyển thành cáu gắt. Người khác xin giúp đỡ trở thành người làm phiền. Những việc trước đây được làm bằng tình yêu nay được làm bằng sự chịu đựng. Và người phục vụ bắt đầu trách cộng đoàn vì đã lấy đi quá nhiều, trong khi chính mình cũng chưa học cách nhận biết giới hạn và xin trợ giúp. Trở về với cầu nguyện trong hoàn cảnh ấy là một hành động rất cần thiết. Không phải để có thêm sức mà tiếp tục ôm hết mọi việc, nhưng để đủ sáng suốt phân định việc nào mình cần làm, việc nào nên trao cho người khác, việc nào phải tạm dừng và điều gì cần được chữa lành trong lòng.
Trong đời sống gia đình cũng vậy, tình yêu không được nuôi dưỡng chỉ bằng những cố gắng bên ngoài. Một người mẹ có thể chăm sóc mọi việc rất chu đáo nhưng vẫn mang trong lòng cảm giác không ai hiểu mình. Một người cha có thể làm việc vất vả nhưng càng ngày càng ít biết nói chuyện với con. Hai vợ chồng có thể cùng lo cho gia đình mà lại dần sống như hai người quản lý chung một căn nhà. Khi chỉ còn công việc, tiền bạc, lịch học, lịch khám bệnh, những khoản phải trả và những trách nhiệm phải hoàn thành, tâm hồn dễ bị bỏ đói. Một mái nhà cần cơm ăn, nhưng cũng cần sự hiện diện. Cần người làm việc, nhưng cũng cần người biết dừng lại. Cần lời nhắc nhở, nhưng cũng cần lời cảm ơn. Cần sửa sai, nhưng cũng cần cảm giác mình vẫn được yêu trong lúc chưa hoàn hảo. Cầu nguyện có thể giúp gia đình tìm lại chiều sâu ấy nếu lời cầu nguyện được nối với cách sống cụ thể. Sau giờ kinh, người chồng biết hỏi vợ có mệt không; người vợ biết lắng nghe một điều chồng đang lo; cha mẹ dành thời gian cho con mà không cầm điện thoại; con cái biết quan tâm đến sức khỏe của ông bà. Chính những thay đổi nhỏ ấy làm cho lời kinh có chỗ ở trong đời sống.
Tuy nhiên, khi nói đến việc kiên trì cầu nguyện, chúng ta cần đối diện với một khó khăn thật: có những điều đã xin rất lâu mà vẫn chưa thấy thay đổi. Một người cầu cho gia đình hòa thuận nhưng những cuộc cãi vã vẫn tiếp diễn. Một người cầu cho người thân bỏ thói quen gây hại nhưng lời hứa rồi lại bị phá vỡ. Một người cầu cho bệnh tật được chữa lành nhưng cơ thể vẫn yếu đi. Một người cầu cho mình thoát khỏi một tính xấu nhưng sau nhiều cố gắng vẫn có lúc sa ngã. Nếu chỉ nói rằng cứ cầu nguyện rồi mọi điều sẽ được như ý, chúng ta sẽ không chạm đến được kinh nghiệm đau đớn của những người ấy. Đức tin không cho phép chúng ta biến Thiên Chúa thành một bảo đảm rằng đời mình sẽ tránh được mọi mất mát. Cầu nguyện cũng không phải một công thức để kiểm soát kết quả. Chúng ta được mời gọi xin, nhưng không được hứa rằng mọi sự sẽ diễn ra theo đúng hình dung và thời hạn của mình. Điều ấy khó chấp nhận, nhất là khi điều chúng ta xin hoàn toàn chính đáng và liên quan đến người mình yêu.
Trong những hoàn cảnh như thế, điều đầu tiên cộng đoàn cần làm là tránh những lời giải thích vội vàng. Đừng nói với một người đau khổ rằng họ chưa đủ tin chỉ vì điều họ xin chưa xảy đến. Đừng làm một người đang tang chế phải mang thêm cảm giác có lỗi vì đã không cầu nguyện đúng cách. Đừng lấy sự bình an của mình làm thước đo cho cuộc vật lộn nội tâm của người khác. Có những nỗi đau cần được đồng hành trước khi có thể được diễn tả thành lời. Có những người vẫn đến nhà thờ nhưng không hát nổi một câu. Có những người ngồi trước Chúa rất lâu mà chỉ khóc. Có những người cảm thấy giận, rồi lại sợ vì mình đang giận. Sự chăm sóc mục vụ cần đủ dịu dàng để họ không phải che giấu những điều ấy. Một người đang đau vẫn có thể ở trong tương quan với Thiên Chúa bằng chính lời than của mình. Điều đáng quý là họ còn hướng nỗi đau về Người, còn đem sự đổ vỡ vào trước mặt Người, còn để một sợi dây mong manh nối mình với tình yêu, dù hiện tại họ chưa cảm thấy được nâng đỡ.
Sự kiên trì trong cầu nguyện vì thế có một vẻ đẹp rất khác với sự lì lợm muốn đạt bằng được điều mình đòi hỏi. Kiên trì là tiếp tục hiện diện trong tương quan, tiếp tục tìm kiếm điều thiện, tiếp tục để lòng mình có thể được hướng dẫn. Có khi lời xin ban đầu cần được mở rộng. Chúng ta xin cho một người thay đổi, rồi dần nhận ra mình cũng cần thay đổi cách đối xử với họ. Chúng ta xin cho một công việc thành công, rồi nhận ra thành công ấy có thể đang lấy đi sự bình an của gia đình. Chúng ta xin cho người khác hiểu mình, rồi nhận ra mình chưa từng thật sự nghe họ. Chúng ta xin cho khỏi sợ, nhưng điều cần học trước mắt là làm một việc đúng ngay cả khi vẫn còn sợ. Sự trưởng thành của lời cầu nguyện không khiến nhu cầu ban đầu trở nên vô nghĩa. Nó giúp chúng ta nhìn nhu cầu ấy trong một chân trời rộng hơn, nơi sự thật, tình yêu và trách nhiệm cùng được xem xét. Người cầu nguyện lâu ngày cần trở nên mềm lòng hơn, trung thực hơn và có khả năng nhận ra điều mình trước đây không muốn thấy.
Điều này đặc biệt cần thiết khi chúng ta cầu nguyện cho cộng đoàn. Chúng ta dễ xin cho mọi người hiệp nhất, nhưng lại mong sự hiệp nhất ấy được thực hiện bằng việc mọi người nghĩ giống mình. Chúng ta dễ xin cho cộng đoàn bình an, nhưng lại không muốn nói đến những vấn đề đang gây tổn thương. Chúng ta dễ xin cho công việc thuận lợi, nhưng không sẵn lòng sửa một cách làm thiếu công bằng. Lời cầu nguyện sẽ trở nên sâu sắc khi chúng ta để Chúa chất vấn những lợi ích mình đang bảo vệ. Có phải tôi đang xin cho người khác phục thiện, trong khi chính tôi không chịu nhận sai? Có phải tôi đang cầu cho người ta bớt tự ái, trong khi cách nói của tôi thường làm họ mất mặt? Có phải tôi đang xin cho giới trẻ trở lại với cộng đoàn, trong khi tôi chỉ muốn họ đến để làm theo những chương trình đã định sẵn? Có phải tôi đang mong mọi người phục vụ quảng đại, nhưng chưa từng quan tâm họ có đang quá tải hay không? Những câu hỏi ấy có thể gây khó chịu, nhưng sự khó chịu ấy có ích nếu nó giúp chúng ta bước ra khỏi một lối cầu nguyện chỉ xác nhận rằng mình luôn đúng.
Một cộng đoàn trưởng thành cần biết đặt những lời xin lớn bên cạnh những hành động nhỏ. Xin cho hiệp nhất thì phải ngưng kể chuyện làm người khác mất uy tín. Xin cho bác ái thì phải xem có ai đang bị bỏ quên. Xin cho có thêm người phục vụ thì phải tập trao việc, hướng dẫn và tin tưởng. Xin cho giới trẻ trưởng thành thì phải cho họ cơ hội thử, sai, học và làm lại. Xin cho người nghèo được nâng đỡ thì phải có cách giúp đỡ kín đáo, tôn trọng và thực tế. Xin cho các gia đình được bình an thì phải tạo những nơi người đang khủng hoảng có thể tìm đến mà không sợ bị bàn tán. Mỗi lời cầu nguyện đều có thể mở ra một trách nhiệm. Và đôi khi điều làm chúng ta ngần ngại cầu nguyện thật lòng chính là biết rằng nếu xin Chúa mở mắt cho mình, chúng ta sẽ không thể tiếp tục nói rằng mình không thấy nhu cầu của người bên cạnh. Một trái tim được soi sáng sẽ khó giữ nguyên sự dửng dưng.
Có một nỗi bất an khác khiến con người cầu nguyện trong mệt mỏi: chúng ta cho rằng mình phải làm đủ tốt mới xứng đáng được yêu. Lối nghĩ ấy rất dễ len vào đời sống đạo. Chúng ta đếm những việc đã làm, những lần đã hy sinh, những trách nhiệm đã hoàn thành, rồi âm thầm mong Thiên Chúa phải đáp lại bằng một kết quả thuận lợi. Khi kết quả không đến, lòng bắt đầu cay đắng. Người ấy cảm thấy mình đã cố gắng rất nhiều mà vẫn không được bù đắp. Nhưng tương quan với Thiên Chúa không thể được xây dựng như một bảng thanh toán. Việc lành vẫn cần thiết, sự trung tín vẫn quý giá, kỷ luật vẫn giúp đời sống được vững vàng; tuy nhiên, tất cả những điều ấy cần được sống trong tình yêu. Nếu mỗi việc tốt đều trở thành một khoản ghi nợ, tâm hồn sẽ khó có bình an. Chúng ta sẽ phục vụ mà luôn theo dõi xem mình có được nhìn nhận đủ không, hy sinh mà chờ người khác phải biết ơn, cầu nguyện mà chờ Chúa phải chứng minh Người ưu đãi mình. Một đời sống như thế có thể rất bận rộn nhưng lại ít tự do.
Được giải thoát khỏi lối tính toán ấy là một bước lớn của đức tin. Chúng ta tập làm điều thiện vì điều thiện đáng được thực hiện; tập yêu vì người khác có phẩm giá; tập trung tín vì mối tương quan này đáng để mình gìn giữ. Khi làm được một việc tốt, chúng ta có thể vui và biết ơn, nhưng không cần dùng nó để đứng cao hơn người khác. Khi thất bại, chúng ta cần nhận trách nhiệm và sửa sai, nhưng không phải kết luận rằng mình đã trở thành một người không còn được yêu. Tâm hồn càng vững trong tình yêu của Thiên Chúa, càng có khả năng nhìn nhận sự thật về mình mà không sụp đổ. Người ấy có thể nhận lời góp ý mà không lập tức chống trả. Có thể xin lỗi mà không thấy toàn bộ giá trị của mình bị xóa bỏ. Có thể nhường một công việc mà không nghĩ rằng mình không còn quan trọng. Có thể để người khác làm tốt hơn mà không xem điều ấy là một sự đe dọa. Cầu nguyện nuôi dưỡng sự tự do nội tâm ấy bằng cách đưa chúng ta trở lại với một tình yêu sâu hơn sự khen chê.
Trong cộng đoàn, rất nhiều xung đột bắt nguồn từ một nhu cầu tốt nhưng chưa được nhận biết đúng: nhu cầu được coi trọng. Một người phản ứng mạnh vì ý kiến không được chọn. Một người buồn nhiều ngày vì không được nhắc tên. Một người làm việc tận tâm nhưng khó chấp nhận khi có ai góp ý. Một người giữ chặt trách nhiệm vì sợ khi giao việc đi, mình cũng sẽ bị quên. Bề ngoài đó có thể là cuộc tranh luận về một chương trình, một thời gian biểu, một vị trí trong ban phục vụ; bên trong lại là câu hỏi về giá trị bản thân. Người ấy đang cần được biết rằng mình vẫn có chỗ trong cộng đoàn. Nếu chỉ nhìn hành vi rồi trách móc, chúng ta có thể bỏ qua nỗi sợ đang thúc đẩy hành vi ấy. Nhưng nếu chỉ thông cảm mà không giúp họ thay đổi, cộng đoàn lại bị đặt dưới sức ép của một nhu cầu không có giới hạn. Cần vừa đối xử bằng sự tôn trọng, vừa giữ sự công bằng, vừa giúp nhau khám phá một nền tảng vững hơn cho phẩm giá của mình. Cầu nguyện hỗ trợ quá trình ấy khi mỗi người tập đứng trước Chúa mà không cần mang theo chức vụ, thành tích hay sự hơn thua.
Đôi khi chúng ta cần học một cách cầu nguyện rất đơn sơ: dừng lại và gọi đúng tên điều đang xảy ra trong lòng. Tôi đang giận vì bị hiểu lầm. Tôi đang ghen vì người khác được quý mến. Tôi đang sợ vì công việc không còn chắc chắn. Tôi đang buồn vì một người thân không còn gần gũi như trước. Tôi đang mệt vì nhiều tuần chưa được nghỉ. Khi cảm xúc được gọi tên, chúng ta có cơ hội đối diện với nó cách tỉnh táo hơn. Một cơn giận không được nhìn nhận có thể biến thành những lời châm chọc. Một nỗi buồn bị chôn kín có thể xuất hiện như sự lạnh lùng. Một sự kiệt sức không được thừa nhận có thể làm ta kết án mọi người là ích kỷ. Trước mặt Chúa, chúng ta tập ngừng tự bào chữa một lúc để thấy điều mình đang mang. Sau đó, chúng ta có thể hỏi: điều gì trong cảm xúc này cần được lắng nghe, điều gì cần được điều chỉnh, điều gì đòi hỏi tôi nói chuyện với ai đó, điều gì cần một thời gian nghỉ ngơi? Cầu nguyện chân thật giúp đời sống trở nên cụ thể hơn.
Một người cha đang nóng giận có thể cần thinh lặng vài phút trước khi nói với con. Một người vợ đang tủi thân có thể cần diễn tả nỗi buồn bằng một câu rõ ràng thay vì chờ chồng tự đoán rồi thất vọng. Một người trong ban phục vụ đang bất mãn có thể cần xin một cuộc trao đổi riêng thay vì đưa chuyện lên nhóm chung. Một người cảm thấy bị bỏ quên có thể cần nói nhu cầu của mình với người có trách nhiệm, thay vì âm thầm rút lui và nuôi cảm giác mọi người đều vô tâm. Những hành động ấy đòi hỏi can đảm. Có khi cầu nguyện đem lại chính sự can đảm để làm một việc bình thường mà chúng ta đã né tránh rất lâu. Chúng ta mong một sự thay đổi lớn từ trời, trong khi bước cần làm hôm nay là một lời nói trung thực, một cuộc hẹn, một lời xin lỗi, một quyết định dừng tranh luận khi cả hai đều đang mất bình tĩnh. Chúa có thể nâng đỡ chúng ta ngay trong khả năng thực hiện những bước nhỏ ấy.
Đời sống cầu nguyện cũng cần giúp chúng ta phân biệt sự phó thác với việc bỏ mặc trách nhiệm. Có người cầu cho hôn nhân được chữa lành nhưng không muốn thay đổi lời nói gây tổn thương. Có người cầu cho con học tốt nhưng ít quan tâm đến tâm trạng và nhịp sinh hoạt của con. Có người cầu cho cộng đoàn vượt qua khó khăn nhưng không chịu cùng xem lại cách tổ chức. Có người cầu cho một người thân thoát khỏi thói quen gây hại nhưng cả gia đình vẫn tiếp tục che giấu và gánh mọi hậu quả thay cho người ấy. Phó thác chân thật đi cùng với việc làm phần mình trong khả năng và trách nhiệm. Chúng ta cần tìm sự trợ giúp phù hợp, cần học điều mình chưa biết, cần nói rõ điều đang gây hại, cần biết rằng có những vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng thiện chí. Khi một hoàn cảnh vượt quá sức mình, việc xin trợ giúp là một hành động có trách nhiệm. Đời sống đức tin có thể làm cho chúng ta đủ khiêm tốn để tìm đến người có chuyên môn, đủ can đảm để bước ra khỏi sự im lặng và đủ kiên nhẫn để theo đuổi một tiến trình lâu dài.
Một điều khác cần được gìn giữ là ý nghĩa đúng của lòng tha thứ. Khi cầu cho gia đình và cộng đoàn được bình an, chúng ta không nên đồng hóa bình an với việc mọi người thôi nhắc đến sự thật. Có những vết thương cần được thừa nhận. Có những thiệt hại cần được khắc phục. Có những hành vi phải chấm dứt. Người bị tổn thương cần được bảo vệ và được lắng nghe. Tha thứ có thể khởi đầu một hành trình giải thoát nội tâm, nhưng lòng tin đã bị phá vỡ cần được xây dựng lại bằng những hành động đáng tin qua thời gian. Không thể bắt một người lập tức cảm thấy an toàn chỉ vì người gây hại đã nói một lời xin lỗi. Cầu nguyện cho hòa giải cần đi cùng với việc tôn trọng tiến trình ấy. Một cộng đoàn biết cầu nguyện sẽ xin cho mình có đủ lòng thương xót để không nuôi hận thù, đồng thời đủ sự ngay thẳng để không che đậy điều sai trái. Sự dịu dàng và sự thật cần có mặt cùng nhau trong cách chúng ta chăm sóc những người đang bị thương.
Khi hướng về Thiên Chúa như Cha, có người tìm thấy ngay sự gần gũi; cũng có người cảm thấy khó khăn vì ký ức gia đình của mình đầy đau đớn. Một người từng sống dưới những lời đe dọa có thể khó tin rằng mình được đón nhận khi phạm lỗi. Một người thường bị so sánh có thể tưởng rằng Thiên Chúa cũng luôn thất vọng về mình. Một người bị bỏ rơi có thể nghe nói đến tình yêu nhưng trong lòng vẫn chờ ngày tình yêu ấy biến mất. Vì thế, đời sống cầu nguyện của mỗi người có một lịch sử cần được tôn trọng. Chúng ta không thể yêu cầu mọi người cảm nhận sự thân mật theo cùng một cách. Có người cần nhiều thời gian mới dám thưa một điều riêng tư với Chúa. Có người cần được đồng hành để hiểu rằng những gì mình đã chịu từ con người không phải là thước đo tình yêu của Thiên Chúa. Có người bắt đầu bằng một câu rất ngắn, lặp lại trong nhiều ngày, rồi dần lòng mới mở ra. Sự trưởng thành ấy thường kín đáo. Nó có thể diễn ra trong việc một người lần đầu dám tin rằng mình được phép nghỉ, được phép xin giúp đỡ, được phép nói mình đau.
Tình yêu của Cha cũng giúp chúng ta xem lại những điều mình đang xin. Có những điều chúng ta muốn vì chúng tốt; có những điều chúng ta muốn vì sợ bị thua kém; có những điều chúng ta muốn chỉ vì ai đó đã có. Một người xin được thành công nhưng sâu bên trong là nỗi sợ bị coi thường. Một người xin con phải nổi bật nhưng bên dưới là sự bất an của chính cha mẹ. Một người xin được giữ một vị trí nhưng thật ra đang tìm một nơi bảo đảm rằng mình có giá trị. Những nhu cầu sâu ấy cần được nhận ra. Nếu không, ngay cả khi đạt được điều mong muốn, chúng ta vẫn có thể không bình an. Có chức vụ rồi lại sợ mất chức vụ. Có lời khen rồi lại lo ngày mai không được khen. Con đạt thành tích rồi lại có một thành tích cao hơn để theo đuổi. Cầu nguyện có thể đưa chúng ta đến chỗ hỏi mình đang thật sự đói điều gì. Có khi điều cần xin là sự tự do khỏi việc so sánh, là khả năng yêu con trong sự khác biệt của con, là lòng can đảm để sống một cuộc đời tốt mà không cần luôn nổi bật.
Trong chiều sâu ấy, việc xin ơn Chúa Thánh Thần trở nên hết sức thiết thực. Chúng ta cần Người trong những phút chuẩn bị nói một lời có thể làm người khác đau. Cần Người khi định truyền đi một câu chuyện chưa biết rõ sự thật. Cần Người khi muốn dùng quyền của mình để buộc người khác im lặng. Cần Người khi đứng trước một người khó thương và nhận ra mình chỉ muốn tránh đi. Cần Người khi có một ý kiến tốt nhưng lòng lại đầy kiêu ngạo. Cần Người khi biết mình sai mà vẫn đang tìm cách giải thích cho có lợi. Ơn của Người có thể được nhận biết trong một sự dừng lại đúng lúc, một lời nói bớt gay gắt, một khả năng nghe thêm, một quyết định chọn sự công bằng dù mình phải chịu thiệt. Những hoa trái ấy thường không làm người ta kinh ngạc ngay, nhưng chúng làm đời sống chung thay đổi. Một gia đình có thêm một người biết giữ lời. Một cộng đoàn có thêm một người không tham gia nói xấu. Một người phục vụ biết nhận lỗi. Những điều ấy đem lại một sự an toàn rất thật cho những người chung quanh.
Chúng ta cũng cần dành cho việc cầu nguyện một thời gian có thể giữ được trong nhịp sống thực tế. Nếu chỉ đợi khi rảnh, nhiều người sẽ không bao giờ có giờ cầu nguyện. Nếu đặt ra một chương trình quá sức, họ có thể làm vài ngày rồi bỏ và cảm thấy có lỗi. Bắt đầu bằng một khoảng thời gian nhỏ nhưng rõ ràng thường hữu ích hơn. Buổi sáng, trước khi cầm điện thoại, dành vài phút để hiện diện trước Chúa và trao ngày sống. Giữa ngày, khi thấy lòng quá căng, dừng lại một lúc để nhận ra mình đang sống như thế nào. Buổi tối, xem lại một việc đáng biết ơn, một điều cần sửa và một người mình cần quan tâm. Người có điều kiện có thể dành thêm thời gian cho Lời Chúa, Thánh lễ, chầu Thánh Thể và thinh lặng. Người đang chăm bệnh nhân hoặc nuôi con nhỏ có thể cầu nguyện bằng những lời rất ngắn giữa công việc. Điều quan trọng là giữ một tương quan có thật và trung tín, rồi để tương quan ấy dần thấm vào cách nói, cách chọn lựa và cách đối xử.
Với cộng đoàn, giờ cầu nguyện cần có sự chuẩn bị nhưng cũng cần khoảng trống cho tâm hồn. Nếu mọi phút đều được lấp đầy bằng lời, người mệt có thể chỉ cố theo cho kịp. Một khoảng thinh lặng vừa đủ giúp người ta đem đời mình vào trước mặt Chúa. Những ý nguyện cụ thể giúp cộng đoàn nhớ đến người đang bệnh, người vừa mất người thân, gia đình đang khó khăn, người trẻ đang phân vân, người phục vụ đang kiệt sức. Đồng thời, sự tế nhị cần được giữ gìn để việc cầu nguyện không trở thành nơi công khai những chuyện riêng tư. Có thể cầu cho một gia đình đang cần nâng đỡ mà không kể lại chi tiết cuộc khủng hoảng của họ. Có thể quan tâm một người mà không khiến họ bị mọi ánh mắt dò xét. Khi cầu nguyện chung, chúng ta đang học mang nhau trong lòng. Việc mang nhau ấy cần tiếp tục sau giờ kinh, bằng sự kín đáo, một cuộc thăm hỏi, một sự giúp đỡ thiết thực và việc giữ gìn danh dự cho người đang gặp khó khăn.
Có những ngày cầu nguyện khô khan đến mức chúng ta tưởng mình không làm được gì. Không có cảm xúc, không có ý tưởng, không có sự ấm áp từng có trước đây. Nhưng cảm xúc không phải thước đo duy nhất của tình yêu. Một người chăm sóc người bệnh qua nhiều đêm có thể rất mệt mà vẫn yêu sâu sắc. Một người giữ lời hứa trong ngày khó khăn có thể không thấy hào hứng mà vẫn đang sống sự trung tín. Trong cầu nguyện cũng vậy, việc hiện diện khi lòng khô khan vẫn có giá trị. Chúng ta có thể ngồi yên một lúc, đọc chậm một đoạn ngắn, thưa một điều đơn sơ rồi tiếp tục ngày sống. Đồng thời, cần biết xem mình có đang quá mệt, thiếu nghỉ ngơi hoặc mang những nỗi buồn cần được chia sẻ hay không. Đời sống thiêng liêng được sống bởi một con người có thân xác, cảm xúc và giới hạn. Chăm sóc sức khỏe, ngủ đủ khi có thể, tìm người đồng hành và điều chỉnh một nhịp sống quá tải cũng là những việc giúp chúng ta cầu nguyện trung thực hơn.
Rồi có lúc, sau nhiều ngày chỉ nhìn vào điều chưa được, chúng ta cần tập nhận ra những điều đang được trao. Một người vẫn kiên nhẫn với mình. Một bữa ăn có người chuẩn bị. Một cơ hội sửa lại điều đã làm sai. Một cuộc trò chuyện giúp lòng nhẹ hơn. Một người âm thầm làm việc để cộng đoàn được sinh hoạt. Một ngày ít đau hơn. Một lần đã kiềm chế được lời nói mà trước đây chắc chắn sẽ buông ra. Lòng biết ơn không xóa đi nỗi buồn, nhưng giúp nỗi buồn không chiếm toàn bộ tầm nhìn. Nó nhắc chúng ta rằng giữa khó khăn, đời sống vẫn có những nơi tình yêu đang hoạt động. Trong cộng đoàn, biết ơn còn làm cho những đóng góp âm thầm được nhìn nhận. Người quét dọn, người chuẩn bị ghế, người chăm người bệnh, người lặng lẽ giúp một gia đình túng thiếu đều cần được trân trọng. Khi mọi sự tử tế đều bị xem là đương nhiên, người ta dễ mệt. Khi lòng biết ơn được diễn tả chân thành, cộng đoàn có thêm sức để tiếp tục.
Dẫu vậy, vẫn còn những đêm chưa sáng, những cánh cửa chưa mở theo điều chúng ta mong đợi. Người cầu nguyện có thể phải bước tiếp với một câu hỏi chưa được giải đáp. Có thể phải sống một ngày nữa trong sự chờ đợi. Có thể phải chấp nhận rằng mình chưa biết nên hiểu điều đang xảy ra thế nào. Trong hoàn cảnh ấy, một việc tốt nhỏ vẫn có thể được thực hiện. Chúng ta chưa giải quyết được mọi vấn đề của gia đình, nhưng hôm nay có thể nói với nhau bớt cay nghiệt. Chưa làm cho cộng đoàn hết chia rẽ, nhưng hôm nay có thể ngừng góp thêm một lời gây chia rẽ. Chưa giúp người thân thay đổi, nhưng hôm nay có thể giữ một giới hạn rõ ràng và tiếp tục tìm sự trợ giúp. Chưa cảm thấy bình an hoàn toàn, nhưng hôm nay có thể sống trung thực với trách nhiệm của mình. Những bước ấy không nên bị coi thường. Một hành trình dài thường được giữ lại bằng những quyết định rất nhỏ, được lặp lại trong những ngày ít ai nhìn thấy.
Và có lẽ một trong những hoa trái đẹp nhất của cầu nguyện là chúng ta trở thành người có thể đón tiếp người khác giữa đêm của họ. Không phải vì đã hiểu hết đau khổ, nhưng vì biết đau khổ cần một nơi được lắng nghe. Không phải vì có đủ mọi câu trả lời, nhưng vì đã học không quay lưng trước câu hỏi của người khác. Người từng biết mình thiếu bánh sẽ bớt khinh người đang xin bánh. Người từng phải xin tha thứ sẽ bớt vội kết án. Người từng được nâng đỡ trong lúc yếu sẽ biết quý sự hiện diện của một người bạn. Nhờ đó, gia đình và cộng đoàn có thể dần trở thành nơi người ta tìm đến khi không còn biết đi đâu: một nơi có sự thật nhưng không làm nhục, có kỷ luật nhưng không thiếu lòng thương, có trách nhiệm nhưng không bỏ quên con người, có lời cầu nguyện và có bàn tay sẵn sàng giúp đỡ. Chúng ta cần xin cho mình trở nên những người như thế, bởi rất nhiều người đang sống gần chúng ta mà vẫn cảm thấy không có ai để gõ cửa.
Lạy Chúa, xin đón nhận chúng con trong những đêm lòng còn đầy lo lắng. Xin giúp chúng con đến với Chúa bằng sự chân thật, mang theo cả điều đẹp lẫn điều chưa đẹp, cả lòng tin lẫn những câu hỏi chưa thể giải đáp. Xin chữa lành nỗi sợ khiến chúng con không dám xin giúp đỡ, sự kiêu ngạo khiến chúng con luôn muốn tự giải quyết mọi chuyện và sự cay đắng khiến chúng con chỉ nhìn thấy những điều còn thiếu. Xin cho chúng con biết cầu nguyện cho người khác bằng một trái tim có trách nhiệm, biết tìm đến Chúa để được nuôi dưỡng và biết tìm đến nhau để cùng gánh những việc vượt quá sức một người. Xin cho các gia đình có thêm những cuộc trò chuyện chân thành, cho các cộng đoàn có thêm sự lắng nghe, cho người phục vụ biết nghỉ ngơi và nhận trợ giúp, cho người đau khổ không phải chịu đau khổ trong cô độc. Xin ban Chúa Thánh Thần để chúng con được soi sáng trong những quyết định nhỏ mỗi ngày, biết giữ lời, biết nhận lỗi, biết bảo vệ người yếu và biết sống công bằng. Khi điều chúng con mong đợi chưa xảy đến, xin gìn giữ chúng con trong tương quan với Chúa, giúp chúng con tiếp tục làm điều thiện và nhận ra những dấu chỉ tình yêu đang có giữa đời mình. Xin cho bàn tay chúng con, sau khi đã chắp lại để cầu nguyện, biết mở ra để nâng đỡ; cho đôi môi chúng con, sau khi đã thưa với Chúa, biết nói những lời đem lại sự sống; và cho cánh cửa nhà chúng con, cánh cửa cộng đoàn chúng con, có thể mở ra với người đang cần một nơi nương tựa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
KHI ĐÊM ĐÃ KHUYA, XIN ĐỪNG ĐỂ LÒNG MÌNH ĐÓNG CỬA
Thứ Năm tuần XXVII Thường Niên – Lc 11,5–13
Có những cánh cửa chúng ta chỉ đủ can đảm gõ khi cuộc đời đã đi vào đêm tối. Ban ngày, người ta còn có thể giữ vẻ bình thản, còn có thể nói mình ổn, còn có thể đi làm, gặp gỡ, cười nói, giải quyết công việc và che giấu những vết nứt bên trong. Nhưng khi mọi tiếng động lắng xuống, khi căn nhà đã tắt đèn, khi không còn ai để làm mình phân tâm, những điều thật nhất bắt đầu trở về. Một nỗi lo chưa tìm được lối ra. Một đứa con đang đi xa khỏi gia đình. Một cuộc hôn nhân vẫn tồn tại trên giấy tờ nhưng đã nguội lạnh trong lòng. Một món nợ chưa biết lấy gì để trả. Một bệnh tình khiến cả nhà sống trong thấp thỏm. Một lỗi lầm đã được giấu rất lâu nhưng chưa bao giờ thôi cắn rứt. Chính trong những đêm như thế, con người khám phá mình không mạnh như mình tưởng. Chúng ta có thể biết rất nhiều, làm được rất nhiều, có những mối quan hệ rộng, có một vị trí đáng kính, nhưng vẫn có lúc đứng trước cuộc đời với đôi tay trống. Và điều đáng sợ nhất không hẳn là đôi tay trống. Điều đáng sợ hơn là nghĩ rằng không còn ai để mình có thể tìm đến, không còn cánh cửa nào dành cho mình, không còn một tình thương nào đủ lớn để đón nhận sự bất lực của mình. Tin Mừng hôm nay đi vào đúng miền tối ấy của phận người. Một người có khách đến lúc nửa đêm, nhưng trong nhà không có bánh để tiếp đãi. Anh phải ra ngoài, phải tìm đến một người bạn, phải gõ cửa vào giờ mà ai cũng muốn được yên. Câu chuyện đơn sơ ấy chạm đến một thực tại sâu xa: cuộc đời không phải lúc nào cũng báo trước điều chúng ta sẽ phải đối diện. Có những nhu cầu đến bất ngờ, những trách nhiệm xuất hiện bất ngờ, những tiếng kêu cứu vang lên bất ngờ. Không phải lúc nào chúng ta cũng có sẵn bánh, có sẵn câu trả lời, có sẵn sức mạnh. Người có đức tin vẫn có lúc thiếu thốn. Người phục vụ vẫn có lúc kiệt sức. Người thường nâng đỡ người khác vẫn có lúc cần được nâng đỡ. Vì thế, cầu nguyện bắt đầu rất nhiều khi từ một sự thật giản dị: con không đủ, con cần Chúa.
Chúng ta thường gặp khó khăn trong cầu nguyện vì trước đó đã gặp khó khăn trong việc chấp nhận mình cần giúp đỡ. Có người từ nhỏ đã được dạy phải mạnh mẽ, phải tự lo, phải đừng làm phiền ai. Có người từng mở lòng rồi bị chê cười, từng nhờ cậy rồi bị nhắc lại, từng thổ lộ rồi bị đem chuyện riêng kể cho người khác. Dần dần, họ xây một lớp phòng thủ quanh mình. Họ làm việc rất giỏi, chu toàn trách nhiệm rất tốt, chăm sóc người khác rất tận tình, nhưng không biết nói mình đang mệt. Họ sẵn sàng nghe người khác khóc, nhưng khi chính mình muốn khóc thì lại tìm một nơi thật kín. Họ có thể cầu nguyện bằng những lời rất đẹp, nhưng rất khó thưa với Chúa một lời thật: con sợ, con giận, con ghen, con thất vọng, con không biết phải làm gì. Thế rồi đời sống đạo trở thành một chiếc áo chỉnh tề khoác bên ngoài một tâm hồn không được chăm sóc. Chúng ta hiện diện ở nhà thờ, nhưng những phần đau nhất của mình vẫn đứng ngoài cửa. Chúng ta thưa với Chúa những điều nghĩ rằng một người tốt phải thưa, còn những điều đang thật sự diễn ra trong lòng thì lại giữ lại. Nhưng Thiên Chúa không chỉ đón nhận phần ngay ngắn của con người. Người còn đón nhận sự run rẩy, những câu nói đứt đoạn, nỗi xấu hổ khi phải thú nhận mình đã ngã, sự bối rối khi không hiểu nổi bản thân. Cầu nguyện trưởng thành không đòi chúng ta phải tô đẹp tình trạng của mình trước khi đến với Chúa. Người đang thiếu bánh phải bắt đầu bằng việc nhìn nhận trong nhà mình không có bánh. Người đang thiếu bình an phải nhìn nhận lòng mình đang xáo trộn. Người đang làm tổn thương người thân phải nhìn nhận cách sống của mình cần thay đổi. Khi thôi diễn một vai trước mặt Chúa, chúng ta bắt đầu mở được cánh cửa thật của tâm hồn.
Tuy nhiên, nhìn nhận mình thiếu không đồng nghĩa với kết luận mình vô dụng. Có những người rất dễ đi từ một thất bại cụ thể đến một bản án dành cho toàn bộ con người mình. Một lần làm hỏng việc, họ nghĩ mình chẳng làm được gì. Một cuộc đối thoại không thành, họ nghĩ mình không có khả năng yêu thương. Một đứa con phản ứng gay gắt, họ nghĩ mình đã thất bại hoàn toàn trong vai trò làm cha mẹ. Một lời cầu xin chưa được đáp ứng như mong muốn, họ nghĩ mình không xứng đáng được Chúa lắng nghe. Chính ở đây, đức tin cần giúp chúng ta phân biệt. Tôi đang gặp khó khăn không có nghĩa là đời tôi không còn giá trị. Tôi chưa tìm được cách giải quyết không có nghĩa là mọi cánh cửa đã đóng. Tôi đã phạm lỗi không có nghĩa là tôi chỉ còn là lỗi lầm ấy. Người trong câu chuyện Tin Mừng không ngồi trong nhà để tự kết án vì mình thiếu bánh. Anh đứng dậy. Anh đi tìm. Anh gõ cửa. Sự thiếu thốn trở thành điểm khởi đầu của một hành động. Điều này rất quan trọng cho đời sống gia đình và cộng đoàn. Khi có vấn đề, chúng ta cần đủ bình tĩnh để gọi đúng tên vấn đề, đủ khiêm tốn để nhận phần trách nhiệm của mình, đủ tin tưởng để tìm sự trợ giúp phù hợp. Một gia đình đang mâu thuẫn cần có cuộc đối thoại thật. Một người đang mắc nợ cần nhìn lại các khoản chi và tìm phương án trả nợ có trách nhiệm. Một người đang bệnh cần được khám chữa và chăm sóc. Một người đang khủng hoảng tinh thần cần một nơi an toàn để nói và có thể cần sự giúp đỡ chuyên môn. Cầu nguyện nâng đỡ những bước đi ấy, làm cho chúng ta bớt hoảng loạn, bớt tự hủy, bớt cố chấp, và có sức làm điều cần làm. Có khi ơn Chúa chúng ta nhận được trước tiên là sự can đảm để thực hiện cuộc gọi mà mình đã trì hoãn, để nói lời xin lỗi mà mình đã tránh né, để tìm sự giúp đỡ mà mình vẫn ngại ngùng.
Một chi tiết rất đẹp trong câu chuyện là người đi xin bánh không chỉ lo cho mình. Có một người khách đang ở nhà anh. Anh thiếu, nhưng vẫn muốn tiếp đón. Anh không có sẵn điều cần thiết, nhưng không vì thế mà bỏ mặc người đang cần mình. Từ đó, chúng ta có thể nhìn lại rất nhiều lời cầu nguyện trong đời. Có những lời cầu nguyện khởi đi từ một trái tim đã để người khác bước vào. Một người mẹ cầu nguyện vì đứa con đang lạc hướng. Một người cha cầu nguyện vì không biết làm sao bảo vệ gia đình trước cảnh thất nghiệp. Một người giáo lý viên cầu nguyện vì em thiếu nhi bỗng trở nên lầm lì và vắng lớp. Một linh mục cầu nguyện vì một người trong cộng đoàn đang đau khổ mà mình chưa biết cách đồng hành. Một người bạn cầu nguyện vì nhận ra nụ cười của người bên cạnh đang che một sự tuyệt vọng. Những lời cầu nguyện ấy có một sức nặng rất riêng, bởi người cầu nguyện đã chấp nhận mang nỗi đau của người khác vào lòng mình. Nhưng muốn cầu nguyện như vậy, chúng ta phải còn biết để ý. Nếu đi qua nhau quá nhanh, nếu chỉ quan tâm đến những người có thể giúp ích cho mình, nếu chỉ nhìn người khác qua chức vụ, thành tích, khả năng đóng góp, chúng ta sẽ không nhận ra người đang đói ngay trong ngôi nhà của mình. Có người đói một bữa ăn, nhưng cũng có người đói một lời hỏi han. Có người đói một khoản tiền để mua thuốc, nhưng cũng có người đói sự tôn trọng. Có người cần một nơi trú ngụ, nhưng cũng có người cần một nơi được nói thật mà không bị làm nhục. Một cộng đoàn có nhiều sinh hoạt vẫn có thể để thành viên của mình sống trong cô độc nếu không có ai đủ kiên nhẫn nhìn thấy những nhu cầu ấy. Vì thế, trước khi hỏi lời cầu nguyện của mình có đủ sốt sắng không, đôi khi chúng ta cần hỏi lòng mình có còn đủ nhạy để nhận ra ai đang cần một tấm bánh.
Có một kiểu phục vụ rất dễ khiến chúng ta kiệt sức: muốn mình phải có mọi câu trả lời và phải giải quyết được mọi vấn đề. Người cha muốn mình luôn biết điều đúng nhất. Người mẹ muốn mình lúc nào cũng đủ dịu dàng. Người phụ trách muốn không ai thất vọng về mình. Người làm mục vụ muốn mọi cuộc đồng hành đều có kết quả tốt. Nhưng con người hữu hạn. Tấm lòng chân thành không tự động biến chúng ta thành người có khả năng chữa lành mọi vết thương. Có những vấn đề vượt quá kinh nghiệm của chúng ta. Có những nỗi đau cần thời gian dài. Có những người cần sự cộng tác của nhiều người, nhiều khả năng, nhiều hình thức chăm sóc khác nhau. Người đi xin bánh trong Tin Mừng cho chúng ta thấy một cách phục vụ khiêm tốn: tôi không có đủ, nhưng tôi biết tìm đến nơi có thể giúp. Đây là một bài học thiết thực cho cộng đoàn. Chúng ta không cần giả vờ biết hết để chứng tỏ lòng nhiệt thành. Có thể chân thành nhìn nhận mình chưa biết cách giúp, rồi tìm một người có khả năng hơn. Có thể tiếp tục ở bên người đau khổ trong khi giúp họ gặp người cần gặp. Có thể chia sẻ trách nhiệm thay vì ôm tất cả rồi trở nên cáu gắt, cay đắng, trách móc. Lời cầu nguyện của người phục vụ cần có chỗ cho câu xin Chúa chỉ cho con biết giới hạn của mình. Nhận ra giới hạn giúp tình thương trở nên bền vững. Khi không còn phải đóng vai người cứu được mọi người, chúng ta có thể phục vụ với sự thật, với lòng khiêm tốn, với khả năng cộng tác và với một trái tim ít bị nhu cầu chứng minh bản thân chi phối.
Nhưng rồi cánh cửa không mở ngay. Từ bên trong có tiếng từ chối. Chính nơi đây, chúng ta gặp một phần rất thật của kinh nghiệm cầu nguyện: chờ đợi. Ai cũng thích những câu chuyện được nhận lời nhanh chóng. Người đang lo được giải quyết ngay. Người đang bệnh sớm hồi phục. Người đang tìm việc mau có việc làm. Người đang cầu cho gia đình sớm thấy mọi người thay đổi. Nhưng đời sống của phần đông chúng ta có nhiều khoảng chờ dài hơn thế. Một ngày nối một ngày. Một tháng nối một tháng. Có những lời cầu xin được lặp lại qua nhiều năm, và hoàn cảnh vẫn chưa chuyển biến rõ ràng. Trong sự chờ đợi ấy, con người có thể mệt mỏi, có thể tự hỏi, có thể cảm thấy mình đang nói vào khoảng không. Chúng ta cần nhìn những trải nghiệm này bằng lòng cảm thông. Không nên vội kết luận người đang chán nản là thiếu đức tin. Có khi họ đã cố gắng rất lâu. Có khi họ vẫn đến nhà thờ dù lòng không còn cảm thấy một chút an ủi nào. Có khi lời cầu nguyện của họ chỉ còn là một tiếng thở dài, nhưng tiếng thở dài ấy đã chứa tất cả sức lực còn lại. Sự bền bỉ trong cầu nguyện đôi khi không có vẻ sáng chói. Nó có thể rất âm thầm: vẫn mở lòng với Chúa trong ngày hôm nay, vẫn làm việc thiện có thể làm, vẫn giữ mình khỏi một quyết định gây tổn thương, vẫn tìm người đồng hành, vẫn không biến sự thất vọng thành lý do để bỏ mặc người khác. Một người đang đau mà còn cố giữ lòng mình khỏi độc ác đã có một sự bền bỉ đáng trân trọng. Một người chưa thấy lối ra mà vẫn thực hiện trách nhiệm của ngày hôm nay đang sống một lòng tin rất thật.
Điều cần giữ cho đúng là đừng hiểu Thiên Chúa như một người khó chịu mà chúng ta phải làm phiền mãi mới chịu giúp. Nếu mang hình ảnh ấy vào đời sống đạo, chúng ta sẽ dễ biến cầu nguyện thành một cuộc thương lượng đầy căng thẳng. Chúng ta đếm số kinh, đếm số ngày, đếm số lần đi lễ, rồi chờ một kết quả như thể đã hoàn thành các điều kiện cần thiết. Những việc đạo đức vốn có thể giúp trái tim chúng ta gần Chúa hơn lại bị đặt dưới sức ép của nỗi sợ: thiếu một lần thì Chúa có còn nhận lời không, đọc không đúng thì điều tốt có còn xảy ra không, đã cầu đủ mà chưa được thì có phải Chúa không giữ điều mình mong đợi không. Khi ấy, tâm hồn rất khó bình an. Chúng ta cầu nguyện nhiều mà vẫn sống trong cảm giác phải tự bảo đảm mọi thứ bằng một công thức. Nhưng tương quan với Thiên Chúa là tương quan của người con được yêu thương. Người con có thể xin, có thể khóc, có thể bày tỏ điều mình mong, có thể thưa cả điều mình chưa hiểu. Tình thương của Cha không được mua bằng số lượng việc đạo đức. Sự trung thành trong cầu nguyện giúp chúng ta sống lâu hơn trong ánh sáng của tình thương ấy, để các ý nghĩ, các ước muốn và các quyết định dần được uốn lại. Một tuần cửu nhật có thể trở thành chín ngày học phó thác. Một chuỗi Mân Côi có thể trở thành thời gian đặt những lo lắng vào sự hiện diện của Chúa. Một giờ chầu có thể trở thành nơi chúng ta thôi chạy trốn sự thật. Những thực hành ấy quý giá khi làm cho lòng người mở ra, khi dẫn đến yêu thương và hoán cải, khi giúp chúng ta bước vào đời sống với một tinh thần được đổi mới.
Chờ đợi cũng là nơi những động lực kín đáo trong lòng được bộc lộ. Chúng ta xin bình an, nhưng có khi điều mình thực sự mong là mọi người phải làm theo ý mình. Chúng ta xin gia đình hiệp nhất, nhưng lại không muốn từ bỏ cách nói luôn khiến người khác thấy bị hạ thấp. Chúng ta xin con cái biết lắng nghe, nhưng chưa từng cho chúng một cơ hội nói hết câu. Chúng ta xin cộng đoàn hòa thuận, nhưng vẫn giữ những cuộc trò chuyện làm hình ảnh người khác xấu đi. Chúng ta xin mình được kính trọng, nhưng vẫn đối xử với người yếu thế bằng giọng khinh thường. Nhìn nhận điều ấy không dễ, vì chúng ta thường cảm thấy lời cầu xin của mình rất chính đáng. Đúng là chúng ta cần bình an, cần hiệp nhất, cần sự tôn trọng. Nhưng đường đi đến những điều ấy có thể đòi một sự thay đổi mà chúng ta chưa muốn thực hiện. Vì vậy, cầu nguyện cần có khoảng lặng để tự hỏi: trong điều con đang xin, con đang sẵn sàng làm gì; có thói quen nào của con đang đi ngược điều con cầu; có người nào đang bị con yêu cầu thay đổi trong khi con không chịu nhìn phần trách nhiệm của mình? Những câu hỏi ấy không nhằm đẩy mọi lỗi về phía người đang đau khổ. Có những tổn thương chúng ta phải chịu không do mình gây ra, và người gây hại phải chịu trách nhiệm về hành vi của họ. Nhưng ở phần thuộc về mình, chúng ta vẫn cần thành thật. Cầu nguyện có thể mở ra một con đường hành động rất cụ thể: bớt một lời gay gắt, dừng một chuyện nói xấu, sửa một cách cư xử, chấp nhận một cuộc đối thoại, trả lại một điều đã lấy, thực hiện một lời hứa đã bỏ quên.
Trong gia đình, một sự hoán cải nhỏ nhưng đều đặn có thể đem lại nhiều điều hơn một quyết tâm lớn chỉ tồn tại vài ngày. Có người sau một lần tĩnh tâm rất xúc động, hứa sẽ thay đổi tất cả, nhưng trở về rồi vẫn phản ứng theo những thói quen cũ. Điều ấy không nhất thiết có nghĩa là lần cầu nguyện kia vô ích. Nó cho thấy sự thay đổi cần được đưa vào những hoàn cảnh cụ thể. Nếu tôi biết mình thường nổi nóng khi vừa đi làm về, tôi cần sắp xếp một khoảng nghỉ ngắn trước khi bàn chuyện căng thẳng. Nếu tôi dễ nói những lời làm nhục người khác khi bị phản đối, tôi cần tập dừng cuộc trò chuyện trước khi mất kiểm soát và trở lại khi đủ bình tĩnh. Nếu vợ chồng chỉ nói với nhau về tiền bạc, công việc và việc của con, chúng ta cần dành một thời gian để hỏi về chính người đang sống bên mình. Nếu cha mẹ chỉ gặp con qua mệnh lệnh và lời nhắc, cần có những lúc hiện diện mà không giảng dạy ngay. Nếu cả nhà cầu nguyện tối, nhưng ngay sau đó lại tiếp tục mỉa mai, trách móc, thì giờ kinh cần được nối với một quyết tâm nhỏ: hôm nay không đem lỗi cũ ra làm vũ khí, hôm nay nghe người kia hết lời, hôm nay cảm ơn một việc vẫn thường xem là đương nhiên. Những việc ấy rất bình thường, nhưng chính đời sống bình thường là nơi lòng tin có hình hài. Một lời kinh trở nên sâu hơn khi người đọc kinh biết để lời ấy điều chỉnh cách mình sống với người bên cạnh.
Tin Mừng còn đưa chúng ta đến một câu hỏi lớn hơn: khi cầu nguyện, chúng ta đang tin mình đến với ai? Có người đến với Chúa mà trong lòng mang hình ảnh của một người cha luôn cau có. Có người luôn thấy mình đứng trước một vị quan tòa chỉ chờ phát hiện sai sót. Có người sợ niềm vui của mình quá nhiều sẽ khiến Chúa lấy lại, sợ mình yêu ai quá sâu sẽ bị buộc phải mất người ấy, sợ một bất hạnh xảy ra là dấu hiệu mình đang bị trừng phạt. Những nỗi sợ này có thể làm đời sống đạo trở nên rất nặng nề. Và đôi khi chúng có liên hệ với những kinh nghiệm thật trong quá khứ: được yêu khi ngoan, bị bỏ mặc khi yếu đuối, bị đe dọa khi đặt câu hỏi, bị làm cho xấu hổ khi không đáp ứng mong đợi. Không phải ai cũng dễ đón nhận hình ảnh người cha đầy yêu thương, vì chữ cha có thể gợi lên cả những vết thương. Vì thế, trong việc giảng dạy và đồng hành, chúng ta cần kiên nhẫn. Không thể chỉ bảo một người hãy tin tưởng rồi coi như mọi nỗi sợ của họ đã được giải quyết. Họ có thể cần thời gian, cần những tương quan đáng tin, cần một cộng đoàn không làm nhục họ khi họ yếu. Dần dần, họ mới có thể học rằng trước mặt Thiên Chúa, mình được phép có nhu cầu, được phép tìm sự nâng đỡ, được phép đứng dậy sau lỗi lầm. Người hướng dẫn đức tin cần giúp con người đến gần tình thương của Chúa bằng sự thật và lòng nhân hậu. Nếu lời nói của chúng ta khiến người đang bị thương càng sợ mở lòng, chúng ta cần nhìn lại cách mình trình bày khuôn mặt của Thiên Chúa.
Khi một điều đau đớn xảy ra, chúng ta rất dễ muốn tìm một lời giải thích thật nhanh. Nhưng có những nỗi đau không thể được giải thích bằng vài câu. Người mất con không cần một bài diễn giải lạnh lùng. Người vừa được báo một căn bệnh nặng không cần bị hỏi ngay đã sống thế nào mà gặp chuyện ấy. Người đang cầu nguyện trong tuyệt vọng không cần nghe rằng chỉ cần tin đủ thì mọi sự chắc chắn sẽ diễn ra theo ý mình. Những lời như vậy có thể đặt thêm gánh nặng lên người đang đau, khiến họ vừa phải chịu bất hạnh vừa tự kết án vì nghĩ đức tin của mình chưa đủ. Chúng ta không biết mọi lý do của những điều xảy ra. Có những hậu quả đến từ lựa chọn của con người, có những đau khổ gắn với sự mong manh của thân phận, có những điều vượt quá khả năng hiểu của chúng ta. Đức tin không buộc chúng ta phải giả vờ hiểu hết. Trong nhiều hoàn cảnh, điều chúng ta có thể làm là ở lại, cầu nguyện, chăm sóc và tìm cách giảm bớt nỗi đau. Giúp một gia đình có bữa ăn. Đưa một người đi khám. Ngồi cạnh người vừa mất người thân. Thay họ làm một việc cần thiết khi họ không còn sức. Những việc đó không trả lời mọi câu hỏi, nhưng cho người đau khổ biết họ chưa bị bỏ rơi. Và nhiều khi chính từ kinh nghiệm được nâng đỡ rất cụ thể ấy, họ mới có thể tiếp tục thưa với Chúa lời cầu nguyện mà mình tưởng đã không còn sức thưa.
Món quà sâu xa được mở ra trong Tin Mừng là Chúa Thánh Thần. Điều này đưa lời cầu nguyện của chúng ta đến tận gốc đời sống. Chúng ta thường xin hoàn cảnh thay đổi, và những lời xin ấy rất tự nhiên. Nhưng cùng với điều mình cần cho cuộc sống, chúng ta còn cần một trái tim được hướng dẫn, một trí óc được soi sáng, một ý chí có sức làm điều thiện. Có người được giải quyết một khó khăn rồi lại rơi vào khó khăn tương tự vì cách sống vẫn không đổi. Có người có thêm tiền nhưng không bớt bất an. Có người giành được vị trí mình mong mà vẫn phải liên tục chứng minh mình hơn người khác. Có người được người khác xin lỗi nhưng vẫn muốn giữ họ mãi trong vai người có lỗi. Vì thế, chúng ta cần xin ơn để biết sử dụng điều mình nhận được, biết sống đúng trong điều mình đang có, biết đối diện điều chưa được giải quyết mà không đánh mất lương tâm. Xin Chúa Thánh Thần là xin được soi sáng giữa những ý nghĩ rối bời, được nâng đỡ khi thiện chí quá yếu, được nhắc nhở khi đang tự bào chữa cho một điều sai, được dẫn đến một cách sống gần với Đức Kitô hơn. Ơn ấy có thể biểu lộ trong một sự can đảm rất giản dị: người quen nói dối bắt đầu nói thật, người quen phản ứng gay gắt bắt đầu biết lắng nghe, người quen chỉ nghĩ cho mình bắt đầu để ý đến nhu cầu người khác, người đang tuyệt vọng chấp nhận để một người đáng tin ở bên. Những thay đổi ấy có khi âm thầm đến mức chúng ta không chú ý, nhưng lại làm cuộc đời chuyển hướng từ bên trong.
Chúng ta cần đặc biệt xin ơn phân định trong những lúc cảm xúc mạnh. Khi bị tổn thương, người ta dễ xem trả đũa là công bằng. Khi sợ hãi, người ta dễ xem kiểm soát là yêu thương. Khi ghen tị, người ta dễ xem việc hạ thấp người khác là bảo vệ sự thật. Khi đã quá mệt, người ta dễ xem mọi lời góp ý là một cuộc tấn công. Cảm xúc của chúng ta có những thông tin đáng lắng nghe, nhưng không phải mọi thúc đẩy xuất hiện trong cảm xúc đều nên được làm theo. Một cơn giận có thể cho biết có điều bất công cần được giải quyết, nhưng cơn giận ấy không trao cho chúng ta quyền làm nhục một người. Một nỗi sợ có thể nhắc rằng mình cần sự an toàn, nhưng nỗi sợ không cho phép chúng ta bóp nghẹt tự do của người thân. Một nỗi buồn có thể cần được chăm sóc, nhưng không nên trở thành lý do để dùng sự im lặng trừng phạt cả gia đình. Cầu nguyện giúp tạo một khoảng cách giữa điều tôi đang cảm thấy và điều tôi sắp làm. Trong khoảng cách ấy, chúng ta có thể thưa với Chúa sự thật về lòng mình, rồi tự hỏi hành động nào sẽ bảo vệ phẩm giá con người, điều gì cần được nói, lúc nào nên nói, ai có thể giúp mình nhìn rõ hơn. Nhiều đổ vỡ đã có thể được ngăn lại nếu con người biết dừng trước khi gửi một tin nhắn đầy giận dữ, trước khi nói một lời không thể lấy lại, trước khi đưa ra quyết định chỉ nhằm làm người kia đau. Đôi khi lời cầu nguyện ngắn giữa một cuộc căng thẳng có thể giữ lại cho gia đình một cánh cửa đối thoại.
Đối với cộng đoàn, lời cầu nguyện chung cần đi đôi với một cách sống chung đáng tin. Chúng ta không thể tha thiết xin ơn hiệp nhất mà lại dung dưỡng những câu chuyện nói xấu. Không thể xin Chúa chăm sóc người nghèo mà chỉ dành sự chú ý cho những người có khả năng đóng góp. Không thể cầu cho giới trẻ mà mỗi lần chúng đặt câu hỏi, chúng ta lập tức kết luận chúng thiếu kính trọng. Không thể cầu cho các gia đình mà người đang gặp khủng hoảng lại sợ bước vào nhà thờ vì biết mình sẽ bị nhìn bằng ánh mắt xét đoán. Một cộng đoàn biết cầu nguyện phải dần trở thành nơi con người được đối xử với sự thật và lòng thương. Điều đó đòi những thực hành cụ thể: chuyện riêng được giữ kín; người mới được chào đón; người đã vắng lâu được hỏi thăm bằng sự quan tâm; người làm sai được nhắc nhở cách tôn trọng; việc tài chính được thực hiện minh bạch; những người âm thầm phục vụ được ghi nhận; những nhu cầu cấp thiết được đáp ứng trong khả năng của cộng đoàn. Chúng ta cần biết ai đang ở một mình, ai đang chăm người bệnh dài ngày, gia đình nào đang thiếu những điều căn bản, người nào vừa chịu một mất mát. Muốn biết, phải có người dành thời gian gặp gỡ và lắng nghe. Một chương trình đông người có thể đem lại niềm vui, nhưng một cuộc thăm hỏi đúng lúc có thể giữ một người khỏi rơi sâu vào cô độc. Cả hai đều cần, và lòng cầu nguyện giúp chúng ta không quên những con người ít được nhìn thấy.
Cũng cần nhớ rằng sự bền bỉ trong cầu nguyện không đòi người đang chịu tổn thương phải ở mãi trong một hoàn cảnh nguy hiểm. Có những người dùng lời khuyên đạo đức để yêu cầu người yếu thế tiếp tục chịu đựng, trong khi người gây hại không phải thay đổi gì. Điều ấy làm méo mó ý nghĩa của phó thác. Một người đang bị bạo lực cần được bảo vệ. Một trẻ em đang bị đe dọa cần có người lớn hành động. Một người bị lợi dụng cần được giúp nhận ra quyền nói không. Tha thứ có thể là một hành trình dài, và việc tha thứ không xóa bỏ trách nhiệm, không tự động khôi phục lòng tin, không buộc con người tiếp tục đặt mình trước nguy cơ bị hại. Chúng ta có thể cầu cho người gây tổn thương được hoán cải, đồng thời thiết lập giới hạn cần thiết và tìm sự trợ giúp. Lòng thương xót cần có sự thật. Một cộng đoàn muốn trở thành nơi nâng đỡ phải biết lắng nghe nghiêm túc những điều đang xảy ra, không vội bảo vệ hình ảnh bên ngoài bằng cách buộc người đau khổ im tiếng. Người có trách nhiệm phải có can đảm làm điều cần làm. Có những cánh cửa cần mở cho người tìm sự an toàn; có những hành vi cần được ngăn lại; có những vấn đề cần được chuyển đến người có thẩm quyền giải quyết. Cầu nguyện làm cho chúng ta có sức trung thành với điều thiện trong những hoàn cảnh ấy, dù sự trung thành có thể đòi hỏi nhiều khó khăn.
Một điều khác rất cần cho đời sống cầu nguyện là nhịp sống vừa sức. Chúng ta thường chờ đến khi mọi việc yên ổn mới dành thời gian cho Chúa, nhưng công việc hiếm khi tự nhiên hết. Hoặc chúng ta đặt cho mình một chương trình quá lớn, rồi sau vài ngày không làm nổi thì bỏ luôn. Có thể bắt đầu bằng một khoảng thời gian nhỏ nhưng thật. Buổi sáng, trước khi cầm điện thoại, dành ít phút đặt ngày mới trước mặt Chúa, nhìn những việc mình phải làm và những người mình sẽ gặp. Xin cho mình biết sống tử tế trong chính những cuộc gặp ấy. Giữa ngày, dừng một chút để nhận ra lòng mình đang thế nào: đang căng thẳng, đang hấp tấp, đang bực bội, đang bị một lời nói chi phối. Thưa với Chúa rồi điều chỉnh một việc có thể điều chỉnh. Buổi tối, nhìn lại ngày sống: điều gì đáng tạ ơn, điều gì cần xin lỗi, điều gì cần sửa vào ngày mai. Trong gia đình, giờ cầu nguyện có thể đơn sơ, phù hợp với tuổi tác và sức khỏe của các thành viên. Có những hôm người mệt cần được nghỉ, trẻ nhỏ cần cách cầu nguyện ngắn và dễ hiểu, người đang đau buồn cần được ở bên mà không bị ép phải bộc lộ cảm xúc. Sự đều đặn lớn lên nhờ tình thương và sự thực tế. Dần dần, lời cầu nguyện trở thành một nhịp thở trong ngày, giúp chúng ta nhớ mình đang sống trước mặt Chúa và đang chịu trách nhiệm về cách mình đối xử với con người.
Khi cầu nguyện lâu mà không có cảm xúc, cũng đừng vội nghĩ mình đã xa Chúa. Đời sống nội tâm có những ngày sáng và những ngày khô. Có lúc chúng ta dễ tập trung, có lúc tâm trí bị kéo về đủ thứ lo âu. Có lúc nghe một lời kinh mà xúc động, có lúc đọc xong vẫn thấy lòng bình thường. Cảm xúc là một phần của kinh nghiệm, nhưng không phải thước đo duy nhất của lòng tin. Chúng ta có thể nhìn thêm những dấu hiệu trong đời sống: mình có thành thật hơn không, có bớt gây tổn thương không, có biết nhận lỗi không, có giữ lời hơn không, có quan tâm người yếu thế hơn không. Một giờ cầu nguyện không đem lại cảm giác dễ chịu vẫn có thể giúp một người đủ bình tĩnh để không trả đũa. Một buổi lễ không khiến người ta xúc động vẫn có thể nâng đỡ họ làm điều đúng vào ngày hôm sau. Đồng thời, nếu sự mệt mỏi, mất ngủ, buồn chán hay bất an kéo dài và ảnh hưởng rõ đến đời sống, chúng ta cần quan tâm đến cả sức khỏe của mình. Nghỉ ngơi, gặp người đáng tin, tìm sự chăm sóc phù hợp cũng là những việc có trách nhiệm. Đừng lấy sự kiệt quệ làm bằng chứng mình đạo đức hơn. Người phục vụ cần được chăm sóc để có thể tiếp tục phục vụ. Người cầu nguyện cần đem vào trước mặt Chúa cả thân xác đang mỏi và tâm trí đang quá tải của mình.
Còn những người đã lâu không cầu nguyện thì sao? Có thể có người đọc đến đây mà thấy mình đứng rất xa. Đã lâu không thưa chuyện với Chúa. Đã nhiều lần thất vọng. Đã làm những điều khiến mình xấu hổ. Đã sống như thể không cần Chúa, rồi đến lúc cùng đường lại ngại quay về. Nhưng một người có thể bắt đầu từ chính tình trạng ấy. Không cần chờ đến khi giải quyết xong mọi lỗi lầm mới cầu nguyện. Có thể bắt đầu bằng một lời đơn sơ rằng con đang ở đây, con chưa biết thưa thế nào, nhưng con muốn trở về. Có thể ngồi yên vài phút trong nhà thờ. Có thể tìm một linh mục để trò chuyện và lãnh nhận bí tích Hòa Giải khi sẵn sàng. Có thể mở lại một đoạn Tin Mừng và để lòng mình dừng ở đó. Có thể xin một người đáng tin cầu nguyện cùng. Sự trở về thường có những bước nhỏ như vậy. Và cộng đoàn cần tạo điều kiện cho những bước ấy diễn ra trong sự tôn trọng. Đừng làm một người xấu hổ vì họ mới quay lại. Đừng tra hỏi họ trước mặt người khác. Đừng biến sự hiện diện trở lại của họ thành một câu chuyện để bình luận. Một lời chào chân thành, một chỗ ngồi được nhường, một sự đón nhận bình thường có thể giúp họ bớt sợ. Có những người chỉ đủ sức gõ rất nhẹ. Nếu chúng ta chỉ nghe những tiếng gõ mạnh, chúng ta sẽ bỏ lỡ họ.
Cuối cùng, câu chuyện về cánh cửa lúc nửa đêm đưa chúng ta trở lại với chính những cánh cửa của mình. Mỗi người đều có một phần đời đang được gìn giữ, một sự yên ổn mình không muốn bị xáo trộn, một lịch trình đã kín, một giới hạn sức lực có thật. Không ai có thể đáp ứng mọi nhu cầu, và chúng ta cần có sự khôn ngoan để biết mình có thể giúp thế nào. Nhưng trong giới hạn ấy, vẫn cần giữ cho lòng mình khả năng đáp lại. Có khi mở cửa nghĩa là dành mười phút nghe một người đang bối rối. Có khi là giúp họ tìm đúng nơi hỗ trợ. Có khi là gửi một bữa ăn, đưa một người đi khám, nhận một phần việc để người đang chăm bệnh được nghỉ. Có khi là không bỏ qua một dấu hiệu cho thấy người thân đang xuống sức. Có khi là chấp nhận một cuộc đối thoại mình vẫn né tránh. Đối với người đang có trách nhiệm, mở cửa còn có nghĩa là tạo những lối tiếp cận rõ ràng để người cần giúp không phải đi qua quá nhiều sợ hãi và trở ngại. Một cộng đoàn không thể chỉ chờ người đau khổ tự tìm được đúng người, đúng lúc, đúng cách. Chúng ta cần làm cho việc tìm sự trợ giúp trở nên dễ hơn, nhân hậu hơn, đáng tin hơn. Tấm bánh trong Tin Mừng nhắc rằng tình thương phải đến được với một con người cụ thể. Có lời cầu nguyện cần được nối bằng một bước chân, có lòng cảm thông cần được nối bằng một hành động, có một sự hiện diện nhỏ lại trở thành nâng đỡ rất lớn trong đêm của người khác.
Hôm nay, mỗi người có thể đem đến trước mặt Chúa một điều mình đang thiếu và một người mình đang lo. Đừng vội viết cho Chúa cả một kịch bản phải diễn ra thế nào. Hãy thưa thật nhu cầu của mình, rồi xin được soi sáng để nhận ra bước cần đi. Nếu đang có lỗi, xin sức để sửa. Nếu đang bị tổn thương, xin sự nâng đỡ và can đảm tìm nơi an toàn. Nếu đang chờ đợi, xin sức sống trọn ngày hôm nay. Nếu đang phục vụ, xin biết cộng tác và biết chăm sóc giới hạn của mình. Nếu đang có khả năng giúp, xin đừng để lòng mình chai lại trước nhu cầu của người khác. Lời cầu nguyện ấy có thể không làm mọi việc thay đổi tức khắc, nhưng có thể giúp chúng ta sống ngày này trong sự thật, trong lòng tin và trong tình thương. Đêm có thể còn dài. Nỗi lo có thể chưa hết. Câu trả lời có thể chưa rõ. Tuy vậy, chúng ta vẫn có thể đứng dậy, vẫn có thể tìm, vẫn có thể gõ cửa, vẫn có thể giữ một chỗ trong lòng cho người đang cần mình. Và khi cùng nhau sống như thế, cộng đoàn sẽ có những tấm bánh được chia, những tiếng kêu được nghe, những người mệt được đỡ, những người lạc được đón về. Giữa những điều còn chưa hiểu, đời sống ấy vẫn có thể làm chứng cho một tình thương đang âm thầm nâng đỡ con người.
Lạy Cha, có những lúc chúng con đến trước mặt Cha với đôi tay trống và một tâm hồn đầy lo lắng. Chúng con muốn mạnh mẽ, nhưng nhiều khi quá mệt; muốn yêu thương, nhưng dễ tổn thương nhau; muốn tin tưởng, nhưng lại sợ ngày mai. Xin đón nhận chúng con trong sự thật ấy. Xin giúp chúng con biết thưa với Cha điều đang diễn ra trong lòng, biết kiên nhẫn khi phải chờ, biết tìm sự trợ giúp khi cần, biết thực hiện phần trách nhiệm của mình. Xin ban Chúa Thánh Thần để soi sáng những quyết định, gìn giữ lời nói và hướng dẫn những ước muốn của chúng con. Xin cho người đang đau khổ gặp được sự nâng đỡ, người đang cô độc gặp được một sự hiện diện chân thành, người đang gặp nguy hiểm tìm được nơi an toàn, người đang mất lòng tin tìm được can đảm để bắt đầu lại. Xin làm cho gia đình và cộng đoàn chúng con trở thành nơi con người được lắng nghe, được tôn trọng và được giúp đỡ bằng những việc cụ thể. Khi chúng con cần một tấm bánh, xin giúp chúng con đủ khiêm tốn để tìm đến; khi chúng con có một tấm bánh, xin giúp chúng con đủ quảng đại để chia sẻ. Và dù đêm còn dài, xin gìn giữ trong lòng chúng con niềm tin rằng chúng con được Cha yêu thương, cùng sức mạnh để tiếp tục sống yêu thương trong ngày hôm nay. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
KHI LỜI CẦU NGUYỆN ĐI QUA NHỮNG ĐÊM DÀI
Có những đêm con người không ngủ được, không phải vì bên ngoài quá nhiều tiếng động, nhưng vì bên trong có quá nhiều điều chưa tìm được chỗ để đặt xuống. Một người mẹ nằm nghe tiếng con trở mình mà lo cho tương lai của nó. Một người cha nhìn lên trần nhà, tính đi tính lại những khoản tiền còn thiếu. Một người trẻ cầm điện thoại rồi buông xuống, muốn gọi cho ai đó nhưng sợ mình trở thành gánh nặng. Một người sống trong cộng đoàn mang theo vào giấc ngủ một câu nói làm mình đau từ buổi sáng, một ánh mắt khiến mình thấy bị loại trừ, một công việc đã cố gắng hết sức mà vẫn không được nhìn nhận. Có những người ban ngày vẫn cười, vẫn làm việc, vẫn đi lễ, vẫn hỏi thăm người khác, nhưng khi căn phòng yên lại, họ cảm thấy mình đang đứng trước một cánh cửa đóng kín. Họ đã cầu nguyện nhiều lần. Họ đã xin được bình an, xin gia đình bớt căng thẳng, xin người thân thay đổi, xin một lối thoát cho hoàn cảnh đang bế tắc. Thế nhưng, sáng hôm sau, những khó khăn vẫn còn đó. Đứa con vẫn chưa trở về. Người bệnh vẫn yếu. Những bất đồng vẫn chưa được tháo gỡ. Và từ chỗ đau đớn ấy, một câu hỏi âm thầm trỗi lên: mình còn có thể tin tưởng đến bao giờ? Chính trong những đêm như thế, đời sống cầu nguyện chạm đến chiều sâu thật của nó. Khi không còn những cảm xúc sốt sắng nâng đỡ, khi không có kết quả rõ ràng để bám víu, khi những lời đẹp đẽ đã trở nên quá xa với điều đang sống, con người bắt đầu đối diện với câu hỏi quan trọng hơn mọi câu hỏi khác: mình đang tìm một điều Thiên Chúa có thể ban, hay đang tìm chính Thiên Chúa để cùng Người đi qua cuộc đời?
Đời sống đức tin không miễn cho chúng ta những lúc phải đứng trong bóng tối. Người có lòng tin vẫn có thể mệt mỏi, vẫn có thể sợ hãi, vẫn có thể rơi nước mắt khi nhìn một cánh cửa chưa mở. Bởi vậy, đừng vội kết luận rằng một người đang đau khổ là người cầu nguyện chưa đủ, hoặc một người đang chao đảo là người chưa thật lòng yêu mến Chúa. Những lời kết luận ấy đôi khi làm tổn thương người đang cần được nâng đỡ nhất. Có những tâm hồn đã giữ lòng trung thành rất lâu trong những hoàn cảnh chúng ta chỉ nhìn thấy một phần nhỏ. Họ vẫn sống tử tế khi chẳng ai khích lệ. Họ vẫn chăm sóc người thân trong lúc chính mình kiệt sức. Họ vẫn cố gắng làm hòa dù đã nhiều lần bị hiểu lầm. Họ vẫn đến nhà thờ dù mỗi bước chân đều mang theo một nỗi buồn không thể nói thành lời. Sự trung thành ấy có thể không gây chú ý, nhưng chứa đựng một tình yêu sâu xa. Cầu nguyện trong những hoàn cảnh đó không nhất thiết là đọc được nhiều kinh hơn, mà có khi là không bỏ cuộc trước sự dữ, không để đau khổ biến mình thành người cay nghiệt, không để thất vọng cắt đứt mọi tương quan. Có khi một lời cầu nguyện rất thật chỉ là sự hiện diện lặng lẽ của một người trước Chúa, với đôi bàn tay trống và một trái tim không còn biết phải diễn tả thế nào.
Hình ảnh một người đi tìm bánh giữa đêm mở ra cho chúng ta một điều rất gần với cuộc sống. Con người ấy không có sẵn mọi thứ để đáp ứng nhu cầu đang xuất hiện trước mặt mình. Có người đến, có một nhu cầu cần được chăm sóc, nhưng trong nhà lại thiếu điều cần thiết. Đó cũng là hoàn cảnh của biết bao người trong gia đình và cộng đoàn. Chúng ta muốn yêu thương, nhưng không phải lúc nào cũng có đủ kiên nhẫn. Chúng ta muốn nâng đỡ, nhưng không phải lúc nào cũng có đủ sức lực. Chúng ta muốn nói một lời dịu dàng, nhưng trong lòng lại đầy những vết thương chưa được chữa lành. Chúng ta muốn đón nhận người khác, nhưng chính mình cũng đang thấy thiếu thốn. Một người mẹ có thể thương con sâu sắc mà vẫn nổi nóng vì quá mệt. Một người phụ trách có thể muốn phục vụ cộng đoàn mà vẫn trở nên cứng cỏi vì ôm quá nhiều trách nhiệm. Một người giáo dân có thể muốn sống bác ái mà vẫn thấy mình khó chịu trước những đòi hỏi liên tiếp. Nhìn nhận sự thiếu thốn ấy không làm chúng ta trở nên nhỏ bé theo nghĩa tiêu cực; nó giúp chúng ta sống thật. Cầu nguyện bắt đầu sâu hơn khi con người thôi cố chứng minh rằng mình luôn đủ, luôn mạnh, luôn đúng, luôn có thể giải quyết mọi chuyện. Chúng ta cần học cách đem sự bất lực đến trước Chúa, để sự bất lực không biến thành giận dữ trút lên người khác.
Có một thứ kiêu hãnh rất kín đáo khiến chúng ta khó cầu nguyện cách chân thành: đó là niềm tin rằng mình phải tự lo được tất cả. Người mang niềm tin ấy thường rất có trách nhiệm, rất chăm chỉ, rất tận tụy, nhưng cũng dễ kiệt sức. Họ không dám nhờ ai giúp vì sợ bị đánh giá. Họ không dám nói mình buồn vì sợ bị coi là yếu đuối. Họ không dám thừa nhận mình đã sai vì sợ mất uy tín. Họ chăm sóc nhiều người, nhưng không cho phép ai chăm sóc mình. Dần dần, họ mang một gánh nặng lớn đến mức mọi tiếng gọi đều trở thành sự quấy rầy, mọi nhu cầu đều trở thành áp lực, mọi góp ý đều trở thành một cuộc tấn công. Trong đời sống cộng đoàn, người ấy có thể vẫn hoàn thành công việc, nhưng sự dịu dàng đã cạn. Trong gia đình, người ấy có thể vẫn chu toàn bổn phận, nhưng bầu khí chung trở nên nặng nề. Cầu nguyện chân thật giúp chúng ta bước ra khỏi chiếc áo giáp ấy. Trước mặt Chúa, chúng ta không cần giữ một hình ảnh hoàn hảo. Chúng ta có thể nhận mình đang mệt, đang tổn thương, đang sợ thất bại, đang ghen tị, đang cần được yêu thương. Và khi biết mình được đón nhận trong sự thật, chúng ta cũng dễ đón nhận sự thật nơi người khác hơn.
Đôi khi điều làm lời cầu nguyện trở nên khó khăn không phải là thiếu thời gian, mà là thiếu lòng tin rằng mình có thể được yêu trong tình trạng hiện tại. Có người chỉ dám đến gần Chúa sau khi đã sửa mình khá hơn, sau khi đã bớt nóng nảy, sau khi đã giải quyết xong một lỗi lầm. Họ nghĩ phải sạch sẽ hoàn toàn rồi mới được bước vào. Nhưng người đang bệnh cần được chữa lành ngay trong lúc bệnh; người đang lạc cần được dẫn đường ngay trong lúc chưa biết đường về. Nếu cứ chờ đến khi mình đủ tốt mới cầu nguyện, chúng ta có thể chờ suốt đời. Điều cần thiết là một lòng chân thành chịu mở ra. Đừng giấu Chúa điều mà chúng ta giấu mọi người. Đừng đem đến trước Người chỉ những thành công và những việc đạo đức dễ kể. Hãy đem cả những lần mình muốn hơn thua, những lúc mình đã khinh người khác, những ý nghĩ trả đũa, những lời nói mà nhớ lại vẫn thấy xấu hổ. Một tâm hồn được chữa lành không phải là một tâm hồn chưa từng có bóng tối, nhưng là tâm hồn đã cho phép ánh sáng đi vào những chỗ lâu nay mình khóa lại. Sự hoán cải thường bắt đầu rất âm thầm, từ giây phút chúng ta ngừng biện hộ và chịu nhìn nhận một điều cần thay đổi.
Tuy nhiên, sự kiên trì trong cầu nguyện cần được hiểu cho đúng. Chúng ta có thể cầu nguyện lâu mà lòng vẫn chỉ xoay quanh một đòi hỏi duy nhất. Chúng ta có thể đọc nhiều kinh mà bên trong vẫn đang cố điều khiển mọi sự theo ý mình. Khi đó, lòng đạo đức dễ trở thành một cách mặc cả: mình đã làm việc này, đã hy sinh điều kia, đã giữ một thực hành nào đó, nên phải nhận được kết quả mình mong muốn. Nếu kết quả không đến, chúng ta thấy mình bị phụ bạc. Cách nghĩ ấy làm tương quan với Chúa trở nên căng thẳng, bởi chúng ta bắt đầu đo tình yêu bằng sự đáp ứng tức thời. Nhưng tình yêu sâu xa không thể được hiểu chỉ bằng việc một người có làm đúng điều mình yêu cầu hay không. Trong gia đình, một người cha thương con không thể chiều theo mọi mong muốn của con. Trong cộng đoàn, một người thật lòng quan tâm cũng không thể đồng ý với mọi điều chúng ta đề nghị. Điều ấy không làm cho những lời cầu xin của chúng ta trở nên vô nghĩa. Chúng ta vẫn được phép xin điều mình cần, vẫn được phép mong một sự thay đổi cụ thể, vẫn được phép nài xin trong nước mắt. Nhưng cùng với lời xin ấy, chúng ta cần giữ cho trái tim một khoảng rộng để đón nhận điều mình chưa hiểu và một sự khiêm tốn để nhận ra rằng tầm nhìn của mình chưa bao giờ bao quát hết mọi sự.
Có những điều chúng ta xin rất chính đáng: xin người thân được chữa lành, xin gia đình có cơm ăn, xin con cái biết sống tốt, xin một người thoát khỏi nghiện ngập, xin một cuộc hôn nhân tìm lại được sự bình an. Khi những điều ấy chưa được thực hiện, không ai có quyền giải thích đơn giản rằng người cầu xin thiếu đức tin. Chúng ta không biết hết những đường đi của đau khổ, cũng không thể dùng vài câu dễ nghe để giải quyết điều đang xé lòng một con người. Có lúc điều tử tế nhất là ngồi bên họ, nghe họ nói, giúp họ làm những việc cần làm, và cùng họ cầu nguyện mà không cố tìm một lời giải thích cho tất cả. Một cộng đoàn trưởng thành phải biết dành chỗ cho những lời cầu nguyện chưa có câu trả lời rõ ràng. Phải có chỗ cho người vẫn đang chờ, người vẫn đang khóc, người chưa thể nói rằng mình bình an. Đức tin không đòi chúng ta giả vờ ổn để người khác khỏi bận lòng. Đức tin cho chúng ta một nơi để mang sự chưa ổn của mình đến, và cho chúng ta những người anh chị em có thể cùng gánh lấy một phần. Khi một người đau khổ được phép sống thật giữa cộng đoàn, họ đã nhận được một nâng đỡ quan trọng: họ không còn phải chịu thêm nỗi cô độc của việc che giấu.
Trong những ngày chờ đợi, một thử thách lớn là sự nghi ngờ về giá trị của chính mình. Nếu đã xin nhiều lần mà hoàn cảnh vẫn chưa thay đổi, người ta dễ nghĩ mình không đáng được nghe, không đáng được thương, hoặc đã làm điều gì đó khiến Chúa quay lưng. Những suy nghĩ ấy càng nặng đối với người từng bị bỏ rơi, từng sống trong một gia đình mà tình thương luôn đi kèm điều kiện, từng bị đánh giá chỉ bằng thành tích. Họ đem vào đời sống cầu nguyện hình ảnh của những tương quan đã làm mình đau. Họ sợ Chúa như sợ một người luôn chờ mình sai. Họ tưởng phải làm thật nhiều mới giữ được sự quan tâm của Người. Họ lo rằng chỉ cần một lần yếu đuối, mọi cánh cửa sẽ đóng lại. Bởi vậy, việc học cầu nguyện cũng là một hành trình học lại cách tin tưởng. Chúng ta cần để lòng mình dần được thấm vào sự thật rằng mình có thể đến với Chúa trong tư cách một người con, mang theo nhu cầu thật, nỗi đau thật và giới hạn thật. Điều này không xóa trách nhiệm hoán cải, nhưng đem lại nền tảng để hoán cải bằng tình yêu. Người biết mình được yêu sẽ có thể đứng dậy sau khi vấp ngã; người chỉ thấy mình bị kết án thường muốn chạy trốn hoặc che giấu.
Tình yêu của người cha, người mẹ cũng giúp chúng ta nhìn lại cách sống trong gia đình. Nhiều bậc cha mẹ hy sinh rất nhiều, nhưng không phải lúc nào con cái cũng cảm nhận được sự an toàn trong tình thương ấy. Có khi mọi lời quan tâm đều được diễn tả bằng trách móc. Có khi nỗi lo cho tương lai trở thành sự kiểm soát quá chặt. Có khi cha mẹ chỉ hỏi điểm số, công việc, tiền bạc, mà ít hỏi con đang buồn điều gì, đang sợ điều gì, đang cần ai lắng nghe. Một đứa trẻ được lo đủ cơm áo vẫn có thể thấy mình thiếu một nơi để trở về. Một người trẻ được đầu tư học hành vẫn có thể cảm thấy mình chỉ có giá trị khi đáp ứng kỳ vọng. Nếu chúng ta cầu xin Chúa cho con cái trưởng thành, hãy xin thêm cho mình khả năng nghe chúng mà không vội ngắt lời. Nếu chúng ta cầu xin gia đình hòa thuận, hãy xin thêm ơn nhận ra những cách cư xử của mình đang làm người khác thu mình lại. Nếu chúng ta cầu xin người thân biết mở lòng, hãy xem mình có làm cho họ cảm thấy an toàn khi nói thật hay không. Lời cầu nguyện có thể trở thành một cuộc hoán cải rất cụ thể, khi chúng ta chịu thay đổi giọng nói, bớt một lời so sánh, dành thêm một khoảng thời gian và tập hỏi bằng sự quan tâm.
Trong cộng đoàn, chúng ta cũng cần xét lại những cánh cửa mà mình đang giữ. Có người đến với cộng đoàn bằng một tâm hồn vui tươi, nhưng cũng có người đến trong tình trạng rối bời. Họ chưa biết cách cư xử cho phù hợp. Họ chưa quen với những sinh hoạt. Họ có thể nói vụng về, hỏi những câu làm chúng ta thấy phiền, hoặc cần được hướng dẫn nhiều hơn người khác. Nếu cộng đoàn chỉ dễ chịu với người đã biết mọi quy tắc, đã có khả năng đóng góp, đã có vị trí và quan hệ, thì người yếu thế sẽ rất khó tìm được chỗ đứng. Có những cánh cửa nhà thờ mở rộng, nhưng cánh cửa của nhóm người bên trong lại rất hẹp. Người mới đến đứng đó, không ai hỏi tên. Người đã lâu không tham dự trở lại, gặp ngay những câu dò xét. Người có hoàn cảnh gia đình phức tạp bị nhìn bằng định kiến trước khi được nghe bằng lòng thương. Người nghèo thấy mọi việc đều đòi một mức đóng góp khiến mình ngại ngùng. Những điều ấy không phải lúc nào cũng xuất phát từ ác ý; nhiều khi chỉ là thói quen, sự thiếu chú ý hoặc sự khép kín lâu ngày. Nhưng hậu quả đối với người đang tìm một chỗ nương tựa vẫn rất thật. Cầu nguyện cho cộng đoàn phải đi kèm việc làm cho cộng đoàn trở thành một nơi người khác có thể bước vào mà không bị tổn thương thêm.
Muốn mở cửa cho người khác, chúng ta cần có một đời sống nội tâm được chăm sóc. Người luôn căng thẳng sẽ khó lắng nghe. Người không bao giờ nghỉ ngơi sẽ dễ xem nhu cầu của người khác là sự đe dọa. Người chỉ sống bằng việc được công nhận sẽ dễ ghen tị khi người khác được chú ý. Vì thế, chăm sóc đời sống cầu nguyện không phải là rút lui khỏi trách nhiệm, mà là tìm lại nguồn sức để thực hiện trách nhiệm cách nhân hậu. Tuy nhiên, cũng cần biết rằng cầu nguyện không thay thế mọi nhu cầu khác của con người. Có những lúc chúng ta cần ngủ đủ, cần được chia sẻ công việc, cần tìm sự giúp đỡ phù hợp, cần nói rõ một giới hạn để việc phục vụ có thể tiếp tục lâu dài. Một cộng đoàn biết yêu thương không nên ca ngợi sự tận tụy bằng cách để một người kiệt sức. Không nên mặc nhiên giao mọi việc cho người ít từ chối nhất. Không nên xem việc nhận thêm trách nhiệm là thước đo duy nhất của lòng quảng đại. Chúng ta có thể sống bác ái bằng cách làm một phần việc âm thầm, hỏi thăm người đang gánh nặng, giúp họ có thời gian nghỉ, và tôn trọng một lời từ chối chính đáng. Khi trách nhiệm được chia sẻ, lời cầu nguyện chung cũng trở nên thật hơn, vì điều chúng ta xin đang được diễn tả bằng cách chúng ta đối xử với nhau.
Một điều rất cần trong đời sống cầu nguyện là sự phân định giữa nhu cầu sâu xa và mong muốn nhất thời. Chúng ta thường xin điều đang làm mình bận tâm nhất, nhưng chưa chắc đã nhìn rõ điều tâm hồn thật sự cần. Có người xin được thành công, trong khi nỗi đau sâu hơn là sợ mình vô giá trị nếu thất bại. Có người xin người khác phải nhận lỗi, trong khi điều đang giam giữ mình là sự lệ thuộc vào việc được chứng minh mình đúng. Có người xin được chú ý, trong khi bên trong đang khao khát được yêu thương cách chân thành. Có người xin mọi khó khăn biến mất, trong khi điều họ cần thêm là sức mạnh để đối diện một quyết định đã né tránh quá lâu. Khi ở lại trước Chúa cách thành thật, chúng ta có cơ hội đi qua lớp mong muốn bên ngoài để gặp phần sâu hơn của chính mình. Sự khám phá ấy đôi khi làm chúng ta đau, vì phải nhận ra những động lực không đẹp như mình tưởng. Nhưng đó cũng là cơ hội tự do. Chúng ta có thể tiếp tục xin điều cần thiết, đồng thời xin được giải thoát khỏi nỗi sợ, khỏi sự hơn thua, khỏi nhu cầu kiểm soát mọi người. Một lời cầu nguyện trưởng thành dần dần mở ra nhiều hơn một kết quả; nó mở ra một con người đang chịu để mình được đổi mới.
Ân huệ của Chúa Thánh Thần đem lại chiều sâu ấy cho đời sống cầu nguyện. Chúng ta cần Người trong những việc rất thường ngày: khi phải chọn một lời để nói, khi muốn phản ứng vì tự ái, khi đang bị cám dỗ nói xấu một người, khi thấy mình không còn đủ kiên nhẫn để chăm sóc người thân. Chúng ta cần Người để phân biệt sự thẳng thắn với sự tàn nhẫn, lòng nhiệt thành với sự hiếu thắng, việc bảo vệ điều đúng với việc cố bảo vệ hình ảnh của mình. Chúng ta cần Người để nhận ra rằng một lời góp ý có thể đúng về nội dung nhưng sai trong cách diễn tả; một công việc có thể thành công nhưng để lại nhiều người bị tổn thương; một sinh hoạt có thể rất đông mà người yếu thế vẫn thấy mình đứng ngoài. Sự hiện diện của Chúa Thánh Thần được đón nhận trong những chọn lựa cụ thể, khi chúng ta chịu sống theo điều thiện đã nhận ra. Đôi khi đó là giữ im lặng thêm một chút để nghe cho hết. Đôi khi là nhận lỗi mà không thêm lời biện hộ. Đôi khi là dừng việc lan truyền một thông tin mình chưa biết rõ. Đôi khi là làm một điều tốt mà không cần mọi người biết đến. Những việc nhỏ ấy âm thầm tạo nên một tâm hồn có khả năng đem bình an vào nơi mình sống.
Lời cầu nguyện cũng cần đi cùng hành động. Một người xin gia đình được hòa thuận mà vẫn tiếp tục dùng những lời làm nhục người thân thì cần nhìn lại sự mâu thuẫn ấy. Một cộng đoàn xin được hiệp nhất mà vẫn duy trì những nhóm nói xấu nhau thì cần bắt đầu từ việc thay đổi cách trò chuyện. Một người xin được thoát khỏi một thói quen xấu mà vẫn giữ nguyên những hoàn cảnh thường dẫn mình đến sa ngã thì cần thực hiện những bước cụ thể hơn. Chúng ta không thể giải quyết tất cả bằng sức riêng, nhưng cũng không nên bỏ qua phần trách nhiệm của mình. Ơn Chúa có thể nâng đỡ một cuộc hẹn khó khăn mà chúng ta cần thực hiện, một lời xin lỗi đã trì hoãn, một quyết định cần được giữ, một sự giúp đỡ cần được tìm kiếm. Có những cánh cửa không mở ngay vì còn nhiều điều phải được chuẩn bị. Có những tương quan không thể hồi phục chỉ bằng một lời nói, vì lòng tin đã bị tổn thương qua nhiều năm. Có những thói quen cần một hành trình bền bỉ để thay đổi. Trong những hoàn cảnh ấy, cầu nguyện giúp chúng ta tiếp tục làm điều đúng từng ngày, ngay cả khi chưa thấy kết quả. Sự kiên trì được biểu lộ bằng một đời sống chịu cộng tác với ân sủng.
Đối với người đang tìm sự hòa giải, điều này đặc biệt quan trọng. Chúng ta có thể cầu nguyện cho một người làm mình đau, nhưng không vì thế mà phải phủ nhận điều đã xảy ra. Chúng ta có thể mong họ hoán cải, nhưng vẫn cần đặt những giới hạn cần thiết. Chúng ta có thể tha thứ trong lòng, nhưng việc khôi phục lòng tin còn cần sự thật, trách nhiệm và thời gian. Một cộng đoàn muốn sống lòng thương xót phải biết bảo vệ người dễ bị tổn thương, nghe cả điều họ khó nói, và không gây áp lực buộc họ trở lại một hoàn cảnh tiếp tục làm họ đau. Lời cầu nguyện chân thật làm chúng ta can đảm hơn trước sự thật. Nó giúp chúng ta bớt trả đũa, đồng thời có sức nói điều cần nói. Nó giúp chúng ta giữ lòng nhân hậu, đồng thời thực hiện những việc cần thiết để ngăn chặn điều xấu. Sự bình an của một gia đình hay cộng đoàn không thể được xây dựng bằng việc người yếu hơn luôn phải im lặng. Bình an cần một nền tảng công bằng, nơi trách nhiệm được nhìn nhận và phẩm giá của từng người được tôn trọng. Khi cầu xin ơn bình an, chúng ta cũng cần sẵn sàng góp phần xây dựng nền tảng ấy.
Có những lời cầu nguyện được đáp lại qua một người rất gần. Chúng ta xin được nâng đỡ, rồi có một người chịu ngồi nghe. Chúng ta xin đủ sức làm việc, rồi có người nhận bớt một phần trách nhiệm. Chúng ta xin tìm được hướng đi, rồi có người giúp mình nhìn rõ một điều đã bỏ sót. Nhưng đôi khi chúng ta không nhận ra sự giúp đỡ vì vẫn đang chờ một hình thức khác. Chúng ta mong một biến cố lớn trong khi những điều nhỏ đang đến mỗi ngày. Chúng ta mong mọi khó khăn biến mất trong khi đang được trao thêm sức để giải quyết từng việc. Chúng ta mong người khác thay đổi ngay trong khi chính mình đang được mời học cách đối thoại tốt hơn. Vì thế, cần tập nhận ra điều thiện mà không vội gán cho mọi biến cố một ý nghĩa mình không thể biết chắc. Có những điều đơn giản đủ để chúng ta biết ơn: một bữa ăn được chia sẻ, một tin nhắn hỏi thăm, một cuộc gặp không phán xét, một người giúp mình trở lại với bổn phận. Biết ơn những điều ấy giúp tâm hồn bớt bị nuốt trọn bởi điều còn thiếu. Nỗi đau vẫn có thể còn, nhưng bên cạnh nỗi đau đã có những dấu hiệu cho thấy mình đang được nâng đỡ.
Lòng biết ơn cũng làm thay đổi bầu khí cộng đoàn. Nhiều nơi trở nên nặng nề vì mọi người quá quen nhìn thấy thiếu sót mà ít nhìn thấy nỗ lực. Một việc được làm tốt bị xem là đương nhiên; một sai sót nhỏ lại được nhắc mãi. Người phục vụ lâu ngày bắt đầu thấy mình chỉ được chú ý khi làm chưa đúng. Người mới tham gia sợ thử một việc vì sợ bị phê bình. Trong bầu khí đó, lời cầu nguyện chung dễ trở nên xa với kinh nghiệm thật của từng người. Chúng ta cầu xin tình yêu, nhưng lại ít trao cho nhau một lời khích lệ. Chúng ta cầu xin lòng quảng đại, nhưng lại không nhìn nhận những hy sinh đang diễn ra. Hãy tập cảm ơn cách cụ thể: cảm ơn người đã đến sớm, người đã ở lại dọn dẹp, người âm thầm thăm bệnh nhân, người kiên nhẫn hướng dẫn thiếu nhi, người làm những việc không ai muốn làm. Một lời cảm ơn không giải quyết mọi khó khăn, nhưng có thể giúp một người có thêm sức đi tiếp. Và khi nhìn nhận điều tốt nơi người khác, chúng ta cũng được chữa lành khỏi thói quen đặt mình ở vị trí luôn xét đoán.
Để giữ đời sống cầu nguyện bền bỉ, chúng ta không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thực hành quá sức. Một khoảng thời gian nhỏ nhưng được giữ với lòng thành có thể giúp tâm hồn có một nhịp trở về. Buổi sáng, trước khi mở điện thoại và bước vào các công việc, hãy dành một chút thinh lặng để nhìn ngày sống trước mặt, nhận ra điều mình lo, điều mình dễ bị cám dỗ, người mình cần đối xử tử tế hơn. Trong ngày, khi cảm thấy nóng giận đang lên, hãy dừng một nhịp trước khi nói. Buổi tối, hãy nhìn lại một việc mình biết ơn, một điều mình đã làm chưa tốt, một người cần được nhớ đến. Nếu gia đình có thể cầu nguyện chung, hãy giữ cho giờ cầu nguyện trở thành nơi mọi người được gần nhau hơn. Đừng dùng giờ ấy để nhắc lỗi, để giảng giải dài về người vắng mặt, hay để biến một người thành đối tượng bị xét đoán. Nếu có trẻ nhỏ, hãy giúp chúng cảm nhận niềm vui được ở trước Chúa cùng gia đình. Nếu có người đang buồn, hãy cho họ quyền được thinh lặng. Một giờ cầu nguyện ngắn mà chứa đựng sự chân thành, tôn trọng và yêu thương có thể nuôi dưỡng gia đình rất sâu.
Cầu nguyện chung trong cộng đoàn cũng cần có sự chú ý đến đời sống thật. Những lời nguyện sẽ gần gũi hơn khi chúng ta nhớ đến người đang bệnh, người mất việc, người mới chịu tang, người đang chăm sóc cha mẹ già, người có con gặp khó khăn, người đang sống xa nhà. Tuy nhiên, sự quan tâm ấy cần giữ sự kín đáo và tôn trọng. Không phải nỗi đau nào cũng được phép đem ra nói trước mọi người. Không phải ai cũng sẵn sàng để hoàn cảnh riêng của mình trở thành đề tài chung. Bác ái cần một sự tế nhị giúp người được quan tâm vẫn giữ được phẩm giá. Chúng ta có thể cầu nguyện cho họ và hỏi riêng xem mình có thể giúp điều gì. Có thể một người không cần lời khuyên dài, chỉ cần ai đó đưa đi một cuộc hẹn. Có thể một gia đình không cần thêm lời nhắc phải tin tưởng, chỉ cần được hỗ trợ một bữa ăn trong lúc người thân nằm viện. Có thể một người phục vụ không cần được khen trước đám đông, chỉ cần có người đến đúng giờ để cùng làm việc. Khi lời cầu nguyện dẫn chúng ta đến những việc chăm sóc cụ thể, cộng đoàn trở thành nơi lòng thương xót có hình dáng dễ nhận thấy.
Một dấu hiệu đáng quý của sự trưởng thành trong cầu nguyện là khả năng sống tốt khi chưa được đáp ứng như mong muốn. Điều này rất khó, bởi lòng chúng ta thường muốn giữ lại tình yêu cho đến khi mọi sự trở nên thuận lợi. Chúng ta dễ nghĩ rằng khi bớt lo, mình sẽ dịu dàng hơn; khi được công nhận, mình sẽ quảng đại hơn; khi người khác thay đổi, mình sẽ bắt đầu làm hòa. Nhưng nếu luôn đặt điều tốt của mình sau một điều kiện bên ngoài, chúng ta sẽ sống trong chờ đợi rất lâu. Ngay giữa những việc chưa được giải quyết, chúng ta vẫn có thể giữ một lời nói tử tế, hoàn thành một bổn phận cần thiết, tránh một hành vi làm người khác đau. Chúng ta vẫn có thể yêu thương bằng khả năng hiện có, dù khả năng ấy nhỏ hơn điều mình mong. Một người đang đau khổ không phải lúc nào cũng làm được nhiều, nhưng một việc thiện nhỏ vẫn có giá trị. Một người đang mệt có thể chưa đủ sức giải quyết một bất đồng lớn, nhưng có thể ngừng thêm một lời cay nghiệt. Một người đang sợ có thể chưa bước được xa, nhưng có thể xin sự giúp đỡ. Những bước nhỏ ấy giữ cho tâm hồn có hướng đi trong lúc đường phía trước chưa sáng.
Khi đêm kéo dài, hãy cho phép mình cầu nguyện bằng sự thật của đêm. Đừng ép trái tim phải có ngay một cảm xúc vui tươi. Đừng nghĩ những giọt nước mắt làm lời cầu nguyện kém đẹp. Đừng tự kết án vì hôm nay mình không còn nói được nhiều như hôm qua. Có những ngày lời cầu nguyện là một tiếng thở dài. Có những ngày là sự ngồi yên. Có những ngày là một việc bổn phận được làm trong lòng nặng trĩu. Có những ngày là quyết định không buông tay người thân, đồng thời tìm thêm sự nâng đỡ để mình có thể tiếp tục. Điều cần giữ là sự hướng lòng về Chúa với tất cả những gì đang có. Và nếu có lúc chúng ta thấy mình không thể cầu nguyện, hãy để cộng đoàn cầu nguyện cùng mình. Người khác có thể giữ giúp chúng ta một ngọn lửa nhỏ trong lúc gió quá mạnh. Đó là vẻ đẹp của việc thuộc về Hội Thánh: chúng ta được gọi sống đức tin cùng nhau, nâng đỡ nhau trong những thời điểm sức lực mỗi người không giống nhau. Hôm nay chúng ta cần được đỡ; ngày mai có thể chúng ta sẽ là người đỡ một người khác.
Rồi một ngày, khi nhìn lại, có thể chúng ta nhận ra mình đã đi qua một quãng đường dài hơn điều từng nghĩ. Có những lời xin vẫn còn đang chờ. Có những mất mát không thể lấy lại. Có những người đã không thay đổi như mình mong. Nhưng trong hành trình ấy, chúng ta đã học được cách nói thật hơn, nhờ giúp đỡ sớm hơn, bớt làm tổn thương người khác, biết đứng bên người đau khổ mà không vội phán xét. Chúng ta đã nhận ra một số giới hạn cần được tôn trọng, một số trách nhiệm cần được thực hiện, một số mối tương quan cần được chăm sóc. Chúng ta đã hiểu thêm rằng tình yêu cần sự bền bỉ mỗi ngày, và sự bền bỉ ấy cần một nguồn sống sâu hơn ý chí riêng. Những thay đổi đó không khiến đau khổ trở thành điều dễ dàng, nhưng giúp cuộc đời có thêm ánh sáng. Một tâm hồn biết cầu nguyện có thể trở thành nơi người khác tìm được sự an toàn. Một gia đình biết cầu nguyện có thể học cách đối thoại giữa những khác biệt. Một cộng đoàn biết cầu nguyện có thể dành chỗ cho người còn yếu, người đang chờ, người chưa tìm được đường về. Và giữa những đêm chưa kết thúc, chúng ta vẫn có thể cùng nhau sống một ngày mới bằng lòng tin, sự thật và những việc yêu thương rất cụ thể.
Lạy Chúa, có những điều trong cuộc đời chúng con vẫn còn khép kín, có những nỗi lo chúng con mang theo từ sáng đến đêm, có những lời cầu xin chúng con đã lặp lại nhiều lần mà chưa biết sẽ đi đến đâu. Xin đón nhận chúng con trong tình trạng thật của mình. Xin cho chúng con đủ khiêm tốn để nhìn nhận sự thiếu thốn, đủ can đảm để tìm sự giúp đỡ, đủ kiên nhẫn để thực hiện điều tốt trong những ngày chờ đợi. Xin chữa lành những hình ảnh méo mó khiến chúng con sợ đến gần Chúa, và cho chúng con học sống với lòng tin của người con được yêu thương. Xin ban Chúa Thánh Thần để soi sáng những chọn lựa, sửa lại những động lực chưa ngay thẳng, làm dịu những lời nói đang muốn gây tổn thương và củng cố những quyết định cần thiết cho sự bình an. Xin cho gia đình chúng con biết lắng nghe nhau, cho cộng đoàn chúng con biết chia sẻ trách nhiệm, cho người yếu thế tìm được sự bảo vệ, cho người mệt mỏi có nơi được nghỉ, cho người đang đau khổ có người cùng đi. Xin giúp chúng con nhận ra điều thiện đang được trao mỗi ngày và biết đáp lại bằng lòng biết ơn. Khi chưa thấy đường sáng, xin giữ chúng con trung thành với sự thật và tình yêu. Khi có thêm sức lực, xin giúp chúng con mở lòng để nâng đỡ người khác. Và trong mọi hoàn cảnh, xin cho lời cầu nguyện thấm vào cách chúng con sống, để những người gặp chúng con có thể nhận được một lời dịu dàng, một sự quan tâm chân thành và một chỗ nương tựa giữa cuộc đời. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
GIỮA ĐÊM TỐI, VẪN CÓ MỘT NGƯỜI CHA ĐỂ CHÚNG TA TÌM VỀ
Có những đêm, ngôi nhà đã tắt đèn nhưng lòng người vẫn chưa thể nghỉ. Ngoài đường không còn tiếng xe, trong phòng không còn tiếng nói, nhưng bên trong một con người vẫn có biết bao điều đang chuyển động: một khoản nợ chưa biết lấy gì để trả, một đứa con đang dần xa gia đình, một kết quả khám bệnh chưa dám mở ra, một cuộc hôn nhân không còn biết phải bắt đầu hàn gắn từ đâu, một lỗi lầm đã qua mà ký ức vẫn không chịu buông tha. Có những người ban ngày vẫn làm việc, vẫn cười, vẫn trả lời rằng mình ổn, vẫn đến nhà thờ, vẫn tham gia sinh hoạt cộng đoàn, nhưng khi đêm xuống lại thấy mình như đứng trước một cánh cửa đóng kín. Họ không thiếu những câu khuyên nhủ; họ thiếu một nơi có thể đặt xuống gánh nặng mà không phải xấu hổ. Họ không thiếu những người biết chuyện của mình; họ thiếu một người thật sự ở lại với mình trong chuyện ấy. Họ không thiếu những lời giải thích về đức tin; họ thiếu sức để bước thêm một bước trong đức tin. Chính ở những nơi rất thật như thế, đời sống cầu nguyện bắt đầu bộc lộ chiều sâu của nó. Cầu nguyện không chỉ thuộc về những giờ phút tâm hồn thanh thản, những ngày công việc thuận lợi, những lúc con người cảm thấy sốt sắng. Cầu nguyện còn là việc đem đến trước Thiên Chúa một trái tim đang rối, một cuộc đời đang thiếu, một tình yêu đang mệt, một hy vọng đang gần cạn. Và có khi, lời cầu nguyện chân thật nhất trong một đêm dài không phải là một lời diễn đạt trọn vẹn, mà chỉ là việc một người vẫn cố hướng lòng về Chúa, dù chính họ cũng không còn biết phải thưa gì.
Chúng ta thường nghĩ rằng muốn đến với Chúa thì phải chuẩn bị cho mình một tâm hồn thật tốt: bình an hơn, ngay ngắn hơn, ít giận dữ hơn, ít phân tâm hơn, bớt tội lỗi hơn. Vì thế, khi đời sống rối ren, ta lại trì hoãn việc cầu nguyện. Ta tự nhủ rằng hãy chờ đến khi giải quyết xong chuyện này, khi bớt buồn, khi hết giận, khi không còn thấy mình quá bất xứng, rồi mới trở lại với Chúa. Nhưng nếu cứ chờ đến khi không còn cần được chữa lành mới đến với Đấng chữa lành, ta sẽ phải chờ rất lâu. Nếu cứ chờ đến khi đủ mạnh mới tìm đến nguồn sức mạnh, ta sẽ càng kiệt sức. Nếu cứ chờ đến khi có thể nói một lời thật đẹp mới thưa chuyện với Thiên Chúa, có khi ta đánh mất chính lời thật mà Người muốn nghe. Một người con không cần phải hoàn thành mọi bổn phận rồi mới được gọi cha mình. Một người con đang bị thương càng cần được trở về. Một người con vừa vấp ngã càng cần được nâng dậy. Trong đời sống thiêng liêng, điều làm ta xa Chúa nhiều khi không chỉ là lỗi lầm, mà còn là nỗi sợ sau lỗi lầm: sợ bị từ chối, sợ phải đối diện, sợ không còn được yêu như trước. Nỗi sợ ấy khiến ta trốn vào công việc, trốn vào những sinh hoạt bận rộn, trốn vào việc đánh giá người khác, thậm chí trốn vào những hình thức đạo đức để khỏi phải đặt mình trước Chúa bằng sự thật. Nhưng cầu nguyện mở ra một con đường khác: không cần phủ nhận điều mình đã làm, không cần làm nhẹ đi điều sai trái, mà vẫn có thể bước về phía lòng thương xót.
Muốn cầu nguyện sâu hơn, chúng ta cần nhìn lại hình ảnh Thiên Chúa đang sống trong lòng mình. Có người tuy vẫn gọi Chúa là Cha, nhưng sâu bên trong lại hình dung Người như một người quản lý nghiêm khắc, luôn chờ phát hiện sai sót. Có người sống đức tin như thể mỗi ngày phải chứng minh mình xứng đáng được yêu. Có người làm rất nhiều việc tốt nhưng không bao giờ thấy đủ, bởi họ sợ rằng chỉ cần dừng lại, chỉ cần yếu đuối, chỉ cần thất bại, thì mình sẽ mất chỗ đứng trước mặt Chúa. Khi mang một hình ảnh như thế, cầu nguyện dễ trở thành một cuộc kiểm điểm căng thẳng, trong đó con người vừa là người bị xét hỏi vừa cố làm người bào chữa cho chính mình. Họ khó nghỉ ngơi trong sự hiện diện của Thiên Chúa. Họ đọc kinh nhưng lòng luôn chờ một lời kết án. Họ xin ơn nhưng không dám tin rằng lời xin của mình được đón nhận. Để bước ra khỏi tình trạng ấy, ta không thể chỉ lặp lại vài câu an ủi; ta cần kiên nhẫn sống lại tương quan với Chúa. Mỗi lần cầu nguyện, hãy tập ở lại một chút trước khi bắt đầu kể công việc, lỗi lầm và nhu cầu. Hãy nhận biết rằng mình đang đứng trước Đấng biết rõ mình. Người biết cả điều ta đã cố gắng và điều ta đã trốn tránh, cả thương tích ta mang và thương tích ta gây nên. Người không cần ta che đậy sự thật để có thể tiếp tục yêu thương ta.
Tuy nhiên, nhận biết Thiên Chúa là Cha không có nghĩa là biến Người thành một người chỉ làm theo mọi mong muốn của chúng ta. Có những mong muốn rất tha thiết nhưng chưa chắc đã tốt. Có những điều ta muốn ngay lập tức, trong khi chính ta chưa đủ khả năng đón nhận và sử dụng chúng. Có những lời xin phát xuất từ tình yêu, nhưng cũng có những lời xin âm thầm mang theo lòng ganh tị, nhu cầu kiểm soát hoặc khát vọng hơn thua. Một người có thể xin được thành công để chăm sóc gia đình, nhưng cũng có thể xin được thành công chỉ để làm người từng coi thường mình phải hối tiếc. Một người có thể xin cho con trở lại với đức tin, nhưng trong lòng lại muốn con trở thành bản sao của mình, không được có những câu hỏi riêng, không được có hành trình riêng. Một người có thể xin cộng đoàn được hiệp nhất, nhưng lại ngầm hiểu hiệp nhất là mọi người phải đồng ý với ý kiến của mình. Cầu nguyện đưa những lớp động cơ ấy ra ánh sáng. Ta vẫn có thể trình bày điều mình mong muốn, nhưng đồng thời cần để Chúa giúp mình nhận ra mình đang mong muốn điều ấy vì điều gì. Đây là một bước rất khó, bởi chúng ta thường quen xét xem lời xin có được đáp ứng hay không hơn là xét xem lòng mình có được thanh luyện hay không. Nhưng người trưởng thành trong đức tin dần biết xin cả ơn được thay đổi cách muốn, cách chờ đợi và cách đón nhận.
Hình ảnh một người tìm bánh giữa đêm gợi lên một sự thiếu thốn rất cụ thể. Đó không phải là một vấn đề trừu tượng để bàn luận cho hay, mà là nhu cầu phải được giải quyết: có người đang cần được đón tiếp, có một mái nhà chưa có đủ thức ăn, có một chủ nhà nhận ra khả năng của mình không đủ. Đời sống chúng ta cũng có nhiều lúc như thế. Ta muốn làm một người cha tốt nhưng không biết nói chuyện với đứa con đang khép kín. Ta muốn làm một người mẹ dịu dàng nhưng sau một ngày làm việc quá sức lại chỉ còn những lời gắt gỏng. Ta muốn phục vụ cộng đoàn nhưng khi gặp phê bình thì mất bình an. Ta muốn nâng đỡ một người đau khổ nhưng mọi câu nói của mình nghe đều quá nhẹ trước nỗi đau của họ. Ta muốn tha thứ nhưng mỗi lần gặp người ấy, ký ức lại bùng lên. Những lúc đó, điều cần thiết đầu tiên là nhận ra sự thiếu của mình. Nhận ra mình thiếu không phải là phủ nhận tất cả những gì mình có. Đó là thôi bắt mình phải đóng vai người luôn đầy đủ. Một người biết mình cần học sẽ dễ học hơn. Một người biết mình cần giúp đỡ sẽ dễ mở lòng hơn. Một người biết tình yêu của mình có giới hạn sẽ bớt tự phụ và biết tìm nguồn nâng đỡ. Trong cầu nguyện, ta có thể đặt trước Chúa sự thiếu kiên nhẫn, thiếu khôn ngoan, thiếu can đảm, thiếu lòng thương của mình, thay vì chỉ xin Người thay đổi những người đang làm mình khó chịu.
Có một vẻ đẹp đặc biệt trong việc cầu nguyện cho người khác: ta đem nhu cầu của một người vào lòng mình rồi đem lòng mình đến trước Thiên Chúa. Khi ấy, cầu nguyện giúp ta đi ra khỏi vòng quay của những bận tâm riêng. Ta bắt đầu nghĩ đến người đang nằm viện mà không có ai thay phiên chăm sóc, người mẹ đang giấu nước mắt vì con nghiện ngập, người trẻ đang sợ trở về nhà sau một thất bại, người già sống giữa con cháu nhưng không còn ai đủ kiên nhẫn nghe mình nói. Nhưng cầu nguyện cho người khác cũng đòi hỏi ta phải tôn trọng họ. Ta không thể vừa cầu nguyện cho một người vừa lấy chuyện riêng của họ làm câu chuyện trong các cuộc gặp gỡ. Ta không thể xin Chúa chữa lành một gia đình rồi tiếp tục thêm vào những lời đồn khiến gia đình ấy càng bị tổn thương. Ta không thể xin một người được bình an nhưng lại liên tục nhắc họ về sai lầm đã qua bằng giọng mỉa mai. Lời chuyển cầu chân thật cần được nối dài bằng cách sống. Nếu ta đã mang một người vào lời cầu nguyện, hãy tập giữ gìn danh dự của họ, lắng nghe họ kỹ hơn, tránh phán đoán vội vàng, giúp họ trong khả năng của mình. Đôi khi, điều thay đổi trước tiên sau một lời cầu nguyện là thái độ của chính người cầu nguyện. Ta bớt coi người kia là một vấn đề phải giải quyết và bắt đầu nhìn họ như một con người cần được đồng hành.
Kiên trì trong cầu nguyện là một thử thách lớn, nhất là khi điều ta xin liên quan đến người mình yêu. Chờ đợi cho bản thân đã khó; chờ đợi trong khi nhìn một người thân đau khổ còn khó hơn. Một người mẹ có thể chịu được nhiều vất vả, nhưng rất khó chịu được cảm giác bất lực trước những lựa chọn của con. Một người chồng có thể làm việc quần quật, nhưng lại không biết phải làm gì khi thấy vợ mình mất dần niềm vui. Một người phục vụ cộng đoàn có thể hy sinh thời gian, nhưng có lúc không hiểu vì sao mọi cố gắng vẫn không đem lại sự hòa thuận. Trong những hoàn cảnh ấy, ta dễ muốn có một dấu hiệu rõ ràng để biết mình đang cầu nguyện đúng. Ta muốn thấy kết quả để khỏi cảm thấy mình đang đi trong bóng tối. Nhưng đời sống đức tin không phải lúc nào cũng cho ta một lịch trình có thể kiểm soát. Có những việc cần thời gian, có những con người cần nhiều lần bắt đầu lại, có những vết thương không thể chữa bằng một lời nói hay một quyết tâm. Kiên trì vì thế không nhất thiết là tăng số lượng lời kinh cho đến khi đạt được điều mình muốn. Kiên trì còn là giữ một chỗ cho Chúa trong đời sống, tiếp tục làm điều thiện, tiếp tục xin được soi sáng, tiếp tục trở lại sau những ngày mệt mỏi và khô khan.
Chúng ta cần rất tế nhị trước những lời cầu nguyện chưa nhận được điều mong đợi. Không ai có quyền đứng trước một người đang đau khổ để kết luận rằng họ chưa được nhận lời vì thiếu đức tin. Có những người cầu nguyện rất sâu, sống rất tốt, nhưng vẫn phải chịu bệnh tật, mất mát và những đổ vỡ mà họ không thể ngăn chặn. Có những gia đình đã cùng nhau cầu nguyện, tìm mọi cách chữa trị, nâng đỡ người bệnh bằng tất cả tình yêu, nhưng cuối cùng vẫn phải tiễn biệt. Trong những hoàn cảnh ấy, những lời giải thích quá nhanh có thể làm người ta cô độc hơn. Ta không biết hết ý nghĩa của mọi điều xảy ra. Ta không thể tự nhận mình đọc được chương trình của Thiên Chúa trong từng biến cố. Điều ta có thể làm là ở lại, giúp những việc cụ thể, chấp nhận nghe câu hỏi không có câu trả lời dễ dàng, và cùng người đau khổ giữ một sợi dây liên hệ với Chúa. Có khi lời cầu nguyện của họ chỉ còn là nước mắt. Có khi họ phải thưa với Chúa cả sự thất vọng, giận dữ và hoang mang. Một cộng đoàn trưởng thành cần có chỗ cho những lời cầu nguyện như thế. Người đang chịu tang không cần bị thúc phải vui lên cho đúng vẻ đạo đức. Người đang bị thử thách không cần phải diễn một sự bình an mà họ chưa có. Họ cần được nâng đỡ để có thể sống thật trước Thiên Chúa và từng chút một tìm lại sức sống.
Sự thật ấy cũng giúp ta phân biệt lòng tín thác với thái độ buông xuôi. Tín thác không làm con người ngừng trách nhiệm. Một người xin Chúa ban bình an cho gia đình vẫn cần học cách đối thoại, quản lý tiền bạc, giữ lời hứa và sửa những hành vi gây tổn thương. Một người xin được sức khỏe vẫn cần chăm sóc thân thể và tìm sự trợ giúp thích hợp khi cần. Một người xin con cái được lớn lên tốt vẫn cần dành thời gian cho con, quan sát những thay đổi của con, biết xin lỗi khi mình đã cư xử sai. Một cộng đoàn xin được hiệp nhất vẫn cần có cách giải quyết bất đồng công bằng, minh bạch và tôn trọng. Ta không thể đặt lên vai Thiên Chúa những phần trách nhiệm mà mình cố tình bỏ qua, rồi gọi sự bỏ qua ấy là phó thác. Cầu nguyện giúp ta nhận ra việc nào cần làm, điều nào cần sửa, giới hạn nào cần chấp nhận, sự trợ giúp nào cần tìm. Có người sau khi cầu nguyện cần can đảm lên tiếng. Có người cần học im lặng để không làm cuộc tranh cãi bùng thêm. Có người cần bước đến hòa giải. Có người cần giữ khoảng cách thích hợp trước một tình trạng đang gây hại. Điều quan trọng là để lòng mình được hướng dẫn, thay vì dùng một vài ý tưởng đạo đức để hợp thức hóa lựa chọn mình đã quyết định từ trước.
Nhiều lời cầu nguyện trong gia đình có thể bắt đầu bằng việc rất đơn giản: mỗi người nhận phần trách nhiệm của mình trước khi yêu cầu người khác thay đổi. Người chồng có thể xin được nhận ra những lúc mình chỉ có mặt bằng thân xác nhưng tâm trí luôn ở nơi khác. Người vợ có thể xin được nói rõ nhu cầu của mình thay vì tích tụ buồn giận rồi bùng nổ. Cha mẹ có thể xin được hiểu nỗi sợ phía sau sự chống đối của con. Con cái có thể xin được nhìn thấy những hy sinh thường ngày mà mình đã coi là đương nhiên. Anh chị em có thể xin được thôi so sánh sự quan tâm mình nhận được với sự quan tâm người khác nhận được. Nếu mỗi người chỉ mang đến lời cầu nguyện danh sách những lỗi của người bên cạnh, giờ kinh gia đình rất dễ trở thành một nơi che giấu sự xa cách. Nhưng nếu mỗi người mang đến một điều mình cần hoán cải, mái nhà bắt đầu có cơ hội thay đổi. Sau giờ kinh, có thể chỉ cần một lời xin lỗi không kèm theo lời biện hộ, một việc nhà được làm thay, một điện thoại được đặt xuống để nghe nhau, một bữa ăn bớt lời chê trách. Những việc ấy nhỏ, nhưng chính chúng giúp lời cầu nguyện có hình hài trong đời sống.
Một trong những điều khó nhất của con người là xin giúp đỡ mà không cảm thấy mình mất giá trị. Có người đã quen làm chỗ dựa cho người khác đến mức không còn cho phép mình yếu đuối. Họ là cha mẹ, người phụ trách, người có kinh nghiệm, người luôn được tìm đến khi có chuyện. Lâu dần, họ tưởng rằng mình phải luôn có câu trả lời, luôn đủ sức, luôn ổn định. Vì thế, khi kiệt sức, họ im lặng. Khi buồn, họ giấu đi. Khi cần được nghe, họ vẫn tiếp tục nghe mọi người. Khi cần nghỉ, họ lại nhận thêm việc vì sợ làm ai thất vọng. Cầu nguyện có thể trở thành nơi tháo dần chiếc áo giáp ấy. Trước Thiên Chúa, ta không cần giữ vai trò đến mức đánh mất chính mình. Người phục vụ cũng là người cần được chăm sóc. Người nâng đỡ cũng có thể cần một bàn tay nâng đỡ. Người hướng dẫn cũng cần được hướng dẫn. Nhận ra điều đó giúp ta phục vụ bền bỉ hơn, bởi ta thôi lấy sự cạn kiệt của mình làm thước đo lòng quảng đại. Ta có thể xin Chúa giúp mình phân định điều nên nhận, điều nên trao lại, lúc nào cần cố gắng và lúc nào cần nghỉ ngơi. Sự khiêm tốn ấy còn làm ta gần người khác hơn, vì họ không còn phải đứng trước một hình ảnh hoàn hảo mà không thể chạm tới.
Trong cộng đoàn, có những người đang gõ cửa rất khẽ. Họ không nói rõ mình cần gì, đôi khi chính họ cũng chưa gọi tên được nhu cầu của mình. Một người trẻ xuất hiện thất thường có thể đang đối diện với một nỗi thất vọng. Một người trước đây nhiệt tình nhưng nay hay cáu gắt có thể đã quá tải. Một người cao tuổi nhắc đi nhắc lại cùng một câu chuyện có thể đang mong được xác nhận rằng đời mình vẫn có ý nghĩa. Một gia đình đột nhiên ít tham dự sinh hoạt có thể đang gặp khó khăn về công việc, bệnh tật hoặc tương quan. Dĩ nhiên, ta không nên tự ý đoán hết hoàn cảnh của người khác. Nhưng ta có thể tập nhận ra rằng phía sau một hành vi có thể còn một câu chuyện chưa được nghe. Thay vì lập tức quy lỗi, hãy hỏi thăm bằng sự tôn trọng. Thay vì yêu cầu họ phải trở lại ngay như trước, hãy tìm hiểu điều gì đang làm họ khó bước tới. Thay vì nói rằng cộng đoàn luôn mở cửa, hãy xem cách mình đón tiếp có giúp người ta đủ an tâm để bước vào hay không. Một cánh cửa vật chất mở rộng vẫn có thể đi cùng một thái độ lạnh lùng. Người mới đến có thể được chỉ chỗ ngồi nhưng chưa được nhìn nhận. Người quay lại sau một thời gian xa cách có thể được chào, nhưng một câu hỏi đầy ám chỉ lại làm họ muốn quay đi. Cầu nguyện cho cộng đoàn cần dẫn đến sự thay đổi trong những cuộc gặp nhỏ ấy.
Đặc biệt, cộng đoàn cần học cách đón nhận người đã vấp ngã mà vẫn giữ sự thật và trách nhiệm. Đón nhận không có nghĩa là coi nhẹ điều sai, bỏ qua hậu quả hoặc đặt người khác vào nguy cơ tiếp tục bị tổn thương. Nhưng trách nhiệm cũng không cho phép ta biến một con người thành sai lầm duy nhất của họ. Có những người sau một biến cố đáng tiếc đã phải mang thêm gánh nặng của ánh mắt khinh miệt, những lời bóng gió và cảm giác mình không còn có thể bắt đầu lại. Nếu ta cầu nguyện cho họ hoán cải, hãy tránh làm cho con đường trở về trở nên nhục nhã. Nếu có điều cần sửa, hãy nói đúng người, đúng nơi, với mục đích rõ ràng. Nếu có người bị tổn thương, hãy bảo vệ và nâng đỡ họ thực sự. Nếu có việc phải chịu trách nhiệm, hãy thực hiện công bằng. Đồng thời, hãy chừa một con đường cho sự thay đổi chân thật. Lòng thương xót đòi hỏi nhiều công sức hơn việc chỉ kết án hoặc chỉ bỏ qua, bởi nó phải kiên nhẫn với thực tế, phân định điều cần làm và giữ phẩm giá của con người trong suốt hành trình ấy.
Có một điều âm thầm làm đời sống cầu nguyện khô cứng: chúng ta quen nghĩ về mình chủ yếu qua thành công và thất bại. Khi làm được việc, ta thấy mình có giá trị. Khi bị phê bình, ta thấy mình nhỏ bé. Khi được khen, ta dễ gần Chúa hơn vì tưởng mọi sự đang tốt. Khi kế hoạch đổ vỡ, ta lại có cảm giác Chúa cũng đang thất vọng về mình. Nhưng giá trị của một con người sâu hơn kết quả của một công việc. Một người cha thất nghiệp vẫn là người cần được kính trọng và yêu thương. Một người mẹ mắc bệnh vẫn có phẩm giá dù không còn làm được những việc trước đây. Một người trẻ chưa tìm được hướng đi vẫn đáng được kiên nhẫn đồng hành. Một người phục vụ có giới hạn vẫn có thể mang lại điều tốt nếu họ sống trung thực và biết cộng tác. Cầu nguyện giúp ta trở về với chiều sâu ấy. Ta tập đứng trước Chúa bằng chính con người mình, chứ không chỉ bằng bản thành tích. Điều này không làm ta lười biếng; nó giúp ta làm việc bằng một tâm hồn tự do hơn. Ta có thể cố gắng hết sức mà không coi mỗi kết quả là bản án về giá trị của mình. Ta có thể đón nhận góp ý mà không lập tức chống trả. Ta có thể nhìn thành công của người khác mà không thấy mình bị xóa đi.
Từ đó, việc tạ ơn cũng trở nên sâu hơn. Nhiều khi ta chỉ tạ ơn khi nhận được điều lớn: khỏi bệnh, có việc làm, vượt qua một biến cố, hoàn thành một dự định. Nhưng nếu chỉ nhận ra ân huệ trong những điều nổi bật, ta sẽ dễ sống phần lớn ngày tháng trong cảm giác thiếu thốn. Có những ơn rất bình thường: một người còn đủ kiên nhẫn nghe ta nói, một buổi chiều trở về nhà an toàn, một cơ hội nhận ra mình đã sai trước khi gây thêm tổn thương, một lời góp ý giúp ta trưởng thành, một người âm thầm làm phần việc không ai để ý. Tạ ơn không đòi ta phải phủ nhận khó khăn. Ta vẫn có thể đau buồn và đồng thời biết ơn một bàn tay đang nắm lấy mình. Ta vẫn có thể chưa thấy lối ra và đồng thời nhận ra hôm nay mình chưa hoàn toàn đơn độc. Trong gia đình, có thể tập thói quen trước khi kết thúc ngày, mỗi người nhớ lại một điều tốt mình đã nhận và một điều tốt mình đã bỏ lỡ. Trong cộng đoàn, có thể dành sự quan tâm cho những công việc ít được nhắc đến: người dọn dẹp, người chuẩn bị, người đến sớm, người ở lại sau cùng, người âm thầm thăm viếng. Khi biết tạ ơn, ta bớt sử dụng người khác như những người có nghĩa vụ phục vụ mình.
Đời sống cầu nguyện cũng cần một nhịp đều đặn để có thể bén rễ. Nếu chỉ cầu nguyện khi khủng hoảng, ta dễ thấy Chúa như nơi tìm đến cuối cùng sau khi mọi phương án khác đã hết. Những lời cầu nguyện trong khủng hoảng vẫn quý giá, nhưng tương quan cần được nuôi dưỡng cả những ngày bình thường. Không phải ai cũng có nhiều thời gian, và không nên biến việc cầu nguyện thành một gánh nặng cạnh tranh với những bổn phận chính đáng. Nhưng hầu hết chúng ta đều có thể bắt đầu bằng một khoảng thời gian nhỏ được giữ gìn nghiêm túc. Buổi sáng, trước khi bị cuốn vào các tin nhắn và công việc, hãy dành vài phút đặt ngày sống trước Chúa. Trong ngày, khi cảm thấy mình sắp phản ứng quá mạnh, hãy dừng lại một chút để xin được sáng suốt. Buổi tối, hãy nhìn lại một cuộc gặp, một lời nói, một điều đã làm mình vui hoặc đau, rồi đem điều ấy vào cầu nguyện. Có thể đọc một đoạn Tin Mừng ngắn và ở lại với một câu hỏi: hôm nay điều này chạm đến cách sống của mình ở đâu? Đừng quá vội tìm một cảm xúc đặc biệt. Sự trung thành trong những lần trở lại bình thường thường giúp đời sống thiêng liêng trưởng thành hơn việc chỉ chạy theo những thời điểm bừng sáng.
Khi cầu nguyện mà bị phân tâm, ta cũng cần bớt gay gắt với chính mình. Một tâm trí đã phải giải quyết quá nhiều việc trong ngày không dễ lập tức trở nên tĩnh lặng. Một người đang lo cho con, lo tiền nhà, lo sức khỏe không thể chỉ bằng một quyết định mà ngừng mọi ý nghĩ. Nếu mỗi lần phân tâm ta lại tự trách, giờ cầu nguyện có thể trở thành một vòng căng thẳng. Ta có thể nhẹ nhàng nhận ra mình đang nghĩ đến điều gì, rồi đem chính điều đó trở lại trước Chúa. Nếu lòng đang lo cho một người, hãy cầu nguyện cho người ấy. Nếu đang nhớ một cuộc tranh cãi, hãy xin được nhìn lại phần trách nhiệm của mình. Nếu đang sợ công việc ngày mai, hãy trình bày nỗi sợ và chọn một việc cụ thể mình có thể chuẩn bị. Sau đó, trở lại với sự hiện diện của Chúa. Việc trở lại ấy, dù phải thực hiện nhiều lần, vẫn là một phần của cầu nguyện. Ta không cần chiến thắng tâm trí bằng bạo lực. Ta đang học để toàn bộ đời sống, kể cả sự bề bộn của nó, được đặt trong một tương quan có thể nâng đỡ và biến đổi mình.
Đi sâu hơn nữa, chúng ta nhận ra có những điều mình cần xin mà lâu nay ít xin. Ta thường xin hoàn cảnh bớt khó nhưng ít xin được bớt cố chấp. Ta xin người khác hiểu mình nhưng ít xin được hiểu người khác. Ta xin hết lo nhưng ít xin được nhìn thẳng vào điều mình đang tránh. Ta xin công việc thuận lợi nhưng ít xin được trung thực khi thuận lợi đòi phải đánh đổi lương tâm. Ta xin cộng đoàn phát triển nhưng ít xin được vui khi một người khác làm tốt hơn mình. Ta xin con cái ngoan nhưng ít xin được trở thành một người lớn đáng tin. Những lời xin ấy chạm đến phần sâu của hoán cải. Chúng có thể làm ta không thoải mái, bởi chúng mở ra khả năng chính ta phải đổi khác. Nhưng đó cũng là nơi cầu nguyện giúp con người trưởng thành. Một người bắt đầu xin được sửa mình sẽ có cách nghe khác. Một người xin được yêu thương hơn sẽ chú ý đến những việc nhỏ trước đây mình bỏ qua. Một người xin được tự do khỏi nhu cầu hơn thua sẽ bớt làm người chung quanh mệt mỏi. Khi ấy, lời cầu nguyện dần đi vào giọng nói, ánh mắt, việc sử dụng tiền bạc, cách xử lý bất đồng và cách chịu trách nhiệm.
Trong hành trình đó, chúng ta cần xin ơn Chúa Thánh Thần hướng dẫn. Có những hoàn cảnh ta không thiếu quyết tâm nhưng thiếu phân định. Có những lúc ta có nhiều thông tin nhưng không biết điều nào quan trọng. Có những việc bề ngoài tốt nhưng động cơ bên trong đang lệch. Có những quyết định đúng nhưng cách thực hiện lại thiếu bác ái. Ta cần được soi sáng để biết nói sự thật mà không biến sự thật thành vũ khí, biết nhẫn nại mà không dung dưỡng điều gây hại, biết mạnh mẽ mà không cứng lòng, biết thương xót mà không đánh mất trách nhiệm. Ta cần được nâng đỡ để làm điều đúng cả khi không được ghi nhận. Ta cần một sự tự do bên trong để không luôn bị dẫn đi bởi lời khen, tiếng chê, nỗi sợ hoặc lòng tự ái. Xin ơn Chúa Thánh Thần cũng là mở lòng cho những điều Người giúp ta nhận ra qua Lời Chúa, qua lương tâm, qua lời góp ý chân thành và qua những người có trách nhiệm đồng hành với ta. Không nên vội coi mọi cảm xúc mãnh liệt của mình là sự hướng dẫn của Chúa. Càng là điều quan trọng, ta càng cần khiêm tốn suy xét, cầu nguyện và kiểm chứng trong đời sống.
Một cộng đoàn biết cầu nguyện vì thế sẽ dần trở thành một cộng đoàn biết chịu trách nhiệm về cách mình sống cùng nhau. Người ta có thể đọc kinh rất đều mà vẫn chưa biết lắng nghe, có thể tổ chức nhiều sinh hoạt mà vẫn để một số người cô độc, có thể nói nhiều về tình yêu mà vẫn đối xử khắc nghiệt trong những việc thường ngày. Nhận ra khoảng cách ấy không phải để nản lòng, mà để bắt đầu sửa. Có thể bắt đầu từ một cuộc họp bớt ngắt lời, một sự phân công rõ ràng hơn, một lời phê bình được nói trực tiếp và tế nhị hơn, một người mới được hướng dẫn thay vì bị trách vì chưa biết việc, một người đang mệt được phép nghỉ mà không bị nghi ngờ lòng nhiệt thành. Có thể bắt đầu từ việc không dùng chuyện riêng để tạo ảnh hưởng, không lấy công lao cũ để buộc mọi người mang ơn mãi, không dùng danh nghĩa phục vụ để tránh trách nhiệm khi mình làm sai. Những điều ấy cần thời gian và sự trung thành. Cầu nguyện cho ta sức để trở lại với chúng, nhất là khi sửa đổi không đem đến kết quả ngay. Một cộng đoàn trở nên ấm áp hơn thường nhờ nhiều con người âm thầm chọn cư xử tử tế trong những tình huống rất nhỏ.
Và rồi, giữa những ngày khó khăn, điều nâng đỡ chúng ta có thể rất giản dị: hôm nay vẫn có thể bắt đầu lại. Người đã bỏ cầu nguyện lâu ngày có thể trở lại bằng vài phút chân thành. Người đã làm tổn thương gia đình có thể bắt đầu bằng việc nhận lỗi rõ ràng và chịu sửa đổi. Người đã mệt mỏi trong phục vụ có thể tìm sự đồng hành, sắp xếp lại trách nhiệm và học nghỉ ngơi. Người đang thất vọng vì lời xin chưa được đáp ứng có thể đem chính sự thất vọng ấy đến trước Chúa. Người không còn biết phải tin thế nào có thể xin được giữ một bước nhỏ, thay vì ép mình phải giải quyết mọi câu hỏi trong một ngày. Chúa gặp chúng ta trong đời sống thật này, với những bổn phận chưa xong, những vết thương chưa lành, những điều chưa hiểu và những nỗ lực còn vụng về. Chúng ta có thể bước đến bằng tất cả điều đó. Không cần đợi một phiên bản hoàn hảo của mình mới bắt đầu sống tương quan với Người. Mỗi lần trở lại chân thành đều có thể mở ra một cách sống mới: bớt cô độc hơn, bớt phòng vệ hơn, biết xin giúp đỡ hơn và biết trao sự giúp đỡ bằng lòng tôn trọng hơn.
Lạy Chúa, xin đón nhận những đêm tối mà chúng con chưa biết gọi tên, những nỗi lo chúng con giấu dưới vẻ bình thường, những lời cầu nguyện chúng con đã bỏ dở vì mệt mỏi và những hy vọng chúng con không còn dám nói ra. Xin giúp chúng con trở về với Chúa bằng sự thật của mình. Khi chúng con sai, xin cho chúng con đủ khiêm tốn để nhận lỗi và sửa đổi. Khi chúng con yếu, xin cho chúng con biết tìm sự nâng đỡ. Khi chúng con có trách nhiệm với người khác, xin cho chúng con biết phục vụ mà vẫn giữ gìn đời sống nội tâm, sức khỏe và những giới hạn cần thiết. Khi chúng con chờ đợi, xin giữ lòng chúng con khỏi cay đắng. Khi chúng con chưa hiểu, xin giúp chúng con không vội khép lại tương quan với Chúa. Xin soi sáng để chúng con nhận ra phần việc mình phải làm hôm nay, thay vì chỉ đứng chờ hoàn cảnh đổi thay. Xin cho những lời chúng con dâng lên được tiếp nối bằng một cách nói dịu dàng hơn, một quyết định ngay thẳng hơn, một lời xin lỗi chân thành hơn, một bàn tay sẵn sàng giúp đỡ hơn. Xin thương những người đang đau bệnh, những gia đình đang chia rẽ, những người trẻ đang lạc hướng, những người già đang cô độc và những người phục vụ đang âm thầm kiệt sức. Xin cho họ gặp được những con người biết ở lại, biết lắng nghe và biết chăm sóc. Xin ban Chúa Thánh Thần để chúng con có lòng khôn ngoan, sự can đảm và tình yêu cần thiết cho ngày sống này. Và khi đêm xuống, dù vẫn còn những việc chưa giải quyết được, xin cho chúng con biết đặt đời mình trong tay Chúa, nghỉ ngơi trong tình thương của Người và sáng mai lại bước tiếp với một trái tim còn biết hy vọng. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
KHI LỜI CẦU NGUYỆN ĐI QUA ĐÊM TỐI
Có những đêm căn nhà đã tắt đèn mà lòng người vẫn chưa thể nghỉ ngơi. Người mẹ nằm nghe tiếng xe ngoài ngõ, mong nhận ra tiếng chiếc xe của đứa con chưa về. Người cha quay mặt vào tường, không muốn vợ biết mình vẫn thức vì khoản tiền phải trả vào sáng hôm sau. Một người trẻ mở điện thoại rồi đặt xuống, chờ một lời hồi đáp mà càng chờ càng thấy mình bị bỏ quên. Một người già đưa tay lần chuỗi, không còn nhớ đã đọc đến kinh thứ mấy, chỉ biết trong lòng vẫn còn những người cần được phó thác. Một linh mục ngồi lại trong nhà nguyện sau một ngày gặp gỡ, mang theo những câu chuyện mình đã nghe mà không thể kể lại cho ai. Có những nỗi đau không làm người ta khóc thành tiếng, nhưng làm mọi âm thanh chung quanh trở nên xa lạ. Có những lo âu không hiện rõ trên khuôn mặt, nhưng khiến một người không thể ăn ngon, ngủ yên, nói một câu nhẹ nhàng với người thân. Chính trong những giờ ấy, cầu nguyện trở thành một vấn đề rất thật. Người ta không còn chỉ hỏi phải đọc kinh nào, đọc bao nhiêu, đọc vào lúc nào; người ta hỏi Thiên Chúa có thực sự ở đây không, có biết mình đang sống thế nào không, có nghe tiếng lòng mình không. Và đôi khi, điều khó khăn nhất không phải là tìm được lời để cầu nguyện, mà là giữ được một chút tin tưởng để tiếp tục hướng lòng về Chúa khi điều mình cầu xin vẫn chưa xảy đến.
Chúng ta thường dễ cầu nguyện khi đời sống còn nằm trong tầm kiểm soát. Công việc ổn định, gia đình yên ấm, sức khỏe bình thường, những kế hoạch đang tiến triển, chúng ta có thể nói về sự quan phòng với một tâm hồn khá thanh thản. Nhưng khi một biến cố xảy đến, mọi lời nói quen thuộc bỗng trở nên nặng nề. Một cuộc điện thoại giữa đêm, một cuộc chia tay không báo trước, một người thân đột ngột qua đời, một đứa con thay đổi đến mức cha mẹ không còn nhận ra, một sự phản bội từ người mình đã hết lòng tin tưởng: những điều ấy có thể đưa chúng ta tới một vùng nội tâm chưa từng bước vào. Ở đó, những câu trả lời thuộc lòng không đủ sức nâng đỡ. Ở đó, người ta có thể vừa đọc kinh vừa thấy trống rỗng, vừa quỳ trước bàn thờ vừa mang trong lòng một câu hỏi chưa dám nói ra. Đừng vội kết án những người đang trải qua tình trạng ấy. Một tâm hồn đau đớn cần được đón nhận trước khi được giải thích. Có người vẫn tin nhưng đang kiệt sức; vẫn yêu mến Chúa nhưng không còn cảm thấy sự gần gũi; vẫn muốn cầu nguyện nhưng mỗi lần bắt đầu lại gặp chính nỗi thất vọng của mình. Đời sống đức tin cần có chỗ cho những con người ấy, bởi nếu cộng đoàn chỉ biết đón nhận những lời chứng vui vẻ, những câu chuyện thành công, những khuôn mặt rạng rỡ, thì những người đang chịu thử thách sẽ tưởng rằng họ phải che giấu nỗi đau mới được ở lại trong nhà Chúa.
Một khởi đầu cần thiết của cầu nguyện là cho phép mình hiện diện trước Thiên Chúa bằng con người thật. Chúng ta không phải trang điểm tâm hồn trước khi đến với Người. Có những ngày lời cầu nguyện có thể đầy lòng biết ơn; có những ngày chỉ còn là sự mệt mỏi được đặt xuống. Có những ngày chúng ta biết mình cần gì; có những ngày mọi nhu cầu chồng chất lên nhau đến mức không biết bắt đầu từ đâu. Có những ngày chúng ta có thể thưa rằng mình tín thác; có những ngày chúng ta chỉ đủ sức thú nhận rằng mình đang sợ. Sự chân thật ấy rất quan trọng, vì một người có thể đọc nhiều lời đẹp mà vẫn đứng rất xa chính mình. Người ấy nói đến bình an nhưng không dám nhìn nhận cơn giận; nói đến tha thứ nhưng không dám nhận ra vết thương; nói đến phó thác nhưng bên trong đang cố kiểm soát mọi người. Cầu nguyện giúp chúng ta đưa cả vùng sáng lẫn vùng tối của lòng mình vào một cuộc gặp gỡ với Chúa. Khi thôi che giấu, chúng ta bắt đầu có thể được dẫn đi. Khi dám nhìn nhận mình yếu đuối, chúng ta bắt đầu bớt phải dùng sức mạnh giả tạo để tồn tại. Một lời nguyện đơn sơ, thật lòng, có khi mở ra một bước đổi mới sâu xa hơn cả một giờ dài mà lòng người chỉ cố giữ vẻ đạo đức.
Nhiều khó khăn trong cầu nguyện bắt đầu từ hình ảnh Thiên Chúa chúng ta mang trong lòng. Có người nghĩ đến Chúa như một người quản lý nghiêm khắc, luôn ghi nhận thiếu sót và chỉ chấp thuận khi hồ sơ đã đủ điều kiện. Có người sống như thể mỗi lỗi lầm đều lập tức khiến mình mất quyền được yêu thương. Có người chỉ tìm đến Chúa trong tâm trạng sợ hãi: sợ bị phạt, sợ mất điều đang có, sợ gặp tai họa nếu quên một việc đạo đức. Có người lại ngấm ngầm coi cầu nguyện như một sự trao đổi: mình đã dâng lễ, đã đọc kinh, đã làm việc bác ái, nên điều mong muốn phải được ban. Khi điều ấy không xảy ra, lòng người dễ chuyển từ thất vọng sang trách móc. Những cách nghĩ ấy có thể len vào đời sống của bất cứ ai, kể cả người đã sống đạo lâu năm. Vì thế, chúng ta cần thường xuyên trở về với tương quan làm con. Một người con được yêu không phải chứng minh rằng mình xứng đáng với từng lần được cha mẹ lắng nghe. Người con có thể trình bày nhu cầu, có thể khóc, có thể nói rằng mình không hiểu, có thể trở về sau một lỗi lầm. Trong tương quan với Thiên Chúa, chúng ta càng cần học sự tự do ấy: tự do đến gần, tự do nói thật, tự do nhận lỗi, tự do đón nhận lòng thương xót mà không phải tiếp tục tự trừng phạt mình để chứng minh sự hối hận.
Tuy nhiên, đối với một số người, ngay cả việc nghĩ đến một người cha yêu thương cũng không dễ dàng. Có người lớn lên bên một người cha lạnh lùng; có người từng bị bỏ rơi; có người nhớ về gia đình bằng những tiếng quát, những lần bị hạ nhục, những lúc muốn được ôm nhưng chỉ nhận được sự xua đuổi. Khi được mời gọi tín thác vào Thiên Chúa là Cha, họ có thể gặp một nỗi ngại ngùng sâu xa mà chính họ chưa hiểu hết. Cộng đoàn cần tế nhị trước những kinh nghiệm ấy. Không thể buộc một người lập tức cảm thấy an toàn bằng cách nhắc đi nhắc lại rằng họ phải tin hơn. Có những vết thương cần được lắng nghe, có những ký ức cần được gọi tên, có những tương quan cần được xây dựng lại bằng sự kiên nhẫn. Một người có thể bắt đầu rất nhỏ: ở lại vài phút trong nhà thờ, đọc chậm một đoạn Tin Mừng, thưa một lời đơn sơ, đón nhận sự đồng hành của một người đáng tin cậy. Tình yêu được nhận biết qua sự trung thành lâu dài. Khi cộng đoàn biết giữ lời, biết tôn trọng phẩm giá, biết bảo vệ người yếu thế, biết nghe mà không chế giễu, cộng đoàn đang giúp những người bị tổn thương có thêm một con đường để nhận ra sự dịu dàng của Thiên Chúa.
Trong đời sống cầu nguyện, có một điều chúng ta cần học rất khó: trình bày điều mình mong muốn mà không biến mong muốn ấy thành thước đo duy nhất của tình yêu Chúa. Một người mẹ có thể tha thiết cầu xin con mình thay đổi. Mong muốn ấy chính đáng và sâu sắc. Nhưng người con vẫn có tự do, vẫn có những lựa chọn, vẫn có những chống đối mà người mẹ không thể làm thay. Một người có thể cầu xin cho công việc được thuận lợi, nhưng công việc còn liên hệ đến năng lực, hoàn cảnh, quyết định của nhiều người và những yếu tố ngoài khả năng kiểm soát. Một gia đình có thể xin cho mối bất hòa được tháo gỡ, nhưng hòa giải cần những bước nhận lỗi, sửa sai, đối thoại và tôn trọng nhau. Cầu nguyện đưa tất cả những thực tại ấy đến trước Chúa, đồng thời giúp chúng ta nhận ra phần trách nhiệm của mình. Người mẹ tiếp tục yêu thương mà không kiểm soát mọi hơi thở của con. Người lao động tiếp tục học hỏi và làm việc trung thực. Người vợ, người chồng tiếp tục tìm một cách nói khác, một thời điểm khác, một sự trợ giúp thích hợp. Chúng ta cầu xin với tất cả lòng tin, rồi đứng dậy làm điều thiện đang nằm trong tầm tay. Chính sự kết hợp giữa lời nguyện và trách nhiệm giúp đức tin bén rễ vào cuộc sống.
Có một sự mệt mỏi đặc biệt nơi người đã cầu xin lâu ngày. Ban đầu, người ấy còn sốt sắng; về sau, mỗi lần nhắc lại ý nguyện lại giống như chạm vào một vết thương. Họ sợ hy vọng thêm, vì đã nhiều lần hy vọng rồi thất vọng. Họ sợ người khác hỏi thăm, vì không biết phải trả lời thế nào. Họ có thể tránh những buổi cầu nguyện chung chỉ vì không chịu nổi việc nghe những lời xác quyết quá dễ dàng. Đối với họ, điều cần thiết có khi là được một người ngồi bên mà không đòi họ phải vui lên. Một cộng đoàn trưởng thành biết cầu nguyện cùng người đang yếu sức bằng một sự hiện diện bền bỉ: nhớ tên họ, hỏi thăm đúng lúc, mang đến một bữa ăn, giúp một việc cụ thể, để họ có thể im lặng mà vẫn được thuộc về. Đừng biến đau khổ của người khác thành dịp chứng minh rằng mình có câu trả lời. Đừng vội nói mọi chuyện xảy ra đều có lý do mà ta đã hiểu. Có những điều chúng ta không biết. Có những mất mát không thể được giải thích trong một cuộc trò chuyện. Nhưng chúng ta có thể yêu thương, có thể nâng đỡ, có thể cùng nhau đưa điều chưa hiểu đến trước Chúa. Sự khiêm tốn ấy làm lời cầu nguyện trở nên đáng tin.
Kiên trì cầu nguyện cũng không đồng nghĩa với việc phải giữ một cường độ cảm xúc thật cao. Không ai có thể sống mãi trong trạng thái sốt sắng như những ngày đầu của một cuộc trở về. Có những giai đoạn lòng người khô khan, tâm trí phân tán, thân xác mệt mỏi. Khi ấy, sự trung thành có thể mang một hình thức rất nhỏ: dành một khoảng thời gian ngắn đã định, làm dấu thánh giá chậm rãi, đọc một kinh với sự chú ý có thể có, thưa với Chúa về một người đang cần giúp đỡ. Đừng khinh thường những việc nhỏ ấy. Một mái nhà được giữ ấm nhờ những ngọn lửa được chăm sóc đều đặn. Một tương quan được nuôi dưỡng bằng những lần hiện diện tưởng như bình thường. Cũng vậy, đời sống cầu nguyện được hình thành qua nhiều lần chúng ta trở về, kể cả khi không có cảm giác đặc biệt. Nếu hôm nay tâm trí đi lạc, hãy nhẹ nhàng đưa nó trở lại. Nếu hôm qua đã bỏ quên giờ cầu nguyện, hôm nay bắt đầu lại. Nếu chỉ còn đủ sức ở yên vài phút, hãy ở yên vài phút. Thiên Chúa không cần một màn trình diễn về khả năng tập trung của chúng ta. Người đón nhận một tâm hồn đang học yêu mến giữa chính những giới hạn của mình.
Chúng ta cũng cần phân biệt sự kiên trì với tâm trạng cố ép mọi sự phải xảy ra theo một khuôn mẫu đã định. Có người càng cầu nguyện càng căng thẳng, vì trong lòng chỉ có một kết quả được chấp nhận. Họ không còn nhận ra những người đang giúp mình, những cơ hội đang mở ra, những thay đổi nhỏ đang diễn ra, bởi tất cả đều bị che khuất bởi điều duy nhất họ đang chờ. Khi ấy, lời cầu nguyện cần thêm một khoảng lặng để lòng người được mở rộng. Chúng ta có thể tiếp tục xin điều mình mong, đồng thời xin ơn nhận ra điều tốt đang có; tiếp tục chờ một sự thay đổi lớn, đồng thời làm việc nhỏ cần làm hôm nay; tiếp tục mang nỗi đau, đồng thời cho phép mình đón nhận một niềm vui mà không thấy có lỗi. Một người đang có con xa nhà vẫn được quyền cười với đứa cháu bên cạnh. Một người đang đau buồn vẫn được quyền nghỉ ngơi. Một người đang chờ hòa giải vẫn được quyền xây dựng những tương quan lành mạnh khác. Phó thác giúp chúng ta sống trọn ngày hiện tại, thay vì để một vấn đề chiếm toàn bộ đời mình. Điều chúng ta chưa giải quyết được vẫn rất quan trọng, nhưng phẩm giá và cuộc đời chúng ta rộng hơn vấn đề ấy.
Một trong những bước trưởng thành sâu xa của cầu nguyện là học nhận biết điều đang diễn ra trong lòng mình. Ta có thể tưởng mình chỉ đang cầu xin cho con được hạnh phúc, nhưng bên trong còn có nỗi sợ mất quyền quyết định. Ta có thể tưởng mình chỉ muốn cộng đoàn tốt hơn, nhưng còn có nhu cầu được mọi người công nhận. Ta có thể tưởng mình đang xin sự công bằng, nhưng trong lòng đã bắt đầu nuôi ý muốn làm người khác đau như mình từng đau. Những điều ấy không khiến ta phải bỏ cầu nguyện; chúng là lý do để cầu nguyện sâu hơn. Hãy hỏi mình một cách chân thành: điều gì đang làm tôi sợ nhất; tôi đang mong Chúa thay đổi hoàn cảnh nào; tôi có sẵn sàng để Người thay đổi cách tôi sống trong hoàn cảnh ấy không; tôi muốn điều tốt cho người này hay muốn người này hành động theo ý tôi; tôi có đang dùng việc đạo đức để tránh một cuộc đối thoại cần thiết không? Những câu hỏi ấy đưa chúng ta ra khỏi lớp vỏ quen thuộc. Chúng giúp nhận ra rằng đôi khi điều cần được chữa lành trước tiên là cách ta yêu, cách ta chờ, cách ta hiểu giá trị của mình. Người biết nhìn lại lòng mình sẽ bớt dễ dàng quy mọi khó khăn cho người khác.
Trong gia đình, cầu nguyện cần đi vào giọng nói, ánh mắt và cách đối xử. Một gia đình đọc kinh mỗi tối nhưng không ai dám nói thật vì sợ bị mắng vẫn cần tiếp tục học sống đức tin. Một người cha sốt sắng tham dự Thánh lễ nhưng luôn dùng lời cay nghiệt với con cần đưa chính sự nóng giận ấy vào lời nguyện. Một người mẹ chăm lo bàn thờ nhưng giữ mãi những lời so sánh làm con bị tổn thương cần xin ơn thay đổi cách nói. Một đôi vợ chồng cùng cầu xin bình an cần học dừng lại trước khi lời tranh cãi trở thành sự hạ nhục. Chúng ta có thể bắt đầu từ một điều rất cụ thể: sau giờ kinh, mỗi người được nói một niềm vui hoặc một khó khăn trong ngày mà không bị ngắt lời; trước khi đi ngủ, vợ chồng dành vài phút hỏi nhau điều gì đang làm người kia nặng lòng; khi có lỗi, người lớn xin lỗi trẻ nhỏ bằng một câu rõ ràng; khi có bất đồng, cả nhà tránh lôi những chuyện cũ ra để làm nhau thất bại. Những việc ấy không làm mất sự trang trọng của cầu nguyện. Chúng cho lời cầu nguyện một thân thể, một tiếng nói, một nơi để sinh hoa trái. Trẻ em sẽ hiểu lòng thương xót dễ hơn khi thấy cha mẹ biết nhận lỗi, và sẽ hiểu sự lắng nghe của Chúa dễ hơn khi được người lớn lắng nghe.
Đối với cha mẹ, có một lời nguyện rất cần được nuôi dưỡng: xin cho mình biết đồng hành với con như con đang là. Nhiều đau khổ trong gia đình đến từ khoảng cách giữa đứa con thật và đứa con cha mẹ đã hình dung. Cha mẹ muốn con học một ngành, chọn một nghề, có một tính cách, lập gia đình vào một thời điểm, sống theo một con đường đã được chuẩn bị. Nhưng đứa con có khả năng, giới hạn, nhịp trưởng thành và những câu hỏi riêng. Yêu thương cần sự hiểu biết. Có những em ít nói nhưng suy nghĩ rất nhiều; có những em tỏ ra bất cần nhưng đang sợ mình không xứng đáng; có những em chống đối vì chưa biết diễn tả nhu cầu được tôn trọng. Điều ấy không có nghĩa mọi hành vi của con đều được chấp nhận. Gia đình vẫn cần nguyên tắc, trách nhiệm và giới hạn rõ ràng. Nhưng cha mẹ sẽ hướng dẫn tốt hơn khi không để nỗi sợ biến thành sự áp đặt. Cầu nguyện giúp người lớn chậm lại trước khi kết luận, hỏi thêm trước khi trách mắng, lắng nghe trước khi quyết định. Có khi điều một đứa con cần trong ngày hôm ấy là một người cha chịu ngồi xuống, một người mẹ thôi so sánh, một bữa cơm mà em không phải chuẩn bị tinh thần để tự vệ.
Trong cộng đoàn, chúng ta thường cầu xin sự hiệp nhất, nhưng hiệp nhất đòi những quyết định hằng ngày. Khi nghe một chuyện chưa rõ, ta có dừng lại hay lập tức kể cho người khác? Khi người khác được giao trách nhiệm, ta có cộng tác hay âm thầm làm cho họ khó thực hiện? Khi một người mắc lỗi, ta có tìm cách giúp họ sửa hay dùng lỗi ấy để nâng mình lên? Khi có ý kiến khác, ta có thể nghe hết câu hay đã vội cho rằng người ấy chống đối? Một cộng đoàn có thể tổ chức nhiều giờ cầu nguyện mà vẫn bị hao mòn bởi những cuộc trò chuyện thiếu bác ái. Vì thế, xin ơn hiệp nhất cần đi cùng việc giữ gìn lời nói. Những điều khó khăn nên được đưa đến đúng người có trách nhiệm, trong tinh thần tìm sự thật và giải pháp. Góp ý cần cụ thể, có thể kiểm chứng và hướng tới việc sửa đổi. Người phục vụ cần biết nhận phần thiếu sót của mình. Người bất đồng cần được quyền trình bày mà không bị coi là kẻ phá hoại. Cầu nguyện chung sẽ trở nên sâu sắc hơn khi chúng ta có thể nhìn nhau mà không phải mang một lớp đề phòng quá dày. Sự hiệp nhất trưởng thành có chỗ cho khác biệt, cho đối thoại và cho những lần bắt đầu lại.
Người lãnh đạo cộng đoàn càng cần để lời cầu nguyện chạm vào cách mình sử dụng trách nhiệm. Có những người rất nhiệt thành nhưng đã kiệt sức vì nghĩ rằng mọi việc đều phải qua tay mình. Họ khó giao việc, khó tin người khác, khó nghỉ ngơi, khó chấp nhận một kết quả chưa hoàn hảo. Lâu dần, sự nhiệt thành có thể đi kèm bực bội; người ấy làm nhiều nhưng cũng dễ làm người chung quanh sợ. Đôi khi, lời nguyện cần bắt đầu từ việc nhận ra mình không phải là nguồn sống duy nhất của cộng đoàn. Chúng ta được trao trách nhiệm để phục vụ, và cũng được mời gọi cộng tác. Biết phân công, biết đào tạo người khác, biết nói rõ điều cần làm, biết lắng nghe phản hồi, biết cho phép một người đang học có cơ hội sửa sai: những điều ấy giúp trách nhiệm trở nên lành mạnh. Một người phục vụ không cần luôn xuất hiện như người không bao giờ yếu. Sự chân thành về giới hạn có thể làm cộng đoàn trưởng thành hơn. Khi người lãnh đạo biết xin trợ giúp, người khác cũng học được rằng cần nhau là điều bình thường. Khi người lãnh đạo biết cầu nguyện trước những quyết định khó, cộng đoàn học được rằng sự khôn ngoan cần một trái tim có khả năng lắng nghe.
Cầu nguyện cho người khác cũng đòi ta bước ra khỏi sự quan tâm chỉ có trong ý nghĩ. Nếu một gia đình đang khó khăn, ta có thể tìm hiểu họ cần gì và mình giúp được đến đâu. Nếu một người già sống một mình, ta có thể dành thời gian thăm hỏi, giúp một việc nhỏ, tạo một nhịp liên lạc đều đặn. Nếu một người trẻ đang lạc hướng, ta có thể trở thành một người lớn đủ bình tĩnh để nghe mà không vội đóng dấu lên cuộc đời em. Nếu một người đang chịu oan, ta cần tôn trọng sự thật và tránh góp phần làm lời đồn lan rộng. Có những người rất cần lời cầu nguyện, đồng thời cũng cần một bàn tay thực tế. Đừng để lời hứa cầu nguyện trở thành điểm kết thúc của lòng quan tâm khi chúng ta vẫn còn khả năng làm điều hữu ích. Cũng đừng nghĩ rằng chỉ những việc lớn mới đáng kể. Một cuộc gọi đúng lúc có thể giúp một người bớt cô độc. Một lời giới thiệu công việc có thể mở một lối đi. Một lần trông trẻ có thể cho người mẹ đang kiệt sức được nghỉ. Một sự hiện diện kín đáo có thể giúp một gia đình giữ được phẩm giá giữa lúc khó khăn. Lời nguyện làm chúng ta nhạy bén hơn trước những cơ hội ấy, và hành động bác ái giúp chúng ta hiểu lời nguyện của mình sâu hơn.
Có một nguy cơ tinh tế trong đời sống đạo: chúng ta xin Chúa làm cho người khác thay đổi, trong khi không muốn xét lại phần của mình. Người chồng xin vợ bớt khó tính nhưng không nhìn lại việc mình thường xuyên thất hứa. Người vợ xin chồng biết chia sẻ nhưng chưa từng nói rõ điều mình cần, chỉ tích lũy sự thất vọng rồi bùng nổ. Cha mẹ xin con biết vâng lời nhưng không nhìn lại những lúc mình nói một đằng, làm một nẻo. Người trong cộng đoàn xin cho mọi người bớt chia rẽ nhưng chính mình vẫn lựa chọn những cuộc trò chuyện làm phe nhóm mạnh hơn. Cầu nguyện chân thành sẽ đưa chúng ta tới một sự tự xét không dễ chịu nhưng cần thiết. Ta không chịu trách nhiệm về tất cả lỗi lầm của người khác, nhưng chịu trách nhiệm về cách mình sống. Ta không thể tự mình tạo ra hòa giải, nhưng có thể ngừng làm điều khiến xung đột thêm sâu. Ta không thể buộc một người hiểu mình, nhưng có thể diễn tả rõ hơn, bình tĩnh hơn, trung thực hơn. Khi nhận ra một điều cần sửa, hãy chọn một hành động cụ thể thay vì dừng ở cảm giác hối hận. Sự hoán cải có thể bắt đầu bằng việc giữ một lời hứa nhỏ, sửa một câu nói, hoàn thành một bổn phận đã bỏ quên, hoặc tìm gặp người mình đã làm tổn thương.
Đời sống cầu nguyện còn giúp chúng ta học cách chờ mà không đánh mất lòng nhân hậu. Chờ đợi lâu dễ khiến con người trở nên cáu gắt. Một nỗi lo âm thầm có thể làm ta nói nặng với người không liên quan. Một sự thất vọng có thể khiến ta khó chịu trước niềm vui của người khác. Một điều chưa được giải quyết có thể làm ta tưởng rằng không ai có quyền thanh thản khi mình đang đau khổ. Vì thế, trong lúc chờ đợi, chúng ta cần chăm sóc cách mình đối xử với người chung quanh. Hãy nhận ra khi nào mình đã quá mệt để tiếp tục một cuộc tranh luận. Hãy xin một khoảng nghỉ trước khi nói điều sẽ làm người khác đau. Hãy cho người thân biết mình đang nặng lòng mà không buộc họ phải chịu toàn bộ sức nặng ấy. Hãy đón nhận sự giúp đỡ nếu có thể. Chúng ta có thể đang trải qua thử thách mà vẫn cố giữ một lời nói tử tế; có thể chưa bình an hoàn toàn mà vẫn làm một việc công bằng; có thể mang nhiều câu hỏi mà vẫn tôn trọng đức tin của người khác. Những lựa chọn ấy là hoa trái âm thầm của một tâm hồn đang cố ở lại với Chúa. Chúng thường nhỏ, nhưng rất quý, vì được thực hiện trong lúc nội tâm không thuận lợi.
Một người cầu nguyện lâu năm cần học sự thinh lặng. Thinh lặng ở đây là một thái độ biết dừng lại để nghe, để nhận ra, để không lập tức lấp đầy mọi khoảng trống bằng lời nói. Chúng ta sống giữa quá nhiều thông tin, quá nhiều ý kiến, quá nhiều lời mời gọi phải phản ứng ngay. Điện thoại luôn có điều mới; đầu óc luôn có chuyện phải nghĩ; lòng người luôn có một cuộc đối thoại chưa kết thúc. Nếu không tạo được một khoảng dừng, chúng ta có thể mang chính sự ồn ào ấy vào cầu nguyện rồi rời đi với một tâm hồn vẫn bị kéo về mọi phía. Hãy thử đặt điện thoại sang một bên, ngồi ngay ngắn, thở chậm, nhận ra mình đang hiện diện trước Chúa. Không cần vội tìm một cảm xúc. Không cần đánh giá ngay rằng giờ cầu nguyện hôm nay tốt hay dở. Có thể chỉ đọc một đoạn Tin Mừng ngắn và giữ lại một điều để suy nghĩ. Có thể chỉ nhắc tên những người mình đang mang trong lòng. Có thể xin ơn cho cuộc gặp sắp tới được diễn ra trong bác ái. Những khoảng lặng đều đặn sẽ giúp ta bớt sống hoàn toàn bằng phản ứng. Người biết dừng lại trước Chúa thường có thêm cơ hội dừng lại trước một lời nói nóng giận.
Lòng biết ơn cũng cần được tập luyện, nhất là trong những ngày không có điều gì nổi bật. Nhiều người chỉ tạ ơn khi nhận được một kết quả lớn, rồi vô tình đi qua hàng trăm điều nhỏ đang nâng đỡ đời mình. Một người còn đủ kiên nhẫn với ta, một người chịu nói thật để ta sửa, một bữa cơm có thể ăn cùng nhau, một ngày làm việc đã hoàn thành, một lỗi lầm được nhận ra trước khi gây hậu quả lớn hơn, một cuộc gặp làm lòng ta dịu lại: những điều ấy đáng được nhớ. Biết ơn không buộc chúng ta phải phủ nhận khó khăn. Ta có thể vừa đau buồn vừa biết ơn một người đang ở cạnh. Ta có thể vừa lo lắng vừa nhận ra hôm nay mình đã được giúp. Ta có thể chưa có câu trả lời mà vẫn thấy một điều tốt cần được gìn giữ. Cuối ngày, thay vì chỉ xét xem mình đã thất bại ở đâu, hãy nhớ thêm điều gì đã giúp mình đứng vững. Một gia đình có thể tập thói quen mỗi người nói một điều đáng biết ơn trước giờ kinh tối. Một cộng đoàn có thể dành thời gian ghi nhận những công việc âm thầm thường bị bỏ quên. Lòng biết ơn làm chúng ta bớt coi sự phục vụ của người khác là điều đương nhiên, và giúp lời cầu nguyện thoát khỏi sự thu hẹp vào những gì mình còn thiếu.
Trong Thánh lễ, chúng ta mang đến cả đời sống đang diễn ra: những điều đã làm được, những điều chưa thể giải quyết, những người mình yêu, những người mình khó yêu, những lỗi lầm cần được tha thứ, những dự định cần được soi sáng. Sự tham dự sẽ sâu hơn khi chúng ta biết chuẩn bị tâm hồn bằng một ý hướng cụ thể. Hôm nay tôi muốn dâng ai cho Chúa? Có điều gì tôi đang cố giữ mà cần đặt xuống? Có lỗi nào tôi cần thành thật nhận ra? Có việc thiện nào tôi cần can đảm thực hiện sau khi ra về? Khi lắng nghe Lời Chúa, hãy để một điều chạm vào cuộc sống thật của mình. Khi tham dự lời nguyện chung, hãy nhớ rằng chúng ta đang cùng mang những nhu cầu của Hội Thánh và của thế giới, rộng hơn những bận tâm riêng. Khi được nuôi dưỡng bởi Thánh Thể, hãy xin cho đời mình có khả năng trở thành sự nâng đỡ cho người khác. Một người trở về từ Thánh lễ với quyết tâm nói dịu hơn, sống công bằng hơn, giữ lời hơn, có thể đang để ân sủng đi vào những nơi cần thiết nhất. Những thay đổi ấy thường không gây chú ý, nhưng gia đình và cộng đoàn sẽ cảm nhận được theo thời gian.
Sự quảng đại của Thiên Chúa mời gọi chúng ta trở thành người biết trao ban. Có khi chúng ta tha thiết xin được cảm thông mà rất ít khi cố hiểu người khác. Có khi chúng ta xin được tha thứ nhưng giữ chặt lỗi lầm của anh chị em. Có khi chúng ta xin một cơ hội mới nhưng không cho ai cơ hội bước ra khỏi quá khứ. Vì thế, mỗi lời cầu xin cũng có thể trở thành một câu hỏi về cách sống: tôi có đang góp phần tạo nên điều mình cầu nguyện không? Nếu xin cho gia đình bình an, tôi có thể bắt đầu bằng việc gìn giữ giọng nói của mình. Nếu xin cho người nghèo được nâng đỡ, tôi có thể xem lại phần chi tiêu để dành một khoản chia sẻ phù hợp. Nếu xin cho giới trẻ có người hướng dẫn, tôi có thể dành thời gian thật sự cho một cuộc gặp. Nếu xin cho cộng đoàn biết yêu thương, tôi có thể ngừng một lời chê bai và chủ động làm một việc phục vụ kín đáo. Không ai có thể đáp ứng mọi nhu cầu, nhưng mỗi người có một phần khả năng được trao. Cầu nguyện giúp chúng ta nhận ra phần ấy và sử dụng nó với lòng quảng đại. Khi biết trao ban, ta cũng hiểu sâu hơn giá trị của những điều mình từng nhận, bởi bắt đầu nhận ra một cử chỉ tử tế có thể đòi bao nhiêu kiên nhẫn, thời gian và hy sinh.
Để sống cầu nguyện thực tế, chúng ta nên chọn một nhịp vừa sức và trung thành với nhịp ấy. Buổi sáng, trước khi để những công việc cuốn đi, hãy dành ít phút dâng ngày mới và xin ơn cho một bổn phận cụ thể. Trong ngày, khi đứng trước một cuộc gặp khó, hãy ngừng một chút để xin sự sáng suốt và lòng bác ái. Khi cảm thấy mình sắp mất kiên nhẫn, hãy nhận ra điều ấy và cầu xin được giữ lời nói. Buổi tối, nhìn lại ngày sống bằng sự thành thật: điều gì cần tạ ơn, điều gì cần xin lỗi, điều gì cần sửa vào ngày mai. Trong gia đình, giờ cầu nguyện nên có một thời lượng phù hợp với khả năng của các thành viên, để sự tham dự có thể chân thành và bền vững. Trong cộng đoàn, cần dành chỗ cho cả lời nguyện chung lẫn sự đồng hành riêng. Một người đang gặp khó khăn có thể cần một cuộc trò chuyện nhiều hơn một lời nhắc nhở. Một người mới trở lại có thể cần được giúp xây dựng một thói quen nhỏ trước khi đảm nhận quá nhiều việc. Đức tin được nuôi dưỡng bằng sự kiên nhẫn với tiến trình trưởng thành của từng người. Một bước nhỏ được thực hiện đều đặn có thể mở đường cho những thay đổi sâu xa mà sự thúc ép không tạo ra được.
Rồi sẽ có những ngày chúng ta nhìn lại và nhận ra mình đã đi qua một quãng đường dài. Vấn đề có thể chưa biến mất hoàn toàn, nhưng cách mình sống đã khác. Ta biết xin trợ giúp hơn. Ta bớt làm người thân đau vì sự lo âu của mình. Ta có thể nghe một ý kiến khác mà không lập tức phòng vệ. Ta biết nhận lỗi sớm hơn. Ta có thể cầu nguyện cho một người từng làm mình tổn thương mà không cần giả vờ rằng mọi chuyện đã ổn. Ta biết nghỉ ngơi, biết tiếp tục, biết giữ một hy vọng vừa sức. Những thay đổi ấy đáng được nâng niu. Đừng chỉ đánh giá đời sống cầu nguyện bằng việc đã có bao nhiêu điều xảy ra đúng ý mình. Hãy nhìn thêm xem mình có đang học yêu thương tốt hơn, sống thật hơn, phục vụ tự do hơn, tin cậy sâu hơn không. Có những hoa trái lớn lên rất chậm. Có những người trong gia đình sẽ nhận ra trước ta rằng ta đã dịu lại. Có những người trong cộng đoàn sẽ thấy an tâm hơn khi gặp ta. Có những bước tiến chỉ được nhận biết sau nhiều lần vấp ngã và bắt đầu lại. Hãy tiếp tục với lòng khiêm tốn, vì điều đang được xây dựng là một tương quan, một nếp sống, một con người biết mở lòng trước ân sủng.
Lạy Chúa, có những lúc chúng con đến với Chúa bằng một lòng tin mạnh mẽ, nhưng cũng có những lúc chỉ còn mang theo sự mệt mỏi. Xin đón nhận chúng con trong sự thật ấy. Xin giúp chúng con không phải che giấu những điều đang làm mình đau, không phải cố nói những lời sốt sắng khi lòng đang khô cạn. Xin cho chúng con biết trình bày mọi nhu cầu với lòng đơn sơ, đồng thời biết mở lòng trước sự dẫn dắt của Chúa. Khi chưa có điều mình mong, xin giữ chúng con khỏi sự cay đắng làm tổn thương người thân. Khi gặp người đang chịu thử thách, xin cho chúng con đủ khiêm tốn để lắng nghe và đủ quảng đại để giúp đỡ. Xin soi sáng những chỗ chúng con đang yêu thương bằng sự kiểm soát, đang phục vụ bằng nhu cầu được công nhận, đang cầu nguyện mà vẫn trốn tránh trách nhiệm. Xin ban Thánh Thần để chúng con biết nhận lỗi, biết sửa đổi, biết chờ đợi và biết hành động đúng lúc. Xin làm cho gia đình chúng con thành nơi mọi người có thể nói thật mà vẫn được yêu thương, cho cộng đoàn chúng con thành nơi người yếu sức có thể tìm được một chỗ nghỉ và một bàn tay nâng đỡ. Xin dạy chúng con đem lời cầu nguyện vào từng công việc, từng cuộc gặp, từng cách sử dụng thời gian, tiền bạc và lời nói. Và khi một đêm dài lại đến, khi căn nhà đã yên mà lòng chúng con vẫn còn nhiều câu hỏi, xin giúp chúng con tiếp tục hướng về Chúa, tiếp tục làm điều thiện có thể làm, tiếp tục yêu thương những người được trao cho mình. Xin cho chúng con đủ tin tưởng để sống ngày hôm nay trong sự hiện diện của Chúa và đủ bình an để trao ngày mai vào tay Người. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.