KHI MỘT LINH MỤC ĐỘT NGỘT RA ĐI, XIN CHO NGƯỜI Ở LẠI BIẾT SỐNG NHỮNG NGÀY CÒN ĐƯỢC CHÚA TRAO Lm. Anmai, CSsR
Có những tin buồn khiến chúng ta đang làm việc cũng phải dừng tay. Không hẳn vì chúng ta quen biết người vừa qua đời, nhưng vì sự ra đi ấy bất ngờ quá, gần gũi quá, làm mình chợt thấy cuộc đời mong manh đến mức nào. Cái chết của cha Patricio Alfredo Sánchez Molinari, linh mục Dòng Chúa Cứu Thế, trong tai nạn tại giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ở Guayaquil, Ecuador, khi ngài đang cử hành Thánh lễ tối ngày 17 tháng 10 năm 2026, là một nỗi đau như thế. Một cây thánh giá lớn bất ngờ rơi xuống. Một cộng đoàn đang cầu nguyện phải đối diện với cảnh mất đi vị mục tử ngay trước mắt mình. Chúng ta đọc mấy dòng thông tin, nhưng những người có mặt hôm ấy phải mang trong lòng một ký ức rất khó nguôi ngoai. La Nuova Bussola Quotidiana
Trước một cái chết như vậy, có lẽ việc đầu tiên chúng ta nên làm là ngồi yên một chút. Đừng vội nói điều gì cho thật sâu sắc. Đừng vội giải thích chuyện mình chưa hiểu. Hãy để lòng mình biết đau cùng những người đang đau. Hãy nhớ rằng người vừa qua đời có gia đình, có anh em cùng dòng, có những người từng được ngài phục vụ, có cộng đoàn vẫn còn quen với giọng nói và sự hiện diện của ngài. Với họ, đây là một khoảng trống có thật. Họ sẽ phải bước vào những ngày rất bình thường mà không còn người ấy nữa: một bữa cơm, một giờ kinh, một buổi họp, một Thánh lễ. Chính trong những sinh hoạt quen thuộc đó, sự vắng mặt mới dần dần hiện ra rõ nhất.
Chúng ta thường nghĩ nỗi đau nằm trọn trong giờ phút nhận tin. Nhưng ai từng mất người thân đều hiểu rằng có những nỗi buồn đến chậm. Lúc đông người, lúc còn lo tang lễ, lúc còn phải trả lời điện thoại và thu xếp công việc, người ta có thể vẫn đứng vững. Rồi một hôm, mọi người đã về, căn phòng trở lại yên tĩnh, nhìn chiếc ghế người ấy thường ngồi, lòng mới chùng xuống. Một vật rất nhỏ cũng có thể làm nước mắt rơi. Chiếc áo chưa kịp giặt. Cuốn sách còn đánh dấu trang. Đôi dép vẫn để đúng chỗ. Những gì trước đây quá bình thường, bỗng trở thành điều không thể chạm vào mà không thấy đau.
Bởi vậy, khi đứng trước mất mát của người khác, chúng ta cần một sự tế nhị rất cụ thể. Đừng bắt người đang khóc phải giải thích đức tin của họ. Đừng đòi người đang bàng hoàng phải lập tức nói những lời mạnh mẽ. Có lúc người ta tin Chúa mà vẫn run rẩy. Có lúc người ta phó thác mà vẫn không cầm được nước mắt. Tin vào sự sống đời đời không làm cho bàn tay đang mất đi một bàn tay trở nên hết lạnh. Tin vào Chúa phục sinh vẫn có thể đi cùng tiếng nấc của một người mẹ, sự lặng thinh của một người bạn, nỗi trống trải của một cộng đoàn.
Chính vì thế, lời cầu nguyện trước một người vừa qua đời nên bắt đầu bằng lòng khiêm nhường. Chúng ta không biết hết tâm hồn người ấy. Cũng chẳng ai trong chúng ta đủ khả năng nhìn thấu những gì đã diễn ra giữa họ với Chúa. Điều chúng ta có thể làm là dâng họ lên lòng thương xót của Người. Xin Chúa đón nhận những điều tốt lành họ đã sống, tha thứ những yếu đuối họ còn mang và hoàn tất nơi họ điều mà đời người dang dở chưa thể hoàn tất. Một lời cầu nguyện như vậy vừa có tình thương, vừa giữ được sự thật về thân phận con người: ai cũng cần được Chúa cứu độ.
Có một điều rất khó chấp nhận khi tai nạn xảy đến trong nhà thờ. Chúng ta quen bước vào nơi ấy để tìm bình an. Tiếng chuông, bàn thờ, ánh nến, cây thánh giá, những lời kinh đã gắn với cảm giác được chở che. Bởi vậy, một biến cố đau thương xảy ra ngay giữa không gian ấy dễ làm người ta hoang mang. Có người sẽ hỏi: tại sao lại là nơi này? Tại sao lại vào lúc đang cầu nguyện? Tại sao một người đang phục vụ Chúa lại phải chết như thế? Những câu hỏi đó có thể bật lên từ một tâm hồn đang đau, và chúng ta cần biết lắng nghe trước khi tìm cách trả lời.
Đức tin không cho phép chúng ta giả vờ rằng câu hỏi ấy quá đơn giản. Một người có thể học nhiều giáo lý mà vẫn thấy lòng mình chao đảo khi mất người thân. Một linh mục có thể giảng về sự sống đời sau nhiều năm mà vẫn nghẹn lời trước quan tài người anh em. Có những điều chúng ta hiểu bằng trí óc, nhưng phải mất rất lâu mới có thể đón nhận trong lòng. Trong khoảng thời gian ấy, cộng đoàn cần ở gần nhau. Một lời thăm hỏi đúng lúc, một người chịu ngồi bên cạnh, một Thánh lễ được dâng với tất cả lòng thành, đôi khi giúp người đang đau đi tiếp được một đoạn đường mà những bài giải thích dài chưa chắc giúp nổi.
Nhà thờ vẫn là một công trình được dựng bằng vật liệu. Những vật được treo lên vẫn chịu tác động của sức nặng, thời gian và sự xuống cấp. Nhìn nhận điều ấy không làm mất sự thánh thiêng của nơi thờ phượng. Nó giúp chúng ta hiểu rằng lòng tôn kính phải được thể hiện cả bằng sự chăm sóc có trách nhiệm. Một mái nhà cần được kiểm tra. Một vật nặng cần được lắp đặt an toàn. Một nguy cơ được nhận ra cần được xử lý. Cầu nguyện cho cộng đoàn và bảo vệ sự an toàn của cộng đoàn cùng thuộc về trách nhiệm yêu thương. Sau một tai nạn, việc tìm hiểu nguyên nhân cũng cần được thực hiện nghiêm túc, bởi sinh mạng con người đáng được gìn giữ bằng tất cả sự cẩn trọng mà chúng ta có thể làm.
Nhưng trong khi nguyên nhân cụ thể cần được xác minh, chúng ta đừng vội biến tai nạn thành một bản án thiêng liêng. Có người gặp chuyện dữ, chúng ta lập tức tự hỏi họ đã phạm điều gì. Có người chết bất ngờ, chúng ta dò tìm một lời giải thích mang màu sắc trừng phạt. Lối nghĩ ấy làm người đang chịu tang phải mang thêm một nỗi đau: người thân của họ vừa mất, lại còn bị người khác nghi ngờ và xét đoán. Chúng ta cần hết sức sợ sự dễ dãi của chính mình khi nói về Thiên Chúa. Một câu nói tưởng là đạo đức có thể làm méo mó khuôn mặt của Người và gây thương tích rất lâu trong lòng người nghe.
Tin Mừng đã kể chuyện những người chết vì tháp Silôác đổ xuống. Khi nói đến biến cố ấy, Chúa Giêsu không cho người nghe lấy tai họa của nạn nhân làm bằng chứng rằng họ tội lỗi hơn những người còn sống. Người hướng những người đang nghe trở về với việc hoán cải của chính mình. Đó cũng là điều chúng ta cần nhớ hôm nay. Trước cái chết của một người khác, câu hỏi đem lại ích lợi cho linh hồn mình là: tôi đang sống ra sao? Tôi còn điều gì cần sửa? Tôi đã làm ai đau mà chưa chịu nhận lỗi? Tôi đang bám lấy điều gì đến mức bỏ quên Chúa và bỏ quên người bên cạnh?
Hỏi như vậy đòi chúng ta can đảm hơn nhiều so với việc bình phẩm về người đã chết. Bởi khi xét đoán họ, mình có thể đứng ở một khoảng cách an toàn. Nhưng khi quay về nhìn mình, ta phải chạm vào những chỗ chưa ngay thẳng. Phải nhận ra mình đã có lúc cầu nguyện bằng môi miệng mà lòng đầy cay đắng. Phải nhìn nhận mình có thể rất nhiệt thành trong công việc chung nhưng thiếu kiên nhẫn với người sống cùng nhà. Phải thú nhận rằng có những điều ta biết là cần làm, nhưng vẫn cố tình trì hoãn vì tự ái, vì lười biếng, vì không muốn mất phần hơn.
Cái chết bất ngờ làm lộ ra một thói quen rất sâu trong chúng ta: cứ tưởng mình còn nhiều thời gian. Chúng ta biết đời người hữu hạn, nhưng cách sống lại thường dựa trên một lời hẹn không ai bảo đảm. Để mai rồi sửa. Để xong việc này rồi về thăm cha mẹ. Để thuận tiện rồi đi xưng tội. Để người kia dịu xuống rồi mình nói chuyện. Để có tiền rồi làm việc bác ái. Để già rồi cầu nguyện nhiều hơn. Những lời hẹn ấy nghe hợp lý đến mức chúng ta có thể mang theo chúng hết năm này sang năm khác, mà không nhận ra cuộc đời đang đi qua ngay trong lúc mình chờ một dịp thuận tiện hơn.
Thật ra, rất nhiều điều tốt lành không cần một dịp lớn. Gọi điện cho cha mẹ không nhất thiết phải đợi đến ngày lễ. Xin lỗi người bạn đời không cần đợi một cuộc khủng hoảng. Dành vài phút cầu nguyện không cần chờ mọi công việc đều xong. Nếu cứ đợi đến khi hết bận, có lẽ chúng ta sẽ phải đợi rất lâu. Công việc có khả năng sinh thêm công việc. Những điều cần giải quyết hôm nay thường nối sang ngày mai. Muốn có chỗ cho Chúa và cho người thân, ta phải dành chỗ ngay giữa đời sống còn ngổn ngang của mình.
Thử nghĩ đến một người con đã lâu không ngồi nói chuyện với mẹ. Người ấy vẫn gửi tiền, vẫn hỏi qua loa mẹ có khỏe không, vẫn nghĩ mình làm đủ bổn phận. Nhưng điều người mẹ mong có khi chỉ là một buổi chiều được nghe con kể chuyện, được hỏi vài câu mà không thấy con vừa trả lời vừa nhìn đồng hồ. Tiền có thể giúp mua thuốc, sửa mái nhà, trang trải nhiều điều cần thiết. Tuy nhiên, có những nỗi cô đơn chỉ vơi đi khi một người chịu có mặt. Chúng ta dễ hiểu điều đó sau khi mẹ mất. Khó hơn là hiểu đủ sớm để chiều nay còn biết ngồi lại.
Trong gia đình, tình thương thường hao mòn vì những sự thiếu vắng rất nhỏ. Một người đang kể chuyện mà người kia không nghe. Một đứa trẻ muốn khoe điều gì nhưng liên tục bị bảo chờ. Một người vợ đã mệt từ sáng đến tối mà không ai nhận ra. Một người chồng đang lo lắng nhưng không tìm được chỗ để nói thật lòng. Không phải gia đình nào cũng đổ vỡ vì một biến cố lớn. Có những mái ấm lạnh dần vì ngày nào cũng thiếu một chút chú ý, thiếu một lời tử tế, thiếu sự hiện diện có lòng. Đến khi nhận ra thì mọi người đã quen sống cạnh nhau trong xa cách.
Nghĩ đến cái chết có thể giúp chúng ta nhìn lại những điều ấy bằng một sự tỉnh táo hiền lành. Nếu biết thời gian ở bên nhau có giới hạn, có lẽ mình sẽ bớt gay gắt vì một lỗi nhỏ. Có lẽ sẽ để người kia nói hết câu. Có lẽ sẽ chịu bỏ điện thoại xuống khi ăn cơm. Có lẽ sẽ nhận ra người đang sống cùng mình cũng đang già đi, đang mệt, đang có những nỗi sợ mà họ chưa nói được. Chúng ta thường đòi người thân hiểu mình, nhưng ít khi tự hỏi đã bao lâu rồi mình chưa thật sự lắng nghe họ.
Dĩ nhiên, sống tốt không có nghĩa là lúc nào cũng dịu dàng được ngay. Có những ngày mình quá mệt, có những vết thương khiến một câu nói nhỏ cũng trở thành khó chịu. Điều cần thiết là biết quay lại. Lỡ nặng lời thì nhận lỗi. Lỡ bỏ quên thì tìm cách bù đắp. Đừng lấy tính tình của mình làm lý do để người khác phải chịu đựng mãi. Đừng nói “tôi vốn vậy” như thể Chúa không thể sửa đổi mình và mình không còn trách nhiệm lớn lên. Một người biết xin lỗi làm cho gia đình có chỗ thở. Một cộng đoàn có những người dám nhận mình sai sẽ bớt làm nhau kiệt sức.
Sự chuẩn bị cho cái chết bắt đầu từ những việc sống như vậy. Chúng ta có thể chuẩn bị rất chu đáo cho tang lễ của mình, nhưng còn cần chăm sóc cách mình đang đối xử với người sống. Một phần mộ đẹp không giải quyết được tất cả những điều ta cố tình để dang dở trong tình nghĩa. Những lời tốt đẹp người khác nói sau khi mình qua đời cũng không thay thế được cơ hội yêu thương mà hôm nay mình còn đang có. Khi còn đủ tỉnh táo, đủ sức khỏe và còn có thể lựa chọn, hãy làm điều ngay lành. Đừng giao hết cho một giờ phút cuối đời mà mình chưa biết sẽ đến trong hoàn cảnh nào.
Nhiều người sợ nghĩ đến cái chết vì tưởng rằng nghĩ đến nó sẽ làm mất niềm vui. Nhưng có một cách nhớ đến sự chết giúp mình quý cuộc sống hơn. Biết hôm nay không thể kéo dài mãi, ta có thể thưởng thức bữa cơm với lòng biết ơn hơn. Biết người thân không ở cạnh mình vô hạn, ta bớt coi sự chăm sóc của họ là chuyện đương nhiên. Biết sức khỏe có thể đổi thay, ta biết trân trọng những ngày còn đi lại, còn làm việc, còn tự tay giúp người khác. Sự hữu hạn làm cho những điều bình thường có trọng lượng. Một buổi sáng yên ổn cũng đáng được đón nhận như quà tặng.
Người Kitô hữu nghĩ đến cái chết trong mối tương quan với Chúa. Đời mình có một nơi để trở về, có một Đấng biết mình từ bên trong. Điều đó vừa an ủi, vừa mời gọi sống thật. Chúng ta không cần dựng lên một hình ảnh hoàn hảo để Chúa thương. Người đã biết những yếu đuối mà ta đang giấu. Nhưng tình thương ấy cũng gọi ta bước ra khỏi sự giả dối. Nếu đã làm sai, hãy trở về. Nếu đã xa cách, hãy bắt đầu cầu nguyện lại. Nếu có một điều phải đền bù, hãy tìm cách thực hiện trong khả năng của mình. Lòng thương xót mở cửa cho người muốn trở về; chúng ta cần chịu đứng dậy và đi vào cánh cửa ấy.
Có người đã lâu không đến với bí tích Hòa Giải chỉ vì ngại. Lúc đầu ngại một chút, sau đó thời gian càng dài thì càng khó bước tới. Rồi người ấy quen sống với khoảng cách, trong lòng luôn có một điều nặng mà không biết nói cùng ai. Nếu đang ở hoàn cảnh ấy, có thể bắt đầu rất đơn sơ: tìm một linh mục, nói thật rằng mình đã lâu không xưng tội và cần được giúp đỡ. Không cần chờ đến khi tự sửa được mọi sự rồi mới trở về với Chúa. Chính khi nhận mình cần được tha thứ, con người bắt đầu thôi chống đỡ bằng vẻ ngoài và có cơ hội được chữa lành.
Cũng có người vẫn giữ những sinh hoạt đạo đức đều đặn, nhưng trong lòng đã khép lại từ lâu. Vẫn đọc kinh mà không muốn tha thứ. Vẫn đi lễ mà cố tình làm điều bất công. Vẫn nói về Chúa nhưng dùng lời nói để hạ thấp người khác. Những điều ấy nhắc chúng ta rằng việc chuẩn bị tâm hồn không thể dừng ở một lịch sinh hoạt. Cần để lời cầu nguyện chạm tới chỗ mình đang sống sai. Nếu ngày nào cũng xin Chúa ban bình an, hãy xem mình có đang làm gia đình bất an vì cách cư xử của mình không. Nếu ngày nào cũng xin được tha thứ, hãy nhìn xem mình đang giữ người khác trong món nợ nào.
Đặt Chúa ở vị trí quan trọng trong đời sống là một việc rất thực tế. Nó đi vào cách kiếm tiền, cách sử dụng quyền hành, cách nói về người vắng mặt, cách đối xử với người không đem lại lợi ích cho mình. Có những lúc trung thành với Chúa làm mình phải bỏ một món lợi không ngay thẳng. Có những lúc phải nói sự thật dù điều đó khiến mình mất lòng. Có những lúc phải bảo vệ người yếu thế dù lên tiếng sẽ không thuận tiện. Lòng đạo được thử thách trong những lựa chọn như thế. Khi không ai nhìn thấy và mình vẫn cố sống ngay lành, đức tin đang bén rễ vào đời sống.
Đối với người linh mục, cái chết của một anh em có thể gợi lên những câu hỏi rất riêng. Mình cũng đã được đặt tay, đã nằm phủ phục, đã thưa lời xin vâng, đã bước vào một đời sống với nhiều hy vọng. Năm tháng trôi qua, công việc nhiều lên, kinh nghiệm cũng nhiều hơn, nhưng lòng mình có còn mềm trước nỗi khổ của người khác không? Có còn chịu chuẩn bị bài giảng bằng sự chăm chỉ và cầu nguyện không? Có còn biết kính trọng những người đang đến xin mình giúp đỡ? Có còn giữ được sự chân thành khi đứng trước bàn thờ, hay đã quen đến mức làm mọi việc bằng sức của thói quen?
Một linh mục có thể bận rộn đến mức ít có thời gian ở với Chúa. Điều đó dễ xảy ra hơn chúng ta tưởng, vì phần lớn công việc đều mang một lý do tốt. Người này cần gặp, việc kia cần giải quyết, công trình nọ đang dang dở, sinh hoạt cộng đoàn không thể bỏ. Nhưng nếu không biết dừng lại, người mục tử có thể dần kiệt sức và chỉ còn vận hành bằng trách nhiệm. Khi ấy, sự cáu gắt tăng lên, khả năng lắng nghe giảm xuống, những người đến gần dễ trở thành một sự phiền hà. Đây là lúc cần khiêm tốn nhận mình cũng có giới hạn, cần nghỉ ngơi, cần được nâng đỡ và cần trở lại với đời sống cầu nguyện.
Giáo dân cũng có thể giúp các linh mục bằng một tình thương trưởng thành. Cầu nguyện cho các ngài, góp ý với lòng tôn trọng, cộng tác bằng trách nhiệm, đừng đòi một người phải giải quyết mọi việc và luôn luôn sẵn sàng ở mọi nơi. Khi có điều chưa đúng, nói thật là cần thiết. Khi một linh mục đang mệt hoặc gặp khó khăn, sự nâng đỡ cũng cần thiết không kém. Cộng đoàn sẽ lành mạnh hơn khi mọi người biết cùng gánh công việc, thay vì đặt hết lên một người rồi thất vọng vì người ấy không làm nổi.
Trong đời sống chung của các linh mục và tu sĩ, có một điều rất đáng giữ gìn: đừng để sống gần nhau lâu năm mà chỉ biết lịch công việc của nhau. Có thể cùng một mái nhà, cùng giờ kinh, cùng bàn ăn, nhưng không biết người anh em đang mang nỗi lo gì. Đôi khi chúng ta hỏi thăm người ở xa rất nhiệt tình, còn người ngồi ngay bên cạnh thì lại nghĩ “chắc vẫn bình thường”. Một lời hỏi thật lòng có thể mở ra điều đã bị giấu rất lâu. Một chút kiên nhẫn có thể giúp người đang mệt cảm thấy mình vẫn thuộc về một gia đình. Đến khi một người ra đi, điều làm ta đau có khi là nhận ra mình đã có cơ hội gần họ hơn, nhưng cứ nghĩ sẽ còn dịp.
Tuy vậy, nghĩ về những điều chưa làm không nên đẩy người ở lại vào tự kết án. Khi có người thân qua đời, chúng ta dễ nhớ từng lần thiếu sót rồi tự trách mình. Giá như đã gọi điện. Giá như đã về sớm. Giá như đã đừng nói câu ấy. Những nuối tiếc ấy có phần rất người, nhưng chúng ta cũng cần nhớ rằng không ai yêu thương hoàn hảo. Không ai biết trước mọi việc để cư xử đúng trong từng hoàn cảnh. Có những điều cần nhận lỗi và sửa đổi nơi những mối tương quan còn lại; cũng có những điều phải học cách trao vào lòng thương xót của Chúa, để nỗi buồn không biến thành một hình phạt mình bắt mình chịu suốt đời.
Tình thương dành cho người đã khuất vẫn có thể tiếp tục bằng cầu nguyện, bằng Thánh lễ, bằng những việc lành được thực hiện để tưởng nhớ họ. Nếu còn một điều tốt họ quý trọng, ta có thể tiếp nối trong khả năng của mình. Nếu cái chết của họ làm ta nhận ra gia đình cần được quan tâm hơn, hãy bắt đầu từ đó. Nếu họ từng nâng đỡ mình lúc khó khăn, hãy đem sự nâng đỡ ấy đến cho một người khác. Nỗi nhớ sẽ có một chỗ để đi khi được đặt vào một việc làm có tình thương. Người ở lại nhờ đó có thể vừa mang nỗi buồn, vừa tiếp tục sống.
Đời sống hôm nay khiến chúng ta tiếp xúc với quá nhiều hình ảnh đau thương. Một tai nạn, một đám tang, một người đang khóc có thể xuất hiện giữa những đoạn phim giải trí. Chỉ bằng một động tác nhỏ, chúng ta chuyển sang điều khác. Cách tiếp nhận quá nhanh ấy dễ làm tâm hồn mất khả năng dừng lại. Có khi ta đã xem một chuyện rất đau mà chưa kịp nhớ rằng đó là đời thật của một người. Bởi vậy, trước khi chia sẻ một hình ảnh, hãy nghĩ đến gia đình nạn nhân. Trước khi viết một câu bình luận, hãy thử hình dung người thân của họ sẽ đọc được. Sự văn minh và lòng bác ái có thể bắt đầu ngay ở vài giây mình chịu cân nhắc ấy.
Không phải điều gì có thể xem cũng cần xem. Không phải hình ảnh nào có sẵn cũng cần chuyển tiếp. Có những chi tiết khiến người trong cuộc bị tổn thương thêm mỗi lần xuất hiện trở lại. Người đã chết cần được tôn trọng, và người sống cần được bảo vệ khỏi sự tò mò vô tâm. Chúng ta có thể biết một biến cố để cầu nguyện, để rút kinh nghiệm, để hiểu điều đang xảy ra. Nhưng khi sự chú ý chỉ còn nhằm tìm cảm giác mạnh, người đau khổ đã bị đẩy ra khỏi vị trí trung tâm. Lúc ấy, việc đặt điện thoại xuống cũng có thể là một hành động có lòng.
Một nỗi đau còn đặt chúng ta trước sự thật rằng mình không kiểm soát được tất cả. Chúng ta có thể cẩn thận, có thể chuẩn bị, có thể sống có trách nhiệm, mà vẫn gặp điều vượt quá khả năng dự liệu. Chấp nhận giới hạn ấy không dẫn đến buông xuôi. Nó giúp mình sống khiêm nhường và biết nương tựa. Làm hết điều cần làm, rồi trao điều ngoài khả năng cho Chúa. Chăm sóc sức khỏe, gìn giữ an toàn, thu xếp công việc cho rõ ràng, nhưng đừng bắt tâm hồn phải gánh một đòi hỏi bất khả thi rằng mình phải bảo đảm mọi ngày mai đều bình yên.
Cũng từ đó, chúng ta học được cách nhìn người đang sợ. Có người sau một tai nạn hoặc một cái chết bất ngờ trở nên lo lắng nhiều hơn. Họ sợ mất người thân, sợ bước vào một nơi gợi lại ký ức, sợ những âm thanh hoặc hình ảnh trước kia chẳng làm mình bận tâm. Đừng vội nói họ yếu đức tin. Hãy để họ được kể, được khóc, được có thời gian hồi phục. Khi cần, tìm sự giúp đỡ phù hợp cũng là cách chăm sóc sự sống Chúa trao. Một cộng đoàn biết nâng đỡ sẽ không buộc mọi người phải trở lại bình thường theo cùng một thời hạn.
Nhìn lên thánh giá trong những ngày như thế, chúng ta có thể mang theo cả những câu hỏi chưa được giải đáp. Chúa Giêsu chịu đóng đinh không xa lạ với nỗi đau của thân xác, sự cô đơn và tiếng kêu của con người. Người cho chúng ta một nơi để đến ngay cả khi chưa nói được lời nào trọn vẹn. Có lúc lời cầu nguyện chỉ là: “Lạy Chúa, con đau quá.” Có lúc là: “Xin giữ con, vì con không biết phải làm sao.” Những lời đơn sơ ấy có thể chân thật hơn nhiều điều mình cố nói cho đúng. Chúng ta đến với Chúa bằng con người đang có của mình, với cả lòng tin còn run rẩy.
Niềm hy vọng phục sinh giúp người Kitô hữu tiếp tục đi trong những ngày tang tóc. Nhưng hy vọng cần được sống với lòng kiên nhẫn. Người đang mất người thân không phải lúc nào cũng cảm thấy được an ủi ngay. Có những ngày họ cầu nguyện sốt sắng; có những ngày chỉ ngồi lặng. Cộng đoàn có thể tin và cầu nguyện cùng họ trong lúc họ quá mệt. Sự hiệp thông ấy rất quý: khi một người không còn đủ sức cất tiếng, vẫn có những người khác nâng họ lên trước Chúa. Đức tin được sống chung như thế trở nên một sự nâng đỡ có thể cảm nhận được.
Rồi đến một lúc, cuộc sống vẫn đòi người ở lại tiếp tục. Bếp cần có lửa, con trẻ cần đến trường, công việc cần được hoàn thành, người bệnh vẫn cần được chăm sóc. Có người thấy áy náy khi mình bắt đầu cười trở lại sau một mất mát. Nhưng niềm vui không phản bội người đã khuất. Tiếp tục sống tử tế, tiếp tục yêu thương, tiếp tục đón nhận những điều lành Chúa còn ban là một cách mang tình thương dành cho họ vào những ngày phía trước. Nỗi nhớ có thể ở lại mà cuộc đời vẫn được mở ra.
Còn đối với chúng ta, những người được đánh động từ một biến cố ở xa, điều cần giữ lại phải đi xa hơn vài phút xúc động. Sau khi khép màn hình, mình sẽ sống thế nào? Có một việc nào cần làm ngay mà bấy lâu đã trì hoãn? Một cuộc gọi cần thực hiện. Một món nợ cần thanh toán. Một lời nói sai cần đính chính. Một người bị mình đối xử bất công cần được trả lại sự công bằng. Một giờ cầu nguyện cần được đặt trở lại trong ngày. Những việc cụ thể ấy giúp tâm hồn đi từ cảm động đến hoán cải.
Chúng ta cũng cần sự kiên trì, vì thay đổi sau một biến cố thường dễ lúc ban đầu rồi yếu dần. Hôm nay xúc động, mình quyết tâm sống khác. Vài hôm sau, công việc cuốn đi, thói quen cũ trở lại. Đừng vì vậy mà bỏ cuộc. Hãy chọn một điều vừa sức và giữ lấy. Chẳng hạn, mỗi tối dành ít phút nhìn lại ngày sống; mỗi tuần thu xếp một khoảng thời gian thực sự cho gia đình; khi nhận ra mình nặng lời, tập xin lỗi sớm hơn. Sự trung thành nhỏ bé qua nhiều ngày có thể sửa đổi một đời người sâu hơn những lời hứa rất lớn nhưng chóng qua.
Một việc xét mình đơn sơ cũng có thể giúp ta sống tỉnh thức: hôm nay tôi đã nhận được điều gì mà chưa biết cảm ơn? Tôi đã làm ai nhẹ lòng hơn? Có ai phải mệt vì cách cư xử của tôi? Tôi đang tránh né một trách nhiệm nào? Rồi đem những điều ấy đến với Chúa, xin ơn sửa đổi và chọn một việc cụ thể cho ngày mai. Làm như vậy, ta dần thôi sống theo quán tính. Mỗi ngày có một chút ý thức hơn, một chút thành thật hơn. Khi vấp ngã, ta biết đường trở về, thay vì giả vờ rằng mình không có gì cần thay đổi.
Chúng ta không biết ngày cuối cùng của mình sẽ như thế nào. Có người được chuẩn bị trong một thời gian dài, có người ra đi bất ngờ. Không ai nên lấy hoàn cảnh bên ngoài của một cái chết để đo lường toàn bộ giá trị một đời người. Điều ta có thể chăm sóc là cách sống hôm nay: sống ngay lành trong phận vụ của mình, giữ mối tương quan với Chúa, yêu thương người được trao cho mình và sẵn lòng hoán cải. Một đời sống được chăm sóc như thế vẫn có thể mang nhiều yếu đuối, nhưng là một đời đang hướng về lòng thương xót.
Khi cầu nguyện cho cha Patricio, chúng ta hãy cầu nguyện cho cả những người đang mang nỗi buồn vì ngài. Xin Chúa nâng đỡ gia đình, anh em Dòng Chúa Cứu Thế và cộng đoàn giáo xứ. Xin cho những ai đã chứng kiến tai nạn được bình an dần trở lại. Xin cho họ gặp những người biết lắng nghe, biết chăm sóc và biết ở bên. Xin cho sự tưởng nhớ được gìn giữ bằng lòng kính trọng, để một con người được nhớ đến trong tình thương, thay vì chỉ bị gắn chặt với hình ảnh đau thương cuối đời.
Và xin cho mỗi người chúng ta được một ơn rất gần gũi: biết quý người đang còn ở bên mình. Ngày mai có thể vẫn đến với những công việc quen thuộc, nhưng đừng vì quen mà coi nhẹ. Người đang dọn cho mình bữa cơm cũng cần được hỏi han. Người đang âm thầm cộng tác cũng cần được ghi nhận. Người vẫn thường nhường nhịn mình cũng có giới hạn và có lúc mệt. Có những lời cảm ơn mình tưởng không cần nói, nhưng người kia đã đợi rất lâu. Có những cử chỉ quan tâm rất nhỏ mà sẽ trở thành điều quý giá nếu được làm đúng lúc.
Chiều nay, nếu còn có thể trở về nhà, xin trở về với một tâm hồn bớt khắt khe. Nếu còn có thể bước vào nhà thờ, xin dành cho Chúa một khoảng lặng thật lòng. Nếu còn có người để gọi điện, hãy gọi với sự chú ý. Nếu đang giữ một lời cay nghiệt, xin đừng để nó tiếp tục lớn lên trong mình. Nếu có một điều sai cần sửa, hãy bắt đầu dù còn ngại. Cuộc đời được đổi mới từ những lúc rất bình thường như thế. Không ai cần biết, không cần có một dấu mốc lớn, chỉ cần mình thành thật làm điều tốt mà hôm nay còn làm được.
Lạy Chúa Giêsu, trước sự ra đi của một người anh em, chúng con nhận ra mình bé nhỏ. Chúng con có nhiều dự tính, nhiều việc đang làm, nhiều người còn muốn gặp, mà không ai biết chắc mình còn bao nhiêu thời gian. Xin đừng để sự thật ấy làm chúng con hoảng sợ đến mức quên sống. Xin dạy chúng con đón nhận ngày hôm nay với lòng biết ơn và trách nhiệm. Cho chúng con biết giữ gìn sự sống, biết chăm sóc nhau và biết đặt những điều vượt quá sức mình vào bàn tay Chúa.
Xin thương đón nhận cha Patricio vào lòng thương xót của Chúa. Những gì ngài đã phục vụ, xin Chúa nhận lấy. Những yếu đuối của phận người, xin Chúa thứ tha. Những điều còn dang dở, xin Chúa hoàn tất theo sự khôn ngoan của Người. Xin ủi an những người đang nhớ ngài và cho họ có đủ sức đi qua từng ngày. Khi nỗi buồn trở lại trong những giờ vắng lặng, xin cho họ cảm nhận mình vẫn được yêu thương và nâng đỡ.
Xin giúp chúng con sống thật với Chúa. Có những điều chúng con vẫn giấu sau vẻ bình thường, những sự hẹp hòi chưa muốn bỏ, những lỗi lầm chưa muốn nhận, những mối bất hòa cứ hẹn ngày giải quyết. Xin ban cho chúng con lòng can đảm để bắt đầu lại. Khi chúng con ngại xin lỗi, xin giúp chúng con nhớ đến nỗi đau mình đã gây ra. Khi chúng con muốn trì hoãn một điều tốt, xin giúp chúng con nhận ra cơ hội đang có trước mặt. Khi chúng con quá bận để yêu thương, xin dạy chúng con thu xếp lại đời mình.
Xin cho chúng con biết ở bên người đau khổ bằng sự dịu dàng. Giữ miệng lưỡi chúng con khỏi những lời phán xét. Giữ lòng chúng con khỏi sự tò mò vô tâm. Xin cho chúng con biết lúc nào cần nói, lúc nào cần lắng nghe, lúc nào chỉ cần ngồi lại và cùng cầu nguyện. Có những nỗi đau chúng con không thể giải quyết, nhưng xin đừng để chúng con làm người đang đau phải cô đơn hơn.
Và khi đến ngày chúng con phải rời cuộc đời này, xin thương nhìn đến chúng con như những người con đã nhiều lần yếu đuối mà vẫn cần được Chúa ôm lấy. Xin cho chúng con biết tín thác nơi Chúa từ hôm nay, qua những việc nhỏ của bổn phận, qua lòng chân thành với người bên cạnh, qua những lần vấp ngã rồi chịu đứng lên. Ước gì trong thời gian còn được trao, chúng con kịp sống hiền hơn, kịp làm một điều công bằng, kịp nói lời cảm ơn và kịp đưa tay ra với một người đang cần.
Sáng mai, nếu còn thức dậy, xin cho chúng con nhớ: đây là một ngày Chúa còn trao. Xin giúp chúng con sống ngày ấy cho có tình.
Lm. Anmai, CSsR