Phụng vụ Lời Chúa – Lời nguyện – Suy niệm (Youtube & bản văn) Thứ Hai ngày 9 tháng 11 – 2026 – Lm. Anmai, CSsR
TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO Thứ Hai, ngày 9 tháng 11 năm 2026 Tổng hợp và biên soạn: Lm. Anmai, CSsR
9 tháng 11 cung hiến thánh đường – Lm. Anmai, CSsR
Cung hiến thánh đường ĐỂ NHÌN MỌI SỰ BẰNG ĐÔI MẮT PHỤC SINH VÀ ĐỀN THỜ MỚI TRONG THÂN THỂ ĐỨC KITÔ – Lm. Anmai, CSsR
LỜI NGUYỆN NGÀY 09 THÁNG 11
CUNG HIẾN THÁNH ĐƯỜNG LA-TÊ-RA-NÔ
Lạy Chúa Giêsu Kitô, hôm nay, trong ngày Hội Thánh mừng lễ Cung hiến Thánh đường La-tê-ra-nô, chúng con hướng lòng về Chúa với niềm tri ân sâu thẳm. Chúng con cảm tạ Chúa vì giữa cuộc đời nhiều biến động, Chúa vẫn quy tụ đoàn con trong một mái nhà đức tin, nơi chúng con được lắng nghe Lời Chúa, được nuôi dưỡng bằng Mình và Máu Thánh Chúa, được tha thứ và nâng đỡ để tiếp tục hành trình. Mỗi ngôi thánh đường nhắc chúng con rằng Chúa luôn chờ đợi, rằng dù đã đi xa đến đâu, chúng con vẫn có thể trở về, quỳ xuống và thưa với Chúa những điều không biết ngỏ cùng ai.
Lạy Chúa, khi nhìn những bức tường được cung hiến, xin cho chúng con nhớ đến tâm hồn mình đã được thánh hiến trong bí tích Rửa Tội. Chúa đã nhận chúng con làm con cái, đã cho chúng con thuộc về Hội Thánh và trở nên đền thờ của Chúa Thánh Thần. Thế nhưng, nhiều lần chúng con chăm chút vẻ đẹp bên ngoài mà bỏ quên sự hoang vắng bên trong; giữ cho ngôi nhà sạch sẽ mà để lòng mình đầy giận hờn; đến nhà thờ đều đặn mà vẫn khép cửa trước người cần được yêu thương. Xin tha thứ và đánh thức chúng con, để đức tin thấm vào từng lời nói, từng chọn lựa, từng việc nhỏ mỗi ngày.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã thanh tẩy Đền Thờ vì lòng nhiệt thành đối với nhà Cha. Xin Chúa cũng thanh tẩy tâm hồn chúng con. Xin lấy đi những tính toán khiến chúng con chỉ tìm Chúa khi cần được ban ơn; những kiêu căng khiến chúng con muốn được nhìn nhận hơn là âm thầm phục vụ; những ích kỷ khiến chúng con có thể cầu nguyện rất sốt sắng nhưng lại dửng dưng trước nỗi đau của anh chị em. Xin đừng để chúng con biến việc đạo đức thành cuộc đổi chác với Chúa. Xin dạy chúng con yêu Chúa bằng lòng chân thành, biết ở lại với Chúa cả khi lời cầu nguyện chưa nhận được câu trả lời như chúng con mong đợi.
Xin gìn giữ Hội Thánh Chúa trong sự hiệp nhất và bình an. Xin nâng đỡ Đức Thánh Cha, các giám mục, linh mục, tu sĩ và mọi người đang phục vụ Dân Chúa. Giữa những mệt mỏi, giới hạn và thử thách, xin cho các ngài luôn tìm được sức mạnh nơi Chúa, biết lắng nghe, biết cúi xuống và chăm sóc những người được trao phó. Xin chữa lành những chia rẽ trong cộng đoàn; giúp chúng con thôi làm tổn thương nhau bằng lời phán xét, biết nhận lỗi và cùng nhau xây dựng một Hội Thánh có chỗ cho người yếu đuối, người nghèo khổ và người đang tìm đường trở về.
Lạy Chúa, xin cho mỗi gia đình chúng con trở thành một mái nhà có Chúa hiện diện. Xin cho lời kinh đi đôi với sự dịu dàng, bàn ăn có tiếng chuyện trò, và những bất đồng được tháo gỡ bằng lòng kiên nhẫn. Xin thương những người đang đau bệnh, những người già sống cô quạnh, những người trẻ mất phương hướng và những ai mang thương tích chưa thể nói thành lời. Xin cho chúng con biết dành thời gian, mở lòng và đưa tay nâng đỡ, để người khác cảm nhận được tình thương Chúa qua chính cuộc sống chúng con.
Lạy Chúa Giêsu, xin xây lại trong chúng con những gì đã đổ vỡ. Xin làm cho trái tim khô cằn biết yêu thương, lòng chai cứng biết sám hối, và đức tin nguội lạnh được bừng sáng. Ước gì khi rời ngôi thánh đường, chúng con mang theo bình an của Chúa vào cuộc sống, trở nên những viên đá sống động xây dựng Hội Thánh. Và khi hành trình trần thế khép lại, xin đón chúng con vào nhà Cha, nơi chúng con được ở cùng Chúa và yêu mến Chúa muôn đời. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
Ca nhập lễ
Tôi đã thấy thành thánh Giêrusalem mới, tự trời xuống, từ nơi Thiên Chúa: tề chỉnh như tân nương được trang điểm cho tân lang của mình
Dẫn nhập Thánh lễ
Đền Thờ được xây dựng là để cho con người có nơi tôn thờ Thiên Chúa, và là tượng trưng cho thành thánh Giêrusalem mới, là nơi Thiên Chúa ngự và là cửa tiến vào Thiên Đàng. Nơi đây Thiên Chúa tụ họp đoàn dân của Ngài, để họ ngợi khen Danh Chúa.
Hôm nay Hội Thánh kính nhớ ngày đền thờ Lateranô được cung hiến, để nhắc nhở các tín hữu nhớ rằng thân xác mỗi người là Đền Thờ của Thiên Chúa Ba Ngôi, nên hãy sống mỗi ngày tốt hơn, thiện hảo hơn để Thiên Chúa sẽ luôn luôn ngự trị nơi tâm hồn mình và ý Ngài được thể hiện như Lời Ngài phán “để Danh Ta được hiện diện khắp nơi cho đến muôn đời”.
Hiệp cùng Hội Thánh chúng ta thành tâm thống hối để tham dự Thánh Lễ sốt sáng.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa, chỉ nhờ Chúa ban ơn, các tín hữu Chúa mới có thể thờ Chúa cho phải đạo, xin giúp đỡ chúng con thẳng tiến về cõi trời Chúa hứa và không bị vấp ngã trên đường. Chúng con cầu xin…
Bài Ðọc I: Ed 47, 1-2. 8-9. 12
“Tôi đã thấy nước từ bên phải đền thờ chảy ra, và nước ấy chảy đến ai, thì tất cả đều được cứu rỗi”.
Trích sách Tiên tri Êdêkiel.
Trong những ngày ấy, thiên thần dẫn tôi đến cửa nhà Chúa, và đây nước chảy dưới thềm nhà phía hướng đông, vì mặt tiền nhà Chúa hướng về phía đông, còn nước thì chảy từ bên phải đền thờ, về phía nam bàn thờ. Thiên thần dẫn tôi qua cửa phía bắc, đưa đi phía ngoài, đến cửa ngoài nhìn về hướng đông, và đây nước chảy từ bên phải. Người ấy lại nói với tôi: “Nước này chảy về phía cồn cát, phía đông, chảy xuống đồng bằng hoang địa, rồi chảy ra biển, biến mất trong biển và trở nên nước trong sạch. Tất cả những sinh vật sống động, nhờ suối nước chảy qua, đều được sống. Sẽ có rất nhiều cá và nơi nào nước này chảy đến, nơi đó sẽ trở nên trong lành, và sự sống sẽ được phát triển ở nơi mà suối nước chảy đến. Gần suối nước, hai bên bờ ở mỗi phía, mọi thứ cây ăn trái sẽ mọc lên; lá của nó sẽ không khô héo, và trái của nó sẽ không bao giờ hết; mỗi tháng nó có trái mới, vì dòng nước này phát xuất từ đền thờ; trái của nó dùng làm thức ăn, và lá của nó dùng làm thuốc uống.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 45, 2-3. 5-6. 8-9
Ðáp: Nước dòng sông làm cho thành Chúa vui mừng, làm hân hoan cung thánh Ðấng Tối Cao
Xướng: Chúa là nơi ẩn náu và là sức mạnh của chúng ta, Người hằng cứu giúp khi ta sầu khổ. Dầu đất có rung chuyển, ta không sợ chi, dầu núi đổ xuống đầy lòng biển cả.
Xướng: Nước dòng sông làm cho thành Chúa vui mừng, làm hân hoan cung thánh Ðấng Tối Cao hiển ngự. Chúa ở giữa thành, nên nó không chuyển rung, lúc tinh sương, thành được Chúa cứu giúp.
Xướng: Chúa thiên binh hằng ở cùng ta, ta được Chúa Giacóp hằng bảo vệ. Các ngươi hãy đến mà xem mọi kỳ công Chúa làm, Người thực hiện muôn kỳ quan trên vũ trụ.
Bài đọc II: 1 Cr 3, 9b-11. 16-17
“Anh em là đền thờ của Thiên Chúa”.
Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.
Anh em thân mến, anh em là toà nhà của Thiên Chúa. Theo ân sủng Thiên Chúa đã ban cho tôi, tôi như một kiến trúc sư lành nghề, đã đặt nền móng, còn kẻ khác thì xây lên. Nhưng mỗi người hãy xem coi mình xây lên thế nào? Vì chưng không ai có thể xây dựng một nền tảng khác, ngoài nền tảng đã được xây dựng là Ðức Kitô.
Anh em không biết anh em là đền thờ của Thiên Chúa và Thánh Thần Thiên Chúa ngự trong anh em sao? Nếu ai xúc phạm tới đền thờ của Thiên Chúa, thì Thiên Chúa sẽ huỷ diệt người ấy. Vì đền thờ của Thiên Chúa là thánh mà chính anh em là đền thờ ấy.
Ðó là lời Chúa.
Alleluia: 2 Sb 7, 16
Alleluia, alleluia! – Chúa phán: “Ta đã chọn lựa và thánh hoá nơi này, để danh Ta được hiện diện khắp nơi cho đến muôn đời. – Alleluia.
Phúc Âm: Ga 2, 13-22
“Người có ý nói đền thờ là thân thể Người”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Gioan.
Lễ Vượt Qua của dân Do-thái gần đến, Chúa Giêsu lên Giêrusa-lem; Người thấy ở trong đền thờ có những người bán bò, chiên, chim câu và cả những người ngồi đổi tiền bạc. Người chắp dây thừng làm roi, đánh đuổi tất cả bọn cùng với chiên bò ra khỏi đền thờ, Người hất tung tiền của những người đổi bạc, xô đổ bàn ghế của họ, và bảo những người bán chim câu rằng: “Hãy đem những thứ này đi khỏi đây, và đừng làm nhà Cha Ta thành nơi buôn bán”.
Môn đệ liền nhớ lại câu Kinh Thánh: “Sự nhiệt thành vì nhà Chúa sẽ thiêu đốt tôi”.
Bấy giờ người Do-thái bảo Người rằng: “Ông hãy tỏ cho chúng tôi thấy dấu gì là ông có quyền làm như vậy”. Chúa Giêsu trả lời: “Các ông cứ phá huỷ đền thờ này đi, nội trong ba ngày Ta sẽ dựng lại”. Người Do-thái đáp lại: “Phải bốn muơi sáu năm mới xây được đền thờ này mà ông, ông sẽ dựng lại trong ba ngày ư?” Nhưng Người, Người có ý nói đền thờ là thân thể Người. Vì thế, khi Chúa Giêsu từ cõi chết sống lại, các môn đệ mới nhớ lời đó, nên đã tin Kinh Thánh và tin lời Người đã nói.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tín hữu
Chủ tế: Anh chị em thân mến! Mỗi người chúng ta là đền thờ của Thiên Chúa, hãy cộng tác với ơn Chúa để gìn giữ đền thờ linh hồn khỏi vết nhơ tội lỗi, điểm trang linh hồn bằng các nhân đức xứng hợp, để thực sự trở nên nơi tôn vinh và chúc tụng Chúa, vậy chúng ta hãy thành khẩn nguyện xin :
1. “Ta sẽ cho chúng niềm vui trong nhà cầu nguyện”. – Xin ban sự thánh thiện cho Hội Thánh Chúa và các vị Chủ chăn, để Hội Thánh luôn là biểu hiện hữu hình của Giêrusalem Thiên Quốc, nơi luôn vang vọng muôn lời chúc tụng Chúa.
2. “Đừng làm nhà Cha Ta thành nơi buôn bán”. – Xin cho các Kitô hữu luôn nhớ lời Chúa dậy, để họ biết gìn giữ tâm hồn họ khỏi những bận tâm thế trần mà quên trách nhiệm phải tôn thờ Chúa.
3. “Đá vấp ngã và đá chướng ngại cho những kẻ chống lại và không tin lời Thiên Chúa”, – Ngày nay trên thế giới, có biết bao Thánh Đường đang bị xúc phạm, bị tục hóa và vắng lặng không người cầu nguyện, xin thúc đẩy nhiều tâm hồn biết mến yêu và chuyên chăm cầu nguyện, để đền tạ lòng thương xót Chúa.
4. “Sự nhiệt thành vì nhà Chúa thiêu đốt tôi” . – Xin cho các thiếu nữ trong giáo xứ chúng ta biết quí trọng sự trong sạch của tâm hồn, để dù sống trong một xã hội tục hóa, họ luôn biết tìm kiếm những giá trị siêu việt, làm cho cuộc đời họ trở nên dấu chỉ của trời mới đất mới.
Chủ tế: Lạy Chúa, qua Bí Tích Thánh Tẩy và Thêm Sức, chúng con đã được hiến thánh để trở nên đền thờ sống động của Chúa. Xin cho chúng con biết làm giầu đời mình bằng những tâm tình thờ lạy, tạ ơn, yêu mến và đền tạ liên lỉ, hầu xứng đáng là điểm tập trung lời nguyện cầu của muôn dân nước, đem lại ơn cứu độ cho muôn người, Chúa hằng sống và …
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, xin cho bánh rượu chúng con dâng trở nên của lễ tinh tuyền trước nhan Chúa và đem lại cho chúng con nguồn ơn phúc dồi dào. Chúng con cầu xin…
Lời tiền tụng
Lạy Cha chí thánh là Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, chúng con tạ ơn Cha mọi nơi mọi lúc, thật là chính đáng, phải đạo, và sinh ơn cứu độ cho chúng con. Vì yêu thương, Cha vui lòng ngự nơi nhà cầu nguyện này, để nhờ ơn thánh luôn trợ giúp, Cha làm cho chúng con trở nên đền thờ Chúa Thánh Thần; nơi đây sẽ toả ánh huy hoàng rực rỡ nhờ đời sống thánh thiện đẹp lòng Cha. Cha hằng hoạt động để thánh hoá Giáo Hội là Hiền Thê của Đức Ki-tô, tượng trưng bằng những đền thánh hữu hình để sau này như người mẹ hân hoan vì đoàn con đông đảo, Giáo Hội được hưởng vinh quang trên trời. Vì thế, cùng với toàn thể thiên thần và các thánh, chúng con ca ngợi Cha và không ngừng tung hô rằng: Thánh! Thánh! Chí Thánh!
Ca hiệp lễ
Anh em như những viên đá sống động, hãy để Chúa xây dựng anh em nên toà nhà thiêng liêng, nên hàng tư tế thánh.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, chúng con vừa được Mình và Máu Ðức Kitô bồi dưỡng, xin Chúa tăng cường hoạt động nơi chúng con, để chúng con được sẵn sàng lãnh nhận những ơn lành Chúa hứa cho những ai tham dự bí tích này. Chúng con cầu xin….
DÒNG SÔNG ÂN SỦNG VÀ ĐỀN THỜ TÂM HỒN: SỨ SỆP CANH TÂN, XÂY DỰNG VÀ TRUYỀN GIÁO TRONG LÒNG THỜI ĐẠI
Hành trình đức tin của nhân loại từ ngàn xưa cho đến nay luôn gắn liền với những không gian linh thiêng, nơi con người tìm thấy điểm tựa siêu việt để lắng nghe tiếng nói thẳm sâu của cõi lòng và cất lên khúc ca ngợi khen Đấng Tạo Hóa. Trong bức tranh toàn cảnh của lịch sử cứu độ, những ngôi thánh đường không chỉ đơn thuần là những công trình kiến trúc bằng đá, bằng gỗ hay gạch vữa được kết hợp bởi bàn tay khối óc con người, mà còn là biểu tượng sống động cho mầu nhiệm Hội Thánh – thân thể mầu nhiệm của Đức Kitô, là hiện thân của sự hiện diện Thiên Chúa ở giữa trần gian. Khi nhìn về cõi sâu thẳm của mầu nhiệm này, tâm trí chúng ta được mời gọi hướng về dòng chảy mãnh liệt của ân sủng, thứ dòng nước hằng sống từ đền thờ phát xuất để tuôn trào, ôm ấp, tưới gội và biến đổi những vùng đất hoang vu khô cằn của tâm hồn con người và các cấu trúc xã hội thời đại hôm nay.
Khởi đi từ hình ảnh dòng sông phát xuất từ đền thờ được mô tả qua thị kiến của ngôn sứ, chúng ta nhận ra một chân lý nền tảng: đời sống kitô hữu không bao giờ là một thực thể tĩnh tại, khép kín trong những bức tường kiên cố của sự tự mãn hay bảo thủ. Trái lại, ơn gọi đích thực của người môn đệ luôn mang tính hướng ngoại, năng động và đầy tính dấn thân. Dòng nước ấy, tiên trưng cho tình yêu cứu độ và ơn thánh linh thiêng, không chịu dừng lại bên trong ngưỡng cửa cung thánh mà bứt phá ra bên ngoài, chảy vào những vùng đất khô khan, những sa mạc của sự cô đơn, tuyệt vọng và vô cảm đang ngự trị trong lòng nhân loại. Sống đức tin giữa lòng thế giới hiện đại đòi hỏi mỗi người, mỗi cộng đoàn phải trở thành dòng chảy mang lại sự sống. Sự sống ấy không đến từ sức mạnh tự nhiên hay những chiến lược trần thế tinh vi, mà phát nguồn từ sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa, Đấng là suối nguồn mạch cạn của mọi chân lý và tình yêu thương.
Nhìn ngắm bộ mặt của xã hội hôm nay, chúng ta dễ dàng nhận ra biết bao góc khuất tối tăm, nơi con người đang đánh mất đi phẩm giá cao quý của mình vì đói khát bạo lực, đói khát ý nghĩa cuộc sống, hay bị cuốn vào guồng quay vô cảm của nền văn hóa loại trừ. Giữa bối cảnh đầy thách đố đó, tiếng gọi gởi thợ gặt vào cánh đồng vẫn ngày đêm vang vọng. Đó là tiếng kêu thỉnh thiết của những tâm hồn còn khao khát ánh sáng, của những con người dù bị vùi dập bởi bất công vẫn nuôi dưỡng khát vọng vươn lên để đòi lại quyền làm người và phẩm giá con cái Chúa. Đáp lại tiếng gọi ấy không đòi hỏi những dự án vĩ đại xa vời, mà bắt đầu từ thái độ nội tâm: biết lắng nghe tiếng kêu của người nghèo với trái tim rộng mở, biết bước ra khỏi cái kén ích kỷ cá nhân để dấn thân vào những vùng ngoại biên hiện sinh của xã hội.
Sự dấn thân này không phải là một gánh nặng ngột ngạt hay một thứ nghĩa vụ hình thức đè nặng lên vai người tín hữu, nhưng là một lời mời gọi sống với sự thanh thoát thiêng liêng. Khi con người buông bỏ nỗi sợ hãi thất bại hay sự lo lắng thái quá về hiệu suất thành công theo tiêu chuẩn trần thế, họ sẽ nhận ra bàn tay uy quyền và dịu dàng của Thiên Chúa đang hoạt động từng ngày trong lòng lịch sử nhân loại. Sự hiện diện của Chúa không phô trương qua những tiếng kèn trống linh đình, mà thường ẩn giấu trong những cử chỉ bác ái âm thầm, trong ánh mắt cảm thông, trong nỗ lực xoa dịu những nỗi đau thể xác lẫn tinh thần của anh chị em đồng loại.
Bước sang chiều kích phục vụ của những chủ chăn và các nhà kiến thiết tinh thần trong cộng đoàn, nền tảng duy nhất không thể thay thế chính là Đức Giêsu Kitô. Bất kỳ nỗ lực nào tìm kiếm sự kiên cố cho tòa nhà Hội Thánh bằng những chỗ dựa trần thế, bằng ý thức hệ hay những toan tính thành công mang tính chớp nhoáng đều sẽ dẫn đến sụp đổ. Thừa tác vụ linh mục hay các sứ vụ mục tử không đặt sự vững vàng trên những lời ca tụng hay danh vọng hảo huyền, mà được cắm rễ sâu xa vào chính sự khiêm tốn phục vụ, vào việc quy tụ cộng đoàn để lắng nghe Lời Chúa và gìn giữ đoàn chiên khỏi những cạm bẫy của thế gian.
Sự gắn bó keo sơn giữa người mục tử và đàn chiên đòi hỏi một sự thấu hiểu sâu sắc về những con đường ngõ ngách của cuộc sống con người. Những ai được sai đến để canh tân đời sống giáo xứ hay cộng đoàn không thể ngồi yên trong tháp ngà của lý thuyết suông, nhưng cần phải mang trên mình “mùi của đoàn chiên”. Sự gần gũi ấy giúp các mục tử thấu cảm những giọt nước mắt, những nụ cười, những nỗi thống khổ thầm kín cũng như những niềm hy vọng chưa thành hình của biết bao mảnh đời bất hạnh. Khi từ bỏ những đặc quyền cá nhân, những ánh hào quang giả tạo để nhường chỗ cho chương trình của Thiên Chúa, các ngài mới có thể bay cao cùng đôi cánh của niềm tin tưởng và những giấc mơ lớn lao vì hạnh phúc đích thực của tha nhân.
Không dừng lại ở đó, hành trình canh tân còn đòi hỏi một thái độ dứt khoát đối với những thực trạng trì trệ, bảo thủ hay sự xơ cứng trong đời sống đạo đức. Đôi khi, để đánh thức con người khỏi cơn mê ngủ tinh thần và tạo ra những bước ngoặt mang tính cách mạng trong tâm hồn, Thiên Chúa cần đến những hành động mang tính ngôn sứ mạnh mẽ. Hình ảnh Đức Giêsu thanh tẩy đền thờ xưa kia không phải là hành vi bộc phát của sự giận dữ phàm nhân, mà là một dấu chỉ tỉnh thức đầy linh hứng của Chúa Thánh Thần nhằm tái lập trật tự đích thực của mối tương quan giữa con người với Đấng Tối Cao.
Đền thờ không được phép biến thành nơi chốn của những toan tính vụ lợi, của sự buôn bán ơn thiêng hay sự hững hờ trước những thao thức của tha nhân. Nơi ấy phải thực sự là nhà cầu nguyện cho muôn dân, là khoảng không gian bao dung mở rộng vòng tay đón nhận tất cả mọi người, không loại trừ một ai. Việc thanh tẩy tâm hồn cá nhân cũng như các cấu trúc cộng đoàn đôi khi đau đớn, đòi hỏi sự xé lòng và từ bỏ những thói quen cũ kỹ, nhưng đó là điều kiện tiên quyết để ánh sáng chân lý có thể chiếu soi và sưởi ấm những góc tối lâu ngày bị bỏ quên.
Trong tiến trình xây dựng và rao giảng Tin Mừng, một niềm xác tín vững chắc cần được khắc ghi trong tâm khảm mỗi người: không có bất kỳ cõi lòng nào, dù chai sạn đến đâu, dù bị thương tổn bởi tội lỗi và khổ đau đến mức nào, lại bị Thiên Chúa bỏ rơi vĩnh viễn. Con người có thể sa ngã, có thể tự tay làm vỡ nát đền thờ linh thiêng mà Thiên Chúa đã ngự trị bên trong mình, nhưng sự sụp đổ ấy không bao giờ là dấu chấm hết. Tình thương xót của Thiên Chúa vượt lên trên mọi sự tính toán giới hạn của con người. Chỉ cần một khoảng khắc hồi tâm, một bước nhỏ quay về, Ngài có thể hàn gắn và tái thiết mọi đổ nát chỉ trong một thời gian ngắn nhiệm mầu.
Sự kiên nhẫn của Thiên Chúa trước những sự hoài nghi, kháng cự hay thậm chí là thù hận từ thế giới xung quanh luôn mang lại cho người tông đồ một nguồn năng lượng tinh thần vô tận. Đừng bao giờ nản lòng trước những cánh cửa tâm hồn đóng kín hay những thái độ lạnh lùng ngoài xã hội. Nhiệm vụ của người rao giảng không phải là ép buộc hay phán xét, mà là gieo rắc niềm hy vọng, khơi dậy những khát khao hướng về điều thiện hảo, chân lý và cái đẹp. Những cuộc hoán cải sâu xa nhất trong lịch sử Hội Thánh thường không đến từ những lập luận sắc bén hay áp lực quyền lực, mà là hoa trái của hồng ân Thiên Chúa tác động cách bất ngờ qua những nẻo đường huyền nhiệm mà con người khó lòng dò thấu.
Khi nhìn ngắm toàn cảnh sứ mạng của Hội Thánh qua lăng kính của ơn gọi canh thần, chúng ta được mời gọi bước đi trong niềm hân hoan của mầu nhiệm vượt qua. Niềm vui ấy không phai nhạt trước những giông bão cuộc đời, trái lại, nó được tôi luyện và tinh tuyền hóa qua những thử thách. Mỗi kitô hữu, dù ở bất kỳ bậc sống nào, cũng được mời gọi trở thành những viên đá sống động góp phần xây dựng ngôi đền thờ thiêng liêng ấy ngày càng vững chãi và rạng ngời ánh vinh quang của Chúa.
Hãy để cho dòng sông ân sủng tuôn chảy không ngừng từ cung thánh tâm hồn mỗi người, lan tỏa sự sống, niềm hy vọng và tình yêu thương đến từng ngõ ngách của xã hội hiện đại. Hãy dấn thân với sự tự do trọn vẹn của những người con cái Chúa, biết mơ những giấc mơ lớn lao, biết hành động với lòng can đảm ngôn sứ và biết ôm ấp thế giới bằng trái tim đầy lòng trắc ẩn của Đức Kitô. Để rồi cuối cùng, qua cuộc hành trình trần thế đầy ắp những nỗ lực yêu thương này, nhân loại sẽ tìm lại được dung mạo đích thực của mình: một thụ tạo được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa, được mời gọi bước vào hiệp thông vĩnh cửu trong tình yêu bao la và đời đời của Ngài.
Lm. Anmai, CSsR
ĐỂ NHÌN MỌI SỰ BẰNG ĐÔI MẮT PHỤC SINH VÀ ĐỀN THỜ MỚI TRONG THÂN THỂ ĐỨC KITÔ
Bước vào mầu nhiệm của cõi trời cao, tâm hồn con người từ ngàn xưa vẫn luôn tìm kiếm một chốn nương thân, một nơi chốn thiêng liêng để gặp gỡ Đấng Tối Cao. Kịch bản tôn giáo của nhân loại từ Đông sang Tây, từ cổ chí kim, thường được dệt nên bằng những đền đài nguy nga, những cột đá cẩm thạch sừng sững, và những nghi thức dâng hiến cầu kỳ nhằm xoa dịu hoặc mua chuộc lòng mến của thần linh. Con người mang bản tính giới hạn luôn có xu hướng đóng khung Thiên Chúa vào trong những không gian hữu hạn, biến Đấng Vô Biên thành một vị khách trọ độc quyền của những bức tường vật chất. Tuy nhiên, khi lịch sử cứu độ bước sang trang viên mãn nhờ biến cố Phục Sinh của Con Thiên Chúa, toàn bộ cấu trúc nhận thức và đời sống đạo giáo của chúng ta bị đảo lộn từ gốc rễ.
Nhìn ngắm thực tại qua lăng kính Phục Sinh không phải là một cách chơi chữ thi vị hay một thủ pháp thần học trừu tượng, mà là một cuộc cách mạng nội tâm sâu sắc. Tông đồ Gioan trong các trang Tin Mừng thường xuyên dẫn dắt chúng ta vượt qua lớp vỏ bọc lịch sử trần trụi để chạm đến chiều kích vĩnh cửu. Mọi biến cố, mọi lời nói, và mọi hành động của Đức Giêsu Nadarét chỉ thực sự được giải mã trọn vẹn khi đứng bên kia ngôi mộ trống. Trước biến cố Phục Sinh, con người nhìn đền thờ như một thực tại vĩnh cửu không thể lay chuyển, một bảo chứng cho sự hiện diện của Thiên Chúa gắn liền với quyền lực thế tục và các lề luật tôn giáo cứng nhắc. Nhưng khi Đức Giêsu đứng trước đền thờ Giêrusalem và cất lời tiên báo về việc phá hủy rồi dựng lại trong ba ngày, Ngài đang đặt dấu chấm hết cho một thời kỳ tôn giáo vụ hình thức để mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới mẻ.
Sự mới mẻ này không phải là một miếng vá rách trên chiếc áo cũ, cũng không phải là một sự sửa đổi hay nâng cấp nhẹ nhàng các cấu trúc tôn giáo đã lỗi thời. Đức Giêsu chưa bao giờ đến để duy trì hiện trạng bằng những lớp sơn phết hào nhoáng bên ngoài. Mỗi khi Ngài lật đổ hay đả phá một trật tự cũ, ấy là lúc Ngài hé mở một chân trời mới do chính Chúa Cha khởi sự. Cơn lốc của sự đổi mới ấy mang tầm vóc của một công trình tạo dựng mới, nơi mọi trật tự cũ được quy chiếu về một tâm điểm duy nhất là chính Đức Kitô hằng sống. Đền thờ đá hoa cương, với tất cả sự nguy nga và những nghi lễ sát tế đẫm máu, nhường chỗ cho một đền thờ sống động. Đền thờ ấy chính là Thân Thể Phục Sinh của Đức Kitô.
Khi đền thờ đích thực không còn nằm ở những khối đá nặng nề cố định tại một tọa độ địa lý, mà hiện thân trọn vẹn nơi Đức Kitô chiến thắng tử thần, thì ý nghĩa của việc thờ phượng cũng hoàn toàn chuyển biến. Con người không còn đến đền thờ để mang lại cho Thiên Chúa một thứ gì đó như thể Ngài đang thiếu thốn, hay để thanh toán những món nợ tâm linh qua các lễ vật vật chất nhằm đổi lấy sự che chở. Tư tưởng vụ lợi ấy bị tiêu hủy hoàn toàn trong ngọn lửa tình yêu tự hiến trên thập giá và ánh sáng rực rỡ của ngày thứ nhất trong tuần. Đến với Chúa giờ đây là bước vào một không gian tự do tuyệt đối, nơi chúng ta không còn là những kẻ tôi tớ rụt rè đứng ngoài hành lang phán xét, mà là những người con được ôm ấp trong lòng tình yêu của Chúa Cha.
Sự chuyển dịch từ đền thờ vật chất sang thân thể phục sinh của Chúa đòi hỏi một cuộc lột xác triệt để trong đời sống đức tin của mỗi tín hữu. Thường thì chúng ta vẫn mang nặng tâm lý tôn giáo vụ hình, thích bấu víu vào những biểu tượng hữu hình, những luật lệ chi li, những không gian thánh thiêng được giới hạn bởi tường cao cửa rộng để cảm thấy an toàn. Chúng ta dễ dàng đồng hóa việc giữ đạo với việc chu toàn các hình thức bên ngoài, quên mất rằng cốt lõi của Tin Mừng là một mối tương quan sống động, năng động và tự do với Đấng đang hằng sống. Đôi khi, chúng ta xây dựng nên những đền thờ ngẫu tượng ngay trong tâm hồn mình, biến Thiên Chúa thành một thứ quyền lực bảo kê cho những toan tính ích kỷ, sự hẹp hòi và lòng kiêu ngạo cá nhân.
Ánh sáng Phục Sinh chiếu dọi vào những đền thờ ngẫu tượng ấy và thiêu rụi chúng thành tro bụi, không phải để hủy diệt chúng ta, nhưng để giải phóng chúng ta khỏi những ảo tưởng chết chóc. Khi Đức Giêsu thanh tẩy đền thờ bằng roi da và những lời quở trách đanh thép, Ngài không chỉ nhắm vào những kẻ buôn bán gian lận nơi hành lang ngoại bang, mà Ngài đang đập tan thứ tư duy biến ngôi nhà của Cha thành sào huyệt của buôn bán ơn huệ. Ngài muốn trả lại cho ngôi nhà của Thiên Chúa đúng bản chất nguyên thủy của nó: một nơi chốn của lời cầu nguyện chân thành, nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa trong tinh thần và sự thật. Và đỉnh cao của sự thanh tẩy ấy chính là cái chết và sự phục sinh của chính Ngài, khi thân xác Người bị tàn phá trên đồi Canvê nhưng lại được trỗi dậy vinh hiển, trở thành trung tâm hội tụ mọi khát vọng của nhân loại.
Nhìn ngắm thế giới, nhìn ngắm Giáo Hội, và nhìn ngắm chính bản thân mình bằng đôi mắt phục sinh nghĩa là gì? Đó là khả năng nhận ra bàn tay quan phòng và sức mạnh canh tân của Thiên Chúa ngay cả giữa những đống đổ nát của lịch sử và những khủng hoảng của thời đại. Đạo của Đức Kitô không sợ hãi trước sự sụp đổ của các cấu trúc trần世, bởi vì Ngài đã chiến thắng thế gian. Những cuộc khủng hoảng mà Giáo Hội phải trải qua trong dòng chảy thời gian, dù đau đớn đến đâu, cũng thường là những dịp để Thiên Chúa thanh luyện, đập vỡ những bức tường giả tạo do con người dựng lên để che khuất khuôn mặt thật của Ngài, từ đó tái tạo một cộng đoàn sống động hơn, khiêm nhường hơn và bừng cháy ngọn lửa bác ái hơn.
Đời sống dâng hiến và ơn gọi làm Kitô hữu trong bối cảnh hôm nay đặt ra cho mỗi người chúng ta một thách đố lớn lao về việc xây dựng đền thờ nội tâm. Nếu thân thể của Đức Kitô phục sinh là đền thờ đích thực, và nếu qua bí tích Thanh Tẩy, chúng ta đượcáp nhập vào thân thể mầu nhiệm ấy, trở thành chi thể của nhau và là đền thờ cho Thánh Thần ngự trị, thì cách chúng ta đối xử với bản thân, với tha nhân và với cuộc đời phải mang một phẩm chất hoàn toàn mới. Đền thờ tâm hồn không thể là nơi chứa chấp những toan tính vụ lợi, sự ghen tương, lòng hận thù hay thứ văn hóa dửng dưng trước nỗi đau của đồng loại. Trái lại, nó phải là một không gian linh thánh ngập tràn lòng thương xót, nơi ơn tha thứ được trao ban và tình yêu vị tha được thực hành không mệt mỏi.
Sự hiện diện của Thiên Chúa giữa trần gian không còn bị giam hãm trong những cấm cung tối tăm hay sau những tấm màn trướng dày đặc, mà được tung bay vào lòng đời qua những con người biết sống theo nhịp đập của trái tim phục sinh. Khi chúng ta bước ra khỏi những chật hẹp của cái tôi ích kỷ để đến với người nghèo khổ, người bị bỏ rơi, người đang quằn quại dưới ách nợ nần của đói nghèo và bất công, ấy là lúc chúng ta đang thực sự xây dựng đền thờ của Thiên Chúa bằng những viên đá sống động. Những viên đá ấy không vô tri vô giác, nhưng mang hơi ấm của lòng trắc ẩn, sự kiên nhẫn và niềm hy vọng không bao giờ tắt.
Chúa Giêsu không tìm kiếm những công trình kiến trúc vĩ đại làm lóa mắt người đời, Ngài tìm kiếm những tấm bia thịt là lòng trí con người sẵn sàng để cho Lời Ngài nhào nặn và biến đổi. Quá trình biến đổi này đòi hỏi sự từ bỏ tinh vi nhất: từ bỏ quyền tự trị giả hiệu để lệ thuộc hoàn toàn vào tình yêu hải hà của Thiên Chúa. Giống như hạt lúa mì phải chịu mục nát trong lòng đất mới sinh ra bông hạt trĩu vàng, đền thờ cũ trong mỗi chúng ta phải chấp nhận sụp đổ, những kiêu căng tự phụ phải bị đánh tan, để từ đó sức sống phục sinh có không gian trỗi dậy và vươn lên mạnh mẽ.
Trong hành trình đức tin, con người rất dễ rơi vào sự mệt mỏi và hoài niệm vô bổ về quá khứ. Chúng ta thường tiếc nuối những cấu trúc an toàn cũ, những thời kỳ vàng son của tôn giáo mà ở đó mọi thứ có vẻ trật tự, dễ kiểm soát và không đòi hỏi nhiều dấn thân mạo hiểm. Nhưng Tin Mừng không ngừng thúc đẩy chúng ta tiến về phía trước. Đức Kitô Phục Sinh luôn đi trước chúng ta vào Galilêa, đến với những vùng ngoại biên của cuộc sống, nơi bụi bặm của trần thế đang che khuất phẩm giá con người. Ngài gọi chúng ta rời bỏ sự an toàn giả tạo của đền đài để bước vào cuộc lữ hành đức tin đầy cam go nhưng vô cùng tuyệt diệu.
Việc cử hành các nghi thức thánh hiến đền thờ vật chất trong truyền thống Giáo Hội, suy cho cùng, chỉ mang ý nghĩa biểu trưng và nhắc nhở chúng ta hướng về thực tại cao cả hơn. Những ngôi thánh đường nguy nga với tháp chuông vươn cao, với hương trầm ngào ngạt và ánh nến lung linh, chỉ thực sự hoàn thành sứ mạng của mình khi chúng trở nên dấu chỉ khiêm tốn trỏ về đền thờ hằng sống là chính Đức Kitô và cộng đoàn Dân Chúa. Mỗi khi chúng ta bước qua cửa thánh đường, đó không phải là lúc trốn chạy khỏi thế giới tội lỗi để tìm một chốn bình yên ích kỷ, mà là lúc nạp lại năng lượng tình yêu để rồi được sai đi, mang hơi ấm và ánh sáng phục sinh vào giữa lòng một thế giới đang lạnh giá vì thiếu vắng lòng nhân ái.
Hãy thử tưởng tượng một cộng đoàn đức tin mà ở đó mọi thành viên đều ý thức sâu sắc rằng thân thể mình là đền thờ Thánh Thần. Ở nơi ấy, sự phán xét cay độc sẽ phải nhường chỗ cho sự thấu cảm; những tranh chấp quyền lực sẽ bị thay thế bởi tinh thần phục vụ khiêm tốn; và lòng tham lam vật chất sẽ bị đánh gục bởi văn hóa sẻ chia tuyệt vời. Đó không phải là một không gian không tưởng, mà chính là dung mạo đích thực của Giáo Hội khi để cho Thần Khí Phục Sinh hướng dẫn từng bước đi. Sức mạnh của Giáo Hội chưa bao giờ nằm ở tài sản thế tục hay ảnh hưởng chính trị, mà nằm hoàn toàn ở khả năng yêu thương đến cùng, noi gương vị Mục Tử hiền lành đã hy sinh mạng sống đoàn chiên.
Đức Giêsu đã phá hủy đền thờ cũ để xây dựng nên một đền thờ mới trong ba ngày, và ngài mời gọi mỗi chúng ta cộng tác vào công trình vĩ đại ấy. Công trình đó không đòi hỏi chúng ta phải có những tài năng xuất chúng hay những nguồn lực tài chính khổng lồ, mà chỉ cần một tâm hồn nghèo khó trước mặt Chúa, một tấm lòng rộng mở đón nhận ơn tha thứ và một ý chí kiên định bước đi theo con đường thập giá để đạt tới vinh quang phục sinh. Mỗi cử chỉ nhỏ bé của lòng bác ái, mỗi lời cầu nguyện thầm kín trong căn phòng nội tâm, mỗi giọt nước mắt sẻ chia với người khốn khó đều là những viên đá quý giá góp phần kiến tạo nên đền thờ vĩnh cửu của Thiên Chúa giữa trần gian.
Khi nhìn ngắm thế giới chung quanh với tất cả những đổi thay, bất định và đau thương, người môn đệ Chúa không được phép ngã lòng hay buông xuôi trong tuyệt vọng. Đôi mắt phục sinh giúp chúng ta nhìn xuyên qua lớp sương mù của khổ đau để nhận ra mầm mống của sự sống mới đang đâm chồi nảy lộc. Thiên Chúa chưa bao giờ bỏ rơi công trình tay Ngài tạo dựng. Ngài vẫn đang tiếp tục làm việc, tiếp tục thanh tẩy, và tiếp tục thổi hơi thần linh vào những khoảng trống rỗng trong tâm hồn chúng ta, để biến những kẻ tội lỗi thành những chứng nhân sống động cho lòng thương xót vô biên của Ngài.
Bước đi trong ánh sáng của đền thờ mới, chúng ta được mời gọi trở thành những con người tự do thực sự. Sự tự do của con người được cứu độ không phải là sự tự do muốn làm gì thì làm theo bản năng xác thịt, mà là sự tự do tuyệt vời của người con cái Chúa, biết chọn lựa điều thiện, biết hy sinh vì tình yêu và biết phó thác trọn vẹn đời mình vào tay Đấng hằng sống. Không một quyền lực trần thế nào, không một sợ hãi nào có thể cầm giữ được những ai đã nếm trải niềm vui của ơn phục sinh, bởi vì họ biết rằng sự chết không còn tiếng nói cuối cùng trên cuộc đời họ.
Mỗi dịp tưởng niệm việc thánh hiến đền thờ, tâm hồn chúng ta lại được đánh thức để thanh lọc lại những ước vọng sâu xa nhất. Hãy để cho ngọn lửa thanh tẩy của Chúa Giêsu quét sạch mọi toan tính vụ lợi, mọi thứ hình thức khô khan và những ngẫu tượng trần tục đang bám rễ trong cõi lòng. Hãy để cho ơn thánh biến đổi chúng ta thành những đền thờ sống động, nơi bất cứ ai gặp gỡ chúng ta cũng có thể cảm nhận được hơi ấm của tình yêu Thiên Chúa, sự bình an đích thực vượt lên trên mọi hiểu biết của trí khôn con người.
Hành trình đức tin là một cuộc phiêu lưu tuyệt vời của tình yêu, nơi điểm đến không phải là một không gian vật chất lạnh lẽo, mà là sự hiệp thông trọn vẹn trong Ba Ngôi Thiên Chúa. Ở đó, nhân loại và Thiên Chúa hòa quyện làm một trong tình yêu vĩnh cửu, không còn khoảng cách, không còn đau khổ, chỉ còn lại ánh sáng rực rỡ của niềm vui phục sinh chiếu tỏa đến muôn đời. Hãy bước đi trong ánh sáng ấy, hãy sống theo nhịp đập của trái tim phục sinh, và hãy để cho cuộc đời chúng ta trở thành một bài ca chúc tụng vô tận dâng lên Thiên Chúa Đấng hằng sống và hiển trị muôn đời.
Lm. Anmai, CSsR
ĐỀ XƯỚNG VÀ XÂY DỰNG ĐỀN THỜ THỰC SỰ TRONG TÂM HỒN VÀ HỘI THÁNH
Khi bước vào cử hành phụng vụ kính mừng Lễ Cung Hiến Đại Thánh Đường Latêranô, người tín hữu Công giáo không chỉ hướng về một công trình kiến trúc cổ kính ở Rôma, được tôn vinh là mẹ và là đầu của mọi nhà thờ trên toàn thế giới, nhưng còn được mời gọi chiêm ngắm một mầu nhiệm cao cả hơn nhiều: mầu nhiệm về sự hiện diện của Thiên Chúa ở giữa nhân loại qua Đức Giêsu Kitô và qua chính Hội Thánh của Ngài. Từ ngàn xưa, con người luôn khao khát tìm kiếm một không gian thiêng liêng, một nơi chốn hữu hình để có thể chạm đến Đấng Vô Hình, để cất lên những lời kinh nguyện và dâng tiếng thở than của phận người. Tuy nhiên, lịch sử cứu độ đã vén mở một chân lý tuyệt vời: Thiên Chúa không chỉ ngự trị trong những đền đài do tay người phàm làm ra, mà Ngài muốn biến chính con người thành đền thờ hằng sống của Ngài, nơi Thần Khí ngự trị và tuôn trào nguồn mạch ơn thánh.
Xét về chiều kích lịch sử và biểu tượng, Đại Thánh Đường Latêranô mang một ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Nơi đây từng là dinh thự của gia tộc Laterani trước khi được hoàng đế Constantinô hiến cúng cho Giáo hội vào thế kỷ thứ tư, trở thành tòa giám mục chính tòa của Đức Giám Mục Rôma – vị mục tử tối cao đại diện cho tình hiệp nhất và bác ái của toàn thể Hội Thánh hoàn vũ. Việc cung hiến một ngôi thánh đường không chỉ đơn thuần là việc thánh hóa những vật liệu vô tri như gạch đá, gỗ lợp hay vôi vữa, mà là hành động tách biệt chúng khỏi những mục đích phàm tục để hiến dâng trọn vẹn cho việc cử hành các mầu nhiệm thánh, cho việc tôn thờ Thiên Chúa và phục vụ tha nhân. Ngôi thánh đường hữu hình vì thế trở thành biểu tượng sống động quy chiếu về một thực tại siêu việt hơn: đó là Thân Thể Mầu Nhiệm của Đức Kitô, là cộng đoàn dân Chúa được kết hiệp chặt chẽ với nhau trong đức tin, đức cậy và đức mến.
Trong truyền thống Kinh Thánh, ý niệm về đền thờ đã trải qua một tiến trình biến đổi sâu sắc và ngoạn mục. Khởi đầu là chiếc Hòm Bia Giao Ước di động trong lều hội ngộ thời kỳ bôn ba hoang địa, biểu thị sự hiện diện đồng hành của Thiên Chúa giữa lòng lịch sử của dân tộc Israel. Sau đó, đền thờ Giêrusalem nguy nga tráng lệ được vua Salomon xây dựng đã trở thành trung tâm tôn giáo và niềm tự hào của cả một dân tộc. Đó là nơi trời đất gặp gỡ, là nơi dâng hiến những hy lễ đền tội và hòa giải. Thế nhưng, các ngôn sứ từ thời Cựu Ước đã nhiều lần cảnh báo dân chúng đừng rơi vào thứ chủ nghĩa hình thức hời hợt, nghĩa là tưởng rằng chỉ cần giữ vững ngôi đền thờ vật chất là có thể yên hàn sống gian ác bên ngoài. Thiên Chúa vĩ đại vượt trên mọi tòa nhà do tay người xây dựng; Ngài tìm kiếm tấm lòng thống hối, sự công chính và lòng xót thương.
Đỉnh cao của sự mặc khải về đền thờ chính là biến cố Ngôi Lời Nhập Thể. Khi Đức Giêsu Kitô bước vào lịch sử nhân loại, chính Ngài đã tự khẳng định mình là Đền Thờ đích thực mới. Trong cuộc đối thoại với những người Do Thái sau khi thanh tẩy đền thờ Giêrusalem, Chúa Giêsu đã phác họa một chân lý chấn động: “Các ông cứ phá hủy đền thờ này đi, nội ba ngày tôi sẽ xây dựng lại”. Ngài không ám chỉ đến đền thờ bằng đá đang đứng sừng sững trước mặt họ – vốn đã mất tới bốn mươi sáu năm để kiến thiết, mà ám chỉ đến đền thờ là chính Thân Thể Ngài. Qua cái chết trên thập giá và sự phục sinh vinh quang từ cõi chết, Đức Giêsu đã phá đổ bức tường ngăn cách giữa Thiên Chúa và nhân loại, đồng thời thiết lập một giao ước mới, nơi mọi ơn cứu độ được ban phát tràn trề từ cạnh sườn bị đâm thâu của Đấng Cứu Độ.
Từ mầu nhiệm Đức Kitô là Đền Thờ tối cao, chiều kích này được mở rộng cách kỳ diệu sang từng người tín hữu và toàn thể cộng đoàn Hội Thánh. Thánh Phaolô Tông Đồ, với cái nhìn linh hứng sâu sắc, đã không ngừng nhắc nhở các tín hữu tại Côrintô rằng: “Anh em lại chẳng biết rằng anh em là đền thờ của Thiên Chúa, và Thân Khí Thiên Chúa ngự trong anh em sao?”. Câu hỏi này vang lên như một tiếng chuông thức tỉnh tâm hồn mỗi người Kitô hữu giữa một thế giới đang dần tục hóa và đánh mất ý thức về sự thánh thiêng. Trở thành đền thờ của Chúa có nghĩa là cuộc đời mỗi người phải trở thành không gian ngự trị của tình yêu, ánh sáng và chân lý. Không một góc khuất nào trong tâm hồn được phép biến thành hang ổ của ích kỷ, hận thù hay tội lỗi. Việc xây dựng đền thờ nội tâm đòi hỏi một công cuộc đục đẽo gian khổ, nơi những thói hư tật xấu, lòng kiêu ngạo và sự vô cảm bị đập vỡ để nhường chỗ cho những viên đá sống động của ơn thánh và các nhân đức.
Đồng thời, đền thờ ấy không phải là một thực thể biệt lập cá nhân chủ nghĩa, mà mang bản chất hiệp thông cộng đoàn. Các tín hữu, ví như những viên đá sống động được kết hợp lại với nhau nhờ ơn Chúa Thánh Thần, cùng xây dựng nên một ngôi nhà thiêng liêng. Viên đá góc tường chính là Đức Kitô – Đấng bị người đời loại bỏ nhưng lại là viên đá quý giá trước mặt Thiên Chúa. Sự hiệp nhất trong Hội Thánh không phải là một sự đồng dạng gượng ép, mà là một sự hòa quyện kỳ diệu của muôn vàn sắc thái, văn hóa, ơn gọi và hoàn cảnh khác nhau. Giống như những khối đá có hình thù khác biệt được bàn tay khéo léo của người thợ cả mài giũa để khít khao vào nhau làm nên một công trình vững chãi chống chọi với muôn ngàn phong ba bão táp của thời gian, các chi thể trong Hội Thánh cũng phải chịu qua những thử thách, hy sinh, nhường nhịn và tha thứ để làm cho tòa nhà Giáo hội ngày càng lớn lên trong tình bác ái.
Nhìn lại bối cảnh xã hội và văn hóa đương đại, con người hôm nay đang trải qua một cuộc khủng hoảng trầm trọng về ý nghĩa và căn tính. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà công nghệ thông tin và tốc độ phát triển chóng mặt dường như kết nối mọi người lại với nhau trên không gian mạng, nhưng trớ trêu thay, lại đẩy con người vào sự cô đơn tận cùng trong cõi lòng. Con người xây dựng biết bao tòa cao ốc chọc trời, những trung tâm thương mại lộng lẫy, những khu giải trí hoành tráng để thỏa mãn cơn khát vật chất và thụ hưởng, nhưng đồng thời lại bỏ quên việc tu sửa “căn nhà tâm hồn” bên trong. Nhiều tâm hồn trở nên hoang phế, đổ nát, ngập tràn rác rưởi của sự lo âu, thất vọng, nghi kỵ và khô cằn thiêng liêng. Lễ Cung Hiến Thánh Đường Latêranô đến như một lời mời gọi khẩn thiết hãy dừng lại, để nhìn ngắm nội tâm và tái thiết lập trật tự đích thực cho cuộc đời.
Việc tái thiết tâm hồn thành đền thờ Chúa bắt đầu từ việc lắng nghe Lời Chúa và thực thi Lời ấy trong đời sống hằng ngày. Lời Chúa chính là bản thiết kế tối cao mà Thiên Chúa đã trao phó cho mỗi người kiến trúc sư của cuộc đời mình. Nếu xây dựng cuộc đời trên nền tảng khôn ngoan của Tin Mừng, trên giới răn yêu mến Chúa và yêu thương tha nhân, thì dẫu cho mưa tuôn, bão táp, nước lũ tràn về hay những cơn giông tố của cuộc đời ập tới, ngôi nhà tâm hồn ấy vẫn đứng vững vàng vì đã được xây trên đá tảng vững chắc. Ngược lại, việc xây dựng cuộc đời trên cát mịn của chủ nghĩa hưởng thụ, sự dối trá, bất công và đam mê ích kỷ chắc chắn sẽ dẫn đến những sụp đổ thảm hại khi giông bão thử thách kéo đến.
Một khía cạnh quan trọng không thể bỏ qua trong đời sống đền thờ chính là cử hành phụng vụ và bí tích, đặc biệt là Bí tích Thánh Thể và Bí tích Hòa Giải. Thánh Kinh đã ví Hội Thánh như một dòng suối chảy ra từ đền thờ, mang theo nguồn nước thanh tẩy làm cho mọi nơi dòng nước ấy chảy qua đều được hồi sinh và trổ sinh hoa trái. Mỗi khi chúng ta quy tụ về ngôi thánh đường hữu hình để tham gia Thánh lễ, đó không chỉ là một nghĩa vụ tôn giáo khô khan, mà là giây phút cực kỳ linh thánh khi trời với đất giao hòa, khi nhân loại tầm thường được nâng lên hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa ba ngôi trong hy tế của Con Chiên Vượt Qua. Nguồn ơn thánh lãnh nhận từ bàn tiệc Lời Chúa và Thánh Thể có sức mạnh biến đổi sâu xa nội tâm chúng ta, biến những trái tim chai đá thành những trái tim bằng thịt đầy lòng trắc ẩn, sẵn sàng nhịp đập theo nhịp đập của trái tim Chúa Giêsu.
Bên cạnh đó, lòng số mến đối với ngôi thánh đường vật chất cũng là thước đo tình yêu của chúng ta đối với Hội Thánh. Ngôi nhà chung của giáo xứ, nơi diễn ra những cột mốc quan trọng nhất của đời người từ khi chịu phép rửa tội, rước lễ lần đầu, hôn phối cho đến lúc từ giã cõi đời để đi về nhà Cha, xứng đáng nhận được sự chăm sóc, gìn giữ và tôn kính từ mỗi người. Việc giữ gìn nhà Chúa sạch sẽ, trang nghiêm, số sắng tham gia các sinh hoạt cộng đoàn, đóng góp công sức và tài vật để trùng tu, xây dựng không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà là biểu hiện cụ thể của lòng tri ân và tình hiệp thông ecclesial. Một cộng đoàn biết yêu quý ngôi nhà thờ của mình chắc chắn là một cộng đoàn biết yêu thương nhau, biết đùm bọc những mảnh đời nghèo khó và biết mở rộng cửa đón chào những ai còn đang đứng bên lề cuộc sống.
Tuy nhiên, sự tôn kính đền thờ vật chất sẽ trở thành giả hình nếu nó tách rời khỏi sứ mạng bác ái và dấn thân phục vụ tha nhân ngoài xã hội. Chúa Giêsu từng phẫn nộ khi thấy đền thờ Giêrusalem bị biến thành nơi buôn bán trục lợi, nơi người ta quên mất mục đích tôn thờ Thiên Chúa đích thực và lòng thương xót đối với con người. Đền thờ của Thiên Chúa không thể là nơi khép kín để tự mãn, tự sướng trong sự thánh thiện giả tạo, mà phải là trung tâm phát xuất của lòng thương xót. Người Kitô hữu khi đã trở thành đền thờ của Chúa Thánh Thần thì phải mang lấy mùi hương của Chúa Kitô đến với những nơi đau khổ nhất của trần gian: đến với những bệnh nhân đang oằn mình trên giường bệnh, những người già cô đơn không nơi nương tựa, những trẻ em mồ côi thiếu vắng tình thương, những di dân bơ vơ lạc lõng và những ai đang ngập chìm trong vũng lầy của tội lỗi và tuyệt vọng.
Hơn thế nữa, mầu nhiệm đền thờ còn hướng chúng ta về niềm hy vọng cánh chung – hướng về Giêrusalem mới từ trời xuống, được chuẩn bị sẵn sàng như tân nương trang điểm cho tân lang của mình. Cuộc lữ hành trần世 của mỗi người chúng ta thực chất là một tiến trình xây dựng liên tục, qua từng ngày sống, qua từng hy sinh nhỏ bé thầm lặng, qua những giọt mồ hôi và nước mắt kết hợp với thập giá Chúa Kitô. Những ngôi thánh đường tráng lệ trên mặt đất dẫu đẹp đẽ đến đâu cũng chỉ là hình bóng tạm thời, là dấu chỉ tiên báo cho vinh quang vĩnh cửu mai ngày, nơi Thiên Chúa sẽ lau sạch mọi giọt nước mắt và sẽ không còn sự chết, tang tóc hay sầu苦 nữa, vì muôn sự cũ đã qua đi. Nơi đó, toàn thể tạo thành sẽ trở thành đền thờ hoàn hảo vô song, nơi Thiên Chúa là ánh sáng chiếu soi và ngự trị muôn đời.
Trong tâm tình cảm tạ và ngợi khen, khi suy ngẫm về ý nghĩa cao cả của ngày lễ hôm nay, mỗi người chúng ta được mời gọi dâng lên Chúa lời kinh nguyện chân thành: Lạy Chúa, xin hãy canh tân tâm hồn con, xin hãy dùng tình yêu và ơn thánh của Ngài để đục đẽo, gọt giũa và tái thiết cuộc đời con thành một ngôi đền thờ xứng đáng cho Ngài ngự trị. Xin tha thứ cho những lần con đã biến tâm hồn mình thành nơi hoang phế bởi ích kỷ và tội lỗi, xin thanh tẩy con bằng dòng suối xót thương phát xuất từ thánh tâm Chúa. Xin cho con biết hiệp nhất với mọi anh chị em trong cộng đoàn giáo xứ và Hội Thánh toàn cầu, để cùng nhau xây dựng nên một nhiệm thể sống động, tràn ngập ánh sáng, niềm vui và lòng bác ái.
Nguyện xin Đức Trinh Nữ Maria – hòm bia giao ước mới, đấng đã mang cung lòng mình Ngôi Lời Thiên Chúa làm người – đồng hành, chở che và dạy dỗ chúng ta biết luôn gìn giữ tâm hồn mình trong sạch, khiêm nhường và rộng mở đón nhận ơn thánh. Xin các thánh tử đạo, các thánh hiền triết và chư thánh trên trời hằng chuyển cầu cho chúng ta, để dẫu phải đối diện với biết bao gian truân thử thách của cuộc sống trần gian, chúng ta vẫn một lòng trung kiên tiến bước trên con đường hướng về đền thờ vĩnh cửu trên trời, nơi hoan lạc ngập tràn và tình yêu trọn vẹn không bao giờ tàn phai suốt muôn đời muôn thuở. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
BÍ TÍCH CỦA ĐỀN THỜ SỐNG ĐỘNG VÀ MÀU NHIỆM HIỆP THÔNG HỘI THÁNH
Bước vào không gian cử hành phụng vụ của ngày hôm nay, tâm hồn mỗi tín hữu chúng ta được mời gọi hướng về một mầu nhiệm cao cả và thâm sâu: mầu nhiệm đền thờ của Thiên Chúa. Việc cử hành lễ cung hiến Đại giáo đường Latêranô – ngôi đền thờ được tôn vinh là mẹ và là đầu của tất cả các hội thánh trên toàn cõi Rôma và trên khắp hoàn vũ – không chỉ đơn thuần là việc hoài niệm một sự kiện lịch sử mang tính hình thức, hay việc ca tụng một công trình kiến trúc vĩ đại bằng đá và vôi. Hơn thế nữa, ngày lễ này mở ra trước mắt chúng ta một chân trời suy tư linh thánh về ý nghĩa đích thực của sự hiện diện Thiên Chúa giữa nhân loại, về ơn gọi cao quý của Hội Thánh, và về chính bản vị của mỗi người chúng ta trong tương quan mật khẩu với Đấng Tối Cao. Khi nhìn ngắm một ngôi đền thờ hữu hình, người Kitô hữu không dừng lại ở những giá trị vật chất hay vẻ đẹp mỹ thuật bên ngoài, nhưng được ơn Chúa canh tân nhãn giới để nhìn thấu qua những bức tường đá ấy một thực tại siêu việt hơn, lớn lao hơn: đó chính là mầu nhiệm Hội Thánh lữ hành, Hội Thánh của lòng thương xót, và Hội Thánh của các thánh đan xen trong sự hiệp thông trọn vẹn với Ba Ngôi Thiên Chúa.
Trong truyền thống Kinh Thánh, ý niệm về “đền thờ” luôn trải qua một tiến trình mặc khải đầy kỳ diệu. Khởi đầu từ chiếc Lều Hội Ngộ mong manh trong hoang địa, nơi dân Israel cảm nhận được tiếng gọi và sự hiện diện gần gũi của Thiên Chúa giữa muôn vàn gian truân thử thách của chặng đường lịch sử, qua đến đền thờ uy nghi tráng lệ do vua Salomon xây dựng tại kinh thành Giêrusalem, con người hằng khao khát tìm kiếm một không gian cố định để gặp gỡ Đấng Tối Cao. Thế nhưng, Cựu Ước chỉ là hình bóng và sự chuẩn bị. Khi thời gian đã được mãn nguyện, Đức Giêsu Kitô – Con Thiên Chúa làm người – đã bước vào lịch sử nhân loại và cất lên một tuyên bố chấn động: Ngài chính là Đền Thờ đích thực. Nơi thân xác mỏng giòn mang lấy bản tính nhân loại của Đức Giêsu, thiên đàng và trần gian đã giao hòa vĩnh cửu, Thiên Chúa đã cắm lều và ở lại giữa chúng ta một cách trọn vẹn nhất. Ngài phá đổ đền thờ cũ bằng đá để qua mầu nhiệm Tử Nạn và Phục Sinh, Ngài tái lập một đền thờ mới vĩnh cửu, không phải được xây bằng tay người phàm, mà bằng chính ơn thánh và sự sống phục sinh của Ngài. Từ đây, đền thờ không còn bị giới hạn trong những bức tường địa dư hẹp hòi, cũng không bị câu thúc bởi những nghi thức lệ thuộc lề luật xác phàm, nhưng đã trở thành một không gian tâm linh phổ quát ôm trọn toàn thể nhân loại trong tình yêu cứu độ.
Khi suy niệm về ý nghĩa của ngày lễ cung hiến Đại giáo đường Latêranô, chúng ta không thể tách rời thực tại ấy khỏi sứ điệp nền tảng về cộng đoàn dân Chúa. Thánh Phaolô Tông Đồ đã từng vang lên lời cảnh tỉnh và khích lệ đầy quyền năng cho các tín hữu tại Côrintô rằng: “Anh em không biết mình là đền thờ của Thiên Chúa, và Thần Khí Thiên Chúa ngự trong anh em sao?” Lời khẳng định này lột tả một cách triệt để cuộc cách mạng trong tương quan tôn giáo mà Đức Kitô đã mang lại. Đền thờ của Thiên Chúa giờ đây chính là cộng đoàn dân thánh, là Hội Thánh lữ hành đang tiến bước trong đức tin, đức cậy và đức mến. Mỗi Kitô hữu qua Bí tích Thánh Tẩy đã được xức dầu thánh hiến, được dìm vào sự chết và sự sống lại của Đức Kitô, để trở thành những “viên đá sống động” được kết hợp với nhau thành một ngôi đền thờ thiêng liêng. Sự gắn kết này không phải là một sự tụ họp ngẫu nhiên của những cá thể rời rạc, mà là một công trình kiến trúc kỳ diệu của ơn thánh, nơi Chúa Thánh Thần là Đấng thiết kế, là thợ cả và là nguồn mạch sự sống tuôn trào không ngừng. Nhìn vào một ngôi thánh đường hữu hình với những viên đá chồng khít lên nhau nhờ vữa vôi, chúng ta thấy được hình ảnh phản chiếu của Hội Thánh: không có viên đá nào đứng độc lập, không có viên đá nào vô dụng, mà mỗi viên đá dù lớn hay nhỏ, dù nằm ở góc khuất hay ở vị trí trang trọng, đều chịu áp lực, gánh vác lẫn nhau và cùng đóng góp vào sự vững chãi của toàn bộ cấu trúc.
Chính vì thế, việc xây dựng và gìn giữ đền thờ sống động này đòi hỏi ở mỗi người chúng ta một sự dấn thân không mệt mỏi trong đời sống chứng tá hằng ngày. Đền thờ tâm hồn của chúng ta không được phép để cho bụi bặm của tội lỗi, của sự ích kỷ, dửng dưng và hận thù làm ô uế. Trong một thế giới hôm nay đang bị xé nát bởi những chia rẽ, hận thù, kỳ thị và bạo lực – những thực trạng đau thương mà các vị chủ chăn trong Giáo Hội, đặc biệt là các Đức Giáo Hoàng, hằng tha thiết cất tiếng kêu cứu và mời gọi canh tân – việc trở nên những đền thờ sống động của Thiên Chúa mang một ý nghĩa cấp bách hơn bao giờ hết. Thế giới đang khao khát nhìn thấy những khuôn mặt đong đầy lòng thương xót, những trái tim rộng mở dung thứ, và những cộng đoàn hiệp nhất thật sự. Khi một Kitô hữu sống đúng ơn gọi là đền thờ của Chúa Thánh Thần, người đó trở thành một nhịp cầu hòa giải, một nguồn sáng xua tan bóng tối của ích kỷ và bất công. Đau khổ của những vùng đất bị lãng quên, những hoàn cảnh khốn cùng của anh chị em đang chịu áp bức bóc lột trên khắp thế giới, tiếng kêu cứu của những nạn nhân chiến tranh và nghèo đói không thể là những thực tại xa lạ đối với một đền thờ đích thực của Thiên Chúa. Bởi vì Thiên Chúa mà chúng ta tôn thờ là Thiên Chúa của tình yêu xót thương, Đấng luôn đứng về phía người đau khổ và nghèo hèn. Do đó, việc chăm lo cho đền thờ tâm hồn và đền thờ cộng đoàn không thể tách rời khỏi sứ mạng dấn thân xả thân vì anh chị em đồng loại, dẹp bỏ mọi thành kiến kỳ thị, mọi mầm mống chống đối tình người và thù hận xã hội.
Hơn thế nữa, mầu nhiệm đền thờ còn hướng tâm hồn chúng ta về chiều kích cánh chung – chiều kích hướng về quê trời vĩnh cửu. Những ngôi thánh đường tráng lệ trên trần gian này, dù đẹp đẽ và uy nghiêm đến đâu, cũng chỉ là hình bóng tạm thời báo trước Giêrusalem mới – thành thánh từ trời xuống, chuẩn bị sẵn sàng như tân nương trang điểm để đón chờ Tân Lang là Đức Kitô. Cuộc đời lữ hành của mỗi chúng ta là một hành trình thanh luyện và kiến tạo liên tục, để khi tiếng gọi cuối cùng vang lên, chúng ta được diễm phúc bước vào đền thờ đích thực và vĩnh cửu trên thiên quốc, nơi không còn đau khổ, không còn nước mắt, mà chỉ có hoan lạc muôn đời trong vinh quang của Ba Ngôi Thiên Chúa. Niềm hy vọng cánh chung này là nguồn sức mạnh nâng đỡ các tín hữu qua muôn vàn giông bão cuộc đời, giúp chúng ta không ngã lòng trước những yếu đuối mỏng giòn của bản thân hay những khủng hoảng bề ngoài của Hội Thánh trần thế, bởi vì chúng ta biết rằng Đấng đã khởi sự công trình ơn cứu độ nơi chúng ta sẽ chính là Đấng hoàn tất nó đến ngày sau hết.
Trong tâm tình thảo hiếu và tin yêu sâu thẳm ấy, chúng ta hãy phó thác toàn bộ cuộc đời, gia đình và cộng đoàn giáo xứ chúng ta vào sự chuyển cầu đầy mẫu mực của Đức Trinh Nữ Maria Thánh Mẫu – Đấng đã trở nên “Ngôi Nhà” tuyệt hảo nhất của Thiên Chúa, nơi Lời đã nhập thể và cư ngụ giữa nhân loại. Xin Mẹ Maria dạy dỗ chúng ta biết mở rộng tâm hồn đón nhận ơn thánh, biết sống khiêm hạ, vâng phục và chan chứa tình yêu thương, để qua từng lời nói, hành động và thái độ sống hằng ngày, chúng ta thực sự trở thành những đền thờ sống động, tinh tuyền và rạng ngời ánh vinh quang của Thiên Chúa giữa lòng thế giới hôm nay, làm cho danh Chúa được cả sáng và đem ơn cứu độ đến cho mọi người anh chị em xung quanh chúng ta.
Lm. Anmai, CSsR
BÀI GIẢNG: ĐỀN THỜ CỦA THIÊN CHÚA VÀ MẦU NHIỆM HIỆP NHẤT TRONG HỘI THÁNH
Hôm nay, toàn thể Hội Thánh hân hoan cử hành lễ Cung Hiến Đền Thờ Latêranô, nhà thờ chính tòa của Giám Mục Rôma, là Đức Giáo Hoàng. Việc cử hành này thoạt nhìn có thể khiến một số người ngạc nhiên: tại sao chúng ta lại mừng lễ kính một tòa nhà, một công trình vật chất bằng đá, gỗ và cẩm thạch? Phải chăng Giáo Hội đang đề cao kiến trúc, tôn vinh nghệ thuật xây dựng hay cổ võ cho những giá trị trần thế? Thưa hoàn toàn không phải thế. Khi Hội Thánh cử hành biến cố cung hiến này, điều mà chúng ta hướng đến không phải là những bức tường kiên cố hay mái vòm nguy nga của một đại đền thờ ở Rôma, nhưng là để tôn kính mầu nhiệm sâu xa mà ngôi đền thờ ấy biểu trưng: mầu nhiệm về sự hiện diện của Thiên Chúang giữa nhân loại, mầu nhiệm về Hội Thánh là Thân Thể mầu nhiệm của Đức Kitô, và mầu nhiệm về chính tâm hồn mỗi người chúng ta – nơi Thiên Chúa đã chọn làm cung điện cho Ngài ngự trị.
Lịch sử của Đền Thờ Latêranô gắn liền với những bước ngoặt lớn lao của Kitô giáo. Được xây dựng từ thời Hoàng đế Constantine sau khi Kitô giáo được tự do vào thế kỷ thứ tư, đền thờ này mang danh hiệu là “Mẹ và Đầu của mọi nhà thờ trên toàn thế giới”. Nó không chỉ là nhà thờ chính tòa của vị mục tử hoàn vũ, mà còn là biểu tượng của sự hiệp thông trọn vẹn giữa các Giáo Hội địa phương quy tụ quanh ngai tòa Phêrô. Tuy nhiên, nếu dừng lại ở những giá trị lịch sử hay nghệ thuật, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa cốt lõi của ngày lễ hôm nay. Các bài đọc Thánh Kinh trong phụng vụ ngày lễ này mở ra trước mắt chúng ta những chiều kích vô cùng phong phú và sâu sắc về Đền Thờ đích thực của Thiên Chúa.
Trước hết, hình ảnh dòng nước từ đền thờ chảy ra trong ngôn sứ Êdêkien diễn tả một sức sống mãnh liệt và ơn cứu độ tuôn trào từ nơi ở của Thiên Chúa. Dòng nước ấy ban đầu chỉ là một rỏ nước nhỏ chảy ra từ ngưỡng cửa, nhưng càng đi xa càng trở thành một dòng sông lớn mạnh, mang lại sự sống cho bất cứ nơi nào nó chảy qua. Những cây cối bên bờ xanh tươi, không bao giờ tàn úa, và nước biển mặn cằn cỗi bỗng trở nên ngọt ngào, chan chứa sinh khí. Hình ảnh này là tiên báo về ơn thánh thần và lòng thương xót của Thiên Chúa phát xuất từ trung tâm tâm tình thờ phượng Ngài, lan tỏa đến muôn dân muôn nước, làm biến đổi và tái tạo toàn thể vũ trụ. Đền thờ không phải là một không gian khép kín để giữ Thiên Chúa cho riêng mình, mà là nguồn cội phát sinh ơn cứu độ cho nhân loại.
Tiếp đến, thánh Phaolô trong thư gửi tín hữu Côrintô đã đưa ra một chân lý làm cho chúng ta phải kinh ngạc và cung kính: “Anh em không biết sao? Anh em là đền thờ của Thiên Chúa, và Thánh Thần Thiên Chúa ngự trong anh em”. Thánh Phaolô không chỉ nói về đền thờ bằng đá, mà ngài đang trực tiếp nói về cộng đoàn tín hữu, về từng người chúng ta. Qua Bí tích Thanh Tẩy, thân xác và tâm hồn chúng ta đã được cung hiến, được thánh hiến để trở thành nơi ngự trị của Thiên Chúa Ba Ngôi. Đây là một phẩm giá cao cả nhưng đồng thời cũng là một trách nhiệm vô cùng lớn lao. Nếu chúng ta là đền thờ của Chúa, thì lối sống, tư tưởng, lời nói và hành động của chúng ta phải phản ánh sự thánh thiện của Đấng đang ngự trị bên trong.
Thế nhưng, thực tế cuộc sống cho thấy nhiều khi chúng ta đã biến đền thờ tâm hồn mình thành một nơi ô uế, một cõi hỗn độn của ích kỷ, toan tính và tội lỗi. Đoạn Tin Mừng theo thánh Gioan kể lại việc Chúa Giêsu thanh tẩy Đền Thờ Giêrusalem là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ. Khi nhìn thấy đền thờ của Cha Ngài biến thành nơi buôn bán, đổi chác, thành một cái chợ ồn ào và trục lợi, Chúa Giêsu đã nổi giận. Ngài kết vòng dây làm roi mà xua đuổi tất cả ra ngoài, lật đổ bàn ghế của những kẻ đổi tiền và phán rằng: “Mang những thứ này khỏi đây, đừng biến nhà Cha Ta thành nơi buôn bán”. Hành động mãnh liệt đó của Chúa Giêsu không đơn thuần là sự bất mãn trước cảnh thương mại hóa nơi tôn nghiêm, mà là một hành động canh tân triệt để. Ngài muốn thanh tẩy tâm trí và cõi lòng con người, muốn đưa phụng vụ và đời sống trở về đúng bản chất đích thực của nó là sự gặp gỡ sống động với Thiên Chúa trong tinh thần chân thật và yêu mến.
Khi những người Do Thái đòi Chúa Giêsu một dấu chỉ để minh chứng cho quyền năng làm những việc đó, Ngài đã đưa ra một tiên tri sâu thẳm: “Các ông cứ phá hủy đền thờ này đi, nội trong ba ngày tôi sẽ xây dựng lại”. Họ ngơ ngác nghĩ đến đền thờ bằng vật chất phải mất hàng chục năm mới xây xong, nhưng thánh sử Gioan đã giải thích rõ ràng: Chúa Giêsu đang ám chỉ đền thờ là chính thân thể Người. Qua mầu nhiệm Tử Nạn và Phục Sinh, chính thân thể của Đức Kitô chịu treo trên thập giá và sống lại vinh quang mới là Đền Thờ đích thực và vĩnh cửu, nơi Thiên Chúa và loài người được giao hòa trọn vẹn một cách vĩnh viễn. Và chính trong Thân Thể mầu nhiệm ấy, chúng ta – những người tin – được liên kết lại với nhau như những viên đá sống động để xây dựng nên ngôi nhà thiêng liêng của Thiên Chúa.
Từ những mạch nguồn Kinh Thánh ấy, suy tư cho đời sống Kitô hữu hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lại chính căn tính và sứ mệnh của mình. Chúng ta đang sống trong một thế giới mà các đền thờ vật chất đôi khi rất lộng lẫy, nhưng đền thờ tâm hồn của con người lại đang hoang phế, lạnh lẽo và trống rỗng. Con người thời đại dễ dàng chạy theo những giá trị vật chất, danh vọng, tiền tài và sự hưởng thụ ích kỷ, biến cuộc đời mình thành một thị trường xô bồ của những toan tính hơn thua. Chúng ta mua bán cả lương tâm, trao đổi cả tình nghĩa, và đôi khi dùng cả danh nghĩa tôn giáo để mưu cầu lợi ích riêng tư. Chúa Giêsu vẫn đang bước vào cuộc đời chúng ta hôm nay, cầm roi dây để thanh tẩy những góc khuất tăm tối, để quét sạch những ham muốn thấp hèn đang chiếm ngự cõi lòng chúng ta. Ngài muốn dọn sạch tâm hồn ta để nơi ấy thực sự trở thành một nơi chốn bình an, thánh thiện, nơi Ngài có thể ngự trị và nghỉ ngơi.
Việc cử hành lễ Cung Hiến Đền Thờ Latêranô cũng là dịp để chúng ta nhắc nhở nhau về chiều kích hiệp nhất của Hội Thánh. Đền thờ Latêranô là mẹ của các nhà thờ, là biểu trưng cho sự quy tụ của mọi dân tộc dưới một vị chủ chăn tối cao là Đức Giáo Hoàng. Trong một thế giới bị xé nát bởi những chia rẽ, xung đột, kỳ thị và ích kỷ quốc gia, gia đình hay cá nhân, ơn gọi của người Kitô hữu là trở thành sứ giả của sự hiệp nhất. Hiệp nhất không phải là sự đồng hóa hay triệt tiêu bản sắc, nhưng là sự gắn kết trong tình yêu thương và đức tin chân chính vào một Chúa, một phép rửa, một niềm hy vọng. Giống như những viên đá khác hình thù, khác kích thước được xếp đặt khéo léo để cùng nhau tạo nên một ngôi thánh đường kiên cố, mỗi người chúng ta với những ơn ban riêng biệt, những giới hạn và hoàn cảnh khác nhau cũng được Chúa Thánh Thần quy tụ lại để xây dựng nên thân thể Hội Thánh. Không có viên đá nào là vô dụng; mỗi người đều giữ một vị trí không thể thay thế trong chương trình kỳ diệu của Thiên Chúa.
Hơn nữa, khi suy niệm về hình ảnh dòng nước từ đền thờ chảy ra trong sách Êdêkien, chúng ta được mời gọi trở nên những ống dẫn ơn phước của Thiên Chúa cho cuộc đời. Một người thực sự thuộc về Chúa, một tâm hồn thực sự là đền thờ của Ngài thì không thể khép kín trong sự đạo đức giả tạo hay ích kỷ cá nhân. Dòng nước hồng ân ấy phải tuôn chảy qua thái độ sống bác ái, qua những nghĩa cử xả thân vì tha nhân, qua sự tha thứ chân thành và niềm hy vọng được trao ban cho những ai đang đau khổ, cô đơn hay lầm lạc. Khi chúng ta đem lòng thương xót đến cho người nghèo khó, khi chúng ta xoa dịu những vết thương của anh chị em bằng tình yêu của Tin Mừng, chính là lúc chúng ta đang làm cho dòng sông sự sống của Thiên Chúa lan tỏa rộng khắp mặt đất này.
Lễ Cung Hiến Đền Thờ Latêranô vì thế không chỉ là một hoài niệm lịch sử về một công trình ở Rôma xa xôi, mà là một lời mời gọi canh tân sâu sắc từ bên trong nội tâm. Hãy để Chúa Giêsu bước vào ngôi đền tâm hồn chúng ta, thanh tẩy mọi bụi bặm của ích kỷ, giận hờn, ganh tị và tội lỗi. Hãy để Ngài kiến tạo lại cõi lòng chúng ta thành một nơi ngự trị xứng đáng, chan chứa tình yêu và sự thánh thiện. Và từ ngôi đền tâm hồn được canh tân ấy, chúng ta hãy bước ra thế giới để làm chứng nhân cho sự thật, tình yêu và sự hiệp nhất, góp phần xây dựng Hội Thánh của Chúa ngày càng vững mạnh, rạng rỡ và đầy tràn sức sống thiêng liêng cho đến ngày Người lại đến trong vinh quang.
Lm. Anmai, CSsR
ĐỀ TẶNG ÂN THÁNH THIÊNG VÀ ĐỀN THỜ TÂM HỒN: SỰ SỐNG MỚI TRONG ĐỨC KI-TÔ
Kính thưa quý cộng đoàn và anh chị em thân mến, trong dòng chảy mãnh liệt của lịch sử nhân loại cũng như trong từng nhịp đập thổn thức của cõi lòng con người, câu hỏi về ý nghĩa của sự thánh thiêng, về sự hiện diện của Thiên Chúa giữa lòng trần thế luôn là một thao thức lớn lao, sâu xa và đầy tính trường cửu. Mỗi lần bước chân vào ngôi thánh đường quen thuộc, nơi không gian thấm đẫm mùi hương trầm và ánh nến lung linh, chúng ta thường dễ dàng chìm đắm trong một cảm giác bình an, thanh thoát. Nơi ấy, những bộn bề, lo toan của cuộc sống thường nhật, những áp lực của cơm áo gạo tiền dường như được để lại phía sau cánh cửa, nhường chỗ cho sự tĩnh lặng linh thánh và một mối dây hiệp thông nhiệm mầu giữa thụ tạo với Đấng Tạo Hóa. Tuy nhiên, mầu nhiệm về đền thờ của Thiên Chúa không chỉ dừng lại ở những cột đá cẩm thạch vững chãi, những vòm mái uy nghi hay những đường nét kiến trúc tinh xảo của các đại thánh đường lừng danh trên thế giới. Nhìn sâu vào tâm khảm của Tin Mừng, qua biến cố Chúa Giê-su thanh tẩy đền thờ Jerusalem và qua mặc khải về chính thân thể Người như là đền thờ đích thực, Thiên Chúa đang muốn đánh thức chúng ta tỉnh giấc khỏi cơn mê ngủ của sự quen lờn, để tái khám phá căn tính đích thực của ơn gọi làm con cái Chúa và phẩm giá cao quý của chính tâm hồn mỗi người.
Khi chiêm ngắm khung cảnh Chúa Giê-su bước vào khu vực đền thờ và chứng kiến cảnh tượng buôn bán nhộn nhịp, ồn ào với tiếng bò, cừu, chim bồ câu cùng tiếng chát chúa của những kẻ đổi tiền, chúng ta không khỏi bàng hoàng trước một hình ảnh hoàn toàn khác lạ của Đức Giê-su. Đó không phải là vị thầy hiền từ đang mỉm cười ôm lấy những đứa trẻ, cũng chẳng phải là người mục tử nhân lành đang ân cần chữa lành cho những kẻ đau bệnh hay kiên nhẫn sẻ chia cùng đoàn dân đói khát. Trái lại, đây là một Đức Giê-su bừng bừng lòng nhiệt huyết thánh thiêng, một vị Thiên Chúa đang phẫn nộ trước sự ô uế của đền thờ khi nơi chốn linh thánh ấy bị biến thành một khu chợ chồm hổm, một chốn gian thương mậu dịch phục vụ cho lòng tham lam ích kỷ của con người. Người tự tay kết những sợi dây thừng thành chiếc roi, dứt khoát xua đuổi tất cả ra khỏi khu vực đền thờ, hất đổ bàn ghế của những kẻ đổi tiền và lật nhào những lồng chứa chim bồ câu. Lời phán của Người vang lên như một tiếng sét đánh thức lương tâm: “Đừng biến nhà Cha tôi thành nơi buôn bán”. Thái độ quyết liệt này không chỉ là một phản ứng bột phát trước sự bất kính đối với một tòa nhà vật chất, mà còn là một dấu chỉ tiên tri mãnh liệt vạch trần căn bệnh thâm căn cố đế của con người: bệnh thế tục hóa những thực tại thuộc về Thiên Chúa, biến ơn thiêng thành hàng hóa thương mại, và làm vẩn đục mối tương quan tinh tuyền giữa con người với Đấng tối cao.
Lòng nhiệt thành đối với nhà Chúa đã tiêu rụi Đức Giê-su, đúng như lời Kinh Thánh đã tiên báo về Người. Lòng nhiệt thành ấy không phát xuất từ sự giận dữ tầm thường hay sự nóng giận cá nhân, mà bốc cháy từ tình yêu tuyệt đối dành cho Chúa Cha và từ sự khao khát tinh tuyền hóa đền thờ nơi mà danh thánh Thiên Chúa ngự trị. Thế nhưng, đứng trước hành động táo bạo và đầy quyền uy ấy, đám đông và các nhà lãnh đạo Do-thái thay vì khiêm tốn xét mình, lại đòi hỏi một dấu chỉ phép lạ để minh chứng cho quyền hành của Người: “Ông lấy dấu lạ nào chứng tỏ cho chúng tôi thấy là ông có quyền làm như vậy?”. Con người từ xưa đến nay vẫn luôn đòi hỏi những bảo chứng vật chất, những bằng chứng nhãn tiền để tin vào quyền năng của Thiên Chúa, trong khi họ lại mù quáng trước chính sự thật đang hiển hiện ngay trước mắt. Câu trả lời của Chúa Giê-su mang một chiều kích thâm trầm, vượt xa mọi sự hiểu biết nông cạn của thời đại đó: “Các ông cứ phá hủy đền thờ này đi, nội trong ba ngày tôi sẽ xây dựng lại”. Nghe câu nói ấy, người Do-thái ngẩn ngơ trước thực tế rằng đền thờ vĩ đại này đã phải mất tới bốn mươi sáu năm xây dựng, làm sao có thể dựng lại trong ba ngày ngắn ngủi? Họ không thể hiểu rằng Chúa Giê-su hoàn toàn không ám chỉ đến đền thờ bằng đá ngói bên ngoài, mà đang nói về đền thờ chính là thân thể của Người.
Mầu nhiệm về thân thể Chúa Giê-su như là đền thờ đích thực mở ra cho chúng ta một chân trời suy gẫm vô cùng sâu sắc về lịch sử cứu độ và về bản chất của đời sống thiêng liêng. Trong Cựu Ước, đền thờ Jerusalem là nơi duy nhất quy tụ sự hiện diện vinh quang của Thiên Chúa giữa lòng dân tộc Ít-ra-en. Đó là chốn linh thánh tối cao, nơi các thầy tế lễ tiến hành những nghi thức tế tự dâng hiến máu của chiên bò để đền tội cho dân chúng. Tuy nhiên, hệ thống đền thờ ấy suy cho cùng chỉ là hình bóng, là sự tiên báo cho một thực tại tuyệt hảo hơn sẽ đến. Khi Ngôi Lời đã trở thành nhục thể và đặt lều ở giữa chúng ta, chính Đức Giê-su Ki-tô mới là Đền Thờ sống động hoàn hảo nhất, nơi Thiên Chúa và nhân loại hòa quyện làm một cách trọn vẹn không thể tách rời. Trong con người của Đức Giê-su, vinh quang Thiên Chúa không còn bị giới hạn trong những bức màn trướng dày đặc của Nơi Cực Thánh, nơi chỉ có thầy thượng tế mới được bước vào một năm một lần, mà đã hiện diện rạng ngời, gần gũi giữa cộng đoàn nhân loại, sẵn sàng ôm ấp, cứu độ và sẻ chia từng nhịp đập khổ đau của con người.
Khi các nhà lãnh đạo tôn giáo và quyền lực trần gian hùa nhau phá hủy đền thờ thân thể Đức Giê-su trên cây thập giá, tưởng chừng như bạo lực, hận thù và sự dữ đã chiến thắng hoàn toàn, thì chính vào ngày thứ ba, quyền năng phục sinh vinh hiển của Thiên Chúa đã bừng sáng. Sự phục sinh của Đức Ki-tô không chỉ là một biến cố lịch sử vĩ đại chứng minh Người chiến thắng tử thần, mà còn là hành động tái thiết vĩ đại nhất trong vũ trụ, dựng nên một đền thờ mới trường tồn vĩnh cửu. Đền thờ ấy không được xây bằng gạch đá, gỗ quý hay vàng ngọc mau hỏng, mà được xây bằng những viên đá sống động chính là cộng đoàn dân thánh của Chúa. Từ cạnh sườn bị đâm thâu của Đấng Phục Sinh, dòng suối ơn thánh và Bí tích đã tuôn trào để thanh tẩy, canh tân và biến đổi toàn thể nhân loại thành một đền thờ thiêng liêng nơi Chúa Thánh Thần ngự trị. Các môn đệ sau khi chứng kiến Chúa trỗi dậy từ cõi chết đã hồi tâm nhớ lại những lời này, để rồi từ đó đức tin của các ông được củng cố vững chắc, nhận ra rằng mọi Lời Kinh Thánh và mọi lời hứa của Chúa Giê-su đều được ứng nghiệm một cách kỳ diệu.
Suy tư sâu xa hơn về hình ảnh đền thờ, chúng ta không thể không nhắc đến mầu nhiệm hiệp thông cao cả được minh định trong các thư của thánh Phao-lô tông đồ, khi ngài mạnh mẽ khẳng định rằng thân thể của mỗi người tín hữu chính là đền thờ của Chúa Thánh Thần. Đây là một chân lý làm bàng hoàng lý trí con người nhưng lại mang lại niềm hy vọng vô biên cho phận người mỏng giòn, yếu đuối. Thiên Chúa Đấng dựng nên trời đất muôn vật, Đấng ngự trị trên các tầng trời cao thẳm khôn với, lại chọn cung lòng và tâm hồn nhỏ bé, tầm thường của chúng ta làm cung điện để ngài ngự trị. Thế nhưng, điều đáng buồn là trong cuộc sống thường nhật, biết bao lần chúng ta cũng vô tình hay hữu ý lặp lại sai lầm của những kẻ buôn bán trong đền thờ xưa. Chúng ta biến tâm hồn mình – đáng lẽ phải là một không gian tinh tuyền, tĩnh lặng để hội ngộ với Thiên Chúa – thành một cái chợ ồn ào của những toan tính trần tục, của lòng tham lam, sự ganh tỵ, thù hận, dâm ô và vô số những đam mê ích kỷ. Chúng ta để cho những lo toan vật chất, những danh vọng hão huyền và những thứ bùa ngải của thế gian chiếm trọn không gian nội tâm, đẩy Thiên Chúa ra góc khuất lạnh lẽo của cuộc đời mình.
Biến cố Chúa Giê-su thanh tẩy đền thờ do đó mang ý nghĩa như một lời kêu gọi hoán cải khẩn thiết gửi đến cho mỗi người chúng ta hôm nay. Chúa Giê-su vẫn hằng ngày đến để thanh tẩy đền thờ tâm hồn chúng ta. Đôi khi, những cơn thử thách, những đau khổ, hay những biến cố thăng trầm của cuộc sống chính là chiếc roi bằng dây thừng mà tình yêu thương của Thiên Chúa dùng để quật ngã những ngẫu thần giả tạo mà chúng ta đang tôn thờ, để hất đổ những chiếc bàn ích kỷ và ích kỷ trong cõi lòng ta. Ngài muốn dọn sạch những rác rưởi của tội lỗi, những toan tính thấp hèn để trả lại cho tâm hồn chúng ta sự thanh sạch nguyên tuyền ban đầu. Hoán cải không phải là một tiến trình dễ chịu, bởi vì nó đụng chạm đến những thói quen lâu đời, những bám víu trần tục mà chúng ta tưởng chừng như không thể buông bỏ. Nhưng chỉ khi nào tâm hồn được thanh tẩy trọn vẹn, khi những hình ảnh vị kỷ bị đập tan, thì ánh sáng phục sinh của Chúa mới có thể chiếu rọi và ngự trị một cách trọn vẹn trong ta.
Nhìn rộng ra chiều kích Giáo Hội toàn cầu, hình ảnh đền thờ còn nhắc nhở chúng ta về sứ mệnh hiệp thông và xây dựng cộng đoàn tín hữu. Giáo Hội không phải là một tổ chức nhân loại thuần túy hay một cơ quan hành chính tôn giáo khô khan, mà là Thân Thể Mầu Nhiệm của Đức Ki-tô, là đền thờ sống động được quy tụ bởi ơn gọi tình yêu của Thiên Chúa Ba Ngôi. Mỗi người chúng ta, dẫu có những giới hạn, khuyết điểm và khác biệt về văn hóa, ngôn ngữ, địa vị xã hội, đều được ơn Chúa chọn gọi để trở thành những viên đá sống động ghép lại với nhau trong cùng một ngôi nhà thiêng liêng ấy. Viên đá góc tường chính là Đức Giê-su Ki-tô, Đấng dẫu bị người đời loại bỏ nhưng lại trở thành nền móng vững chắc cho toàn bộ tòa nhà đức tin. Khi chúng ta sống hiệp nhất, yêu thương, tha thứ và chia sẻ cho nhau, chúng ta đang góp phần kiến tạo đền thờ ấy ngày càng trở nên rạng ngời, thánh thiện trước mặt Thiên Chúa và trước thế giới đang khao khát ánh sáng chân lý.
Trở lại với dòng lịch sử phụng vụ của Giáo Hội, việc cử hành lễ cung hiến các đền thờ lớn, đặc biệt là Vương cung thánh đường Lateran ở Rô-ma – nhà thờ chính tòa của Đức Giáo Hoàng và là mẹ của tất cả các nhà thờ trên toàn thế giới – mang một ý nghĩa biểu trưng vô cùng mạnh mẽ. Vương cung thánh đường Lateran không chỉ gợi nhớ về một công trình kiến trúc cổ kính được xây dựng từ thời hoàng đế Constantine sau khi Kitô giáo được tự do, mà còn là biểu tượng rạng ngời của tính duy nhất, tính công giáo và sự hiệp thông trọn vẹn của mọi Giáo Hội địa phương hướng về đệ nhất tòa giám mục Rô-ma. Nơi cung thánh của đại đền thờ ấy, dưới bàn thờ chính, vẫn lưu giữ truyền thống về chiếc bàn gỗ mà thánh Phê-rô tông đồ từng dùng để dâng thánh lễ trong những ngày đầu của Giáo Hội sơ khai. Điều đó nhắc nhở chúng ta rằng đức tin chúng ta đang tuyên xưng ngày nay không phải là một hiện tượng mới mẻ hay ngẫu nhiên, mà là dòng chảy ơn thánh được truyền thừa liên tục từ các tông đồ qua hàng thế kỷ, bám rễ sâu xa vào máu của các vị tử đạo và minh chứng qua đời sống kiên trung của biết bao thế hệ tiền nhân.
Những công trình kiến trúc thánh hiêng, từ ngôi nhà thờ chính tòa nguy nga cho đến ngôi nhà nguyện làng quê khiêm tốn, đều mang một sứ mệnh ngôn sứ rõ ràng giữa lòng thế giới hiện đại. Trong một xã hội tân tiến đang ngày càng chìm đắm trong chủ nghĩa vật chất thực dụng, nơi mà mọi thứ đều có thể được định giá bằng tiền bạc, nơi mà con người chỉ loay hoay tìm kiếm lợi ích cá nhân và sự thỏa mãn giác quan, sự hiện diện của những ngôi thánh đường vươn cao tháp chuông lên trời xanh chính là một lời nhắc nhở thầm lặng nhưng đanh thép về chiều kích siêu việt của đời sống con người. Ngôi nhà thờ là nơi dừng chân cho những ai mệt mỏi và mang gánh nặng cuộc đời, là chốn bến đỗ bình an để con người tìm lại chính mình trong sự đối diện thinh lặng với Đấng Tạo Hóa. Bất cứ khi nào chúng ta bước qua ngưỡng cửa nhà thờ, chúng ta được mời gọi bỏ lại sau lưng những bụi bặm của trần gian để bước vào không gian của ơn thánh, nơi trời và đất giao hòa, nơi con người được chìm đắm trong tình yêu bao dung vô biên của Thiên Chúa.
Tuy nhiên, việc trân trọng những ngôi thánh đường vật chất không bao giờ được phép làm chúng ta xao lãng hay quên đi đền thờ sống động bên trong chính bản thân mình. Có một thực trạng đáng buồn là đôi khi chúng ta tỏ ra rất cung kính, giữ gìn sự trang nghiêm tuyệt đối khi ở trong nhà thờ gạch đá, nhưng ngay khi bước chân ra khỏi cửa, trở về với cuộc sống gia đình, công sở hay xã hội, chúng ta lại biến tâm hồn mình thành một nơi hoang phế, đầy rẫy sự bất hòa, ganh đua, ích kỷ và dối trá. Chúng ta chăm chút cho những tòa nhà bên ngoài thật lộng lẫy nhưng lại để cho đền thờ nội tâm bên trong mục nát, đổ nát vì thiếu vắng sự chăm sóc của đời sống cầu nguyện và các bí tích. Chúa Giê-su không hề phủ nhận giá trị của những nơi thờ phượng công cộng, nhưng Người muốn hướng cái nhìn của chúng ta đến thực tại cốt lõi hơn: tôn thờ Thiên Chúa “trong thần khí và sự thật”. Thần khí ấy chính là sự đổi mới nội tâm, là tình yêu chân thành phát xuất từ một cõi lòng đã được thanh tẩy và biến đổi bởi ơn thánh Chúa.
Để đền thờ tâm hồn thực sự trở thành nơi linh thánh cho Chúa ngự trị, mỗi người chúng ta cần phải thực hiện một cuộc hành trình thanh tẩy nội tâm không ngừng nghỉ. Hành trình ấy đòi hỏi sự can đảm nhìn nhận những góc khuất tăm tối, những thói hư tật xấu, những sự gắn bó lệch lạc với của cải vật chất, quyền lực hay danh vọng trần thế. Chúng ta cần phải noi gương Chúa Giê-su, cầm lấy ngọn roi của sự quyết tâm và khiêm tốn, tự mình xua đuổi những ham muốn ích kỷ, những toan tính vụ lợi ra khỏi cõi lòng. Việc năng nổ lãnh nhận các Bí tích, đặc biệt là Bí tích Hòa Giải và Thánh Thể, chính là phương thế tuyệt vời nhất để Chúa tiếp tục chữa lành, bồi dưỡng và tái thiết tâm hồn chúng ta mỗi ngày. Trong Bí tích Hòa Giải, Chúa dùng lòng thương xót vô biên để gột rửa mọi vết nhơ tội lỗi, dựng xây lại những đổ nát trong cõi lòng ta. Còn trong Bí tích Thánh Thể, chính Chúa Giê-su đến ngự thật trong tâm hồn, biến cõi lòng mỏng giòn của chúng ta thành một nhà tạm sống động, nơi Ngài chia sẻ sự sống divine của chính Ngài cho chúng ta.
Hơn thế nữa, việc chăm sóc đền thờ tâm hồn còn phải được thể hiện cụ thể qua thái độ sống đối với tha nhân. Thánh Phao-lô từng nhắc nhở chúng ta một cách mạnh mẽ rằng: nếu ai tàn phá đền thờ của Thiên Chúa, Thiên Chúa sẽ tàn phá kẻ ấy, vì đền thờ của Thiên Chúa là thánh, và đền thờ ấy chính là anh em. Điều này có nghĩa là mỗi người chung quanh chúng ta, dù là kẻ bé mọn nhất, người nghèo khổ nhất, hay thậm chí là những người đối xử tệ bạc với chúng ta, cũng đều mang trong mình phẩm giá cao quý là đền thờ của Chúa Thánh Thần. Xúc phạm đến tha nhân, bôi nhọ danh dự của họ, gây tổn thương cho họ bằng lời nói hay hành động, thực chất là đang xúc phạm đến chính đền thờ linh thánh của Thiên Chúa. Sứ mệnh của người Kitô hữu vì thế không chỉ là giữ gìn sự thánh thiện cho riêng mình, mà còn là biết tôn trọng, bảo vệ và nâng đỡ phẩm giá của anh chị em đồng loại, biến các mối tương quan xã hội thành những nhịp cầu của tình yêu thương và sự hiệp thông chân thành.
Trong đời sống gia đình – được ví như một “Giáo Hội tại gia” – việc xây dựng đền thờ tâm hồn cộng đoàn càng trở nên vô cùng khẩn thiết. Gia đình phải là nơi mà ngọn lửa đức tin, sự cầu nguyện và lòng yêu mến Chúa luôn được thắp sáng mỗi ngày qua những giờ kinh nguyện chung, qua bữa cơm gia đình đầm ấm và qua sự tha lỗi, nhẫn nại dành cho nhau. Khi cha mẹ biết sống gương mẫu, yêu thương nhau thật lòng và dạy dỗ con cái trong đường lối của Chúa, họ đang đặt những viên đá nền móng vững chắc nhất để xây dựng tâm hồn con cái trở thành những đền thờ kiên cố trước những cơn bão giông của thế tục hóa và cám dỗ bên ngoài. Một gia đình biết cầu nguyện bên nhau là một gia đình biết giữ gìn sự hiện diện thánh thiêng của Thiên Chúa ở giữa mái ấm của mình, biến ngôi nhà nhỏ bé thành một thiên đàng trần gian tràn ngập bình an và ơn phúc.
Khi nhìn về tương lai, trong những lúc chúng ta cảm thấy chao đảo trước những thử thách của thời đại, trước sự suy đồi đạo đức hay những cuộc bách hại, bắt bớ đức tin dưới nhiều hình thức tinh vi khác nhau, lời hứa của Chúa Giê-su về đền thờ thân thể Người chính là nguồn an ủi và hy vọng lớn lao nhất. Con người có thể phá hủy những công trình kiến trúc vật chất, bạo lực trần gian có thể dập tắt sự sống thân xác của các chứng nhân, nhưng quyền năng phục sinh của Thiên Chúa là một sức sống mãnh liệt không gì có thể tiêu diệt được. Đền thờ của Thiên Chúa không bao giờ bị lụi tàn hoàn toàn, bởi vì nó được neo giữ bởi chính tình yêu vô biên và lòng trung tín đời đời của Đấng Tối Cao. Niềm xác tín này thúc đẩy chúng ta bước đi vững vàng giữa dòng đời, dấn thân làm chứng cho Tin Mừng bằng một đời sống trong sạch, nhiệt thành và đầy ắp lòng bác ái.
Ước gì qua những suy tư sâu lắng này, mỗi anh chị em chúng ta khi trở về với cuộc sống thường nhật, biết dừng lại đôi chút giữa nhịp sống hối hả để lắng nghe tiếng nói thầm lặng của Chúa sâu thẳm trong cõi lòng. Hãy để ánh sáng chan hòa của Chúa Giê-su chiếu soi vào những ngóc ngách tăm tối nhất của tâm hồn, thanh tẩy những toan tính ích kỷ và thổi bùng lên ngọn lửa nhiệt thành yêu mến Chúa. Xin cho mỗi chúng ta thực sự trở nên những đền thờ sống động, tinh tuyền và rạng ngời, nơi Chúa Thánh Thần ngự trị và tuôn đổ muôn ơn lành xuống cho thế giới hôm nay. Để rồi qua cuộc sống hằng ngày của chúng ta – từ những lời nói dịu dàng, những hành động bác ái âm thầm cho đến sự kiên trung trong đức tin – danh thánh Chúa được cả tụng và muôn người nhận ra rằng Thiên Chúa thực sự đang hằng sống và hành động ở giữa dân Người, hôm nay và mãi mãi muôn đời.
Lm. Anmai, CSsR
BÍ MẬT CỦA SỰ BIẾN ĐỔI NỘI TÂM VÀ PHẨM GIÁ CAO QUÝ CỦA NGƯỜI KITÔ HỮU
Bước đi trong hành trình trần thế, mỗi người chúng ta thường dễ bị cuốn vào những nhịp sống vội vã, những lo toan thường nhật và những áp lực bủa vây từ mọi phía. Đôi khi, chúng ta quên mất mình là ai, chúng ta từ đâu đến và chúng ta đang hướng về đâu. Giữa những chao đảo của thời đại, lịch sử Giáo Hội luôn ghi dấu những bậc vĩ nhân, những tâm hồn được Thiên Chúa thổi đầy ơn thánh để trở thành cột trụ vững chắc chống đỡ cho đoàn chiên trước mọi giông bão cuộc đời. Một trong những gương sáng ngời chói lọi ấy chính là thánh sử quân, vị mục tử vĩ đại – Thánh Lê-ô Cả. Cuộc đời của ngài không chỉ gợi nhớ đến lòng dũng cảm phi thường khi đứng trước sự tàn khốc của ngoại bang để bảo vệ hòa bình cho thành phố Rôma, mà hơn thế nữa, ngài đã để lại một gia tài giáo lý vô giá về mầu nhiệm hiệp thông thâm sâu giữa linh hồn nhân thế với Thiên Chúa qua các Bí tích, đặc biệt là Bí tích Thánh Thể và phẩm giá siêu việt của người con Chúa.
Khi nhắc đến vị Giáo Hoàng vĩ đại này, tâm trí chúng ta lập tức được đánh thức trước một hình ảnh mang tính biểu tượng nhưng đong đầy sức mạnh đức tin: hình ảnh ngài bước ra đối diện với thủ lĩnh hung tợn của người Hung-nô là Atila. Không có gươm giáo, không có binh đoàn hùng hậu, ngài chỉ mang theo quyền năng của niềm tin và sự hiện diện của Thiên Chúa. Sự dũng cảm ấy không phát xuất từ bản lĩnh tự nhiên hay sự liều lĩnh phàm trần, mà xuất phát từ một nội tâm đã hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Một con người mang Thiên Chúa trong lòng thì không bao giờ biết sợ hãi trước những quyền lực trần thế tối tăm nhất. Thánh Lê-ô đã chứng minh cho thế giới thấy rằng người Kitô hữu đích thực phải là những hạt giống mang lại bình an, là những nhịp cầu nối kết giữa lòng thương xót của trời cao và những khổ đau của mặt đất. Ngài đã sống trọn vẹn ơn gọi của một “Cristophoros” – kẻ mang Thiên Chúa trong mình. Từ ý tưởng nền tảng này, chúng ta được mời gọi đi sâu vào mầu nhiệm biến đổi kỳ diệu của ơn thánh, nơi con người yếu đuối phàm trần được nâng lên để chia sẻ chính bản tính sự sống của Thiên Chúa.
Sự biến đổi nội tâm bắt đầu từ việc chúng ta nhìn nhận lại nguồn gốc ơn gọi của chính mình. Trong một bài giảng lễ Giáng Sinh đầy sức mạnh, vị thánh Giáo Hoàng đã cất lên lời thức tỉnh đanh thép nhưng ngập tràn tình yêu thương dành cho mỗi tín hữu: “Hỡi Kitô hữu, hãy nhận biết phẩm giá của mình!”. Lời kêu gọi ấy giống như một hồi chuông vang lên giữa đêm tối của sự dối gian và tầm thường, đánh thức những tâm hồn đang ngủ quên trong vũng lầy của tội lỗi và sự quen thuộc tầm thường đối với các ân huệ thiêng liêng. Nhận biết phẩm giá không có nghĩa là tự hào kiêu ngạo theo kiểu thế gian, mà là sự kinh ngạc trước tình yêu vô biên của Đấng Tạo Hóa, Đấng đã không ngần ngại nâng con người lên hàng nghĩa tử, cho chúng ta được thông phần vào chính bản tính thần linh của Ngài. Khi một người thấu triệt được chiều sâu của phẩm giá cao quý ấy, cách hành xử của họ đối với cuộc sống, đối với tha nhân và đối với chính bản thân mình sẽ hoàn toàn đổi thay. Họ không thể nào chấp nhận quay trở lại với những lối sống thấp hèn, những thói hư tật xấu hay những tư tưởng tầm thường vì nhận ra rằng thân xác và tâm hồn mình là đền thờ của Chúa Thánh Thần, là chi thể trong một Nhiệm Thể vô cùng cao cả mà Đức Kitô là Thủ Lãnh tối cao.
Con đường để hiện thực hóa sự biến đổi ấy không phải là một nỗ lực thuần túy luân lý hay sự tu thân tích đức theo sức riêng của con người, mà là một cuộc hòa tan ngọt ngào vào trong chính nguồn mạch sự sống divine. Thánh Lê-ô Cả đã dùng một hình ảnh vô cùng độc đáo và sâu sắc khi bàn về Bí tích Thánh Thể để diễn tả sự hiệp thông này. Ngài khẳng định rằng việc chúng ta rước lấy Mình và Máu Thánh Chúa Kitô không có mục đích nào khác ngoài việc biến chúng ta thành chính những gì chúng ta tiếp nhận. Đây là một nghịch lý tuyệt vời của tình yêu Thiên Chúa. Nếu trong đời sống tự nhiên, khi chúng ta ăn một thức ăn nào đó, cơ thể chúng ta sẽ đồng hóa thức ăn ấy, biến nó thành năng lượng của chính mình; thì trong mầu nhiệm Thánh Thể, điều kỳ diệu ngược lại xảy ra và vượt lên trên mọi trí khôn loài người: chính Chúa Kitô, tấm bánh hằng sống từ trời xuống, không bị đồng hóa bởi sự yếu đuối của chúng ta, mà Ngài đồng hóa chúng ta vào trong chính thân thể vinh quang của Ngài. Ngài biến đổi tâm hồn, trí khôn, thể xác và toàn bộ cõi lòng chúng ta nên một với Ngài.
Sự biến đổi này tương đồng với hình ảnh mà thánh sử Cirilo thành Alexandria đã từng diễn tả một cách vô cùng sinh động: giống như hai khối sáp ong khi được đưa vào ngọn lửa sẽ chảy ra và hòa quyện vào nhau triệt để đến mức không còn phân biệt đâu là khối này, đâu là khối kia, mà chỉ còn lại một thể thống nhất duy nhất. Khi chúng ta tiến lên rước lễ với một tâm hồn sốt sắng, ngọn lửa của tình yêu Thánh Thể sẽ thiêu rụi những gai góc của ích kỷ, những lạnh lùng của vô cảm, những vết nhơ của tội lỗi trong lòng chúng ta, để rồi dung hợp chúng ta vào trong chính trái tim đau thương và Phục Sinh của Con Thiên Chúa. Lúc đó, ranh giới giữa cái phàm hụt và sự thánh thiện dường như được thu hẹp lại, nhường chỗ cho sự hiện diện sống động của Đấng đang ngự trị trong sâu thẳm cõi lòng. Chúng ta không còn sống cho riêng mình nữa, mà là chính Đức Kitô đang sống trong chúng ta. Mỗi lời nói, ánh mắt, cử chỉ và hành động hằng ngày của chúng ta lúc bấy giờ đều mang hơi thở, nhịp đập và tình yêu bao la của Ngài.
Chính vì thế, việc tham dự Thánh lễ không bao giờ chỉ là một thói quen tôn giáo khô khan hay một thứ nghĩa vụphải chu toàn cho xong chuyện mỗi tuần. Thánh lễ là cuộc gặp gỡ biến đổi tận căn. Đó là thời khắc trời đất giao hòa, là lúc Thiên Chúa cúi xuống để bế ẵm sự khốn cùng của nhân loại và đặt vào đó gia tài sự sống đời đời của chính Ngài. Khi chúng ta thưa “Amen” trước khi lãnh nhận Mình Thánh Chúa, chúng ta không chỉ đang tuyên xưng niềm tin vào sự hiện diện thực sự của Ngài dưới hình bánh, mà chúng ta đang ký kết một giao ước tình yêu, trao ban toàn bộ con người yếu đuối, bất toàn của mình cho Ngài để được Ngài nhào nặn lại, thánh hóa lại và biến đổi nên một con người mới. Trở thành cái mà chúng ta ăn nghĩa là trở thành hiện thân của lòng thương xót, sự tha thứ, niềm hy vọng và bình an giữa một thế giới đang bị xé nát bởi thù hận và chia rẽ.
Nhìn lại lịch sử cứu độ, từ bí tích Thanh Tẩy cho đến đỉnh cao là Bí tích Thánh Thể, sợi chỉ đỏ xuyên suốt vẫn là ơn gọi nên thánh trong sự kết hợp mật thiết với Chúa Kitô. Phí phạm biết bao nếu một người mang danh là Kitô hữu mà lại sống một cuộc đời dửng dưng, hời hợt, để cho những toan tính ích kỷ và những thói đời cuốn trôi đi căn tính cao quý của mình. Phép rửa đã dìm chúng ta vào cái chết và sự phục sinh của Đức Kitô, cắt đứt sự kìm kẹp của quyền lực tối tăm để đưa chúng ta vào vương quốc của ánh sáng và sự thật. Và Bí tích Thánh Thể chính là nguồn lương thực liên tục nuôi dưỡng, duy trì và làm bừng cháy lên ngọn lửa sự sống mới ấy từng ngày trong cuộc hành trình lữ thứ trần gian. Chúng ta được mời gọi trở thành những “Cristophoros” thực thụ trong từng ngóc ngách của đời sống xã hội hôm nay. Mang Chúa đi không phải là mang theo một danh xưng tôn giáo hay một biểu tượng hình thức, mà là làm cho khuôn mặt đôn hậu, ánh mắt yêu thương và đôi tay từ bi của Chúa Giêsu được tái hiện qua chính cuộc đời của mỗi chúng ta trong gia đình, nơi công sở, ngoài đường phố và giữa những mối quan hệ xã hội phức tạp.
Để có thể duy trì được ngọn lửa hiệp thông ấy, đời sống cầu nguyện đóng vai trò là nhịp đập không thể thiếu của trái tim linh hồn. Cầu nguyện không đơn thuần là đọc lên những công thức hay xin xỏ những nhu cầu vật chất trần thế, mà là nghệ thuật ngồi lại trước nhan thánh Chúa, để tâm hồn mình được lặng đi trước sự hiện diện bao la của Ngài, để cho ánh sáng chân lý chiếu soi vào những góc khuất tăm tối còn rớt lại trong nội tâm. Giống như các thánh nhân xưa, những người biết kín múc sức mạnh từ cõi thâm nghiêm của sự kết hợp với Thiên Chúa để rồi có đủ can đảm đối diện với mọi nghịch cảnh bên ngoài, chúng ta cũng cần những khoảng lặng sâu sắc mỗi ngày để nạp lại nguồn năng lượng ơn thánh. Trong những phút giây thinh lặng đó, Mẹ Maria – người Nữ Tỳ khiêm hạ tuyệt mỹ của Thiên Chúa, Đấng đã cưu mang Ngôi Lời trong cung lòng và cả trong tâm hồn một cách trọn vẹn nhất – sẽ là người hướng dẫn, che chở và dạy dỗ chúng ta cách để lắng nghe và thực thi Lời Chúa. Mẹ biết rõ sự yếu đuối của phận người chúng ta, nhưng Mẹ cũng là người thấu hiểu hơn ai hết vẻ đẹp và sức mạnh của phẩm giá làm con Chúa. Phó thác cuộc đời mình cho sự bầu cử và đồng hành của Mẹ trong mọi hoàn cảnh, chúng ta sẽ tìm lại được sự bình an đích thực, niềm vui sâu thẳm và một sức mạnh nội tâm kiên cường trước mọi giông bão cuộc đời.
Ước gì mỗi người chúng ta, khi suy ngắm về cuộc đời và những lời huấn dụ đầy lửa thiêng của thánh Lê-ô Cả, biết thức tỉnh trước ân sủng cao quý của Bí tích Thánh Thể và phẩm giá làm con Chúa mà mình đã lãnh nhận. Đừng để cho những lo toan vật chất hay những yếu đuối tầm thường làm lu mờ đi hình ảnh tuyệt vời của Thiên Chúa khắc ghi trong tâm hồn chúng ta. Hãy để cho mỗi lần rước lễ trở thành một cuộc biến đổi sâu xa, nơi ý chí của chúng ta hòa quyện làm một với ý muốn yêu thương của Ngài, để cuộc đời chúng ta thực sự trở thành một bài ca chúc tụng dâng lên Thiên Chúa, và là một nhịp cầu bình an, ánh sáng chan hòa chiếu tỏa đến những ai đang bước đi trong bóng tối và nỗi muộn phiền của cuộc đời trần thế này.
Lm. Anmai, CSsR
KHI THÂN XÁC TRẺ THƠ CÓ NGUY CƠ TRỞ THÀNH MÓN HÀNG: MƯỜI TIẾNG CHUÔNG CẢNH TỈNH LƯƠNG TÂM TRƯỚC THỊ TRƯỜNG NỘI TẠNG
Dưới ánh sáng luân lý Công giáo: Không ai được nhân danh cứu người để chà đạp phẩm giá con người. Không ai được lấy sự sống của người này làm cái giá phải trả cho sự sống của người khác.
Có những điều khiến con người đau lòng khi nghe đến. Có những sự việc khiến người ta phẫn nộ khi chứng kiến. Nhưng cũng có những vấn đề nghiêm trọng đến mức người ta không thể chỉ đau lòng, không thể chỉ phẫn nộ, càng không thể chọn cách im lặng, bởi vì đằng sau đó là sự sống của con người, là phẩm giá của những người yếu đuối, là tương lai của những đứa trẻ chưa đủ sức tự bảo vệ mình, và sâu xa hơn nữa, là câu hỏi về lương tâm của cả một xã hội: Chúng ta đang xây dựng một nền văn minh biết bảo vệ con người, hay đang từng bước tạo nên một thế giới mà ngay cả thân xác con người cũng có nguy cơ trở thành món hàng để trao đổi, mua bán và khai thác?
Tôi nghĩ đến những đứa trẻ đang nằm trong phòng hồi sức, những em bé chưa kịp lớn lên để hiểu cuộc đời, những đứa con mà cha mẹ đang ngày đêm cầu nguyện, chỉ mong một phép lạ xảy đến để con mình còn được sống. Tôi nghĩ đến những người mẹ ngồi bên giường bệnh, nắm bàn tay bé nhỏ của con, nghe từng nhịp thở, nhìn từng chuyển động mong manh, chờ đợi một lời nói có thể đem lại hy vọng. Đối với người mẹ ấy, đứa con không phải là một hồ sơ bệnh án. Đứa con không phải là một cơ thể có những bộ phận còn sử dụng được. Đứa con càng không phải là một nguồn cung cấp mô hay tạng cho bất cứ ai. Đứa con là một con người, là máu thịt, là tình yêu, là cả một thế giới mà người mẹ đã ôm ấp từ ngày còn trong lòng mình.
Và chính trong những hoàn cảnh mong manh ấy, xã hội phải hết sức cẩn trọng khi bàn đến vấn đề hiến mô, tạng của người chưa thành niên sau khi được xác định chết não theo những tiêu chuẩn y khoa và pháp luật nghiêm ngặt. Bởi vì đây không chỉ là một vấn đề chuyên môn y tế, càng không đơn thuần là câu chuyện về nguồn tạng khan hiếm hay nhu cầu ghép tạng ngày càng gia tăng. Đây còn là vấn đề luân lý, pháp lý, quyền trẻ em, sự công bằng xã hội và trách nhiệm bảo vệ những người không thể tự lên tiếng cho chính mình.
Dưới ánh sáng đức tin Công giáo, tôi muốn khẳng định một điều trước tiên: Giáo Hội không chống lại việc hiến tạng. Giáo Hội nhìn nhận việc hiến tạng được thực hiện cách tự nguyện, không vụ lợi, phù hợp với luân lý và tôn trọng sự sống như một hành vi bác ái cao quý. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2296, nhìn nhận việc hiến tạng sau khi chết là một hành vi cao thượng và đáng khuyến khích, nhưng cũng xác định rõ rằng không thể chấp nhận việc trực tiếp gây ra cái chết hoặc thương tật tàn phế cho một người nhằm kéo dài sự sống của người khác.
Vì thế, điều cần phải phân biệt hết sức minh bạch là hiến tạng và buôn bán nội tạng, là trao tặng trong tự do và chiếm đoạt bằng bạo lực, là cứu người bằng tình yêu và lợi dụng danh nghĩa cứu người để thu lợi bất chính. Đó là những điều hoàn toàn khác nhau về bản chất luân lý. Một bên có thể là nghĩa cử của lòng bác ái. Bên kia là sự xúc phạm nghiêm trọng đến phẩm giá con người.
Điều khiến lương tâm Kitô hữu phải cảnh giác không phải là nghĩa cử hiến tạng chân chính, nhưng là nguy cơ một nghĩa cử cao đẹp bị biến thành tấm áo che đậy cho lòng tham, cho sự cưỡng ép, cho bất công, cho những đường dây tội phạm và cho một thứ tư duy nguy hiểm: khi mạng sống con người bị định giá bằng lợi ích mà người khác có thể thu được từ thân xác họ.
Một khi đồng tiền có thể mua được sự im lặng của lương tâm, thì không có gì bảo đảm rằng những người yếu đuối nhất sẽ không trở thành nạn nhân đầu tiên.
Từ thao thức ấy, tôi muốn đặt ra mười tiếng chuông cảnh tỉnh. Đây là những nguy cơ cần được phòng ngừa và kiểm chứng nghiêm túc, không phải lời khẳng định rằng tất cả những tội ác ấy đang xảy ra hoặc chắc chắn sẽ xảy ra. Nhưng một xã hội có trách nhiệm không được chờ đến khi thảm kịch xuất hiện mới bắt đầu suy nghĩ về cách bảo vệ con người.
KHI TRẺ EM TRỞ THÀNH MỤC TIÊU CỦA LÒNG THAM, XÃ HỘI ĐANG ĐÁNH MẤT ĐIỀU GÌ?
Trước hết là nguy cơ bắt cóc, mua bán và bóc lột trẻ em vì mục đích lấy nội tạng. Chỉ cần nghĩ đến viễn cảnh một đứa trẻ bị nhìn như nguồn cung cấp những bộ phận cơ thể, lương tâm con người đã phải rùng mình. Bởi vì đó là lúc nhân vị bị xóa nhòa và thân xác bị tách khỏi phẩm giá con người. Đứa trẻ không còn được nhìn bằng ánh mắt của một người cha, người mẹ, một người thầy hay một người có lương tâm, mà bằng ánh mắt của kẻ tính toán giá trị vật chất.
Trong thực tế, không thể mặc nhiên kết luận rằng việc cho phép hiến tạng sau khi chết não sẽ làm gia tăng bắt cóc trẻ em. Tuy nhiên, nguy cơ tội phạm lợi dụng nhu cầu ghép tạng và những kẽ hở trong hệ thống giám sát là điều phải được xem xét nghiêm túc. Nếu một chính sách liên quan đến thân xác trẻ em được xây dựng, thì việc ngăn ngừa mua bán người, bảo đảm truy xuất nguồn gốc tạng và kiểm soát độc lập phải là những điều kiện không thể thương lượng.
Lời Chúa phán: “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy” (Mt 18,5). Chúa Giêsu không nhìn trẻ em như những con người chưa có giá trị vì chưa trưởng thành. Người đặt các em giữa cộng đoàn, ôm lấy các em và cho thấy nơi sự bé nhỏ, yếu đuối và lệ thuộc ấy có một phẩm giá mà mọi người phải tôn trọng. Một xã hội thực sự văn minh không phải là xã hội có những bệnh viện hiện đại nhất, nhưng là xã hội mà một đứa trẻ nghèo vẫn được bảo vệ bằng tất cả sự nghiêm minh của pháp luật và sự nhạy bén của lương tâm.
Nguy cơ tiếp theo là trục lợi dưới hình thức thương mại hóa hoạt động ghép tạng xuyên biên giới. Chúng ta phải hết sức cẩn trọng trước khả năng các đường dây môi giới tìm cách lợi dụng nhu cầu chữa bệnh của những người có điều kiện kinh tế để biến việc tiếp cận tạng thành một thị trường bất chính. Việc một bệnh nhân là người nước ngoài không tự nó làm cho một ca ghép tạng trở thành sai trái; vấn đề luân lý nằm ở nguồn gốc của tạng, sự tự nguyện thực sự, tính minh bạch và việc phân bổ công bằng.
Nếu một người nghèo bị biến thành nguồn cung cấp nội tạng, trong khi người có tiền có thể mua lấy những ưu tiên bất chính, đó không còn là hoạt động chữa lành đúng nghĩa. Đó là sự bóc lột được che phủ bằng ngôn ngữ y khoa. Và điều đặc biệt đau lòng là những kẻ phải trả giá đắt nhất có thể lại chính là những người không có tiếng nói trong xã hội.
Một bệnh viện có thể có những thiết bị tối tân, những phòng mổ hiện đại, những bác sĩ tài giỏi và những kỹ thuật đáng khâm phục. Nhưng nếu một ngày nào đó đồng tiền có thể quyết định ai được bảo vệ, ai bị khai thác, ai được ưu tiên bất hợp pháp, thì sự tiến bộ kỹ thuật ấy không thể che đậy sự suy thoái đạo đức.
Khoa học càng phát triển, lương tâm càng phải được đào luyện. Bởi một bàn tay có khả năng cứu sống con người cũng phải là một bàn tay tuyệt đối từ chối làm tổn hại người vô tội.
Một nguy cơ khác đặc biệt đáng lo ngại là sự mua chuộc hoặc gây áp lực đối với những gia đình đang trong hoàn cảnh khốn cùng. Có những gia đình nghèo mà mỗi ngày nằm viện là một ngày thêm nợ. Có những người cha phải bán tài sản cuối cùng để mua thuốc cho con. Có những người mẹ không còn đủ tiền đóng viện phí và cũng không biết ngày mai gia đình sẽ sống ra sao. Trong hoàn cảnh ấy, những đề nghị tiền bạc, dù được gọi bằng những danh từ nghe rất nhân đạo, vẫn có thể trở thành một hình thức tác động lên quyết định của người đang đau khổ.
Không phải mọi khoản trợ giúp viện phí hay mai táng đều là mua chuộc. Lòng bác ái chân chính đòi hỏi chúng ta phải giúp đỡ những gia đình nghèo mà không đòi hỏi bất cứ sự đánh đổi nào. Nhưng nếu một khoản tiền được dùng để gây sức ép, tạo sự lệ thuộc hoặc thúc đẩy việc đồng ý hiến tạng trái với sự tự do và lương tâm của gia đình, thì điều đó phải bị ngăn chặn.
Sự đồng ý có giá trị luân lý không thể được xây dựng trên nỗi tuyệt vọng. Người đang đau khổ cần được nâng đỡ, không phải bị khai thác. Người đang mất mát cần được đồng hành, không phải bị đặt vào một cuộc mặc cả. Và một gia đình nghèo phải có quyền nói không mà không sợ bị bỏ rơi hay chịu thiệt thòi trong việc chăm sóc y tế.
Nguy cơ thứ tư là việc lợi dụng hồ sơ giả, quan hệ giám hộ hoặc những thủ tục pháp lý bị thao túng. Những đường dây tội phạm có thể tìm cách sử dụng giấy tờ giả, danh nghĩa người đại diện hay những mối quan hệ không có thật để che giấu hành vi bất hợp pháp. Vì thế, trong bất cứ cơ chế nào liên quan đến việc quyết định hiến mô, tạng của trẻ em, tính hợp pháp của quyền đại diện, tính xác thực của hồ sơ và sự giám sát độc lập phải được bảo đảm chặt chẽ.
Có một điều phải nói thẳng: giấy tờ không thể làm cho một hành vi phi luân lý trở thành đúng đắn. Một chữ ký có thể đáp ứng hình thức hành chính, nhưng nếu được tạo ra bằng lừa dối, cưỡng ép hoặc gian lận thì không thể được xem là biểu hiện của sự tự do. Luân lý Công giáo không chỉ hỏi một hành vi có đủ thủ tục hay không, mà còn hỏi hành vi ấy có tôn trọng sự thật, công lý và phẩm giá con người hay không.
Vì thế, xã hội không thể chỉ yên tâm vì một hồ sơ có đủ con dấu. Điều quan trọng hơn là sự thật đằng sau những con dấu ấy có được bảo vệ hay không.
KHI MỘT ĐỨA TRẺ NẰM TRONG PHÒNG CẤP CỨU, NHIỆM VỤ ĐẦU TIÊN LÀ CỨU CHỮA, KHÔNG PHẢI NGHĨ ĐẾN NỘI TẠNG
Nguy cơ thứ năm liên quan đến xung đột lợi ích trong hoạt động điều trị và ghép tạng. Đây là một trong những vấn đề khiến các bậc cha mẹ đặc biệt nhạy cảm và cũng là lý do cần có những cơ chế bảo vệ sự độc lập nghề nghiệp của bác sĩ.
Khi một bệnh nhi đang trong tình trạng nguy kịch, mọi quyết định điều trị phải hướng đến lợi ích tốt nhất của chính bệnh nhi ấy. Việc xem xét khả năng hiến tạng không được phép làm thay đổi nghĩa vụ cứu chữa, chăm sóc thích hợp hoặc giảm nhẹ đau khổ. Đặc biệt, quyết định xác định tử vong phải độc lập với nhóm thực hiện ghép tạng và không được chịu sức ép từ nhu cầu có nguồn tạng.
Không được biến sự nghi ngờ thành lời kết án chung đối với giới y khoa. Biết bao bác sĩ và nhân viên y tế đã hy sinh thầm lặng để giành giật sự sống cho từng bệnh nhân. Chính vì tôn trọng những người hành nghề có lương tâm ấy, chúng ta càng phải đòi hỏi những quy trình minh bạch, có kiểm tra độc lập, có trách nhiệm giải trình và không có xung đột lợi ích.
Tôi nghĩ đến một người mẹ đang đứng ngoài phòng hồi sức, mắt nhìn chằm chằm vào cánh cửa. Bà không cần được nghe những lời hứa hẹn đẹp đẽ. Bà cần biết chắc rằng con mình đang được chăm sóc với tất cả trách nhiệm chuyên môn và tình người. Bà cần tin rằng không một lợi ích nào bên ngoài có thể làm thay đổi quyết định điều trị của bác sĩ. Bà cần biết rằng đứa con đang nằm trên giường bệnh vẫn là một con người được bảo vệ trọn vẹn, chứ không bao giờ là phương tiện phục vụ nhu cầu của người khác.
Nếu một đứa trẻ còn sống, dù sự sống ấy mong manh đến đâu, em vẫn phải được đối xử như một con người đang sống. Không ai có quyền lấy đi mạng sống của em để cứu một người khác.
Nguy cơ thứ sáu là sai sót trong chẩn đoán chết não, đặc biệt nơi trẻ em. Đây là vấn đề vừa có tính y khoa chuyên sâu vừa có hệ quả luân lý vô cùng nghiêm trọng. Cần phân biệt chết não được xác định đúng tiêu chuẩn với hôn mê sâu, tình trạng thực vật hoặc những rối loạn thần kinh nghiêm trọng nhưng chưa phải là tử vong. Những tình trạng này không thể được đánh đồng.
Việc xác định chết não đòi hỏi những tiêu chuẩn nghiêm ngặt, được áp dụng bởi những chuyên gia đủ năng lực, với các điều kiện đánh giá phù hợp từng độ tuổi và sự loại trừ những yếu tố có thể gây nhầm lẫn. Trong những trường hợp không chắc chắn, tuyệt đối không được vội vàng. Sự thận trọng không phải là cản trở tiến bộ y học, mà là điều kiện để tiến bộ y học phục vụ con người.
Theo luân lý Công giáo, không được trực tiếp gây ra cái chết của một con người để lấy tạng. Vì thế, vấn đề xác định một người thực sự đã chết hay chưa có ý nghĩa đạo đức quyết định. Giáo Hội đòi hỏi sự chắc chắn về mặt luân lý dựa trên những tiêu chuẩn khoa học nghiêm túc, chứ không chấp nhận việc lấy tạng khi còn nghi ngờ có căn cứ về sự sống của người hiến.
Hãy tưởng tượng một sai sót không thể sửa chữa. Một chiếc máy có thể thay. Một hồ sơ có thể điều chỉnh. Một quyết định hành chính có thể thu hồi. Nhưng mạng sống đã bị tước đoạt thì không thể phục hồi bằng một lời xin lỗi.
Vì thế, nơi nào quyết định liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người, nơi ấy không được phép lấy sự thuận tiện, tốc độ hoặc lợi ích làm tiêu chuẩn cao nhất.
Nguy cơ thứ bảy là bất công trong việc phân bổ tạng và thao túng danh sách chờ ghép. Một hệ thống ghép tạng chỉ có thể được xã hội tin tưởng khi những quyết định phân bổ được thực hiện dựa trên tiêu chuẩn y khoa, sự công bằng, tính minh bạch và những nguyên tắc đạo đức xác đáng.
Điều đáng sợ không phải là người giàu được chữa bệnh. Người giàu cũng có phẩm giá và quyền được chăm sóc y tế. Điều đáng sợ là tiền bạc hoặc quyền lực có thể tạo nên đặc quyền bất chính, khiến người có nhu cầu cấp thiết hơn bị đẩy xuống phía sau.
Một đứa trẻ nghèo không có giá trị thấp hơn một đứa trẻ giàu. Một người lao động không có quyền sống ít hơn một doanh nhân. Một bệnh nhân không có địa vị xã hội vẫn mang phẩm giá bất khả xâm phạm như bất cứ bệnh nhân nào khác.
Thánh Giacôbê đã mạnh mẽ lên án thái độ thiên vị người giàu và khinh rẻ người nghèo (x. Gc 2,1-9). Lời cảnh tỉnh ấy vẫn mang tính thời sự trong một thế giới mà của cải có thể mở ra nhiều cánh cửa, kể cả những cánh cửa lẽ ra phải được điều hành bằng sự công bằng.
Nếu người nghèo bị bỏ rơi ngay trong nơi được gọi là chữa lành, thì đó không chỉ là một thất bại của chính sách. Đó còn là một vết thương trong lương tâm xã hội.
KHI NGƯỜI LỚN QUYẾT ĐỊNH VỀ THÂN XÁC TRẺ EM, AI SẼ BẢO VỆ TIẾNG NÓI CỦA CÁC EM?
Nguy cơ thứ tám là việc xâm phạm quyền nhân thân của trẻ em và lạm dụng quyền đại diện của người lớn. Một đứa trẻ chưa trưởng thành không phải là tài sản của cha mẹ. Cha mẹ có trách nhiệm yêu thương, chăm sóc, hướng dẫn và bảo vệ con cái, nhưng không có quyền sở hữu tuyệt đối đối với thân xác và mạng sống của con mình.
Theo đức tin Công giáo, sự sống của mỗi người là hồng ân được Thiên Chúa trao ban. Cha mẹ được cộng tác với Thiên Chúa trong việc thông truyền và dưỡng dục sự sống, chứ không phải được trao quyền định đoạt mạng sống ấy theo ý muốn riêng.
Điều đó không có nghĩa cha mẹ không thể đại diện hợp pháp cho con trong các quyết định y tế. Nhưng khi một quyết định liên quan đến việc hiến mô, tạng sau khi trẻ đã qua đời, trách nhiệm đại diện ấy phải được đặt trong những giới hạn luân lý và pháp lý đặc biệt nghiêm ngặt, với sự tôn trọng phẩm giá, lợi ích, quyền và những nguyện vọng đã được bày tỏ phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ.
Chúng ta không thể dùng tình thương để biện minh cho sự tùy tiện. Càng không thể nhân danh trách nhiệm làm cha mẹ để biến một quyết định liên quan đến thân xác con mình thành cơ hội nhận lợi ích vật chất.
Tình yêu đích thực luôn tôn trọng người mình yêu. Nếu một người mẹ trao tặng những gì có thể được hiến cách hợp pháp từ người con đã thực sự qua đời, trong tự do, hiểu biết và không vụ lợi, nghĩa cử ấy có thể mang giá trị bác ái lớn lao. Nhưng nếu người mẹ bị ép buộc, lừa dối, mua chuộc hoặc không được giải thích đầy đủ, thì không thể gọi quyết định ấy là một hành vi tự do.
Ở đây, sự khác biệt nằm ở chính phẩm chất luân lý của hành động. Bác ái không thể được xây dựng bằng cưỡng ép. Lòng nhân đạo không thể đứng vững trên sự gian dối. Và một nghĩa cử trao tặng không còn là trao tặng khi bị biến thành cuộc mua bán.
Tôi muốn nhấn mạnh một nguyên tắc: Trẻ em càng yếu đuối, trách nhiệm bảo vệ của xã hội càng phải lớn lao. Các em không thể tự đứng trước những thế lực kinh tế, những thủ tục pháp lý phức tạp hay những quyết định y khoa đầy hệ trọng. Vì thế, người lớn phải là tiếng nói bảo vệ các em, chứ không được trở thành nguyên nhân khiến các em bị tổn thương.
Nguy cơ thứ chín là sự khủng hoảng niềm tin vào bệnh viện và hệ thống y tế. Một khi những tin đồn, nghi ngờ hoặc những vụ việc sai phạm có thật không được giải quyết minh bạch, người dân có thể dần đánh mất cảm giác an toàn khi đưa người thân đi chữa bệnh.
Thử hình dung một người mẹ ôm đứa con đang nguy kịch nhưng lại chần chừ không dám đưa con đến bệnh viện vì sợ những điều mình nghe được. Nỗi sợ ấy có thể khiến đứa trẻ mất đi cơ hội được chữa trị đúng lúc.
Đây là một hậu quả đáng lo ngại. Bởi vậy, trách nhiệm của xã hội không phải là gieo rắc sự hoang mang không có căn cứ, nhưng là xây dựng những cơ chế đủ nghiêm minh để người dân có thể tin tưởng. Cần công khai các tiêu chuẩn xác định tử vong, bảo đảm sự độc lập giữa các nhóm chuyên môn, minh bạch quá trình tiếp nhận và phân bổ tạng, thiết lập hệ thống giám sát và xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm.
Niềm tin không thể được tạo nên chỉ bằng những khẩu hiệu đẹp đẽ. Niềm tin phải được xây dựng bằng sự thật, trách nhiệm và khả năng kiểm chứng.
Một bệnh viện đáng kính không phải là nơi không bao giờ bị chất vấn, nhưng là nơi dám trả lời những câu hỏi chính đáng. Một hệ thống y tế có trách nhiệm không phải là hệ thống yêu cầu người dân tin tưởng vô điều kiện, mà là hệ thống chứng minh được rằng sự sống của từng bệnh nhân luôn là ưu tiên hàng đầu.
Và nguy cơ cuối cùng, cũng là một trong những nguy cơ đáng sợ nhất, chính là việc những kẽ hở pháp lý bị lợi dụng để che giấu các đường dây mua bán nội tạng bất hợp pháp.
Trong một xã hội mà lòng tham có thể tìm đủ cách ngụy trang, những hành vi tội ác không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới bộ mặt xấu xí. Đôi khi chúng mang những danh xưng rất đẹp. Đôi khi chúng được che phủ bằng những lời hứa nhân đạo. Đôi khi những kẻ trục lợi có thể sử dụng chính những thuật ngữ của lòng bác ái để đánh lừa lương tâm người khác.
Tuy nhiên, không thể vì có nguy cơ bị lợi dụng mà kết luận mọi hoạt động hiến tạng đều bất chính. Điều cần lên án là sự buôn bán, cưỡng ép, gian lận và lợi dụng con người. Điều cần bảo vệ là hoạt động y khoa chính đáng, trong đó cả người hiến lẫn người nhận đều được tôn trọng.
Một chính sách tốt không thể chỉ dựa trên mục tiêu cứu được bao nhiêu người, mà còn phải trả lời được những câu hỏi nền tảng: Có ai bị bóc lột không? Có người yếu thế nào đang phải chịu áp lực không? Có bất cứ nguy cơ nào khiến người sống bị cố ý gây hại để lấy tạng không? Mọi quyết định có được giám sát độc lập và có thể truy cứu trách nhiệm không?
Nếu những câu hỏi ấy bị xem nhẹ, thì ngay cả một mục tiêu tốt đẹp cũng có nguy cơ bị biến dạng bởi những phương tiện sai trái.
Không được làm điều ác để đạt được điều thiện. Không được hy sinh người vô tội để cứu người khác. Không được biến thân xác con người thành tài sản của thị trường.
Đó không chỉ là những nguyên tắc đạo đức trừu tượng. Đó là hàng rào bảo vệ nhân tính.
ĐIỀU RĂN THỨ NĂM: GIỚI HẠN MÀ KHÔNG QUYỀN LỰC NÀO ĐƯỢC PHÉP VƯỢT QUA
“Ngươi không được giết người” (Xh 20,13).
Giới răn ấy vang lên từ hàng ngàn năm trước, nhưng chưa bao giờ mất đi tính thời sự. Giữa một thế giới phát triển đến mức con người có thể thay thế những cơ quan bị suy yếu, thực hiện những ca ghép tạng phức tạp và cứu sống những bệnh nhân từng được xem là không còn hy vọng, giới răn ấy vẫn đặt ra một giới hạn tuyệt đối: Không được cố ý giết một người vô tội, dù để phục vụ một mục đích được cho là tốt đẹp.
Có những người có thể đặt câu hỏi: Nếu lấy nội tạng của một người có thể cứu được nhiều người khác, tại sao không làm?
Câu trả lời của luân lý Công giáo là: Bởi vì con người không phải một phương tiện. Giá trị của một người không được đo bằng số người mà thân xác họ có thể cứu sống. Không ai được phép quyết định rằng mạng sống của người này ít đáng được bảo vệ hơn mạng sống của người khác.
Một đứa trẻ đang nguy kịch không có ít phẩm giá hơn những bệnh nhân đang chờ ghép tạng. Một người nghèo không có ít quyền sống hơn người giàu. Một bệnh nhân bị tổn thương não nghiêm trọng nhưng chưa chết không thể bị đối xử như một người đã qua đời.
Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, trong diễn từ trước Hội nghị Quốc tế về Ghép tạng năm 2000, đã nhấn mạnh sự cần thiết phải có sự chắc chắn về mặt luân lý khi xác định tử vong. Ngài cũng nhìn nhận rằng tiêu chuẩn thần kinh về sự ngừng hoàn toàn và không thể đảo ngược mọi hoạt động của não, nếu được áp dụng nghiêm ngặt, không có vẻ mâu thuẫn với những yếu tố căn bản của nhân học Công giáo. Vì thế, không thể đơn giản nói rằng Giáo Hội bác bỏ mọi trường hợp hiến tạng sau khi được xác định chết não.
Vatican+1
Điều Giáo Hội đòi hỏi là sự tôn trọng tuyệt đối đối với sự thật về tình trạng sống hay chết của con người, sự tự do trong việc hiến tặng và việc không được trực tiếp gây ra cái chết của người hiến.
Đây chính là chiều sâu của luân lý Kitô giáo: Bảo vệ sự sống không có nghĩa là phản đối mọi tiến bộ y học. Trái lại, bảo vệ sự sống có nghĩa là đặt mọi tiến bộ y học dưới sự hướng dẫn của chân lý, công lý và tình yêu.
Một nền y học đánh mất lương tâm có thể trở nên nguy hiểm. Nhưng một nền y học được soi sáng bởi lương tâm là một trong những biểu hiện cao đẹp của lòng bác ái đối với con người đau khổ.
ĐỪNG ĐỂ NHỮNG GIỌT NƯỚC MẮT CHE KHUẤT SỰ THẬT, NHƯNG CŨNG ĐỪNG ĐỂ SỰ NGHI NGỜ GIẾT CHẾT LÒNG NHÂN ÁI
Tôi từng suy nghĩ rất nhiều về những giọt nước mắt của con người. Có những giọt nước mắt thật sự phát xuất từ lòng thương xót. Có những giọt nước mắt của người mẹ mất con, của người cha bất lực trước bệnh tật, của người bệnh đang chờ một cơ hội được sống. Nhưng cũng có thể có những giọt nước mắt được sử dụng để che đậy sự giả dối hoặc phục vụ những lợi ích không trong sáng.
Càng trải qua nhiều biến động của cuộc đời, người ta càng hiểu rằng không thể đánh giá một hành động chỉ qua những lời nói cảm động. Lương tâm đòi hỏi phải nhìn vào sự thật, động cơ, phương tiện và hậu quả của hành động ấy.
Nhưng điều đó cũng không cho phép chúng ta nghi ngờ tất cả mọi người, phủ nhận những nghĩa cử hiến tạng chân thành hoặc kết án những người đang ngày đêm cứu chữa bệnh nhân.
Có những cha mẹ, trong nỗi đau mất con không gì diễn tả nổi, đã lựa chọn trao tặng sự sống cho người khác bằng việc hiến tạng sau khi con mình thực sự qua đời. Nếu được thực hiện tự do, hợp pháp và đúng luân lý, nghĩa cử ấy đáng được trân trọng, chứ không phải bị xem như biểu hiện của sự suy đồi.
Cũng có những gia đình đang chờ một quả tim, một lá gan, một quả thận để người thân tiếp tục sống. Họ không phải là những người đáng bị lên án vì mong mỏi được chữa lành. Họ là những người đang đau khổ và cần được yêu thương.
Không thể bảo vệ phẩm giá người hiến bằng cách xem nhẹ phẩm giá người nhận. Cũng không thể bảo vệ người nhận bằng cách hy sinh quyền sống của người hiến.
Đức tin Công giáo mời gọi chúng ta nhìn cả hai phía bằng đôi mắt của Đức Kitô: thương xót người đau khổ, bảo vệ người yếu đuối, lên án điều ác và không để lòng bác ái bị biến thành một thứ hàng hóa.
MỘT XÃ HỘI XA RỜI THIÊN CHÚA CÓ THỂ ĐÁNH MẤT ĐIỀU GÌ?
Điều đáng sợ nhất của một xã hội không phải là thiếu những tòa nhà cao tầng, thiếu những con đường hiện đại hay thiếu những thành tựu khoa học. Điều đáng sợ nhất là khi con người đánh mất khả năng nhận ra phẩm giá của đồng loại.
Khi một người nghèo chỉ còn được nhìn qua khả năng mang lại lợi nhuận, khi một đứa trẻ chỉ còn được nhìn qua những bộ phận cơ thể, khi nỗi đau của một gia đình có thể trở thành cơ hội cho kẻ khác kiếm tiền, thì chính nền tảng đạo đức của xã hội đang bị đe dọa.
Một xã hội có thể xây hàng ngàn bệnh viện nhưng vẫn chưa thật sự văn minh nếu không bảo vệ được những bệnh nhân yếu thế. Một quốc gia có thể sở hữu những công nghệ y tế tiên tiến nhất nhưng vẫn chưa thật sự tiến bộ nếu người nghèo không được đối xử công bằng. Một nền khoa học có thể kéo dài tuổi thọ con người nhưng vẫn thất bại về luân lý nếu những thành tựu ấy được xây dựng trên sự bóc lột hoặc cái chết bị cố ý gây ra cho người vô tội.
Trong Tin Mừng, Chúa Giêsu đã đặt ra một câu hỏi có sức đánh động lương tâm mọi thời đại: “Vì được cả thế giới mà phải thiệt mất mạng sống, thì người ta nào có lợi gì?” (Mc 8,36).
Câu hỏi ấy không chỉ dành cho những cá nhân chạy theo tiền bạc. Nó cũng chất vấn một nền văn minh có nguy cơ đặt hiệu quả, lợi nhuận và quyền lực lên trên phẩm giá con người.
Chúng ta muốn cứu sống con người, nhưng không được quên rằng con người không chỉ là một cơ thể sinh học. Con người là một nhân vị có lý trí, tự do, lương tâm, tương quan và phẩm giá do Thiên Chúa ban tặng. Thân xác không phải món đồ phụ thuộc mà người ta có thể tùy tiện sử dụng. Thân xác là chiều kích thiết yếu của chính con người ấy.
Thánh Phaolô nhắc nhở rằng thân xác người tín hữu là đền thờ của Chúa Thánh Thần (x. 1 Cr 6,19). Vì thế, việc tôn trọng thân xác con người, cả khi sống lẫn sau khi qua đời, không chỉ là đòi hỏi của văn hóa hay luật pháp, nhưng còn là một bổn phận phát xuất từ đức tin.
Khi con người quên rằng mình được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa, họ có nguy cơ bắt đầu định giá nhau bằng tiền bạc. Khi con người quên rằng sự sống là hồng ân, họ có thể bị cám dỗ xem sự sống như một thứ tài sản để chiếm hữu. Và khi con người quên rằng mọi quyền lực đều phải phục vụ sự thiện, họ có thể dùng chính quyền lực ấy để hợp thức hóa bất công.
Đó là sự suy thoái mà người Kitô hữu không được phép thờ ơ.
GIÁO HỘI PHẢI LÀ TIẾNG NÓI CỦA NHỮNG NGƯỜI KHÔNG THỂ TỰ LÊN TIẾNG
Giữa những tranh luận về chính sách y tế, luật pháp và các khả năng của khoa học, Giáo Hội không có trách nhiệm thay thế giới chuyên môn trong những kết luận thuần túy kỹ thuật. Nhưng Giáo Hội có bổn phận nhắc nhớ những nguyên tắc luân lý không thể bị đem ra mặc cả.
Giáo Hội phải lên tiếng khi con người có nguy cơ bị bóc lột. Giáo Hội phải bảo vệ những người nghèo trước sự cưỡng ép của đồng tiền. Giáo Hội phải bảo vệ trẻ em trước những quyết định thiếu trách nhiệm. Giáo Hội phải đòi hỏi tính minh bạch khi những quyết định liên quan đến sự sống và cái chết được thực hiện.
Và Giáo Hội cũng phải nâng đỡ những bác sĩ đang sống đúng với lời thề nghề nghiệp, những gia đình đang hiến tặng bằng tình yêu chân thành, những bệnh nhân đang chờ được cứu sống và những nhà khoa học đang tận tâm phục vụ con người.
Tiếng nói của Giáo Hội không được chỉ là tiếng nói phản đối. Đó còn phải là tiếng nói của sự thật, của lòng thương xót và của những giải pháp có trách nhiệm.
Nếu có đề xuất mở rộng việc hiến mô, tạng sau khi chết não đối với người dưới 18 tuổi, xã hội có quyền và có trách nhiệm yêu cầu một cuộc thảo luận công khai, nghiêm túc, dựa trên bằng chứng. Phải làm rõ quy trình xác định tử vong ở trẻ em, điều kiện đồng ý hợp lệ, sự giám sát độc lập, việc bảo vệ gia đình nghèo, khả năng truy xuất nguồn gốc mô tạng, các biện pháp ngăn ngừa buôn bán người và trách nhiệm pháp lý đối với mọi sai phạm.
Và trên hết, cần phải có một nguyên tắc xuyên suốt: Không một lợi ích nào được quyền đặt cao hơn phẩm giá con người.
NẾU MỘT NGÀY ĐỒNG TIỀN QUYẾT ĐỊNH GIÁ TRỊ CỦA MỘT ĐỨA TRẺ, THÌ ĐÓ KHÔNG CÒN LÀ VĂN MINH
Tôi muốn kết thúc những suy tư này bằng hình ảnh một đứa trẻ đang ngủ trong vòng tay mẹ.
Đứa trẻ ấy có thể là con của một gia đình giàu có. Cũng có thể là con của một người công nhân, một người bán hàng rong hay một gia đình không đủ tiền trang trải cuộc sống. Em có thể khỏe mạnh hoặc đang phải chiến đấu với một căn bệnh hiểm nghèo. Em có thể được nhiều người biết đến hoặc chẳng ai ngoài gia đình nhớ tên.
Nhưng tất cả những khác biệt ấy không làm thay đổi giá trị của em trước mặt Thiên Chúa.
Em có phẩm giá vì em là một con người.
Em đáng được yêu thương vì em là một con người.
Em đáng được bảo vệ vì em là một con người.
Không phải vì em có thể mang lại điều gì cho xã hội. Không phải vì những bộ phận cơ thể của em có thể cứu sống người khác. Không phải vì cha mẹ em giàu hay nghèo. Không phải vì em có khả năng cống hiến hay không.
Giá trị của em không bắt đầu từ sự hữu dụng và cũng không kết thúc khi em không còn khả năng tự bảo vệ mình.
Đó là điều mà đức tin Kitô giáo không ngừng nhắc nhở: Thiên Chúa yêu thương con người không phải vì con người có ích cho Ngài, nhưng vì chính con người là thụ tạo được Ngài yêu thương.
Tôi không muốn một xã hội mà người mẹ nghèo phải sợ hãi khi đưa con đi chữa bệnh. Tôi không muốn một xã hội mà những gia đình đau khổ có thể bị dụ dỗ bằng tiền bạc để đánh đổi những quyết định hệ trọng. Tôi không muốn một xã hội mà sự tiến bộ của y học bị hoen ố bởi những đường dây trục lợi và sự vô cảm.
Nhưng tôi cũng không muốn một xã hội vì sợ hãi mà từ chối những nghĩa cử hiến tặng sự sống chân thành, hay vì thiếu phân định mà biến những người làm y tế tận tâm thành đối tượng của sự nghi kỵ.
Tôi mong một xã hội biết bảo vệ người hiến và người nhận, biết trân trọng bác ái và nghiêm trị tội ác, biết đặt khoa học dưới sự hướng dẫn của lương tâm, biết dành cho người nghèo sự bảo vệ không kém bất cứ ai.
Một xã hội mà trẻ em được chăm sóc vì các em đáng được sống, chứ không phải vì cơ thể các em có thể mang lại lợi ích.
Một xã hội mà người ta có thể tin tưởng trao thân nhân cho bệnh viện, bởi biết rằng ở đó mọi bệnh nhân đều được đối xử như một con người có phẩm giá.
Một xã hội mà khi khoa học đứng trước giới hạn luân lý, người ta đủ khiêm nhường để dừng lại và tự hỏi: Việc chúng ta có thể làm đã chắc là việc chúng ta được phép làm hay chưa?
Bởi vì không phải mọi điều khoa học có thể thực hiện đều đương nhiên đúng về mặt đạo đức. Không phải mọi điều được pháp luật cho phép đều tự động trở thành điều tốt. Và không phải mọi hành động được gọi là nhân đạo đều thật sự nhân đạo, nếu phương tiện thực hiện lại xâm phạm phẩm giá hoặc quyền sống của người vô tội.
HÃY CỨU NGƯỜI, NHƯNG ĐỪNG BAO GIỜ GIẾT NGƯỜI ĐỂ CỨU NGƯỜI. HÃY HIẾN TẶNG BẰNG TÌNH YÊU, NHƯNG ĐỪNG BAO GIỜ BIẾN SỰ HIẾN TẶNG THÀNH MUA BÁN. HÃY PHÁT TRIỂN Y HỌC, NHƯNG ĐỪNG BAO GIỜ ĐỂ KHOA HỌC ĐI TRƯỚC LƯƠNG TÂM ĐẾN MỨC CON NGƯỜI BỊ BỎ LẠI PHÍA SAU.
Và nếu phải chọn giữa một xã hội có thể cứu thêm nhiều người bằng những phương tiện bất chính và một xã hội quyết tâm bảo vệ sự sống bằng những phương tiện phù hợp luân lý, thì người Kitô hữu phải trung thành với sự thật rằng mục đích không thể biện minh cho phương tiện xấu.
Thiên Chúa là Chủ của sự sống. Con người là người quản lý có trách nhiệm, chứ không phải chủ nhân tuyệt đối của sự sống ấy.
Hôm nay, trước những vấn đề hệ trọng liên quan đến hiến tạng trẻ em, chúng ta không cần những lời kích động thiếu căn cứ, nhưng cần những lương tâm tỉnh thức. Không cần sự nghi ngờ mù quáng, nhưng cần sự giám sát nghiêm minh. Không cần những cuộc tranh cãi chỉ nhằm thắng thua, nhưng cần sự thật, công lý và lòng thương xót.
Bởi đến cuối cùng, câu hỏi không phải chỉ là chúng ta có thể lấy được bao nhiêu nội tạng để cứu người. Câu hỏi còn là: Trong hành trình cứu sống con người, chúng ta đã bảo vệ phẩm giá của từng con người đến mức nào?
Nếu một ngày nào đó, người ta có thể bình thản nói về thân xác trẻ thơ như nói về một loại hàng hóa, thì điều cần được cấp cứu không chỉ là những đứa trẻ đang gặp nguy hiểm, mà còn là lương tâm của cả xã hội.
Và nếu một ngày nào đó, tiền bạc được phép quyết định sự sống của những người không có khả năng tự vệ, thì đó không còn là chiến thắng của văn minh, mà là thất bại đau đớn của nhân tính.
ĐỪNG ĐỂ MỘT ĐỨA TRẺ PHẢI TRẢ GIÁ CHO LÒNG THAM CỦA NGƯỜI LỚN. ĐỪNG ĐỂ NƯỚC MẮT CỦA CHA MẸ TRỞ THÀNH CƠ HỘI KIẾM TIỀN CỦA BẤT CỨ AI. VÀ ĐỪNG ĐỂ MỘT NGÀY NÀO ĐÓ, NHÂN LOẠI PHẢI XẤU HỔ VÌ ĐÃ PHÁT TRIỂN ĐỦ KHÔN NGOAN ĐỂ THAY THẾ MỘT TRÁI TIM, NHƯNG LẠI KHÔNG CÒN ĐỦ LƯƠNG TÂM ĐỂ BẢO VỆ MỘT TRÁI TIM BÉ NHỎ.
Lạy Chúa Giêsu, Đấng đã ôm lấy các trẻ nhỏ và chúc lành cho các em, xin gìn giữ những người bé mọn trước sự dữ và lòng tham. Xin ban cho những người làm luật sự khôn ngoan, cho những người làm y tế lòng ngay thẳng, cho các bậc cha mẹ sự can đảm, và cho toàn xã hội một lương tâm không thể bị mua chuộc. Xin cho những thành tựu khoa học luôn phục vụ sự sống, cho những nghĩa cử hiến tặng luôn phát xuất từ tình yêu, và cho không một người vô tội nào bị hy sinh dưới danh nghĩa cứu chữa người khác.
Xin dạy chúng con biết nhận ra khuôn mặt Chúa nơi mỗi đứa trẻ yếu đuối, bởi điều chúng con làm cho một trong những người bé nhỏ nhất, là chúng con làm cho chính Chúa.
Lm. Anmai, CSsR.