SỐNG & CHẾT – Lm. Anmai, CSsR
Xin dạy chúng con biết đếm tháng ngày mình sống
Có những buổi sáng, ta thức dậy và nghĩ ngay đến những việc phải làm. Điện thoại hiện lên những tin nhắn chưa trả lời. Cuốn lịch nhắc một cuộc hẹn. Trong đầu ta là chuyện cơm áo, sức khỏe, gia đình, công việc, tiền bạc, những bổn phận hôm nay và những dự định cho nhiều năm tới. Ta tính xem bao giờ sửa lại căn nhà, bao giờ trả hết một món nợ, bao giờ con cái ổn định, bao giờ mình có thể nghỉ ngơi. Ta lên kế hoạch cho một chuyến đi, một công trình, một ngày mừng kỷ niệm. Việc lên kế hoạch cho thấy ta muốn sống có trách nhiệm. Tuy nhiên, giữa bao ngày tháng được ghi thật rõ trong sổ, có một ngày không ai tự ghi được: ngày cuối cùng của đời mình. Ta biết ngày ấy có thật, nhưng không biết nó ở đâu trong cuốn lịch.
Sự thật đó thường bị ta đẩy ra xa. Ta bảo mình còn trẻ. Hoặc tuy không còn trẻ, ta vẫn tự nhủ còn nhiều việc chưa xong, nên chắc hẳn mình còn thời gian. Ta nhìn một người vừa qua đời và thấy thương, rồi trở lại với nhịp sống quen thuộc. Ta đứng trước một đám tang, nghe những lời cầu nguyện, nhìn người thân của họ khóc, bỗng thấy cuộc đời mong manh. Nhưng vài ngày sau, các công việc lại cuốn ta đi. Ta không phải là người vô tâm. Chỉ là con người khó sống lâu trong ý thức rằng mình hữu hạn. Ta cần làm việc, cần hy vọng, cần tiếp tục xây dựng cuộc đời. Dẫu vậy, nếu chẳng bao giờ dừng lại để nghĩ đến ngày cuối, ta rất dễ sống như thể ngày hôm nay không quý, như thể người bên cạnh mình sẽ luôn còn đó, như thể mọi lời yêu thương đều có thể nói muộn hơn.
Lời Chúa không nhắc ta về cái chết để làm ta mất niềm vui sống. Lời Chúa muốn cứu ta khỏi một cách sống hời hợt. Có người sợ nói đến cái chết vì nghĩ chỉ cần nhắc đến nó, bầu khí sẽ trở nên nặng nề. Nhưng một người biết đời mình hữu hạn vẫn có thể cười rất tươi, làm việc rất hăng say, yêu gia đình rất sâu đậm. Thậm chí, người ấy có thể vui cách chân thật hơn, bởi họ biết trân trọng những điều đang có. Một bữa cơm bình thường bỗng đáng quý. Một cuộc trò chuyện không bị điện thoại chen ngang trở nên đáng nhớ. Tiếng cười của một đứa trẻ, bước chân chậm của cha mẹ già, sự hiện diện của một người bạn trung thành: tất cả đều là ân huệ. Ta chỉ thường nhận ra điều ấy rất rõ khi có nguy cơ mất đi.
Sách Giảng viên nói với người trẻ: hãy vui hưởng tuổi thanh xuân, nhưng hãy nhớ đến Đấng Tạo Hóa khi còn trẻ, trước khi những ngày sức lực suy giảm kéo đến. Rồi sách dùng những hình ảnh giàu sức gợi để nói về tuổi già và sự kết thúc của đời người: ánh sáng nhạt dần, thân thể không còn vững, những điều từng dễ dàng trở nên khó khăn, và bụi đất trở về với đất (x. Gv 11,9–12,7). Lời ấy không chống lại tuổi trẻ, vẻ đẹp, sức khỏe hay niềm vui. Nó đặt tất cả trong mối tương quan với Thiên Chúa. Hãy vui, nhưng đừng quên ai đã ban cho mình sự sống. Hãy xây dựng tương lai, nhưng đừng đánh mất linh hồn trong lúc xây dựng. Hãy yêu những điều tốt đẹp của trần gian, nhưng đừng bắt chúng gánh lấy sự vô tận mà chỉ Thiên Chúa mới có thể trao ban.
Khi còn khỏe, ta rất dễ nghĩ sức khỏe là chuyện hiển nhiên. Buổi sáng đứng dậy được, tự mình rửa mặt, đi lại, ăn uống, làm việc, ta ít khi thấy đó là một phép lạ thường ngày. Cho đến lúc một cơn bệnh làm ta phải nhờ người khác đỡ ngồi dậy; một tai nạn khiến bước chân quen thuộc trở nên khó nhọc; một đêm mất ngủ dài làm ta chỉ ước được nghỉ yên. Lúc ấy, những điều ta từng xem là bình thường bỗng trở thành điều quý giá. Biết mình hữu hạn không có nghĩa là ngày nào cũng tưởng tượng đến bệnh tật. Nó có nghĩa là ngay khi còn khỏe, ta biết cảm ơn Chúa vì sức khỏe ấy và dùng nó để làm điều lành. Đôi tay đang mạnh có thể nâng đỡ người yếu. Đôi chân còn đi được có thể bước đến với người cô đơn. Giọng nói còn rõ có thể cất lên một lời dịu dàng. Một ngày nào đó, có thể ta sẽ muốn làm những việc ấy mà không còn sức. Vậy thì hôm nay là lúc để bắt đầu.
Thánh vịnh cầu xin: “Xin dạy chúng con đếm tháng ngày mình sống, ngõ hầu tâm trí được khôn ngoan” (x. Tv 89[90],12). Người cầu nguyện không xin biết chính xác mình còn bao nhiêu ngày. Người xin một trái tim biết sống. Có người sống rất lâu nhưng những năm tháng trôi qua trong cay đắng, ích kỷ và khép kín. Có người không được sống lâu như gia đình mong ước, nhưng sự hiện diện của họ để lại tình thương, lòng quảng đại và ánh sáng cho nhiều người. Ta không được quyền đo giá trị một đời người chỉ bằng số năm họ đã sống. Mỗi đời sống là một mầu nhiệm trước mặt Chúa. Lời Thánh vịnh mời ta dùng thời giờ được trao một cách khôn ngoan, bởi ngày tháng trôi đi không trở lại.
Ta thử nghĩ đến cách mình thường tiêu một ngày. Có những việc cần thiết: làm ăn, chăm sóc nhà cửa, học hành, chữa bệnh, giải quyết những trách nhiệm không thể bỏ. Nhưng bên cạnh đó còn có biết bao điều lấy đi thời gian và sự bình an của ta. Ta có thể dành hàng giờ để giận một câu nói, nghĩ đi nghĩ lại một chuyện đã qua, hoặc theo dõi cuộc sống của người khác rồi thấy đời mình thiếu thốn. Ta có thể thắng một cuộc tranh cãi trên mạng mà bước ra khỏi đó với lòng nặng trĩu. Ta có thể tất bật cả ngày, đến tối vẫn không có nổi vài phút thật sự ở bên người thân. Khi xin Chúa dạy đếm tháng ngày, ta cũng xin Người dạy phân biệt: điều gì phải làm hôm nay, điều gì có thể buông xuống, và ai đang cần tình thương của ta hơn những việc cứ đòi ta chú ý.
Có một kiểu trì hoãn rất âm thầm. Ta thường trì hoãn điều quan trọng vì nó không gây tiếng động. Công việc có hạn chót thì ta nhớ. Hóa đơn đến ngày phải trả thì ta nhớ. Nhưng lời xin lỗi không có hạn chót ghi trên giấy. Cuộc thăm viếng một người bệnh không tự hiện lên bằng tiếng chuông nhắc. Một đứa trẻ muốn cha mẹ nghe chuyện ở trường có khi chẳng dám nhắc lần thứ hai. Người lớn tuổi chờ một cuộc điện thoại thường nói rằng mình vẫn ổn, để con cháu khỏi bận lòng. Bởi vậy, nếu ta chỉ làm những gì thúc giục mạnh nhất, ta có thể bỏ quên những gì đáng quý nhất. Tình yêu nhiều khi cần ta chủ động dành chỗ cho nó.
Ta cũng hay trì hoãn việc trở về với Chúa. Ta nói: “Khi nào công việc nhẹ hơn, con sẽ cầu nguyện đều.” Nhưng hết việc này lại có việc khác. Ta nói: “Khi nào tâm trí bình an, con sẽ ngồi thinh lặng trước Chúa.” Nhưng có khi chính nhờ đến với Chúa mà lòng mới dần bình an. Ta nói: “Để sau này, khi lớn tuổi, con sẽ nghĩ nhiều hơn đến đời sống thiêng liêng.” Nhưng ngày hôm nay mới là ngày ta đang thực sự có. Một lời cầu nguyện vụng về hôm nay quý hơn lời cầu nguyện tuyệt đẹp mà ta chỉ dự định sẽ đọc vào một ngày xa xôi. Chúa không chờ ta hoàn hảo mới cho ta đến gần. Người đón nhận ta ngay trong tình trạng hiện tại: bận rộn, phân tâm, mệt mỏi, có khi chẳng biết mở lời ra sao.
Nghĩ đến sự chết còn làm rõ một điều khác: ta thường tưởng mình có thể kiểm soát mọi sự. Ta lên kế hoạch, phòng ngừa, chữa trị, tiết kiệm và chuẩn bị. Đó là những việc tốt. Chăm sóc sự sống là trách nhiệm Chúa trao. Nhưng có những biến cố không hỏi ý ta trước khi bước vào nhà. Một kết quả khám bệnh, một cú điện thoại giữa đêm, một tai nạn, một lần sức khỏe của người thân đổi khác: chỉ trong khoảnh khắc, thứ tự ưu tiên mà ta từng tin là vững chắc có thể thay đổi. Ta hiểu rằng đời sống không nằm trọn trong tay mình. Sự thật ấy làm ta khiêm tốn. Ta vẫn làm hết sức điều cần làm, đồng thời học phó thác điều vượt ngoài khả năng của mình cho Thiên Chúa.
Trong Tin Mừng hôm nay, đám đông đang bỡ ngỡ trước những việc Đức Giêsu làm. Họ nhìn thấy quyền năng của Thiên Chúa hoạt động nơi Người. Các môn đệ cũng ở đó, nghe tiếng người ta kinh ngạc về Thầy mình. Có thể các ông cảm thấy hãnh diện, hy vọng, phấn chấn. Giữa bầu khí ấy, Đức Giêsu nói một điều hoàn toàn khác với điều người ta đang chờ đợi: “Phần anh em, hãy lắng tai nghe cho kỹ những lời sau đây: Con Người sắp bị nộp vào tay người đời.” Các ông không hiểu. Lời ấy đối với các ông còn bí ẩn, và các ông sợ không dám hỏi lại Người (x. Lc 9,43b-45).
Đức Giêsu biết các môn đệ đang nhìn vào những việc kỳ diệu. Người không phủ nhận những điều ấy. Nhưng Người muốn các ông nghe cả điều khó nghe. Nếu chỉ nhìn thấy những lúc đám đông thán phục, các môn đệ sẽ chưa hiểu con đường của Thầy. Người yêu thương, chữa lành và loan báo Nước Thiên Chúa; Người cũng sẽ bước vào cuộc Thương Khó. Người bảo họ nghe cho kỹ vì những lời ấy cần ở lại trong lòng họ, ngay cả khi lúc đó họ chưa thể hiểu hết. Một ngày kia, khi đối diện với thập giá, họ sẽ nhớ rằng Thầy đã không đi vào đau khổ một cách vô thức. Người đã nói với họ. Người đã cố chuẩn bị cho họ đón nhận một con đường khác với những gì họ từng tưởng tượng.
Các môn đệ sợ không dám hỏi. Chi tiết ấy rất gần với kinh nghiệm của chúng ta. Có những sự thật ta muốn biết, nhưng khi sự thật đứng trước mặt, ta lại lùi bước. Ta muốn tin rằng người thân sẽ luôn khỏe mạnh. Ta muốn giữ hình ảnh gia đình mình mãi như hiện tại. Ta muốn đời sống đức tin luôn có ánh sáng và niềm vui. Khi nỗi đau xuất hiện, ta không biết phải hỏi Chúa thế nào. Ta có thể âm thầm nghĩ: “Nếu Chúa thương con, sao chuyện này lại xảy ra?” Rồi chính câu hỏi ấy làm ta sợ. Ta sợ mình thiếu đức tin. Ta sợ người khác nghe thấy sẽ bảo mình không biết phó thác. Vì thế ta im lặng, trong khi lòng đầy tiếng kêu.
Tin Mừng kể lại nỗi sợ của các môn đệ để ta nhận ra Chúa đã kiên nhẫn với họ, và Người cũng kiên nhẫn với ta. Có thể hôm nay ta chưa hiểu vì sao gia đình mình phải đi qua một thử thách. Ta không cần giả vờ đã hiểu. Ta có thể thưa: “Lạy Chúa, con đang sợ.” Ta có thể nói: “Con tin Chúa, nhưng con đang rất đau.” Ta có thể kể với Người rằng mình nhớ một người đã mất đến mức nào, rằng có những đêm mình không ngủ được, rằng có những lời cầu xin tưởng như chỉ gặp thinh lặng. Lời cầu nguyện chân thành không làm Chúa xa ta. Trong những giờ tối, một câu nói thật từ đáy lòng có thể là bước đầu của một cuộc gặp gỡ sâu hơn với Người.
Đức Giêsu đã đi vào chính điều con người sợ nhất. Người không chỉ đứng trước nấm mồ để giảng về sự sống. Người đã chịu chết. Người biết thân xác đau đớn, biết bị phản bội và bỏ rơi, biết giờ phút mọi bảo đảm quen thuộc như tan đi. Vì thế, khi ta bước vào nhà thương, đi qua một nghĩa trang, hay ngồi trong căn phòng vừa thiếu vắng người mình yêu, ta có thể hướng về một Đấng hiểu nỗi đau từ bên trong. Người không yêu ta từ một khoảng cách an toàn. Người đã mang thân phận con người và đi trọn con đường ấy.
Đứng trước sự chết, lời giải thích thường không đủ. Khi một người mẹ mất con, không có bài nói nào có thể làm vết thương lập tức khép lại. Khi một người già vừa mất bạn đời đã cùng chung sống mấy chục năm, ta không thể bảo họ hãy thôi buồn chỉ bằng vài câu đạo đức. Khi một người trẻ nghe tin bệnh nặng, họ cần được chữa trị, chăm sóc, lắng nghe và yêu thương; họ cũng có thể cần thời gian để đặt những câu hỏi rất đau trước Chúa. Đức tin không biến con tim thành đá. Đức tin giúp ta mang con tim đang đau đến với Đức Kitô, và giúp cộng đoàn ở lại bên nhau khi không ai tìm được lời nào thích hợp.
Thánh Phaolô công bố rằng Đức Kitô đã tiêu diệt sự chết và làm sáng tỏ sự sống bất diệt nhờ Tin Mừng (x. 2 Tm 1,10). Lời ấy phát xuất từ biến cố Phục Sinh. Đức Giêsu đã chết, và Chúa Cha đã cho Người sống lại. Người vẫn sống; vì thế, niềm hy vọng Kitô giáo có một nền tảng vững chắc nơi Người. Chúng ta không biết tất cả những gì sẽ diễn ra ở bên kia cái chết. Nhưng ta biết Đấng mình tin đã bước qua cái chết. Người là lý do để ta tiếp tục cầu nguyện cho những người đã ra đi, tiếp tục tin vào lòng thương xót Chúa, và tiếp tục sống hôm nay trong hy vọng.
Niềm hy vọng Phục Sinh không bắt ta phải chối bỏ nước mắt. Có những ngày một bài hát cũ cũng làm ta khóc. Một chiếc áo còn treo trong tủ, một chiếc ghế trống, một món ăn người ấy thích, một ngày kỷ niệm đã đến: tất cả có thể đánh thức nỗi nhớ. Có khi sau nhiều tháng tưởng lòng đã yên, nỗi đau lại trở về rất mạnh. Ta không cần xấu hổ vì điều đó. Ta đã yêu một con người cụ thể, với gương mặt, giọng nói và những thói quen cụ thể. Sự vắng mặt của họ tất nhiên sẽ đau. Ta có thể vừa khóc vừa cầu nguyện. Có thể vừa nhớ thương vừa tin tưởng. Có thể nói: “Lạy Chúa, xin đón nhận người con yêu,” rồi thêm: “Xin nâng đỡ con, vì hôm nay con nhớ người ấy quá.”
Khi một gia đình có người hấp hối, những việc rất nhỏ trở nên lớn lao. Có người cần một bàn tay nắm lấy tay mình. Có người muốn nghe con cháu nói rằng họ được yêu thương. Có người mong được làm hòa với một người thân nhưng không biết phải bắt đầu. Có người không còn nói được, nhưng vẫn có thể cảm nhận sự hiện diện và lời cầu nguyện của gia đình. Ở bên người ấy là một việc thánh thiện. Ta có thể chăm sóc thân thể họ bằng tất cả khả năng mình có, tôn trọng phẩm giá của họ, giúp họ gặp linh mục và lãnh nhận các bí tích khi thích hợp. Ta có thể tạo một không gian bình an để những lời quan trọng được nói ra: lời cảm ơn, lời xin lỗi, lời tha thứ, lời phó thác.
Có khi người nhà tránh nói về sự thật vì quá sợ. Ai cũng muốn bảo vệ người mình yêu khỏi nỗi buồn, trong khi chính họ cũng đang hoang mang. Mỗi hoàn cảnh cần sự tế nhị và khôn ngoan. Nhưng sự hiện diện chân thành luôn quý. Người bệnh không chỉ là một chẩn đoán hay một việc phải lo; họ vẫn là cha, mẹ, anh, chị, em, là người mang cả một lịch sử tình yêu và ký ức. Hãy gọi họ bằng tên thân quen. Hãy hỏi họ còn điều gì muốn chia sẻ. Hãy để họ biết gia đình ở bên. Có những lúc ta không thể làm cho bệnh tật biến mất, nhưng ta có thể làm cho người bệnh không phải chịu đựng trong cô độc.
Sau khi một người qua đời, sự nâng đỡ của cộng đoàn cũng cần kéo dài. Trong những ngày tang lễ, nhà thường đông người. Ai cũng đến thăm, chia buồn, cùng cầu nguyện. Rồi mọi người trở về với công việc. Người ở lại bắt đầu đối diện sự vắng mặt trong những giờ rất bình thường: sáng thức dậy không còn nghe tiếng gọi quen, chiều về không còn thấy người ấy ngồi ở chỗ cũ. Lúc đó, một cuộc điện thoại sau vài tuần, một lần rủ đi lễ, một bữa cơm cùng ăn, một người chịu nghe họ kể lại kỷ niệm có thể trở thành nguồn an ủi lớn. Ta không cần luôn tìm câu gì đặc biệt để nói. Có khi lòng thương xót mang hình dáng một người âm thầm ngồi lại.
Người biết suy nghĩ về ngày cuối của mình cũng sẽ thay đổi cách cư xử trong gia đình. Ta thường lịch sự với người ngoài, nhưng dễ buông lời gắt gỏng với người thân, vì nghĩ họ sẽ hiểu và sẽ bỏ qua. Ta có thể cảm ơn một người giúp mình việc nhỏ ở ngoài đường, nhưng quên cảm ơn người nấu cơm, giặt áo, làm việc mỗi ngày cho gia đình. Ta có thể dành hết kiên nhẫn cho công việc, về nhà chỉ còn sự mệt mỏi. Dĩ nhiên ai cũng có lúc kiệt sức. Nhưng khi nhớ rằng thời gian ở bên nhau không vô hạn, ta sẽ muốn bớt làm đau nhau vì những chuyện có thể nói bằng giọng dịu hơn.
Một người cha có thể nghĩ mình yêu con bằng cách lao động vất vả để con có điều kiện tốt hơn. Điều đó đúng và đáng quý. Nhưng con cũng cần nghe cha hỏi: “Hôm nay con thế nào?” Một người mẹ có thể lo cho gia đình từng bữa ăn, từng món đồ, mà quên chăm sóc chính sức khỏe và tâm hồn mình. Bà cũng cần được nghỉ ngơi, được lắng nghe, được người khác chăm sóc. Con cái có thể nghĩ cha mẹ biết mình yêu các ngài, nên chẳng cần nói. Nhưng một lời hỏi thăm, một cuộc về thăm, một câu cảm ơn có thể làm ngày của cha mẹ sáng lên. Biết đời sống hữu hạn không khiến ta hoảng hốt làm mọi điều cùng lúc. Nó giúp ta chọn một cử chỉ yêu thương cụ thể để thực hiện hôm nay.
Cũng có những mối quan hệ đang mang vết thương. Có người không nói chuyện với anh chị em ruột nhiều năm. Có người thấy khó nhìn mặt cha hoặc mẹ vì những chuyện cũ. Có vợ chồng sống chung một nhà mà lòng đã xa nhau. Ta không thể giản lược những nỗi đau phức tạp bằng câu: “Sắp chết rồi thì làm hòa đi.” Có tổn thương cần được nhìn nhận nghiêm túc; có người cần được bảo vệ khỏi tiếp tục bị làm hại. Nhưng ngay cả khi chưa thể gần nhau như trước, ta vẫn có thể bắt đầu tìm một con đường của sự thật và lòng thương xót. Ta có thể ngừng kể lại câu chuyện chỉ để nuôi cơn giận. Ta có thể nhìn nhận phần sai của mình. Ta có thể cầu xin Chúa chữa lành điều mình chưa đủ sức chữa lành. Khi điều kiện cho phép, ta có thể mở một cuộc trò chuyện chân thành.
Xin lỗi là một trong những việc con người thường trì hoãn nhất. Ta chờ đến khi đối phương bớt giận. Ta chờ một dịp thuận tiện. Ta chờ họ xin lỗi trước, vì nghĩ lỗi của họ lớn hơn. Rồi ngày tháng đi qua. Trong khi đó, lời xin lỗi không làm ta nhỏ đi. Nó nói rằng mối tương quan này quý hơn việc ta phải luôn đúng. “Tôi đã làm bạn đau. Tôi xin lỗi.” Một câu như thế không xóa lập tức hậu quả, nhưng nó có thể mở một cánh cửa. Và nếu hôm nay chưa thể nói thành lời, ít nhất ta có thể bắt đầu bằng việc thôi tự bào chữa trước lương tâm mình.
Biết mình sẽ chết còn dạy ta nhìn lại thứ ta đang tích lũy. Ta cần tiền để nuôi sống gia đình, cần nhà cửa để che mưa nắng, cần sự ổn định để chăm sóc người mình có trách nhiệm. Nhưng nếu tất cả sức lực chỉ dành cho việc có thêm mà chẳng bao giờ biết đủ để sống, ta có thể đánh đổi những năm tháng đẹp nhất lấy một điều mình không kịp hưởng cùng ai. Đến cuối đời, ta không mang theo được những thứ đã chất đầy trong nhà. Điều ấy không làm lao động mất giá trị. Nó mời ta hỏi lao động đang phục vụ điều gì. Công việc có giúp ta yêu thương có trách nhiệm hơn không? Những gì ta sở hữu có trở thành cơ hội để chia sẻ không? Thành công có làm lòng ta rộng hơn, hay chỉ khiến ta sợ mất nhiều hơn?
Tất nhiên, không phải ai cũng có quyền lựa chọn nhịp sống dễ dàng. Có người phải làm nhiều giờ để đủ tiền nuôi con. Có người vừa đi làm vừa chăm cha mẹ bệnh. Có người sống trong áp lực đến mức nghe lời khuyên “hãy chậm lại” cũng thấy xa vời. Chúa thấy những gánh nặng ấy. Sống khôn ngoan không đòi mọi người phải có một lịch sinh hoạt giống nhau. Đôi khi, giữa một ngày đầy việc, điều ta có thể làm chỉ là dâng lên Chúa một lời nguyện ngắn, nhắn cho người thân một câu dịu dàng, hoặc tự cho mình vài phút nghỉ ngơi mà không thấy có lỗi. Tình yêu có thể bắt đầu từ những cử chỉ nhỏ trong một hoàn cảnh rất chật vật.
Cũng vậy, khi nói “hãy sống hôm nay”, ta không có ý bảo người đau khổ phải vui lên ngay. Có những ngày, sống hôm nay đã là một cố gắng lớn. Một người đang trầm buồn có thể chỉ đủ sức thức dậy, ăn một bữa, và nhờ ai đó ở bên. Một người vừa mất người thân có thể chưa nghĩ nổi đến tương lai. Một người bệnh nặng có thể phải dùng toàn bộ sức lực để đi qua ngày điều trị. Với họ, lời Chúa về ngày hôm nay có thể là một lời rất hiền: con chỉ cần bước một bước; hãy để người khác giúp con; Chúa vẫn ở cùng con trong giờ phút này. Giá trị của một ngày không được đo bằng số việc đã hoàn thành.
Nhiều người còn mang một nỗi sợ khác: sợ khi chết mình chưa đủ tốt để gặp Chúa. Nỗi sợ ấy có thể thúc đẩy ta hoán cải, nhưng cũng có thể đè nặng đến mức làm ta quên lòng thương xót của Người. Đời sống Kitô hữu là một hành trình trở về mỗi ngày. Ta không tự cứu mình bằng cách tạo ra một bản thành tích hoàn hảo. Ta tin vào Đức Giêsu Kitô, Đấng đã chịu chết và sống lại để mở đường cho ta đến với Chúa Cha. Vì vậy, nhớ đến ngày cuối không dẫn ta đến tuyệt vọng. Nó thúc giục ta đừng chần chừ với ơn hoán cải: hãy đến với bí tích Hòa Giải; hãy sửa điều sai có thể sửa; hãy trao cho Chúa tội lỗi mình vẫn cố giấu; hãy bắt đầu lại khi còn có hôm nay.
Trong Thánh lễ, cộng đoàn tưởng niệm cuộc Vượt Qua của Đức Kitô. Ta đem đến bàn thờ cả niềm vui lẫn nước mắt, cả những người đang hiện diện lẫn những người đã ra đi mà ta nhớ thương. Khi cầu nguyện cho người quá cố, ta phó thác họ cho Thiên Chúa giàu lòng thương xót. Khi rước Mình Thánh Chúa, ta đón nhận Đấng đã trao ban mạng sống vì ta. Những cử hành ấy nuôi dưỡng niềm hy vọng cho đời sống thường ngày. Ta bước ra khỏi nhà thờ để tiếp tục chăm sóc người đau yếu, làm hòa, sống lương thiện và yêu thương. Niềm tin vào sự sống đời đời càng cần được diễn tả bằng tình yêu trong đời hiện tại.
Có thể một lúc nào đó ta sẽ tự hỏi: “Nếu biết hôm nay là ngày cuối, tôi sẽ làm gì?” Câu hỏi ấy có thể hữu ích, nhưng ta không cần biến mỗi ngày thành một cuộc chạy đua gấp gáp. Ta vẫn phải nấu ăn, làm việc, giặt giũ, đưa con đi học, trả lời những việc bình thường. Chúa gặp ta ngay trong đời sống bình thường ấy. Một ngày cuối được sống với tình yêu cũng có thể là một ngày rất giản dị: ở bên gia đình, hoàn thành một việc được giao, nói lời biết ơn, cầu nguyện, nghỉ ngơi. Điều quan trọng là đừng để tâm hồn mình vắng mặt khỏi chính cuộc đời mình đang sống.
Hãy thử dành vài phút nhìn quanh. Ai đang ở gần ta mà ta đã lâu không thật sự nhìn vào mắt? Ai đã chăm sóc ta suốt thời gian qua nhưng chưa được nghe một lời cảm ơn? Ai đang bệnh mà ta vẫn định “hôm nào rảnh sẽ ghé”? Ai đang cần một lời xin lỗi? Ai đã qua đời mà ta có thể nhớ đến trong lời cầu nguyện tối nay? Và chính ta đang mang nỗi buồn nào chưa dám nói với Chúa? Những câu hỏi ấy không nhằm chất thêm gánh nặng. Chúng mở đường cho tình yêu đi từ ý nghĩ sang hành động.
Hôm nay, nếu còn cha mẹ, hãy quan tâm đến các ngài theo cách hoàn cảnh cho phép. Nếu còn một người bạn đã lâu không gặp, hãy hỏi thăm. Nếu còn một đứa trẻ muốn kể chuyện, hãy đặt điện thoại xuống và nghe nó nói. Nếu còn người bệnh cần được thăm, hãy đến hoặc tìm cách gửi cho họ biết họ không bị quên. Nếu có một lời phải nói để hàn gắn, hãy bắt đầu tìm lúc thích hợp. Nếu trong lòng có một vết thương chưa lành, hãy xin Chúa dẫn mình đến sự trợ giúp và sự bình an. Không ai biết mình còn bao nhiêu ngày; nhưng ngày hôm nay đang ở trong tay ta.
Rồi sẽ đến lúc chính ta phải buông những điều đã quen thuộc. Khi ấy, điều nâng đỡ ta sâu xa nhất sẽ không phải cảm giác mình đã kiểm soát được mọi chuyện, vì không ai làm được điều đó. Ta sẽ cần lòng thương xót của Chúa. Ta sẽ cần phó thác bản thân cho Đức Kitô, Đấng đã đi trước ta qua sự chết. Cho đến khi ngày ấy đến, ta được mời gọi sống: sống với lòng biết ơn, sống có trách nhiệm, sống tỉnh thức, sống trong tình yêu. Ta không cần biết hết con đường phía trước mới có thể bước đi hôm nay. Ta chỉ cần nắm lấy bàn tay Chúa và trung thành với bước chân đang được trao.
Lạy Chúa, có những ngày con quên đời mình mong manh. Con để những điều nhỏ bé chiếm hết tâm trí và dành quá ít chỗ cho người con yêu. Có những lời cảm ơn con đã nghĩ trong đầu mà chưa nói ra. Có những lời xin lỗi con đã chuẩn bị nhiều lần rồi lại giữ lại. Có những người con định thăm, những cuộc điện thoại con định gọi, những giờ cầu nguyện con định bắt đầu, nhưng con cứ chờ một ngày khác. Xin Chúa dạy con biết đếm tháng ngày mình sống, để con đón nhận ngày hôm nay như một ân huệ.
Xin cho con biết vui với những điều tốt lành Chúa ban mà không xem chúng là điều đương nhiên. Xin cho con chăm sóc thân thể và tâm hồn mình, đồng thời biết để ý đến những người đang yếu mệt. Xin cho con đủ khiêm tốn để nhận lỗi, đủ can đảm để làm hòa, đủ kiên nhẫn để lắng nghe và đủ dịu dàng để ở bên người đau khổ. Khi con không hiểu con đường Chúa dẫn, xin cho con dám hỏi, dám cầu nguyện và dám tin rằng Chúa vẫn gần con.
Xin Chúa ở với những người đang hấp hối, với những ai phải đối diện bệnh tật trong cô đơn, với các gia đình đang thức bên giường người thân. Xin đón nhận những người đã qua đời trong lòng thương xót của Chúa. Xin an ủi người ở lại, nhất là khi những ngày đông người thăm viếng đã qua và họ phải trở về với căn nhà vắng lặng. Xin làm cho cộng đoàn chúng con biết nâng đỡ nhau bằng sự hiện diện chân thành.
Và khi đến ngày cuối của đời con, xin cho con được phó thác tất cả vào tay Chúa. Cho đến ngày ấy, xin giúp con sống trọn ngày hôm nay: làm điều lành con có thể làm, yêu thương người con có thể gặp, nói lời con cần nói, và trở về với Chúa mỗi khi con lạc bước. Con tin Đức Giêsu Kitô đã chết và đã sống lại. Xin cho niềm hy vọng ấy soi sáng những ngày con đang sống và nâng đỡ con trong giờ phút cuối cùng. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.