KHI CON CHỌN TƯƠNG LAI, CON CÓ CÒN CHỌN ĐIỀU THIỆN? – Lm. Anmai, CSsR

KHI CON CHỌN TƯƠNG LAI, CON CÓ CÒN CHỌN ĐIỀU THIỆN?
Có những cha mẹ rất vui khi nghe con nói: “Con muốn thành công.” Đứa con ấy học hành chăm chỉ, biết đặt mục tiêu, biết tìm cơ hội, biết nghĩ đến một đời sống ổn định. Cha mẹ có lý do để mừng. Nhưng đôi khi, giữa những cuộc trò chuyện về ngành học, công việc, thu nhập, nơi ở và người sẽ kết hôn, có một câu hỏi rất ít khi được đặt ra: “Con muốn trở thành người như thế nào?” Một người trẻ có thể biết rất rõ mình muốn làm nghề gì mà vẫn chưa biết mình muốn sống vì điều gì. Em có thể tính được học phí của một khóa học, mức lương của một công việc, giá của một căn hộ, nhưng chưa từng ngồi xuống để hỏi lòng mình: “Nếu có tất cả những điều ấy mà đánh mất sự ngay thẳng, lòng thương người và khả năng yêu thương, tôi có thực sự có một tương lai tốt đẹp không?”
Người trẻ hôm nay lớn lên giữa vô vàn lời mời gọi. Có lời khuyên chân thành của cha mẹ, có kỳ vọng của thầy cô, có hình ảnh thành công trên mạng xã hội, có áp lực từ bạn bè, có nỗi lo về tiền bạc và cả ước muốn rất chính đáng là được sống cuộc đời của mình. Nói với các em về giá trị vì thế không thể chỉ là đưa ra vài nguyên tắc rồi đòi các em vâng theo. Người lớn cần bước vào thế giới mà các em đang sống, lắng nghe những điều các em sợ, những điều các em mong, những câu hỏi các em chưa dám nói. Có em chọn ngành học vì yêu thích. Có em chọn vì cha mẹ đã hy sinh quá nhiều nên không nỡ làm cha mẹ thất vọng. Có em muốn đi xa vì cần trưởng thành. Có em muốn đi xa vì ở nhà chưa bao giờ được lắng nghe. Có em nói mình không cần tôn giáo nữa, nhưng phía sau câu nói ấy là một đời sống đức tin chưa từng được giúp lớn lên, hoặc một vết thương với người mang danh nghĩa đạo đức. Nếu không hiểu câu chuyện của từng đứa con, lời định hướng dễ trở thành mệnh lệnh, và đứa con chỉ học cách im lặng cho qua.
Chủ nghĩa cá nhân thường đến với người trẻ bằng một lời hứa rất hấp dẫn: “Đời con là của con. Con không phải bận tâm đến ai.” Trong lời hứa ấy có một phần sự thật. Con cái không phải bản sao của cha mẹ. Các em có quyền khám phá năng lực, bày tỏ suy nghĩ, chọn con đường phù hợp với ơn gọi của mình. Một người trẻ cần trưởng thành để có thể nói tiếng “con muốn” một cách thành thật. Nhưng nếu từ đó em đi đến chỗ tin rằng không ai khác có quyền hiện diện trong các quyết định của mình, tự do sẽ dần trở nên cô độc. Khi mọi mối liên hệ chỉ còn được cân đo bằng câu hỏi “Người này có ích gì cho tôi?”, con người có thể có nhiều lựa chọn mà vẫn thấy đời mình chật hẹp.
Một đứa con có thể nói: “Con phải sống cho bản thân.” Cha mẹ đừng vội coi đó là một lời ích kỷ. Có khi em vừa trải qua nhiều năm sống theo ý người khác. Có khi em đang cố bảo vệ một ước mơ chưa được ai công nhận. Hãy hỏi em: “Sống cho bản thân, với con, nghĩa là gì?” Nếu câu trả lời là biết chăm sóc sức khỏe, chọn nghề hợp với khả năng, tránh một cuộc hôn nhân miễn cưỡng, từ chối sự kỳ vọng quá sức, đó có thể là bước trưởng thành đáng quý. Nhưng nếu “sống cho bản thân” có nghĩa là không cần giữ lời hứa, không cần biết mình làm ai tổn thương, không muốn gánh bất cứ trách nhiệm nào, người trẻ cần được giúp thấy rằng tình yêu không lấy mất tự do. Tình yêu dạy tự do có chiều sâu. Ta chỉ thực sự lớn lên khi biết chọn điều tốt ngay cả lúc điều ấy đòi mình phải nghĩ đến người khác.
Lối sống thực dụng cũng không phải lúc nào xuất hiện bằng những lời thô ráp. Nó có thể bắt đầu từ một câu nói tưởng như rất khôn ngoan: “Học cái này được bao nhiêu tiền?” Tiền quan trọng. Người trẻ cần việc làm, cần khả năng tự lập, cần lo cho gia đình và tương lai. Cha mẹ có trách nhiệm giúp con nhìn thẳng vào thực tế, thay vì nuôi con bằng những lời đẹp mà không tính đến cơm áo. Nhưng một điều đáng lo xảy ra khi tiền trở thành thước đo duy nhất. Lúc ấy, một nghề phục vụ người khác bị xem là kém giá trị nếu thu nhập thấp; một người bạn tốt bị bỏ lại vì không giúp mình tiến thân; sự thật bị uốn cong nếu nói dối có lợi hơn; người yêu bị lựa chọn như một khoản đầu tư; cha mẹ già bị coi là gánh nặng vì không còn tạo ra lợi ích nào. Đến một ngày, chính người trẻ cũng sợ rằng mình chỉ được yêu chừng nào mình còn hữu dụng.
Có cha mẹ bảo con: “Con cứ giỏi đi, chuyện sống tốt tính sau.” Câu ấy nghe như một sự ưu tiên tạm thời, nhưng tuổi trẻ không có một khoảnh khắc nào được miễn sống tốt. Một bài kiểm tra có thể qua đi; thói quen gian dối thì ở lại. Một cuộc cạnh tranh có thể kết thúc; cách mình đối xử với người yếu thế sẽ dần tạo nên con người mình. Nếu hôm nay con học rằng có thể chà lên bạn để giành phần hơn, ngày mai con cũng có thể mang cách ấy vào gia đình, công sở và cộng đoàn. Đạo đức không phải món trang sức đeo thêm sau khi đã thành công. Đó là cách ta đi trên suốt con đường, kể cả khi chưa ai nhìn thấy ta.
Sự dửng dưng tôn giáo của con cái khiến nhiều gia đình đau lòng. Cha mẹ nhớ đứa bé từng chắp tay đọc kinh, từng háo hức đi lễ, từng hỏi những câu rất ngây thơ về Chúa. Rồi một ngày, đứa bé ấy lớn lên và nói: “Con không thấy đi lễ có ý nghĩa gì.” Có em vẫn giữ phép lịch sự, chỉ âm thầm xa dần. Có em phản ứng gay gắt mỗi khi cha mẹ nhắc đến đạo. Có em không phủ nhận Thiên Chúa, nhưng sống như thể Người chẳng liên quan gì đến chuyện học, chuyện yêu, chuyện kiếm tiền và những quyết định sắp tới. Nỗi buồn của cha mẹ là thật. Nhưng nỗi buồn ấy cần trở thành sự kiên nhẫn, vì đức tin không thể được giữ lại chỉ bằng áp lực.
Đôi khi người trẻ xa đời sống đạo vì bị cuốn vào nhịp sống quá nhanh. Đôi khi các em có những câu hỏi chưa tìm được người đối thoại: Tại sao phải cầu nguyện nếu chẳng thấy gì thay đổi? Tại sao người có đạo vẫn làm tổn thương nhau? Tại sao con phải tin những điều con chưa hiểu? Có em mang một vết thương mà cha mẹ không hay biết. Có em từng tìm đến người lớn trong một lúc khó khăn nhưng chỉ nhận được một lời trách. Những câu hỏi như thế cần được lắng nghe nghiêm túc. Nếu người lớn chỉ đáp: “Con đừng hỏi nữa, cứ tin đi”, đứa trẻ sẽ hiểu rằng mình phải giấu câu hỏi để được coi là ngoan. Một đức tin phải giấu đi mọi thắc mắc rất khó đồng hành với con người khi họ bước vào những chọn lựa phức tạp của đời trưởng thành.
Cha mẹ không thể tin thay cho con. Nhưng cha mẹ có thể cho con thấy đức tin sống trong một mái nhà là như thế nào. Khi một người cha biết xin lỗi con sau một lời nóng giận, đứa con nhìn thấy sự khiêm nhường mà bao bài giáo lý muốn dạy. Khi một người mẹ cầu nguyện rồi vẫn dũng cảm giải quyết khó khăn, đứa con thấy cầu nguyện không phải cách trốn tránh cuộc đời. Khi cha mẹ đi lễ và trở về với lòng kiên nhẫn hơn, biết quan tâm người nghèo, biết giữ lời hứa, biết cư xử tử tế với người không thể đền đáp, con cái bắt đầu hiểu rằng Chúa có chỗ trong những việc rất cụ thể. Có thể các em chưa nói ra. Có thể các em còn chống đối. Nhưng một đời sống chân thành sẽ ở lại trong ký ức các em lâu hơn nhiều lời ép buộc.
Điều khó là không phải cha mẹ nào cũng đã sống được như vậy. Có những người cha, người mẹ đang đau vì nhận ra mình đã nói về lòng bác ái nhưng cư xử khắc nghiệt; đã thúc con đi lễ nhưng ít khi hỏi con đang buồn điều gì; đã lo xây dựng cho con một tương lai đầy đủ mà quên ngồi bên con trong hiện tại. Nhận ra điều ấy không có nghĩa là mọi sự đã muộn. Một lời xin lỗi thật lòng có thể mở lại cuộc trò chuyện nhiều năm bị khóa kín. Cha mẹ có thể nói: “Bố mẹ đã có lúc chỉ quan tâm đến thành tích của con mà chưa hiểu con. Bố mẹ muốn nghe con kể.” Lời nói ấy không làm cha mẹ mất đi vị trí của mình. Nó cho đứa con một lý do để tin rằng trong nhà này, sự thật được đón nhận.
Những chọn lựa trọng đại của người trẻ thường đặt cả gia đình trước thử thách. Con chọn một ngành học không giống dự tính của cha mẹ. Con muốn rời quê để làm việc. Con bắt đầu yêu một người mà gia đình chưa hiểu. Con phải quyết định có chấp nhận một công việc lương cao nhưng đòi hỏi mình gian dối hay không. Con phân vân trước một cơ hội ra nước ngoài, trước lời mời gọi sống đời thánh hiến, trước trách nhiệm chăm sóc người thân, trước một mối quan hệ đang làm mình mất bình an. Mỗi chọn lựa có những dữ kiện thực tế cần cân nhắc. Nhưng bên dưới các dữ kiện ấy là những câu hỏi sâu hơn: Con đang bị điều gì dẫn dắt? Con đang chạy đến một điều tốt đẹp hay đang chạy trốn một nỗi đau? Con có được tự do để nói “không” không? Con có thể sống trung thực với quyết định này trong nhiều năm không? Quyết định ấy giúp con yêu thương tốt hơn hay khiến trái tim con khép lại?
Định hướng giá trị không có nghĩa là cha mẹ quyết định thay rồi gọi đó là điều tốt cho con. Một đứa con bị điều khiển quá lâu có thể làm đúng mọi điều khi còn ở nhà, nhưng khi ra đời lại không biết tự phân định. Em chờ một người khác ra lệnh, hoặc phản kháng bằng cách làm ngược tất cả. Cha mẹ cần giúp con tập suy nghĩ: tìm hiểu thông tin, nhận diện khả năng và giới hạn, cân nhắc hậu quả, nghe lời khuyên, dành thời gian cầu nguyện, rồi nhận trách nhiệm về lựa chọn của mình. Khi con chọn sai, cha mẹ giúp con nhìn lại sự việc và đứng dậy. Khi con chọn khác điều cha mẹ mong, cha mẹ vẫn có thể nêu mối lo một cách rõ ràng, nhưng cũng cần đủ bình tĩnh để nhận ra: con đang bước vào cuộc đời của con.
Có một khác biệt rất lớn giữa lời cảnh báo và sự kiểm soát. “Bố mẹ lo vì công việc này yêu cầu con làm điều trái với lương tâm” là một lời cảnh báo có nội dung. “Con mà chọn công việc ấy thì đừng nhìn mặt bố mẹ” là một sự đe dọa. “Mẹ muốn con tìm hiểu kỹ người ấy, vì hôn nhân cần sự tin cậy và trách nhiệm” mở ra cuộc đối thoại. “Mẹ đã không thích thì con phải chia tay” dễ đóng sập cánh cửa. Không phải lúc nào cha mẹ cũng nói được những lời bình tĩnh, nhất là khi quá thương và quá sợ cho con. Nhưng một lời chân thành cần để lại cho con khả năng suy nghĩ, thay vì chỉ buộc con chọn giữa vâng lời và mất gia đình.
Người trẻ cũng cần biết rằng cha mẹ không phải lúc nào cũng đúng, nhưng những hy sinh của cha mẹ đáng được lắng nghe. Đòi quyền quyết định mà không chịu giải thích, không chịu tìm hiểu, không chịu nhận trách nhiệm thì chưa phải trưởng thành. Có những người trẻ nói rất nhiều về tự do nhưng luôn chờ gia đình trả giá cho hậu quả từ những lựa chọn bốc đồng của mình. Có em cho rằng mọi góp ý là áp đặt, mọi giới hạn là thiếu tin tưởng. Nếu muốn được nhìn nhận như một người lớn, em cũng cần tập cách nói chuyện của một người lớn: trình bày lý do, nghe điều mình không thích nghe, nhìn nhận rủi ro, biết xin lỗi khi sai và giữ lời với điều mình đã chọn.
Giữa cha mẹ và con cái, có khi mỗi bên chỉ nhìn thấy nỗi sợ của mình. Cha mẹ sợ con nghèo, sợ con khổ, sợ con bỏ đạo, sợ con yêu sai người, sợ đến lúc mình không còn đủ sức bảo vệ con. Người trẻ sợ đời mình bị sắp đặt, sợ thất bại, sợ thua bạn bè, sợ không kiếm đủ tiền, sợ nói thật rồi bị xem là đứa con bất hiếu. Khi hai nỗi sợ nói chuyện với nhau, tiếng nói thường cao lên mà lòng người lại xa nhau. Gia đình cần những lúc có thể ngồi lại, nói chậm hơn, hỏi kỹ hơn, và chịu đựng sự im lặng đủ lâu để người kia nói hết câu. Một bữa cơm không bị biến thành buổi xét hỏi. Một cuộc trò chuyện không kết thúc ngay khi con nói điều cha mẹ không muốn nghe. Một lời cầu nguyện chung mà sau đó mọi người vẫn có thể thành thật với nhau. Những điều ấy nhỏ, nhưng chính từ đó các giá trị có chỗ để bén rễ.
Có người hỏi: “Phải dạy con những giá trị nào để con không bị cuốn đi?” Tôi nghĩ trước hết hãy dạy con quý trọng sự thật. Người biết sống thật sẽ không dễ bán lương tâm lấy một lợi ích trước mắt. Hãy dạy con biết thương người, bởi một trí tuệ sắc bén mà không biết đau trước nỗi đau của người khác có thể trở nên rất lạnh. Hãy dạy con giữ lời, vì chữ tín giúp con trở thành người mà người khác có thể nương tựa. Hãy dạy con lao động tử tế, biết dùng tiền và biết dừng lại trước lòng tham. Hãy dạy con rằng thân thể và trái tim mình có phẩm giá, nên tình yêu không được biến thành sự sử dụng lẫn nhau. Hãy dạy con lòng biết ơn, để khi đi thật xa, con vẫn nhớ bao bàn tay đã nâng đỡ mình. Và hãy giúp con tập cầu nguyện, không như một nhiệm vụ phải hoàn thành, mà như một cuộc gặp gỡ trong đó con có thể mang đến trước Chúa cả niềm vui, sự giận dữ, nỗi nghi ngờ và những quyết định chưa biết phải làm sao.
Những điều ấy không được truyền đạt chỉ trong những buổi “dạy bảo”. Chúng đi vào con trẻ khi con thấy cha mẹ trả lại món tiền thừa dù chẳng ai biết; khi cha mẹ không nói xấu người vắng mặt trong bữa cơm; khi người lớn đối xử đàng hoàng với người phục vụ; khi gia đình bớt một khoản chi cho mình để giúp ai đó đang khó khăn; khi cha mẹ từ chối một món lợi vì biết nó không ngay chính. Ngược lại, nếu cha mẹ luôn bảo con phải trung thực nhưng lại khoe những lần mình “khéo xoay xở” bằng gian dối, bài học con nhận được sẽ rất rõ. Trẻ em và người trẻ nghe lời ta nói, nhưng còn nhìn cách ta sống để biết ta thực sự tin điều gì.
Cũng cần nói với người trẻ một điều mà xã hội ít khi nói dịu dàng: con không cần phải hơn tất cả mọi người để đời con có giá trị. Nhiều em mệt mỏi vì luôn thấy một người giỏi hơn, đẹp hơn, giàu hơn, được chú ý nhiều hơn. Mỗi lần mở điện thoại, em lại tưởng cuộc đời người khác đang tiến rất nhanh còn mình đứng yên. Từ đó, thành công không còn là niềm vui của việc phát triển khả năng, mà trở thành một cuộc đua để khỏi thấy mình kém cỏi. Người trẻ cần có ai đó nhắc rằng giá trị của con không bắt đầu từ điểm số, mức lương, số người theo dõi hay lời khen. Con có phẩm giá ngay cả trong một mùa thất bại. Con vẫn đáng được yêu khi phải làm lại từ đầu. Và chính vì con đáng quý, con cần đối xử với cuộc đời mình một cách nghiêm túc, không phó mặc nó cho sự so sánh hay vài phút bốc đồng.
Đức tin Kitô giáo đặt trước người trẻ một câu hỏi sâu hơn câu hỏi “Tôi sẽ đạt được gì?”: “Tôi được mời gọi trao tặng điều gì?” Câu hỏi ấy không buộc tất cả phải chọn cùng một nghề, cùng một lối sống. Một người làm kinh doanh ngay chính có thể phục vụ rất nhiều người. Một bác sĩ, một công nhân, một người làm nghệ thuật, một giáo viên, một người ở nhà chăm sóc gia đình đều có thể làm cho thế giới nhân hậu hơn từ công việc của mình. Điều quan trọng là người ấy có còn nhìn thấy con người trước khi nhìn thấy lợi nhuận, chức vị hay sự nổi tiếng hay không. Ơn gọi không chỉ nằm ở tên nghề nghiệp. Nó còn nằm trong cách ta sống mỗi ngày với những người được trao cho ta.
Bởi thế, khi con đứng trước một cơ hội hấp dẫn, hãy giúp con hỏi thêm: “Để nhận cơ hội này, con phải đánh đổi điều gì?” Có những đánh đổi thuộc về sự vất vả bình thường: phải học thêm, phải xa nhà một thời gian, phải bớt giải trí. Cũng có những đánh đổi chạm đến điều không nên bán: sự thật, phẩm giá của người khác, sự chung thủy, sức khỏe thể xác và tâm hồn, khả năng sống trước mặt Chúa với một lương tâm bình an. Không phải công việc nào trả lương cao cũng xấu. Không phải công việc nào thu nhập thấp cũng cao quý. Cần nhìn vào việc cụ thể, vào điều mình phải làm, vào người sẽ chịu ảnh hưởng và vào con người mình đang dần trở thành. Sự phân định trưởng thành thường chậm hơn một lời rủ rê hấp dẫn, nhưng nó giúp ta tránh những năm dài phải sống với điều mình đã biết là sai.
Khi con chọn người để yêu, cha mẹ và cộng đoàn cũng cần giúp con nhìn xa hơn cảm xúc ban đầu. Người ấy có tôn trọng con khi bất đồng không? Có nói thật không? Có biết nhận lỗi không? Có coi những ranh giới của con là điều cần tôn trọng không? Hai người có thể cùng nhau đối diện khó khăn, hay chỉ ở bên nhau khi mọi sự thuận lợi? Một tình yêu đẹp không được đo bằng mức độ phô bày trước người khác. Nó được nhận ra trong cách hai người gìn giữ phẩm giá cho nhau khi không ai chứng kiến. Một người trẻ biết mình quý giá sẽ bớt chấp nhận sự coi thường chỉ vì sợ cô đơn.
Khi con nói mình không còn muốn đến nhà thờ, cha mẹ có thể rất đau, nhưng đừng để mọi cuộc gặp chỉ còn xoay quanh việc con có đi lễ hay không. Hãy tiếp tục hỏi con có khỏe không, công việc ra sao, có ai để chia sẻ khi buồn không. Hãy mời con trò chuyện về đức tin khi con sẵn lòng, và đủ khiêm tốn để nghe cả những điều làm mình khó chịu. Cha mẹ vẫn có thể nói rõ điều mình tin và niềm mong ước của mình. Nhưng tình thương dành cho con không được rút lại mỗi khi con đang xa cách. Có những người trở về với đời sống đức tin sau một hành trình rất dài. Trong hành trình ấy, ký ức về một mái nhà còn mở cửa có thể là điều vô cùng quan trọng.
Về phía người trẻ, sự dửng dưng cũng đáng được nhìn lại cách thành thật. Có thể con đã gặp những người sống đạo khiến con thất vọng. Con có quyền đau và đặt câu hỏi. Nhưng nếu chỉ vì một số người sống không đúng mà con không còn muốn tìm hiểu Chúa, có lẽ con đang để lỗi lầm của họ quyết định thay cho cuộc tìm kiếm sâu thẳm nhất của mình. Có thể con chưa hiểu, chưa cảm thấy gì, chưa biết cầu nguyện ra sao. Con có thể bắt đầu bằng một lời rất ngắn: “Lạy Chúa, nếu Chúa ở đó, xin giúp con tìm thấy sự thật.” Một lời cầu nguyện vụng về nhưng thành thật vẫn là một khởi đầu.
Cha mẹ cũng cần chấp nhận một điều khó: sẽ có lúc con vấp ngã dù đã được dạy dỗ tận tình. Giáo dục không phải một chiếc khóa bảo đảm rằng con sẽ luôn chọn đúng. Người trẻ có thể bị lừa, có thể yêu sai, có thể chạy theo danh tiếng, có thể đánh mất một thời gian dài vào những điều không nuôi dưỡng tâm hồn. Khi ấy, điều con cần không chỉ là nghe rằng “bố mẹ đã nói rồi”. Con cần nhìn nhận sai lầm, sửa chữa hậu quả, học cách chịu trách nhiệm. Nhưng để làm được điều đó, con cũng cần biết mình còn nơi để trở về. Một mái nhà biết đón người vấp ngã không phải là mái nhà xem nhẹ lỗi lầm. Đó là mái nhà tin rằng con người lớn hơn lỗi lầm của mình và có thể bắt đầu lại.
Có những đứa con đã lớn nhưng mỗi lần về nhà vẫn thấy mình phải trình ra một bảng thành tích. Công việc thế nào? Lương bao nhiêu? Bao giờ mua nhà? Bao giờ cưới? Sao con của người ta đã làm được điều ấy? Những câu hỏi có thể phát xuất từ quan tâm, nhưng dồn dập mãi sẽ làm một cuộc trở về trở nên nặng nề. Có thể năm nay con đang chật vật. Có thể con chưa rõ con đường mình đi. Có thể con vừa mất việc và chưa đủ can đảm nói ra. Hãy dành cho con một chỗ ngồi bên mâm cơm mà không phải chứng minh mình xứng đáng. Khi cảm thấy được yêu trong sự thật, người trẻ sẽ dễ nghe lời góp ý hơn. Khi thấy mình chỉ được đón nhận lúc thành công, em sẽ giấu cả những lúc mình cần giúp đỡ nhất.
Định hướng giá trị cho giới trẻ vì vậy bắt đầu từ một sự hiện diện bền bỉ. Cha mẹ hiện diện khi con còn nhỏ để biết con vui buồn vì điều gì. Hiện diện lúc con lớn để lắng nghe những ý nghĩ khác mình. Hiện diện khi con chọn lựa để cùng con tìm hiểu, phân định. Hiện diện khi con thành công để nhắc con biết ơn và khiêm nhường. Hiện diện khi con thất bại để con có thể đứng dậy trong trách nhiệm. Sự hiện diện ấy không phải lúc nào cũng cần lời khuyên. Có hôm, người trẻ chỉ cần một người chịu ngồi bên mà không lập tức sửa chữa mọi cảm xúc của mình.
Cộng đoàn Giáo Hội cũng có phần trách nhiệm. Nếu người trẻ chỉ được gọi đến khi cần người hát, người diễn, người khiêng bàn ghế, nhưng ít khi được mời nói về những câu hỏi của mình, các em sẽ khó cảm thấy đây là nhà. Các em cần gặp những người trưởng thành có thể đồng hành mà không vội phán xét; những linh mục, tu sĩ, giáo lý viên và người giáo dân biết trình bày đức tin với trí tuệ, sự chân thành và lòng thương xót. Các em cần thấy trong giáo xứ có chỗ cho người đang tin mạnh mẽ, người đang nghi ngờ, người vừa thất bại, người trở về sau một thời gian xa cách. Khi cộng đoàn sống điều mình rao giảng, việc nói về các giá trị mới có sức thuyết phục.
Rồi sẽ đến lúc cha mẹ không còn theo con vào mọi ngã rẽ. Cha mẹ không thể đứng trong phòng phỏng vấn thay con, không thể hiện diện trong mọi bữa tiệc để nhắc con giữ chừng mực, không thể quyết định thay con khi một món lợi bất chính được đưa đến, không thể chọn thay con người bạn đời. Điều cha mẹ mong gửi lại không phải một danh sách những câu trả lời có sẵn cho mọi tình huống. Đó là một lương tâm biết thức tỉnh, một trái tim còn biết rung động trước điều thiện, một trí óc biết tìm sự thật và một ký ức đủ ấm để con nhớ rằng mình không phải đi qua cuộc đời một mình.
Người trẻ thân mến, con có thể mơ lớn. Hãy học thật tốt nếu con có cơ hội. Hãy làm việc hết lòng. Hãy tìm một nghề giúp con nuôi sống bản thân và đóng góp cho đời. Hãy vui với những thành quả mình đạt được. Nhưng trên đường đi, xin con thỉnh thoảng dừng lại và tự hỏi: “Tôi có đang trở thành người mà chính tôi có thể tôn trọng không?” Nếu một ngày con có nhiều tiền hơn nhưng không còn dám nhìn thẳng vào sự thật, hãy can đảm nhìn lại. Nếu con được nhiều người biết đến nhưng những người thân nhất lại luôn bị con làm tổn thương, hãy dừng bước để sửa chữa. Nếu con giành được một vị trí đáng mơ ước mà trái tim ngày càng khô cứng, hãy hỏi xem mình đã bỏ quên điều gì. Và nếu con đang đi chậm hơn bạn bè, vẫn làm việc lương thiện, vẫn biết yêu thương, vẫn giữ được bình an của lương tâm, xin đừng vội coi cuộc đời mình là thất bại.
Cha mẹ thân mến, xin hãy chúc lành cho tương lai của con bằng nhiều điều hơn một lời cầu mong con giàu có. Hãy cầu cho con biết làm người tử tế khi có quyền chọn điều dễ dãi. Cầu cho con biết kiếm tiền ngay chính và sử dụng tiền với lòng quảng đại. Cầu cho con gặp được những người yêu thương con trong sự thật. Cầu cho con đủ mạnh mẽ để từ chối điều sai, đủ khiêm nhường để nhận lỗi, đủ tin tưởng để bắt đầu lại. Cầu cho con tìm thấy Chúa giữa đời sống thật của mình, trong công việc, các mối quan hệ, những ngày sáng rõ và cả những đêm hoang mang. Rồi hãy làm phần việc của mình: yêu con bằng một tình yêu biết lắng nghe, biết nói thật, biết giữ cửa nhà mở cho con và biết trao con cho Thiên Chúa.
Tương lai của một người trẻ không chỉ nằm ở nơi em sẽ đến, công việc em sẽ làm, hay những gì em sẽ sở hữu. Tương lai còn hiện ra trong cách em đối xử với người đồng nghiệp yếu thế, trong lời em nói khi có thể nói dối mà không bị phát hiện, trong quyết định em đưa ra khi lòng tham và lương tâm cùng lên tiếng, trong sự dịu dàng em dành cho cha mẹ lúc các ngài già đi, trong việc em có còn chỗ cho Thiên Chúa và cho người khác giữa một cuộc đời rất bận hay không. Ước gì khi nâng đỡ người trẻ bước vào tương lai, chúng ta không chỉ hỏi: “Con sẽ đi xa đến đâu?”, mà còn hỏi bằng tất cả tình thương: “Trên đường đi, con sẽ mang theo điều gì trong trái tim?”
Lm. Anmai, CSsR.