KHI GIỜ KINH TỐI TRỞ THÀNH GIỜ GIA ĐÌNH THẬT SỰ GẶP NHAU Lm. Anmai, CSsR.
Có những gia đình vẫn đọc kinh tối đều đặn, nhưng đã lâu rồi không ai hỏi người ngồi bên cạnh mình đang buồn chuyện gì. Cả nhà quỳ trước bàn thờ, cùng đọc những lời kinh thuộc lòng từ thuở nhỏ. Tiếng kinh vang lên nhịp nhàng, rồi ai nấy đứng dậy trở về phòng riêng. Người cha tiếp tục công việc còn dang dở. Người mẹ dọn dẹp bếp núc. Đứa con khép cửa, cầm điện thoại, bước vào một thế giới mà cha mẹ gần như không biết. Trong ngôi nhà ấy, giờ kinh vẫn còn, nhưng cuộc gặp gỡ giữa những con người thân yêu có khi đã vơi đi rất nhiều.
Nói như vậy không phải để xem nhẹ việc đọc kinh chung. Một gia đình còn giữ được giờ kinh tối là một gia đình đang gìn giữ một kho tàng quý giá. Giữa nhịp sống bận rộn, việc cha mẹ và con cái cùng đứng trước mặt Chúa đã là một lời tuyên xưng đức tin. Những kinh Lạy Cha, Kính Mừng, Sáng Danh mà ta đọc hôm nay từng được ông bà đọc trong những đêm mất điện, những mùa đói khó, những ngày chiến tranh, những lúc không tìm được lời nào khác để bám víu vào Chúa. Có những người con đi xa nhiều năm, khi gặp biến cố vẫn bất chợt nhớ tiếng mẹ đọc kinh bên ngọn đèn nhỏ. Kinh nguyện chung có sức bền âm thầm như thế. Nhưng kho tàng ấy càng quý thì càng cần được trao lại bằng một trái tim sống động. Nếu con chỉ nghe tiếng kinh mà không cảm thấy mình được lắng nghe, con có thể thuộc lời cầu nguyện mà vẫn nghĩ rằng mình không có chỗ trong gia đình. Nếu tối nào cũng đọc kinh nhưng câu hỏi của con luôn bị gạt đi, con có thể dần tưởng rằng đức tin chỉ cho phép con lặp lại những câu đã có sẵn.
Tuổi dậy thì là quãng đời trong đó một đứa trẻ bắt đầu nhìn thế giới bằng đôi mắt của chính mình. Con hỏi nhiều hơn, nghi ngờ nhiều hơn, dễ tự ái hơn, cũng dễ bị tổn thương hơn. Hôm qua con còn ríu rít kể chuyện lớp học; hôm nay cha mẹ hỏi một câu, con đã đáp cụt ngủn rồi quay đi. Hôm qua con vui vẻ theo cha mẹ đến nhà thờ; hôm nay con hỏi: “Tại sao con phải đi lễ?” Hôm qua con tin lời cha mẹ gần như tuyệt đối; hôm nay con nhận ra cha mẹ cũng có lúc nóng giận, bất công, nói một đằng làm một nẻo. Sự thay đổi ấy khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng. Có người đau lòng đến mức nghĩ: “Con mình đang mất đức tin.” Có khi con chỉ đang bước vào giai đoạn đức tin được thử thách để có thể trưởng thành. Điều con cần lúc ấy không đơn thuần là một mệnh lệnh mạnh hơn. Con cần những người lớn đủ vững vàng để ở lại bên con trong khi con tìm kiếm.
Thật ra, nhiều câu hỏi về đức tin của người trẻ mang một nỗi đau rất đời thường ở phía sau. Khi con hỏi: “Cầu nguyện có ích gì khi Chúa vẫn để người ta đau khổ?”, có thể con đang nghĩ đến một người bạn vừa mất mẹ. Khi con hỏi: “Tại sao con phải tha thứ?”, có thể con đang bị một bạn cùng lớp chế giễu mỗi ngày. Khi con nói: “Con chẳng cảm thấy gì lúc đi lễ”, có thể con đang mệt mỏi, cô đơn, hoặc chưa từng có ai giúp con hiểu những gì diễn ra trong Thánh lễ. Khi con hỏi: “Nếu Chúa thương con, sao con cứ thấy mình tệ hại?”, câu hỏi ấy có thể đã đi qua nhiều đêm con nhìn mình trong gương và không thích điều mình thấy. Nếu cha mẹ chỉ nghe phần câu chữ, cha mẹ rất dễ vội vàng sửa sai. Nếu cha mẹ chịu ngồi lại đủ lâu, đôi khi sẽ nghe được lời cầu cứu nằm bên dưới.
Bởi vậy, một giờ kinh tối có sức nuôi dưỡng đức tin không nhất thiết phải là một giờ thật dài. Điều quan trọng là mọi người có được hiện diện thật với nhau hay không. Gia đình có thể vẫn đọc những lời kinh quen thuộc, rồi dành thêm ít phút cho một đoạn Tin Mừng ngắn và một câu hỏi giản dị: “Hôm nay con vui vì điều gì?” hoặc “Có chuyện gì làm con khó chịu không?” Có tối chẳng ai nói gì nhiều. Có tối một đứa con kể chuyện bị điểm kém. Có tối con chỉ nói: “Con mệt.” Đừng xem những câu ấy là phần ngoài lề của giờ cầu nguyện. Chính ở đó, đời sống thật của gia đình được đem đến trước mặt Chúa. Lời Chúa không chỉ ở trên trang sách; Lời ấy muốn chạm đến bữa cơm vừa xảy ra, cuộc cãi vã hồi chiều, nỗi thất vọng ở trường, sự lo âu về tương lai và cả niềm vui bé nhỏ mà một người trong nhà chưa có dịp kể.
Một người cha có thể đọc dụ ngôn người cha nhân hậu và hỏi: “Nếu là người con trở về, con sợ điều gì nhất khi bước vào nhà?” Câu trả lời của đứa con có khi khiến ông giật mình: “Con sợ bị nhắc lại lỗi cũ.” Một người mẹ có thể đọc chuyện Chúa Giêsu gặp người phụ nữ Samari và hỏi: “Điều gì làm một người ngại nói thật về mình?” Con gái bà có thể đáp: “Vì nói ra rồi người khác sẽ đánh giá.” Chỉ một câu trả lời như thế cũng đủ mở ra một cánh cửa. Người lớn thường muốn mau chóng rút ra một bài học đạo đức. Nhưng có những tối, điều tốt nhất cha mẹ làm được là giữ cánh cửa ấy mở, để con biết rằng mình có thể nói tiếp vào ngày mai.
Đối thoại trong gia đình bắt đầu từ thái độ của người lớn. Một đứa trẻ khó chia sẻ thật nếu mỗi lần nói thật đều bị ngắt lời, giảng giải hoặc đem câu chuyện của nó kể cho người khác. Con thú nhận rằng mình không thích đi lễ, và ngay lập tức bị quy là lười biếng. Con nói mình đang thích một người bạn, và liền bị tra hỏi như thể đã phạm lỗi. Con kể rằng mình buồn vì cha mẹ hay so sánh mình với anh chị em, nhưng câu đáp lại là: “Cha mẹ nói thế cũng chỉ vì thương con.” Từng phản ứng ấy có thể xuất phát từ lo lắng chân thành. Tuy vậy, chúng cũng có thể dạy con một điều rất buồn: muốn gia đình yên ổn thì tốt hơn hết là đừng nói thật. Khi ấy, con vẫn quỳ đọc kinh cạnh cha mẹ, nhưng những chuyện lớn nhất trong lòng lại đem đến một nơi khác.
Lắng nghe con tuổi dậy thì không có nghĩa là đồng ý với mọi điều con nói. Cha mẹ vẫn có trách nhiệm hướng dẫn, đặt giới hạn, sửa chữa điều sai. Nhưng người ta chỉ có thể hướng dẫn một người khi biết người ấy đang ở đâu. Nếu con nói: “Con thấy nhiều người có đạo sống giả hình”, đừng vội đáp: “Con còn nhỏ, biết gì mà nói.” Có thể con đã thấy một người lớn sốt sắng ở nhà thờ nhưng về nhà lại nói lời cay nghiệt. Có thể con đang thất vọng trước cách một người trong giáo xứ đối xử với người nghèo. Cha mẹ có thể cùng con nhìn nhận rằng người có đạo vẫn có thể sống sai, rằng những tổn thương do họ gây ra là có thật, và rằng Đức Kitô vẫn mời gọi ta đến gần Người để học cách sống khác. Một câu trả lời thành thật, biết nhìn nhận điều đau lòng, có sức nâng đỡ đức tin hơn nhiều câu bênh vực vội vàng.
Cha mẹ cũng không cần phải biết hết mọi câu trả lời. Khi con hỏi một vấn đề khó về Kinh Thánh, luân lý hay đời sống Giáo Hội, câu “Cha chưa biết rõ; cha sẽ tìm hiểu cùng con” có thể là một bài học đức tin rất đẹp. Nó dạy con sự khiêm nhường trước chân lý. Nó cho thấy tin vào Chúa không có nghĩa là ngừng suy nghĩ. Và nó làm cho người cha, người mẹ trở thành bạn đồng hành trên đường tìm kiếm, thay vì người phải luôn thắng trong mọi cuộc tranh luận. Con cái không cần cha mẹ hoàn hảo. Chúng cần người lớn đáng tin: biết nói điều mình tin, biết nhận khi mình sai, biết xin lỗi khi đã làm con đau.
Có một thứ quyền uy được xây bằng tiếng quát, sự kiểm soát và câu nói “Cha mẹ bảo thì cứ làm.” Thứ quyền uy ấy đôi khi tạo ra vẻ ngoan ngoãn bên ngoài, nhưng rất khó chạm đến trái tim người trẻ. Cũng có một thứ uy tín được vun đắp qua nhiều việc nhỏ: cha giữ lời hứa, mẹ không đem bí mật của con ra đùa trong bữa cơm, cả hai biết nhường nhau sau một cuộc bất đồng, biết xin lỗi con khi đã trách nhầm. Người con nhìn thấy những điều ấy. Đến lúc cha mẹ nói về lòng trung tín, sự tha thứ, phẩm giá con người hay tình yêu Thiên Chúa, lời nói có nơi để đứng. Bài giáo lý đầu tiên con nhận được thường không nằm trong một cuốn sách. Nó nằm trong cách cha mẹ đối xử với nhau và với con khi mọi người mệt mỏi nhất.
Giờ kinh tối cũng là nơi cha mẹ truyền đạt nhân bản bằng những câu chuyện rất gần. Hôm nay trong lớp có một bạn bị cả nhóm cô lập. Cha mẹ có thể hỏi: “Nếu con là người đứng bên cạnh, con sẽ làm gì?” Con được tập đặt mình vào nỗi đau của người khác. Có một đoạn video đang lan truyền khiến mọi người cười nhạo một bạn trẻ. Gia đình có thể nói về phẩm giá của một người ngay cả khi họ mắc lỗi, về việc một nút chia sẻ có thể làm vết thương của họ sâu thêm. Con bị điểm kém và muốn gian lận lần sau để khỏi bị trách. Cha mẹ có thể nói về sự trung thực, đồng thời tự hỏi liệu cách phản ứng trước điểm số của mình có làm con quá sợ thất bại hay không. Nhân bản được truyền cho con không chỉ qua những lời “phải thế này, không được thế kia”, nhưng qua việc cả nhà cùng học nhìn một con người cho đầy đủ và đối xử với người ấy cho tử tế.
Đối với người trẻ, những câu hỏi về tình bạn, tình yêu, thân thể và giới tính cũng cần được đón nhận bằng sự trân trọng. Nếu gia đình im lặng hoàn toàn, con vẫn sẽ tìm câu trả lời, nhưng không phải lúc nào cũng từ những nơi biết quý trọng con. Nếu cha mẹ chỉ dùng sự xấu hổ hoặc sợ hãi để nói về những chủ đề ấy, con có thể nghĩ rằng đời sống đức tin xa lạ với những thay đổi đang diễn ra trong cơ thể và tâm hồn mình. Cha mẹ có thể bắt đầu bằng những điều căn bản: thân thể con đáng được tôn trọng; con có quyền đặt giới hạn; tình yêu cần sự thật, trách nhiệm và tự do; không ai được dùng sự quan tâm để ép con làm điều khiến con bất an. Rồi cha mẹ lắng nghe câu hỏi cụ thể của con, trả lời phù hợp với tuổi của con, và khi cần thì tìm người có chuyên môn để cùng nâng đỡ. Sự trong sáng lớn lên tốt hơn trong một bầu khí được nói thật và được yêu thương.
Có những cha mẹ sợ rằng cho con đặt câu hỏi là mở đường để con rời xa đức tin. Nhưng một câu hỏi được nói ra trước mặt cha mẹ vẫn còn nằm trong tương quan. Điều đáng buồn hơn là con thôi hỏi vì tin rằng ở nhà sẽ không ai chịu nghe. Đức tin trưởng thành không chỉ nhờ được trao những câu trả lời đúng; đức tin còn lớn lên qua kinh nghiệm được yêu thương trong khi mình chưa hiểu hết. Một người trẻ có thể chưa giải quyết được câu hỏi về đau khổ, về cầu nguyện, về những sai lầm của người trong Giáo Hội. Nhưng nếu trong thời gian tìm kiếm, con biết có cha mẹ cùng ngồi xuống, không chế giễu, không đe dọa, không vội cắt ngang, con đã nhận được một chứng tá quan trọng về sự kiên nhẫn của Thiên Chúa.
Dĩ nhiên, không phải tối nào cũng thuận lợi. Có ngày cả nhà quá mệt. Có ngày cha mẹ vừa cãi nhau, con cái vừa bị áp lực thi cử. Có ngày một người không muốn nói. Đừng biến giờ kinh thành một cuộc họp bắt buộc ai cũng phải trình bày tâm tư. Đừng dùng lời cầu nguyện làm cách điều tra con. Khi con nói “Hôm nay con chưa muốn kể”, cha mẹ có thể tôn trọng và đáp: “Khi nào con muốn nói, cha mẹ sẽ nghe.” Cũng đừng lấy điều con chia sẻ trong giờ kinh để chất vấn con trước mặt cả nhà vào hôm sau. Một bầu khí tin cậy được gây dựng chậm, và có thể bị đánh mất rất nhanh. Có khi giờ kinh đẹp nhất chỉ gồm một đoạn Tin Mừng ngắn, vài phút thinh lặng, rồi người cha cầu nguyện: “Lạy Chúa, hôm nay nhà con ai cũng mệt. Xin cho chúng con biết thương nhau.” Lời cầu nguyện ấy chân thật, và sự chân thật có thể đưa cả nhà đến gần Chúa.
Trong nhiều gia đình, người mẹ là người duy trì giờ kinh. Mẹ nhắc, mẹ chuẩn bị, mẹ đọc trước; có lúc mẹ phải năn nỉ từng người ngồi lại. Công sức âm thầm ấy đáng quý vô cùng. Nhưng việc truyền đức tin cho con không nên chỉ đặt trên vai mẹ. Một người cha dành thời gian ngồi xuống, đọc Tin Mừng bằng giọng của mình, nghe con nói mà không vội sửa, có thể để lại dấu ấn rất sâu. Cha không cần diễn đạt trôi chảy. Có khi lời chia sẻ của cha chỉ là: “Hôm nay cha nóng giận ở nhà. Cha xin lỗi mọi người. Cha đang tập sống điều mình vừa đọc.” Đứa con nghe lời ấy sẽ hiểu rằng Tin Mừng không phải thứ chỉ dành để dạy người khác. Tin Mừng cũng đang làm việc trong lòng cha mình.
Cha mẹ có thể kể cho con nghe hành trình đức tin của chính mình: lần đầu biết cầu nguyện khi còn bé; một giai đoạn từng giận Chúa; một quyết định khó khăn mà lương tâm đã giúp mình đứng vững; một người đã tha thứ cho mình; một người nghèo đã dạy mình biết biết ơn. Những câu chuyện ấy có sức chạm tới người trẻ bởi chúng cho thấy đức tin đi qua cuộc đời thật, với cả những lần chao đảo. Khi một người mẹ nói: “Mẹ cũng từng có lúc không hiểu tại sao Chúa để gia đình mình gặp chuyện đó”, con sẽ bớt sợ câu hỏi của bản thân. Khi người cha kể: “Cha đã từng làm điều sai và phải đi xin lỗi”, con sẽ hiểu rằng hoán cải là con đường mọi người cùng đi, chứ không phải hình phạt dành riêng cho trẻ nhỏ.
Có lẽ một thay đổi cần thiết là bớt xem giờ kinh tối như lúc cha mẹ kiểm tra con đã thuộc bao nhiêu kinh, trả lời đúng bao nhiêu câu giáo lý. Kiến thức đức tin rất cần. Trẻ cần được học giáo lý nghiêm túc, hiểu Kinh Thánh trong đời sống Hội Thánh, biết phân biệt điều đúng với điều sai. Nhưng tình yêu là nơi kiến thức ấy có thể bén rễ. Nếu một đứa trẻ chỉ nhớ cảm giác bị quở trách mỗi khi đọc sai một lời kinh, nó có thể lớn lên với sự sợ hãi hơn là lòng mến. Nếu con được kiên nhẫn hướng dẫn và được phép hỏi “Tại sao mình cầu nguyện như vậy?”, lời kinh quen thuộc sẽ dần có ý nghĩa riêng trong cuộc đời con. Từ việc đọc thuộc kinh Lạy Cha, con có thể đi đến câu hỏi: “Nếu Thiên Chúa là Cha, tại sao con lại sợ nói với Người điều con đang nghĩ?” Chính câu hỏi ấy mở đầu một cuộc cầu nguyện sâu hơn.
Lời Chúa trong gia đình không cần trở thành một bài giảng dài mỗi tối. Đọc một đoạn ngắn, giữ một chút thinh lặng, rồi hỏi: “Câu nào làm con chú ý?” đã đủ để bắt đầu. Có người con chọn câu “Đừng sợ.” Cha mẹ chưa cần giải thích ngay. Hãy hỏi: “Con đang sợ điều gì?” Có đứa chọn câu “Hãy yêu thương nhau.” Cha mẹ có thể hỏi: “Ở nhà mình, khi nào con thấy điều ấy khó nhất?” Có lúc câu trả lời của con sẽ làm người lớn không dễ chịu: “Khi cha mẹ cãi nhau”, “Khi mọi người chỉ hỏi điểm số của con”, “Khi con nói mà không ai tin.” Đó là lúc Lời Chúa mời cả gia đình hoán cải. Nếu cha mẹ chỉ muốn con thay đổi mà không để Lời Chúa chạm vào chính mình, giờ chia sẻ sẽ sớm mất đi sự chân thành.
Không ít cha mẹ mang trong lòng nỗi sợ rất thật: sợ con lớn lên rồi bỏ lễ, xa nhà thờ, sống theo những giá trị khác. Nỗi sợ ấy có thể khiến cha mẹ siết chặt hơn vào đúng lúc con cần được đồng hành khôn ngoan hơn. Đức tin không thể được giữ mãi bằng sự kiểm soát. Cha mẹ có thể đưa con đến nhà thờ, cho con học giáo lý, nhắc con cầu nguyện; rồi đến một ngày, chính con phải đáp lại lời Chúa bằng tự do của mình. Điều cha mẹ có thể tiếp tục làm là sống một đức tin đủ đáng tin để con muốn tìm hiểu. Khi con chứng kiến cha mẹ biết cúi xuống trước người yếu thế, biết từ chối một lợi lộc bất chính, biết trung tín trong những tháng ngày khó khăn, biết xin Chúa giúp mình tha thứ, con nhìn thấy điều đức tin tạo nên nơi một con người. Chứng tá ấy đi cùng con cả khi con đang tỏ ra không nghe.
Đối thoại còn đòi hỏi cha mẹ nhận ra thế giới của con đã khác thế giới của mình. Đời sống trên mạng, áp lực phải được công nhận, nỗi sợ bị bỏ lại, những cuộc trò chuyện diễn ra suốt đêm, hình ảnh của những người dường như luôn đẹp và thành công: tất cả có thể làm tâm hồn một người trẻ rất mệt. Nếu người lớn chỉ nói “Mấy cái đó có gì đâu”, con sẽ ngại kể thêm. Một lời hỏi dịu dàng có thể bắt đầu từ điều cha mẹ chưa hiểu: “Điều gì trên mạng khiến con vui? Điều gì khiến con thấy mình thua kém?” Rồi từ đó, gia đình cùng học cách giữ sự chú ý, bảo vệ sự thật, tôn trọng bản thân và người khác. Cha mẹ không cần giả vờ am hiểu mọi thứ con xem. Chỉ cần đủ quan tâm để con cảm thấy thế giới mình đang sống không bị cha mẹ khinh thường.
Cũng sẽ có những lúc con phản ứng gay gắt, nói những lời làm cha mẹ đau lòng. Đối thoại không có nghĩa là cuộc trò chuyện nào cũng êm đẹp. Một người mẹ có thể cần nói: “Mẹ muốn nghe con, nhưng chúng ta đừng xúc phạm nhau. Mình nghỉ một lát rồi nói tiếp.” Một người cha có thể cần thừa nhận: “Nãy cha đã quát. Cha xin lỗi. Điều cha lo cho con vẫn cần được nói, nhưng cha muốn nói lại cho đàng hoàng.” Những khoảnh khắc sửa chữa như thế là bài học nhân bản quý giá. Con học rằng bất đồng không buộc người ta phải đoạn tuyệt; nóng giận không phải lời cuối cùng; người có quyền trong nhà vẫn có thể nhận lỗi. Khi gia đình sống được điều ấy, lời dạy về hòa giải trở nên có hình dáng.
Một giờ kinh tối có thể thay đổi rất chậm. Tuần đầu, cha mẹ mở lời mà con không đáp. Tuần sau, con nói một câu bâng quơ. Một tháng sau, con hỏi điều làm cha mẹ lúng túng. Đừng nản lòng vì sự ít ỏi ban đầu. Người trẻ cần thời gian để tin rằng cha mẹ thật sự muốn nghe, nhất là nếu trước đây mỗi cuộc trò chuyện thường kết thúc bằng trách mắng. Cứ bắt đầu từ những điều nhỏ: tắt màn hình vài phút, ngồi gần nhau, đọc chậm một đoạn Tin Mừng, hỏi một câu không nhằm kiểm tra, nghe cho hết câu trả lời. Đừng đòi một cuộc tâm sự sâu sắc mỗi đêm. Cứ chăm sóc mảnh đất. Có ngày hạt giống sẽ nảy mầm.
Và cha mẹ cũng nên nhớ rằng những cuộc đối thoại quan trọng không chỉ xảy ra trước bàn thờ. Một câu hỏi có thể được đặt ra lúc rửa chén. Một nỗi buồn có thể được kể trên đường đưa con đi học. Một cuộc trao đổi về Chúa có thể bắt đầu khi cả nhà nghe tin một người gặp hoạn nạn. Giờ kinh tối sẽ có sức sống hơn nếu trong suốt ngày, con đã cảm thấy mình được tôn trọng. Ngược lại, nếu cả ngày cha mẹ chỉ ra lệnh, so sánh, bỏ qua lời con nói, thì vài phút chia sẻ buổi tối khó có thể bù lại tất cả. Đời sống cầu nguyện chung lớn lên từ cách cả nhà sống chung.
Rồi sẽ có ngày người con không còn ở nhà mỗi tối. Con lên thành phố học, đi làm xa, lập gia đình, bước vào những thử thách mà cha mẹ không thể đi thay. Khi ấy, điều con mang theo có thể không phải là một bài giảng hoàn chỉnh hay mọi câu trả lời đã nghe. Con có thể nhớ một buổi tối mình thú nhận đã làm điều sai, tưởng sẽ bị mắng, nhưng cha mẹ đã ngồi xuống nghe và cùng tìm cách sửa. Con nhớ lần cả nhà đọc đoạn Tin Mừng về con chiên lạc, rồi mẹ nói: “Dù con đang ở đâu, nhà mình vẫn có chỗ cho con trở về.” Con nhớ cha đã cầu nguyện cho một người mà cha đang khó tha thứ. Những ký ức ấy trở thành một mái nhà bên trong tâm hồn. Khi cuộc đời làm con chao đảo, con biết vẫn có thể trở về với gia đình và trở về với Chúa bằng sự thật của mình.
Truyền đạt nhân bản và đức tin qua đối thoại là một công việc kiên nhẫn. Cha mẹ trao cho con những lời kinh, nhưng cũng giúp con tìm được lời riêng để thưa với Chúa. Cha mẹ dạy con điều thiện, nhưng cũng lắng nghe những lúc con thấy điều thiện quá khó. Cha mẹ đưa con đến với Hội Thánh, nhưng cũng ở cạnh khi con có điều thắc mắc về Hội Thánh. Cha mẹ giúp con phân định, rồi từng bước tôn trọng trách nhiệm và tự do đang lớn lên nơi con. Trong công việc ấy, người lớn cũng được biến đổi: học bớt phán xét, bớt sợ những câu hỏi, bớt nghĩ rằng yêu thương là phải giải quyết mọi chuyện ngay lập tức.
Đẹp biết bao một gia đình tối đến vẫn đọc kinh chung, và sau tiếng “Amen”, không ai phải vội vàng đóng cửa lòng mình lại. Bàn thờ nhỏ trong nhà trở thành nơi người ta dám mang đến cả lòng biết ơn lẫn nỗi bực bội, cả niềm tin lẫn sự hoang mang. Có người nói, có người lắng nghe, có người xin lỗi, có người chưa sẵn sàng nói gì nhưng vẫn muốn ở lại. Chúa hiện diện giữa một gia đình rất bình thường như thế. Người nghe những lời kinh thuộc lòng, và Người cũng nghe tiếng thở dài mà đứa con chưa biết diễn tả. Xin cho cha mẹ đủ dịu dàng để nhận ra tiếng thở dài ấy. Xin cho con cái đủ tin tưởng để dần mở lòng. Và xin cho giờ kinh tối của mỗi gia đình vừa là lúc cùng nhau hướng về Chúa, vừa là lúc mỗi người cảm nhận rõ hơn: ở đây, mình được yêu thương, được lắng nghe và được cùng nhau lớn lên trong đức tin.
Lm. Anmai, CSsR.