MỖI GIA ĐÌNH CÔNG GIÁO LÀ MỘT CỘNG ĐOÀN THỪA SAI – Lm. Anmai, CSsR
TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO 30 tháng 9 – Lm. Anmai, CSsR tổng hợp
THÁNH GIÊRÔNIMÔ NGƯỜI ĐI QUA NHỮNG NGÔN NGỮ ĐỂ ĐƯA CON NGƯỜI ĐẾN GẦN LỜI CHÚA – Lm. Anmai, CSsR
T Giê rô ni mô, lm, T sĩ HT LẮNG NGHE LỜI CHÚA ĐỂ NHẬN RA KHUÔN MẶT ĐỨC KITÔ – Lm. Anmai, CSsR
LỜI NGUYỆN KÍNH THÁNH GIÊRÔNIMÔ
Linh mục, tiến sĩ Hội Thánh – lễ nhớ bắt buộc
Lạy Chúa là nguồn mạch sự khôn ngoan, hôm nay Hội Thánh kính nhớ thánh Giêrônimô, vị linh mục đã dành đời mình để học hỏi, dịch thuật và giải thích Kinh Thánh. Chúng con cảm tạ Chúa vì qua công trình và đời sống của ngài, Lời Chúa đã đến gần biết bao tâm hồn. Xin cho chúng con biết yêu mến Lời Chúa, không chỉ bằng cách đặt cuốn Kinh Thánh ở nơi trang trọng, nhưng bằng việc mở ra đọc, lắng nghe và để Lời ấy soi sáng những chọn lựa mỗi ngày.
Lạy Chúa Giêsu, có những lúc chúng con tìm kiếm nhiều lời khuyên mà quên lắng nghe tiếng Chúa; có những lúc chúng con thuộc lời kinh nhưng lại chậm thực hành điều Tin Mừng dạy. Xin tha thứ cho sự hời hợt ấy. Nhờ lời chuyển cầu của thánh Giêrônimô, xin ban cho chúng con lòng kiên nhẫn trước những trang Kinh Thánh khó hiểu, sự khiêm nhường để học hỏi cùng Hội Thánh, và lòng can đảm để sống điều mình đã nhận ra. Khi đọc về lòng thương xót của Chúa, xin dạy chúng con biết tha thứ. Khi nghe Chúa bênh vực người bé nhỏ, xin mở mắt chúng con trước nỗi đau của anh chị em mình.
Xin đặc biệt nâng đỡ các linh mục, tu sĩ, giáo lý viên và những người có trách nhiệm giảng dạy Lời Chúa. Xin cho lời họ nói được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện, nghiên cứu nghiêm túc và đời sống chân thành. Xin cho mỗi gia đình chúng con có một chỗ dành cho Lời Chúa giữa những bận rộn thường ngày, để cha mẹ và con cái biết cùng nhau tìm ánh sáng của Chúa.
Lạy Chúa, xin đừng để chúng con chỉ biết nói về Chúa mà quên gặp gỡ Chúa. Ước gì Lời Chúa bén rễ trong tâm hồn, sửa lại điều lệch lạc, an ủi điều thương tổn và sinh hoa trái yêu thương trong đời chúng con. Nhờ Đức Kitô, Chúa chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
Ca nhập lễ
Ngươi chớ bỏ đọc sách luật này, ngày đêm ngươi hãy suy gẫm những điều ghi chép trong đó, để tuân giữ và thi hành những điều ghi chép trong đó: như thế, ngươi sẽ am hiểu, và đi đúng đường lối của Người.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa, Chúa đã ban cho thánh linh mục Giê-rô-ni-mô trí thông hiểu và lòng mến yêu Kinh Thánh. Xin cho chúng con hằng thiết tha tìm đến lời Chúa là nguồn mạch ban sức sống dồi dào. Chúng con cầu xin…
lễ nhớ bắt buộc
Ca nhập lễ
Chớ gì sách Luật này
đừng rời khỏi miệng ngươi ;
và ngươi phải suy gẫm sách đó ngày đêm,
để lo thi hành tất cả những gì viết trong đó ;
vì như thế ngươi được thành công
và sẽ thịnh đạt trên đường đời.
Bài đọc 1
Tất cả những gì viết trong Sách Thánh đều do Thiên Chúa linh hứng, và có ích cho việc giảng dạy.
Bài trích thư thứ nhất của thánh Phao-lô tông đồ gửi ông Ti-mô-thê.
Anh thân mến, anh hãy giữ vững những gì anh đã học được và đã tin chắc. Anh biết anh đã học với những ai. Và từ thời thơ ấu, anh đã biết Sách Thánh, sách có thể dạy anh nên người khôn ngoan để được ơn cứu độ, nhờ lòng tin vào Đức Ki-tô Giê-su. Tất cả những gì viết trong Sách Thánh đều do Thiên Chúa linh hứng, và có ích cho việc giảng dạy, biện bác, sửa dạy, giáo dục, để trở nên công chính. 17 Nhờ vậy, người của Thiên Chúa nên thập toàn, và được trang bị đầy đủ để làm mọi việc lành.
Đáp ca
Đ.Lạy Chúa, thánh chỉ Ngài, xin dạy cho con.
9Làm thế nào giữ được tuổi xuân trong trắng ?
Thưa phải tuân theo lời Chúa dạy.10Lạy Chúa, con hết dạ kiếm tìm Ngài,
xin chớ để con làm sai mệnh lệnh Chúa.
Đ.Lạy Chúa, thánh chỉ Ngài, xin dạy cho con.
11Lời Chúa hứa, lòng con ấp ủ,
để chẳng bao giờ bội nghĩa bất trung.Lạy Chúa, con dâng lời ca tụng,
thánh chỉ Ngài, xin dạy cho con.
Đ.Lạy Chúa, thánh chỉ Ngài, xin dạy cho con.
13Môi con hằng nhẩm đi nhắc lại,
các quyết định miệng Ngài phán ra.Tuân theo thánh ý Ngài, con vui sướng
hơn là được tiền rừng bạc bể.
Đ.Lạy Chúa, thánh chỉ Ngài, xin dạy cho con.
Tung hô Tin Mừng
Ha-lê-lui-a. Ha-lê-lui-a. Lạy Chúa, xin mở lòng chúng con, để chúng con lắng nghe lời của Con Chúa. Ha-lê-lui-a.
Tin Mừng
Cả cái mới lẫn cái cũ.
✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
Khi ấy, Đức Giê-su kể cho dân chúng nghe dụ ngôn này : “Nước Trời giống như chuyện chiếc lưới thả xuống biển, gom được đủ thứ cá. Khi lưới đầy, người ta kéo lên bãi, rồi ngồi nhặt cá tốt cho vào giỏ, còn cá xấu thì vứt ra ngoài. Đến ngày tận thế, cũng sẽ xảy ra như vậy. Các thiên sứ sẽ xuất hiện và tách biệt kẻ xấu ra khỏi hàng ngũ người công chính, rồi quăng chúng vào lò lửa ; ở đó, người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng.
“Anh em có hiểu tất cả những điều ấy không ?” Họ đáp : “Thưa hiểu.” Người bảo họ : “Bởi vậy, bất cứ kinh sư nào đã được học hỏi về Nước Trời, thì cũng giống như chủ nhà kia lấy ra từ trong kho tàng của mình cả cái mới lẫn cái cũ.”
Ca hiệp lễ
Lạy Chúa,
gặp được lời Chúa, con đã nuốt vào.
Lời Chúa trở thành hoan lạc cho con,
thành niềm vui của lòng con,
vì con được mang danh Ngài.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, chúng con đã hân hoan đón nhận lời Chúa, xin cho chúng con cũng theo gương thánh Giê-rô-ni-mô mau mắn dâng lên Chúa của lễ đem lại ơn cứu độ. Chúng con cầu xin…
Ca hiệp lễ
Lạy Chúa là Thiên Chúa, tôi đã tìm thấy lời Chúa, tôi lấy nó làm của ăn; lời của Chúa trở nên niềm vui mừng cho tôi, và làm hoan lạc tâm hồn tôi, vì danh Chúa được kêu cầu trên tôi.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa là Thiên Chúa chúng con, chúng con vừa chia sẻ Mình và Máu Thánh Con Một Chúa để mừng lễ thánh Giê-rô-ni-mô. Ước chi bí tích này nung nấu tâm hồn chúng con, giúp chúng con chăm chú nghe theo lời giáo huấn của Kinh Thánh, và nhờ đó mà biết được con đường phải theo để đạt tới sự sống muôn đời. Chúng con cầu xin…
LỜI CHÚA CÓ CÒN LÀ NIỀM VUI CỦA LÒNG TA?
Suy niệm lễ nhớ Thánh Giê-rô-ni-mô, linh mục, tiến sĩ Hội Thánh
Có những quyển sách ta giữ rất kỹ mà hầu như không mở ra. Ta lau bụi trên bìa, đặt chúng ở nơi trang trọng, nhưng để những trang bên trong nằm im. Đôi khi Kinh Thánh trong nhà ta cũng như thế. Ta kính Lời Chúa, ta nghe Lời Chúa trong thánh lễ, ta có thể thuộc vài câu đã nghe từ nhỏ; nhưng giữa một ngày đầy tiếng nói, có khi ta không dành nổi một khoảng lặng để hỏi: “Lạy Chúa, hôm nay Chúa muốn nói gì với con?” Mừng kính Thánh Giê-rô-ni-mô, Hội Thánh đưa ta đến trước câu hỏi ấy. Vị thánh đã dành đời mình học hỏi, dịch thuật và giải thích Kinh Thánh không chỉ để người ta có thêm một bản văn để đọc. Ngài muốn con người gặp được Đức Kitô đang nói qua bản văn ấy. Bài suy niệm cha gửi nhắc đến hình ảnh viên ngọc quý trong Tin Mừng: khi tìm thấy viên ngọc, người thương gia nhận ra điều gì đáng để mình dồn cả cuộc đời vào đó. Với Giê-rô-ni-mô, viên ngọc ấy là được biết Đức Giêsu, Đấng đã chịu thương khó và sống lại vì chúng ta.
Ta thường nghĩ điều khó nhất khi đọc Kinh Thánh là không hiểu một câu nào đó. Nhưng có lẽ điều khó hơn là hiểu rồi mà không muốn để câu ấy đụng đến đời mình. Ta đọc lời mời tha thứ, nhưng vẫn giữ chặt một mối giận. Ta nghe Chúa dạy đừng lo lắng, nhưng cả ngày để nỗi sợ quyết định cách mình cư xử với người thân. Ta nghe Chúa gọi người nghèo là anh em, nhưng đi ngang một người đang đau khổ với trái tim đã quen khép lại. Lời Chúa không đến để làm đẹp thêm vốn kiến thức đạo của ta. Lời ấy đến như ánh đèn soi vào căn phòng ta đã đóng lâu ngày. Ánh sáng có thể làm ta chói mắt lúc đầu, bởi nó cho thấy cả những điều ta không muốn thấy. Nhưng nếu ta để Chúa ở lại, ánh sáng ấy không chỉ vạch ra bụi bặm; nó còn chỉ cho ta thấy cửa sổ ở đâu, lối ra ở đâu, và mình vẫn có thể bắt đầu lại.
Thánh Giê-rô-ni-mô hiểu điều đó bằng chính đời mình. Ngài là một người uyên bác, giàu nghị lực, nhưng cũng được nhớ đến như một con người có tính khí mạnh. Sự thánh thiện của ngài không nằm ở một cuộc đời chưa từng phải chiến đấu với bản thân. Nó nằm ở chỗ ngài đã đem trí tuệ, sức lực và cả những góc cạnh của mình đặt trước Lời Chúa, để Chúa tiếp tục uốn nắn. Điều này an ủi chúng ta. Có người không dám mở Kinh Thánh vì nghĩ mình sống chưa xứng. Có người ngại cầu nguyện vì vừa phạm lại một lỗi cũ. Có người nghe nói đến các thánh thì thấy đời mình quá xa. Nhưng chính người đang mệt, đang nóng nảy, đang thất vọng, đang phải xin lỗi mà chưa tìm được lời, lại càng cần ngồi xuống với Lời Chúa. Ta không đợi lòng mình yên rồi mới tìm đến Chúa; ta tìm đến Chúa để học cách sống qua những điều đang làm lòng mình bất an.
Có một nỗi buồn âm thầm trong đời sống đức tin: ta dành nhiều giờ nghe người khác nói về mình, nhưng ít phút nghe Đấng biết mình tận đáy lòng. Một lời chê có thể ở lại trong trí ta suốt nhiều năm. Một tin nhắn lạnh nhạt đủ khiến ta mất ngủ. Một lời khen cũng có thể khiến ta sống cả ngày để tìm lại cảm giác được công nhận. Trong khi đó, Lời Chúa vẫn kiên nhẫn nói với ta về một phẩm giá sâu hơn mọi lời đánh giá: con được yêu thương, con được gọi trở về, con có thể sống khác đi. Khi lời ấy thật sự đi vào lòng, niềm vui không nhất thiết đến như một cảm xúc rộn ràng. Có khi nó chỉ là sức mạnh để ngày mai thức dậy và tiếp tục chăm sóc một người bệnh; là sự can đảm để nói một lời xin lỗi; là bình an của người biết đời mình, dù còn ngổn ngang, vẫn ở trong tay Chúa. Đó là niềm vui có thể ở lại ngay cả khi nước mắt chưa khô.
Bởi vậy, đọc Kinh Thánh không cần bắt đầu bằng một chương trình lớn lao. Tối nay, ta có thể mở một đoạn Tin Mừng ngắn, đọc chậm đến khi một câu khiến mình dừng lại. Đừng vội tìm một ý thật hay để kể cho người khác. Hãy ở lại với câu ấy và nói thật với Chúa: “Con thấy khó tin”; “Con đang giận”; “Con nhớ một người”; “Con muốn làm theo, nhưng con sợ.” Rồi ngày mai, hãy để câu Lời Chúa ấy bước ra khỏi trang giấy bằng một việc nhỏ. Nếu đọc về lòng thương xót, hãy bớt một lời cay nghiệt. Nếu đọc về sự thật, hãy thôi che đậy một điều mình cần nhận lỗi. Nếu đọc về người Samari nhân hậu, hãy dừng lại trước một người mà thường ngày mình đi qua. Khi ấy, Lời Chúa không còn chỉ được cất trên kệ sách hay vang lên một lúc trong nhà thờ. Lời ấy bắt đầu có tiếng nói trong căn bếp, nơi bàn làm việc, trong cuộc trò chuyện khó khăn và giữa những quyết định không ai nhìn thấy.
Lạy Chúa, có lúc con đã đi tìm niềm vui ở rất nhiều nơi mà quên mở lòng nghe Chúa. Con đã để những tiếng ồn nói với con mỗi ngày mình là ai, phải hơn ai, phải có gì mới đáng được yêu. Xin đưa con trở lại với Lời Chúa. Xin cho con đủ khiêm tốn để nghe cả những lời an ủi lẫn những lời mời gọi thay đổi; đủ kiên nhẫn để đọc khi lòng khô khan; đủ can đảm để sống điều con đã nghe. Nhờ lời chuyển cầu của Thánh Giê-rô-ni-mô, xin cho Kinh Thánh trở thành nơi con gặp Đức Kitô, và cho Lời Người dần trở thành niềm vui bền bỉ của lòng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
KHI LỜI CHÚA ĐƯỢC NGHE BẰNG CẢ CUỘC ĐỜI
Suy niệm nhân lễ nhớ thánh Giê-rô-ni-mô, linh mục, tiến sĩ Hội Thánh
Có những cuốn sách ta đọc xong rồi đặt lên kệ. Có những lời ta nghe qua rồi quên. Nhưng Lời Chúa không được trao cho ta để nằm yên trên một trang giấy, cũng không được công bố trong Thánh lễ chỉ để lấp đầy khoảng thời gian trước bài giảng. Lời ấy tìm một nơi để ở. Nơi ấy là trí nhớ của ta, là lương tâm của ta, là bàn ăn trong nhà ta, là cách ta đối xử với một người đang làm mình phiền lòng. Mừng kính thánh Giê-rô-ni-mô, Hội Thánh nhớ đến một con người đã dành đời mình cho Kinh Thánh. Nhưng nếu chỉ ngưỡng mộ công trình dịch thuật của ngài, ta có thể đi ngang qua câu hỏi sâu hơn: Lời Chúa đã đi được bao xa, từ tai đến trái tim, từ trái tim đến đôi tay của tôi?
Chúng ta thấy một điều rất gần với đời sống người Công giáo: nhiều người nghĩ mình không biết Kinh Thánh, trong khi mỗi lần tham dự Thánh lễ, họ đã nghe Kinh Thánh trong các bài đọc, thánh vịnh, lời nguyện và nhiều lời đối đáp của cộng đoàn. Cha cũng nhắc rằng biết Kinh Thánh không chỉ là thuộc vài câu để viện dẫn cho ý mình; điều cần thiết là hiểu câu chuyện lớn của Thiên Chúa và để câu chuyện ấy soi sáng đời mình. Gợi ý ấy đáng để ta dừng lại lâu hơn. Bởi có khi Lời Chúa đã ở rất gần, chỉ có lòng ta là chưa thật sự mở cửa.
Ta có thể nghe Tin Mừng mỗi Chúa nhật mà vẫn không nhận ra Chúa đang nói với mình. Vừa nghe dụ ngôn người cha nhân hậu, ta đã nhớ đến đứa con của nhà bên cần trở về, nhưng không nhớ đến người trong nhà đang chờ mình nói một lời làm hòa. Vừa nghe Chúa dạy tha thứ, ta thấy lời ấy thật đẹp, rồi ra khỏi nhà thờ lại tiếp tục giữ nguyên một bản án trong lòng. Vừa nghe lời mời gọi chăm sóc người bé mọn, ta xúc động trong vài phút, nhưng khi một người yếu đuối làm chậm công việc của mình, ta chỉ muốn họ mau đi chỗ khác. Khoảng cách giữa nghe và sống đôi khi không dài bằng một con đường; nó chỉ dài bằng bước chân từ cửa nhà thờ ra bãi xe. Chính ở khoảng cách nhỏ ấy, đời sống đức tin được quyết định mỗi ngày.
Thánh Giê-rô-ni-mô hiểu rằng không thể yêu mến một người mà cứ mãi thờ ơ với lời người ấy nói. Ngài học hỏi, đối chiếu, dịch thuật, lao nhọc để Lời Chúa được trao đến Hội Thánh cách trung thành. Nhưng mục đích cuối cùng của việc học Kinh Thánh không phải là biết nhiều điều về Đức Kitô mà là nhận biết chính Người. Một người mẹ có thể không giải thích được mọi bối cảnh lịch sử của Tin Mừng, nhưng khi nghe lời “đừng sợ” giữa một đêm thức chăm con bệnh, chị để Chúa bước vào nỗi lo của mình. Một người cha có thể không nhớ chương nào, câu nào, nhưng khi bị cám dỗ nói dối để giữ lợi cho mình, ông nhớ rằng Chúa yêu sự thật và chọn chịu thiệt. Một người trẻ có thể đọc một đoạn Tin Mừng rất ngắn rồi bắt đầu tự hỏi: “Nếu Chúa đang đứng trước mặt, Người muốn con làm gì với người bạn đang bị cả nhóm bỏ rơi?” Những giây phút ấy không thay thế việc học hỏi Kinh Thánh; chúng cho thấy việc học hỏi ấy muốn dẫn ta tới đâu.
Có người ngại mở Kinh Thánh vì thấy những tên đất, tên người xa lạ; có người sợ đọc mà không hiểu; có người từng thử, rồi gấp sách lại vì đời mình vẫn rối. Xin đừng vì thế mà nghĩ Lời Chúa không dành cho mình. Người ta không bắt đầu một tình bạn bằng cách hiểu hết người bạn ấy. Người ta bắt đầu bằng việc dành thời gian, lắng nghe và trở lại. Đọc Kinh Thánh cũng thế. Có hôm một đoạn Lời Chúa làm lòng ta sáng lên. Có hôm đọc xong vẫn thấy khô khan. Có hôm chính một câu từng nghe hàng chục lần bỗng chạm vào vết thương ta đã giấu rất lâu. Sự gặp gỡ ấy không thể ép cho xảy ra đúng giờ mình muốn. Ta chỉ có thể hiện diện trung thành: mở sách, đọc chậm, thưa với Chúa điều mình hiểu và cả điều mình chưa hiểu.
Phụng vụ giúp ta học sự trung thành đó. Các bài đọc không luôn chọn điều ta muốn nghe. Có ngày Lời Chúa an ủi; có ngày Lời Chúa chất vấn. Có ngày ta muốn nghe về lòng thương xót, nhưng bài đọc lại gọi ta hoán cải. Có ngày ta muốn được thúc đẩy lên đường, nhưng Lời Chúa mời ta ngồi xuống, thôi làm chủ mọi sự và tin tưởng. Nhờ đi cùng nhịp phụng vụ, ta tập đón nhận toàn bộ cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa, kể cả những phần làm mình không dễ chịu. Người yêu ta thật lòng không chỉ nói những điều khiến ta vui. Người còn đủ gần để nói điều có thể cứu ta khỏi một lối sống đang âm thầm làm lòng mình nghèo đi.
Điều ấy cũng nhắc người rao giảng một trách nhiệm lớn. Bài giảng không phải nơi người giảng chỉ đưa ra những điều mình đã chuẩn bị để nói, bất kể cộng đoàn vừa nghe bài đọc nào. Trước khi hỏi Lời Chúa muốn nói gì với người khác, người giảng cần để Lời ấy nói với chính mình. Nếu không, có thể bài giảng vẫn trôi chảy, nhiều hình ảnh, nhiều lời cảm động, nhưng người nghe khó gặp được sức nặng của một lời đã đi qua đời sống người rao giảng. Người giáo dân cũng được mời bước vào cuộc gặp gỡ ấy: mang theo nỗi vui, nỗi mệt, điều đang phải quyết định, rồi lắng nghe xem một câu Lời Chúa hôm nay gọi đúng tên điều gì trong lòng mình.
Biết Kinh Thánh còn đòi ta khiêm tốn. Một câu được tách khỏi mạch văn rất dễ trở thành chiếc gậy để đánh người khác. Ta có thể thuộc lời Chúa dạy về lỗi lầm của anh em, nhưng quên cách Người nhìn người phụ nữ bị kết án. Ta có thể nói nhiều về sự thật, nhưng nói với một giọng khiến người đang đau không còn can đảm đến gần. Ta cũng có thể chỉ chọn những câu dịu dàng để khỏi phải thay đổi điều cần thay đổi. Vì thế, đọc Kinh Thánh trong lòng Hội Thánh, học hỏi bối cảnh và lắng nghe toàn bộ Tin Mừng giúp ta bớt dùng Lời Chúa theo ý riêng. Càng gần Lời Chúa, ta càng phải tự hỏi: lời mình sắp nói có giúp người khác nhận ra dung mạo Đức Kitô không?
Có một cách rất nhỏ để bắt đầu: trước Thánh lễ, đọc các bài đọc một lần. Không cần vội tìm một ý tưởng thật hay. Chỉ cần để ý một lời làm mình dừng lại. Trong Thánh lễ, nghe lại lời ấy giữa cộng đoàn đang cầu nguyện. Sau Thánh lễ, giữ nó thêm một ngày. Nếu nghe “Hãy theo tôi”, hãy tự hỏi hôm nay mình đang trì hoãn bước nào. Nếu nghe “Anh em hãy yêu thương nhau”, hãy nghĩ đến một người cụ thể, cùng một việc cụ thể có thể làm cho họ. Nếu nghe “Thầy ở cùng anh em”, hãy đem lời ấy vào nơi mình đang cô độc nhất. Một câu Lời Chúa được sống thật có thể làm một ngày đổi khác. Nhiều ngày như thế có thể âm thầm đổi cả một đời người.
Ta thường mong Chúa nói rõ hơn, trong khi có những lời Người đã nói rất rõ mà ta chưa làm. Ta mong một dấu chỉ lớn, nhưng lại bỏ qua người cần được thăm hỏi. Ta xin được bình an, nhưng không chịu đặt xuống cuộc tranh hơn thua đang nuôi trong lòng. Ta xin Chúa dẫn đường, nhưng tay vẫn giữ chặt một điều mình biết cần buông. Lời Chúa có thể an ủi ta vô cùng; Lời ấy cũng yêu ta đủ để không để ta ở nguyên chỗ cũ. Chúa không chờ ta trở nên hoàn hảo rồi mới lên tiếng. Người nói giữa đời sống còn dang dở này, nơi ta đang mệt, đang yêu thương vụng về, đang tìm đường trở về.
Mừng thánh Giê-rô-ni-mô, ta có thể cảm tạ Chúa vì những người đã gìn giữ, nghiên cứu, dịch thuật và giảng giải Kinh Thánh qua bao thế hệ. Nhờ lao nhọc của họ, hôm nay một em nhỏ có thể nghe Tin Mừng bằng tiếng mẹ đẻ; một người bệnh có thể tìm được lời cầu nguyện bên giường; một gia đình có thể mở sách ra giữa buổi tối đầy lo âu. Và ta hãy xin một ơn rất giản dị: đừng để sự quen thuộc làm mình hết ngạc nhiên. Đừng để việc nghe Lời Chúa mỗi tuần khiến ta tưởng mình đã nghe xong. Xin cho mỗi lần Tin Mừng được công bố, ta còn đủ lặng để nhận ra Chúa đang sống và đang gọi mình.
Lạy Chúa, con đã nghe Lời Chúa nhiều lần mà có lúc vẫn sống như thể Chúa chưa từng nói với con. Xin tha thứ cho con khi con dùng Lời Chúa để xét người khác mà tránh nhìn lại mình; khi con tìm nơi Lời Chúa một chút an lòng nhưng sợ lời mời gọi đổi đời; khi con nghe bằng tai mà khép cửa lòng. Nhờ lời chuyển cầu của thánh Giê-rô-ni-mô, xin dạy con yêu mến Kinh Thánh bằng sự chăm chú, học hỏi bằng lòng khiêm tốn, và đem điều con nghe vào những việc nhỏ nhất hôm nay. Xin cho Lời Chúa ở lại trong nhà con, trên môi con khi cần nói lời tử tế, trong tay con khi cần giúp một người, và trong tim con khi con phải chọn yêu thương giữa lúc không dễ yêu thương. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
KHI CHÚNG TA MUỐN GỌI LỬA XUỐNG
Suy niệm Lc 9,51–56
Có một thứ lửa rất dễ cháy trong lòng người có đạo. Nó bùng lên khi ta bị từ chối, khi điều ta tin bị coi thường, khi một việc tốt mình làm không được đón nhận. Ta gọi nó là lòng nhiệt thành. Nhưng có những lúc, nếu chịu đứng yên trước mặt Chúa một chút, ta sẽ nhận ra trong ngọn lửa ấy còn có tự ái, thất vọng và ước muốn người khác phải trả giá vì đã không nghe mình. Tin Mừng kể rằng một làng Samari không đón tiếp Đức Giêsu trên đường Người lên Giêrusalem. Giacôbê và Gioan liền muốn khiến lửa từ trời xuống thiêu hủy họ. Hai ông đang đi theo Chúa, đang bênh vực Chúa, nhưng lại muốn làm một điều hoàn toàn xa lạ với trái tim Chúa. Đức Giêsu quay lại quở trách các ông, rồi cả nhóm đi sang một làng khác. Câu chuyện ngắn đến lạ. Không có cuộc tranh luận dài, không có màn phô diễn quyền năng, không có lời nguyền rủa dành cho ngôi làng khép cửa. Chỉ có một lời sửa dạy dành cho các môn đệ và những bước chân tiếp tục lên đường.
Điều làm ta phải suy nghĩ là Giacôbê và Gioan không đứng bên phía chống Chúa. Các ông ở rất gần Người. Chính sự gần gũi ấy có thể khiến các ông tin rằng mình được quyền nhân danh Người để nổi giận. Ta cũng vậy. Có khi ta giữ đạo lâu năm, phục vụ giáo xứ nhiều năm, học hỏi giáo lý, thuộc nhiều câu Kinh Thánh, và vì thế càng khó nhận ra lúc nào lòng mình đã đi trước Chúa. Ta nghe một người nói điều xúc phạm đức tin, lập tức muốn đáp trả cho họ cứng họng. Ta thấy một người trong cộng đoàn không cư xử như mình mong đợi, liền muốn gạt họ ra ngoài. Ta nhìn một người trẻ bỏ lễ và kết luận rằng họ hư hỏng, trước khi hỏi điều gì đã xảy ra trong đời họ. Ta thấy một gia đình không đón lời mời của giáo xứ và cảm thấy bị coi thường, trước khi biết họ đang mệt mỏi hoặc mang một vết thương mà họ chưa thể nói. Những phản ứng ấy thường đến rất nhanh. Nhanh đến mức ta tưởng chúng chính là lòng yêu mến Chúa. Nhưng hôm nay Chúa quay lại nhìn các môn đệ. Ánh nhìn ấy mời ta hỏi: Con đang bảo vệ Tin Mừng, hay đang bảo vệ cái tôi của con bằng danh nghĩa Tin Mừng?
Tin Mừng không bảo rằng việc ngôi làng từ chối Chúa là đúng. Họ đã đóng cửa trước một người khách đi đường; họ đã để mối ngăn cách giữa người Samari và người Do Thái quyết định cách mình đối xử với Người. Sự từ chối có thật, và nó có thể làm đau. Đức Giêsu không giả vờ rằng cánh cửa ấy đang mở. Người cũng không ép nó phải mở bằng sợ hãi. Người đi sang một làng khác. Nơi đây có một tự do lớn lao: Chúa không cần thắng mọi cuộc đối đầu ngay lập tức để tiếp tục sứ mạng của mình. Người biết mình đang đi đâu. Người đã quyết tâm lên Giêrusalem, nơi tình yêu của Người sẽ được bày tỏ đến cùng. Một ngôi làng không tiếp đón không thể làm Người quên con đường ấy. Còn ta, có khi chỉ một lời chê, một tin nhắn lạnh nhạt, một người không nghe lời khuyên, đã đủ khiến ta quên mình được sai đi để làm gì. Ta bắt đầu một việc vì muốn phục vụ, rồi tiếp tục nó với nỗi ám ảnh phải được công nhận. Ta muốn đưa người khác đến gần Chúa, rồi nổi giận khi họ không đến theo tốc độ mình đã định.
Sự dịu dàng của Đức Giêsu ở đây không hề yếu đuối. Người đang tiến về Giêrusalem, đang đi vào con đường đau khổ mà Người biết sẽ phải đón nhận. Người không tránh né điều khó, cũng không đổi hướng để tìm một nơi chỉ có những người tán thành mình. Chính vì vững lòng với sứ mạng, Người có thể từ chối ngọn lửa trả đũa. Người không giao trái tim mình cho sự từ chối của người khác điều khiển. Có một sức mạnh rất âm thầm trong hành động ấy. Nhiều người tưởng mạnh mẽ là phải đáp lại ngay, phải nói câu cuối cùng, phải cho đối phương biết mình không dễ bị xem thường. Chúa cho thấy một sức mạnh khác: có thể chịu bị khước từ mà không trở thành người khước từ; có thể đau mà không lấy nỗi đau làm lý do gây đau; có thể bước tiếp mà không mang theo ước muốn trừng phạt.
Bài đọc ngôn sứ Dacaria trong phụng vụ mở ra một hình ảnh đối nghịch với cảnh ngôi làng đóng cửa: các dân tộc nói với nhau rằng họ muốn cùng đi tìm Chúa, vì họ nghe biết Thiên Chúa ở với dân Người. Lời ấy đặt một câu hỏi rất sâu trước cộng đoàn tín hữu. Nếu người khác gặp chúng ta, họ có muốn đi cùng để tìm Chúa không? Họ có thể nghe giáo huấn của Hội Thánh từ môi miệng ta, nhưng họ có cảm thấy mình được nhìn nhận như một con người không? Họ có thể thấy ta bảo vệ những điều thánh thiêng, nhưng họ có thấy sự nhẫn nại, lòng trung thực và khả năng hòa giải nơi đời sống ta không? Ngôn sứ không vẽ ra cảnh các dân bị lôi đến với Chúa bằng áp lực. Họ tự nguyện nắm lấy áo người tin và xin được đi cùng, bởi nhận ra một sự hiện diện đáng tin.
“Thiên Chúa ở cùng anh chị em” là một lời chứng lớn. Nó không thể được chứng minh chỉ bằng biểu ngữ, khẩu hiệu hay những cuộc tranh luận ta thắng. Nó được người khác cảm nhận khi một người có đạo không lợi dụng họ lúc họ yếu thế; khi một gia đình Công giáo biết xin lỗi nhau; khi một người phục vụ giáo xứ không coi người đến sau là kẻ đứng ngoài; khi một linh mục đủ kiên nhẫn nghe hết câu chuyện của người tìm đến mình; khi cộng đoàn cầu nguyện cho một người đã rời xa mà vẫn giữ cho họ một chỗ để trở về. Đôi khi một người chưa tin Chúa không nhớ ta đã giải thích giáo lý thế nào, nhưng nhớ rất lâu cách ta đối xử với họ trong một ngày họ đang buồn. Cũng có người đã nghe vô số lời nói đẹp về lòng thương xót, rồi chùn bước vì cách họ bị đối xử ngay tại cửa nhà thờ. Bởi vậy, trước khi hỏi tại sao người khác không đón nhận Tin Mừng, ta cần hỏi mình đã đưa Tin Mừng đến với họ bằng khuôn mặt nào.
Trong nhiều gia đình, ngọn lửa của hai môn đệ không rơi xuống từ trời; nó bật ra từ miệng ta. Một người mẹ lo cho đức tin của con, nhưng nỗi lo lâu ngày biến thành những lời trách móc khiến đứa con chỉ muốn tránh mặt. Một người cha đau vì con chọn một lối sống khác, nhưng thay vì nói cho con hiểu nỗi đau của mình, ông dùng sự im lặng để phạt con. Một người vợ muốn chồng cùng cầu nguyện, nhưng mỗi lời mời lại đi kèm một bản liệt kê những thiếu sót của anh. Ý hướng ban đầu có thể là tốt. Tình yêu cũng có thật. Tuy nhiên, tình yêu cần được thanh luyện để người thân có thể nhận ra mình đang được yêu. Đức Giêsu không dạy ta thờ ơ với điều sai. Người dạy ta đừng biến điều đúng thành một ngọn lửa thiêu mất khả năng gặp gỡ. Có những sự thật phải được nói ra, nhưng nói lúc nào, bằng giọng nào, sau bao nhiêu thời gian lắng nghe, cũng thuộc về trách nhiệm của người yêu thương.
Trong giáo xứ cũng có những ngôi làng Samari: những cánh cửa chưa mở, những người chưa sẵn sàng, những nhóm người giữ khoảng cách với nhau vì chuyện cũ. Ta có thể mang trong lòng ký ức về một lần bị từ chối tham gia, một cuộc họp không ai nghe mình, một lời nhận xét thiếu công bằng. Chúa không đòi ta gọi điều đau là chuyện nhỏ. Người biết có những vết thương phải được nhìn nhận, có những bất công cần được sửa chữa. Nhưng Người không muốn ta ở mãi trong khoảnh khắc muốn lửa rơi xuống. Nếu để cơn giận trở thành nơi cư trú, ta sẽ bắt đầu nhìn mọi gương mặt qua lỗi lầm của một ngày cũ. Một cộng đoàn khi ấy có thể vẫn tổ chức được nhiều việc, vẫn hát rất hay, vẫn có những ngày lễ đông người, mà lòng người lại đứng xa nhau. Việc hòa giải hiếm khi bắt đầu bằng một bài diễn văn lớn. Nó có thể bắt đầu bằng việc ngừng kể lại câu chuyện theo cách luôn đặt mình hoàn toàn đúng; bằng một lời xin lỗi không kèm chữ “nhưng”; bằng việc cho người khác cơ hội nói điều họ đã không được nói; bằng lòng can đảm tiếp tục cộng tác sau khi sự việc được giải quyết.
Ngày 30 tháng 9, Hội Thánh kính nhớ thánh Giê-rô-ni-mô, người đã dành cuộc đời để học hỏi và chuyển dịch Kinh Thánh. Chúng ta nối việc lắng nghe Lời Chúa với ơn gọi trở nên khí cụ hòa giải. Mối liên hệ ấy rất đáng suy niệm. Đọc Kinh Thánh không chỉ làm ta có thêm điều để nói về Thiên Chúa; Lời Chúa còn sửa lại cách ta nhìn con người. Nếu đọc đoạn Tin Mừng hôm nay mà vẫn chỉ nghĩ người Samari đáng trách thế nào, có lẽ ta đã bỏ qua giây phút Chúa quay lại quở trách chính những người đi cùng Người. Lời Chúa có thể khiến ta bất ngờ vì Người nói với ta trước, vào đúng chỗ ta đã chuẩn bị sẵn một lời phán xét dành cho người khác.
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng muốn gọi lửa xuống, dù không dùng lời ấy. Ta muốn người từng làm mình tổn thương phải nếm một phần nỗi đau của mình. Ta muốn người không nghe lời mình rồi sẽ thất bại để biết mình đã đúng. Ta mong một người nói xấu mình bị lộ ra trước mặt mọi người. Ta thấy hả hê khi người mình không ưa gặp chuyện chẳng lành, rồi tự nhủ đó là công bằng. Chúa thấy được cả những ý nghĩ ta chưa nói thành lời. Người không quay lưng vì chúng; Người quay lại quở trách để giải thoát ta khỏi chúng. Khi ôm giữ ước muốn trả đũa, chính ta cũng bị nó đốt cháy. Nó lấy đi giấc ngủ, sự bình an, khả năng cầu nguyện và cả niềm vui phục vụ. Tha thứ là một hành trình có khi rất dài, nhất là khi tổn thương nặng nề. Bước đầu tiên có thể chỉ là thành thật thưa với Chúa: “Con còn giận. Con chưa thể chúc lành cho người ấy. Nhưng xin đừng để cơn giận quyết định con sẽ trở thành ai.”
Đức Giêsu và các môn đệ đi sang một làng khác. Chi tiết ấy chứa một sự khôn ngoan mục vụ. Không phải cuộc gặp gỡ nào cũng thành công ngay; không phải mọi cánh cửa khép lại đều có thể được mở bằng cách gõ mạnh hơn. Có lúc cần trở lại sau. Có lúc cần để người khác được tự do. Có lúc cần nhận rằng mình chưa biết nói thế nào để họ có thể nghe. Bước sang làng khác không có nghĩa là tuyên án ngôi làng trước. Đó là tiếp tục làm điều mình được sai đi thực hiện, trong khi để ngỏ khả năng của một ngày khác. Một người cha có thể thôi ép con phải nói chuyện đạo ngay trong tối nay, nhưng vẫn ăn cùng bàn và hỏi thăm con. Một người phục vụ có thể chấp nhận lời từ chối của một gia đình, rồi âm thầm hiện diện khi họ cần. Một cộng đoàn có thể thôi đo giá trị con người bằng tốc độ họ đáp lại lời mời. Chúa kiên nhẫn với hành trình của ta; ta cũng cần học sự kiên nhẫn ấy đối với hành trình của nhau.
Tuy nhiên, đi sang làng khác không phải lúc nào cũng dễ. Ta phải buông ý nghĩ rằng mình có quyền kiểm soát kết quả. Người làm cha mẹ gieo đức tin mà không thể sống đức tin thay con. Người rao giảng trao Lời Chúa mà không thể buộc người nghe hoán cải theo lịch mình đặt ra. Người làm việc bác ái có thể giúp một người bước đầu, nhưng không thể quyết định thay họ mọi bước về sau. Ta chịu trách nhiệm về lòng trung thành, sự thật và tình yêu trong cách mình hiện diện; phần sâu kín của lòng người thuộc về cuộc gặp gỡ giữa họ với Thiên Chúa. Khi quên điều đó, ta dễ coi sự chậm trễ của người khác là thất bại của mình và bắt đầu dùng áp lực để tìm kết quả. Đức Giêsu không bước vào Giêrusalem bằng cách gom cho đủ những lời tán thành dọc đường. Người đi bằng một tình yêu bền bỉ, kể cả khi không được đón nhận.
Lời Chúa hôm nay cũng chất vấn cách ta cư xử trên mạng. Một câu viết vội có thể gom cả một con người vào một sai lầm. Một cuộc tranh luận về đức tin có thể bắt đầu với mong muốn làm sáng tỏ sự thật, rồi kết thúc trong niềm vui vì đã làm đối phương bẽ mặt. Đằng sau màn hình, ta ít thấy nét mặt người mình đang nói đến, ít biết gánh nặng họ đang mang, nên càng dễ gọi lửa xuống. Người môn đệ Đức Kitô vẫn có thể nêu điều sai, phản bác một luận điểm, bảo vệ người bị hại và nói rõ niềm tin của mình. Nhưng trước khi bấm gửi, hãy tự hỏi: lời này có đúng không, có công bằng không, có cần nói theo cách này không? Nếu người ấy đang đứng trước mặt, mình có còn dùng đúng những chữ ấy không? Chúa không cần ta hy sinh lòng nhân hậu để bảo vệ danh Người.
Sau cùng, hình ảnh đẹp nhất của các bài đọc là một con người khiến người khác muốn nói: “Cho tôi đi với, vì tôi nhận ra Thiên Chúa ở cùng bạn.” Ước gì một người từng e ngại bước vào nhà thờ có thể nói điều đó sau khi gặp một giáo dân. Ước gì một người đang mặc cảm có thể nói điều đó sau khi được một linh mục lắng nghe. Ước gì một đứa con đang xa nhà vẫn có thể nghĩ về đức tin của cha mẹ bằng một ký ức ấm áp, dù hôm nay nó chưa trở lại. Và ước gì trong những lúc ta bị từ chối, người khác vẫn nhận ra nơi ta điều đã làm Đức Giêsu khác với cơn giận của các môn đệ: Người không ngừng yêu thương.
Lạy Chúa Giêsu, có những ngày con muốn theo Chúa lên Giêrusalem, nhưng lại muốn mang theo ngọn lửa của riêng con. Con muốn phục vụ Chúa, song con đau khi không được đón nhận; con muốn nói sự thật, song con để lòng tự ái chen vào lời nói; con muốn người khác đổi thay, song con thiếu kiên nhẫn với những bước rất chậm của họ. Xin Chúa quay lại nhìn con như đã nhìn Giacôbê và Gioan. Xin sửa con khi con nhân danh Chúa để làm tổn thương người khác. Xin giữ nơi con lòng can đảm nói điều cần nói và sự dịu dàng để nói như một người thật lòng mong anh chị em mình được sống. Khi một cánh cửa đóng lại, xin cho con đừng nguyền rủa; khi một việc tốt chưa sinh hoa trái, xin cho con đừng tuyệt vọng; khi con không biết phải đi đâu, xin cho con nhớ rằng Chúa vẫn đang bước trước. Nhờ lời chuyển cầu của thánh Giê-rô-ni-mô, xin cho Lời Chúa thấm vào trí óc, đi xuống trái tim và hiện ra trong cách con đối xử với từng người. Xin làm cho cộng đoàn chúng con thành nơi người mệt mỏi dám bước vào, người lầm lỗi được giúp đứng dậy, người khác biệt được lắng nghe, và người đang tìm Chúa có thể nhận ra: Thiên Chúa thật sự ở cùng chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TỪ KHO TÀNG CŨ VÀ MỚI, HÃY LẤY RA MỘT TRÁI TIM BIẾT YÊU
Suy niệm lễ nhớ thánh Giê-rô-ni-mô, linh mục, tiến sĩ Hội Thánh — Mt 13,47–53
Có những người giữ một cuốn Kinh Thánh rất cẩn thận. Họ bọc bìa đẹp, đặt nơi trang trọng, không để bụi bám, không bao giờ đặt vật gì lên trên. Điều ấy tốt. Nhưng có một câu hỏi thánh Giê-rô-ni-mô sẽ đặt ra cho chúng ta: cuốn sách ấy đã từng được mở ra để chất vấn đời mình chưa? Có một khoảng cách rất lớn giữa việc kính trọng một cuốn sách và để cho Lời trong sách ấy chạm đến lòng mình. Người ta có thể không dám làm nhàu một trang Kinh Thánh, nhưng lại làm đau một con người bằng lời nói rất dễ dàng. Người ta có thể thuộc nhiều câu về lòng thương xót, nhưng giữ mãi trong tim một bản án dành cho người đã xúc phạm mình. Người ta có thể giảng giải hay về sự thật, nhưng không đủ can đảm thú nhận một điều sai của chính mình. Vì thế, mừng kính thánh Giê-rô-ni-mô, ta không chỉ nhớ đến một bậc học giả đã dành đời mình cho Kinh Thánh. Ta đứng trước Lời Chúa và hỏi: sau bao năm đọc, nghe, học và giảng, tôi đã để Lời ấy thay đổi điều gì trong tôi?
Cuộc đời thánh Giê-rô-ni-mô có thể đặt đoạn cuối chương 13 Tin Mừng Mátthêu. Đức Giêsu nói về chiếc lưới thả xuống biển, gom đủ mọi thứ cá; rồi Người nói về người kinh sư đã trở thành môn đệ Nước Trời, biết lấy từ kho tàng của mình ra cả điều mới lẫn điều cũ. Đặt hai hình ảnh ấy bên cạnh thánh Giê-rô-ni-mô, ta thấy một lời mời gọi rất đẹp. Người học Lời Chúa không thu góp kiến thức để làm đầy kho riêng, càng không dùng kho ấy để đứng cao hơn anh chị em. Họ được đào tạo để nhận ra điều Thiên Chúa đã trao qua bao thế hệ, hiểu điều Người đang nói hôm nay, và đem kho tàng ấy phục vụ những con người đang sống trước mặt mình.
Chiếc lưới trong Tin Mừng được thả xuống biển và gom đủ mọi thứ cá. Hình ảnh ấy trước hết làm ta nghĩ đến lòng kiên nhẫn của Thiên Chúa. Người biết biển có gì. Người biết chiếc lưới sẽ kéo lên những gì. Vậy mà lưới vẫn được thả xuống. Trong cộng đoàn Hội Thánh cũng vậy: có những người đạo đức lâu năm, có người mới chập chững học cầu nguyện; có người rất quảng đại, có người còn ích kỷ; có người hôm nay mạnh mẽ, ngày mai có thể sa ngã; có người bị ta cho là xa Chúa, nhưng đêm về lại âm thầm khóc trước mặt Người. Chiếc lưới ấy chứa những cuộc đời còn đang thành hình. Khi nhìn thấy sự pha trộn này, ta thường sốt ruột. Ta muốn biết ngay ai tốt, ai xấu, ai xứng đáng được ở lại, ai nên bị đưa ra ngoài. Ta thích một cộng đoàn sạch sẽ theo tiêu chuẩn mình đã định, vì ở đó ta không phải khó chịu trước sự phức tạp của con người. Nhưng biển đời không đơn giản như các ngăn kéo trong tủ. Một con người có thể làm một việc đáng trách mà vẫn mang trong mình khả năng hoán cải. Một người hôm nay khiến ta thất vọng có thể ngày mai trở thành chứng nhân làm ta xấu hổ về cách mình từng xét đoán. Một người được mọi người khen ngợi vẫn phải chiến đấu với những bóng tối chỉ Chúa mới thấy. Bởi thế, khi nghe dụ ngôn chiếc lưới, ta hãy nhớ rằng việc phân định sau cùng thuộc về Thiên Chúa; còn trong ngày hôm nay, ta được gọi sống trung thành, nói sự thật, sửa điều sai và đừng đánh mất lòng thương xót.
Điều này không làm cho sự thiện và sự ác trở nên lẫn lộn. Tin Mừng nói rất nghiêm về cuộc phân định cuối cùng. Có những lựa chọn đang dẫn con người đến sự sống và có những lựa chọn làm hư hại đời người. Ta không thể lấy lòng thương xót làm cớ để coi thường tội lỗi, nhất là khi tội lỗi gây thương tích cho người yếu thế. Nhưng ta cũng không được tự nhận mình có ánh mắt của Thiên Chúa để tuyên án trọn vẹn một đời người khi hành trình của họ còn đang tiếp diễn. Chính tôi cũng đang cần thời gian để trở về. Chính tôi đã bao lần được Chúa nhẫn nại trong lúc người khác chưa thấy tôi thay đổi. Nếu Chúa chỉ nhìn tôi ở thời điểm tệ nhất, tôi đã không còn cơ hội đứng đây. Sự nghiêm túc của ngày sau hết phải làm ta tỉnh thức về đời mình trước khi khiến ta say mê xếp loại đời người khác. Đứng trước dụ ngôn ấy, câu hỏi gần nhất không phải: “Ai sẽ bị loại?” nhưng là: “Tôi đang để điều gì trong lòng mình hư đi mà vẫn tưởng không sao?”
Ta thường nghĩ đến cuộc phán xét như một cảnh ở rất xa. Nhưng mỗi ngày, lương tâm đã âm thầm đứng trước những lựa chọn nhỏ: giữ lời hay nuốt lời, bảo vệ một người vắng mặt hay góp thêm một câu nói xấu, trả công cho người làm đúng mức hay tìm cách bớt đi, đến thăm một người cô độc hay lại hẹn lần sau, xin lỗi hay chờ người kia xuống nước trước. Đời người không chỉ được định hình trong vài biến cố lớn. Nó được dệt bằng những lần ta đáp lại hoặc quay lưng trước điều mình biết là đúng. Có người mong làm một việc lớn cho Chúa mà chưa chịu bỏ một thói quen làm người thân trong nhà đau đớn mỗi tối. Có người mơ trở nên chứng nhân giữa xã hội, nhưng không chịu nói một lời tử tế với người giúp việc. Có người sợ ngày sau hết, nhưng ngày hôm nay lại để lòng mình quen dần với sự vô cảm. Tin Mừng cảnh tỉnh ta bởi vì Thiên Chúa yêu đời sống này và những con người đang bị cách sống của ta ảnh hưởng. Người gọi ta đổi thay khi vẫn còn hôm nay.
Rồi Đức Giêsu nói đến người kinh sư đã trở thành môn đệ Nước Trời. Chữ “môn đệ” ở đây thật quan trọng. Một người có thể là kinh sư, biết chữ, biết văn bản, biết truyền thống, biết giải thích, mà vẫn cần trở thành môn đệ. Biết nhiều không tự động làm cho một người biết lắng nghe. Có lúc càng quen với việc trả lời, ta càng khó để một câu hỏi của Chúa ở lại trong mình. Càng quen giảng cho người khác, ta càng dễ đọc Kinh Thánh như thể đoạn nào cũng dành cho họ. Thánh Giê-rô-ni-mô nhắc ta rằng Kinh Thánh đáng được học một cách nghiêm túc: học ngôn ngữ, bối cảnh, thể văn, mạch văn; kiên nhẫn với những điều mình chưa hiểu; biết mình đang đứng trên công khó của nhiều thế hệ. Nhưng học như một môn đệ còn có nghĩa là chấp nhận để Lời Chúa dạy lại mình. Ta không chỉ hỏi: “Đoạn này có thể dùng để nói điều gì?” Ta còn hỏi: “Chúa đang yêu cầu tôi từ bỏ lối nhìn nào? Tôi đang cố tránh câu nào vì câu ấy chạm đúng chỗ đau?”
Cuộc đời thánh Giê-rô-ni-mô đẹp chính vì không phẳng lặng như một bức tượng. Trang cha gửi kể về con đường học hỏi, đời sống khổ hạnh, việc phục vụ dưới thời Đức Giáo hoàng Đamasô, những năm tháng ở Bêlem, công trình Kinh Thánh và cả tính khí mạnh mẽ, những cuộc tranh luận của ngài. Đọc như thế, ta không cần biến ngài thành một con người chưa từng phải chiến đấu với chính mình. Ta gặp một người đem khả năng, thời giờ và sức lực đặt trước Lời Chúa, giữa một đời sống cũng có va chạm và giới hạn. Điều ấy cho ta hy vọng. Thiên Chúa không chỉ làm việc qua những tâm hồn đã hoàn toàn yên ổn. Người cũng gọi một người có tính nóng nảy học nhẫn nại, một người thông minh học khiêm nhường, một người giỏi nói học lắng nghe. Sự thánh thiện không xóa sạch lịch sử riêng của ta bằng một nét bút; ân sủng bước vào chính lịch sử ấy để biến đổi nó.
Ta có thể tưởng tượng thánh Giê-rô-ni-mô ngồi trước những bản văn, cân nhắc một chữ, trở lại một câu, tìm hiểu điều tác giả thánh muốn nói. Công việc ấy chậm. Trong một thế giới quen lướt qua mọi thứ, sự chậm rãi ấy đã là một bài học thiêng liêng. Ta thường đọc một đoạn Tin Mừng rất nhanh để lấy một ý dễ nhớ, rồi chuyển ngay sang công việc khác. Ta muốn Lời Chúa lập tức cho mình một cảm xúc, một câu trả lời hoặc một lời xác nhận rằng mình đang đúng. Nhưng Lời Chúa không phải món đồ ta mở ra để lấy đúng thứ mình đã đặt mua. Đôi khi phải ở lại với một câu khó. Đôi khi phải thú nhận mình chưa hiểu. Đôi khi phải nghe lại một đoạn quen thuộc trong nhiều năm cho đến ngày nhận ra trước kia mình chỉ nghe bề mặt. Một lời rất cũ có thể trở nên mới khi con người nghe nó chịu mở lòng. “Hãy tha thứ” là lời ta biết từ nhỏ; nhưng khi phải tha thứ cho người đã làm mình mất mặt, lời ấy mới bắt đầu đi vào da thịt. “Đừng sợ” là lời ta đã nghe trong nhiều bài giảng; nhưng trong phòng bệnh, bên kết quả xét nghiệm, giữa một tương lai chưa rõ, ta mới biết mình cần nắm lấy lời ấy thế nào. “Hãy theo Thầy” từng là một câu đẹp; đến khi Chúa mời ta rời khỏi một sự an toàn, ta mới biết câu ấy có sức nặng.
Người chủ nhà trong Tin Mừng lấy ra từ kho tàng điều mới và điều cũ. Kho tàng của Hội Thánh rất phong phú: lời các ngôn sứ, các thánh vịnh, Tin Mừng, thư các Tông đồ, lời cầu nguyện và chứng từ của bao thế hệ. “Cũ” không có nghĩa là hết giá trị. Có những lời đã nuôi ông bà ta qua chiến tranh, thiếu thốn, bệnh tật và những cuộc chia ly; hôm nay chúng vẫn có thể nuôi một người trẻ đang hoang mang trước màn hình điện thoại. “Mới” cũng không có nghĩa là phải cắt đứt với những gì đã nhận. Một gia đình đọc Tin Mừng qua cuộc gọi video khi con ở xa; một giáo lý viên giải thích dụ ngôn bằng ngôn ngữ người trẻ có thể hiểu; một người bệnh nghe Lời Chúa bằng bản ghi âm vì mắt không còn đọc rõ: đó là những cách mới để cùng sống nhờ một Lời đã được trao qua nhiều đời. Điều quan trọng là người chủ nhà phải biết trong kho có gì và biết người đứng trước cửa đang cần gì. Nếu ta chỉ giữ kho mà không mở, kho tàng không nuôi được ai. Nếu ta lấy ra vội vàng mà không lắng nghe người nhận, điều quý giá cũng có thể bị trao đi một cách nặng nề.
Đây là một lời nhắc cho người rao giảng. Một bài giảng có thể trích rất nhiều câu Kinh Thánh mà vẫn chưa giúp cộng đoàn gặp Chúa. Người nghe không chỉ cần một chuỗi kiến thức đúng; họ cần thấy Lời ấy chạm đến căn bếp, nơi làm việc, giường bệnh, cuộc cãi vã, nỗi sợ và niềm hy vọng của mình thế nào. Muốn nói được như thế, người giảng phải sống gần cả hai: gần bản văn và gần con người. Gần bản văn để không ép Kinh Thánh nói theo ý riêng; gần con người để không biến nỗi đau của họ thành ví dụ minh họa cho một ý tưởng. Có người đến Thánh lễ sau một đêm không ngủ vì con; có người vừa mất việc; có người mang một tội lỗi chưa dám xưng; có người đang cố giữ cuộc hôn nhân khỏi đổ vỡ; có người vui mừng vì một ơn lành mà không ai biết. Họ ngồi bên nhau và nghe cùng một Lời Chúa. Công việc của người rao giảng thật khiêm tốn và thật cao quý: chuẩn bị hết lòng, rồi để Lời Chúa tìm đường đến từng người.
Đây cũng là một lời nhắc cho người nghe. Ta không cần đợi đến khi hiểu toàn bộ Kinh Thánh mới bắt đầu sống với Kinh Thánh. Có thể bắt đầu bằng một đoạn ngắn mỗi ngày. Đọc một lần để biết chuyện gì xảy ra. Đọc lại để nhận ra lời nào làm mình dừng lại. Rồi thưa thật với Chúa: “Con thích lời này”, hoặc “Con sợ lời này”, hoặc “Con chưa hiểu”, hoặc “Con biết Chúa đang chạm đến điều con cố giấu.” Sau đó mang một lời nhỏ vào ngày sống. Nếu đọc chuyện người Samari nhân hậu, hãy tự hỏi hôm nay ai nằm bên lề đường của mình. Nếu đọc lời Chúa gọi ông Mátthêu, hãy nhìn cái bàn nào mình còn ngồi lì ở đó dù biết Chúa đang mời đứng lên. Nếu nghe Chúa hỏi Phêrô có yêu Người không, hãy trả lời bằng sự thật của lòng mình, kể cả khi câu trả lời còn yếu. Lời Chúa được giữ lại nhờ những lần trở về như thế. Có thể một tuần sau ta không nhớ mọi chi tiết đã đọc, nhưng cách mình nhìn một người đã đổi. Đó cũng là hoa trái của Lời.
Một gia đình có thể dành năm phút đọc Tin Mừng mà không cần biến buổi tối thành một lớp học. Người cha đọc một đoạn; đứa con hỏi một câu khó; người mẹ nói thật rằng mình cũng chưa biết trả lời; cả nhà cùng tìm hiểu thêm. Sự khiêm tốn ấy rất đẹp. Con cái không cần cha mẹ giả vờ hiểu hết. Chúng cần thấy người lớn cũng đứng dưới Lời Chúa, cũng học hỏi, cũng xin lỗi khi mình đã sống trái với điều vừa đọc. Một em bé sẽ hiểu dụ ngôn tha thứ sâu hơn khi thấy cha mẹ làm hòa sau một cuộc cãi vã, thay vì chỉ nghe giải nghĩa về sự tha thứ. Một người trẻ sẽ tin rằng Tin Mừng nói về sự thật khi thấy người lớn trong nhà dám nhận trách nhiệm. Kinh Thánh bước vào gia đình qua những giây phút rất nhỏ như thế. Cuốn sách có thể nằm trên bàn, nhưng Lời của sách ấy còn cần được đọc thấy nơi cách các thành viên đối xử với nhau.
Có một cám dỗ khác đối với người yêu Kinh Thánh: biến việc hiểu Lời Chúa thành lý do để khinh người chưa hiểu. Ta có thể sửa một chỗ trích dẫn sai, giải thích một bối cảnh chưa đúng, giúp người khác đọc một bản văn cẩn thận hơn. Những việc ấy cần thiết. Nhưng nếu mỗi lần mình đúng, người đối diện lại cảm thấy nhỏ bé và không còn dám hỏi, có lẽ ta cần xét lại cách trao kho tàng. Thánh Giê-rô-ni-mô dành đời mình để đưa bản văn đến gần con người hơn. Người học Kinh Thánh hôm nay cũng cần có lòng mong muốn ấy. Kiến thức sẽ phục vụ Tin Mừng khi nó làm ta kiên nhẫn hơn với câu hỏi của người mới bắt đầu, cẩn trọng hơn với những câu mình chưa chắc, và biết vui khi người khác tự mình mở được một trang sách. Lời Chúa không trở nên nghèo đi khi được chia sẻ. Ta càng trao đi với sự trung thành và dịu dàng, càng có thêm người tìm được đường đến nguồn nước.
Dụ ngôn chiếc lưới và hình ảnh kho tàng gặp nhau ở một điểm: Lời Chúa vừa mở lòng ta ra, vừa đòi ta hoán cải. Nếu chỉ giữ hình ảnh chiếc lưới gom mọi loài cá, ta có thể dễ dãi với bản thân. Nếu chỉ nhìn cuộc phân định cuối cùng, ta có thể trở nên khắc nghiệt với người khác. Nếu chỉ thích điều cũ, ta có thể khước từ những con người và hoàn cảnh mới mà Chúa đặt trước mặt. Nếu chỉ chạy theo điều mới, ta có thể quên nguồn mạch đã nâng đỡ đức tin qua bao thế hệ. Người môn đệ cần ở lại đủ lâu với Chúa để trái tim được uốn nắn. Lúc ấy ta sẽ biết đón một người còn yếu đuối mà không gọi điều xấu là tốt; biết trung thành với chân lý mà không nói sự thật bằng giọng khinh miệt; biết trân trọng điều mình đã nhận mà vẫn học cách trao nó cho người hôm nay.
Thánh Giê-rô-ni-mô đã đi qua nhiều miền đất, nhiều công việc, nhiều cuộc tranh luận; nhưng điều còn ở lại với Hội Thánh là lòng tận tụy đối với Lời Chúa. Một đời người rồi cũng đi đến ngày phải đặt xuống những điều mình từng tranh đấu để có. Danh tiếng, chức vụ, khả năng nói hay, sự tán thành của người khác đều không thể theo ta mãi. Điều còn lại là ta đã yêu Chúa và con người thế nào trong những ngày được trao. Những trang Kinh Thánh ta đã đọc có giúp ta bớt tàn nhẫn hơn không? Những bài Tin Mừng ta đã giảng có giúp ta sống thật hơn không? Những lời cầu nguyện ta đã dâng có mở tay ta cho người đang cần được giúp không? Ngày sau hết làm ta run sợ nếu ta chỉ nghĩ đến những điều mình chưa làm được. Nhưng ngày ấy cũng mời ta sống ngày hôm nay với niềm hy vọng: Chúa còn cho ta thời gian để bắt đầu lại. Hôm nay ta còn có thể mở Kinh Thánh. Hôm nay ta còn có thể trả lại điều đã lấy, xin lỗi người đã làm đau, đến với người mình bỏ quên, và nói với Chúa rằng mình muốn được dạy dỗ.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã ví Nước Trời như chiếc lưới được thả xuống biển rộng. Xin đừng để lòng con chật đến mức chỉ muốn ở cùng những người giống mình. Xin cho con biết trân trọng từng con người Chúa đang kiên nhẫn dẫn dắt, đồng thời biết nghiêm túc với những chọn lựa của chính con. Chúa đã nói đến người chủ nhà lấy ra điều mới và điều cũ. Xin cho con yêu kho tàng Lời Chúa, biết học hỏi với lòng kính trọng, biết lắng nghe với tâm hồn đơn sơ, và biết trao lại điều đã nhận bằng một đời sống đáng tin. Nhờ lời chuyển cầu của thánh Giê-rô-ni-mô, xin cho con đừng chỉ giữ cuốn Kinh Thánh ở nơi đẹp nhất trong nhà, mà còn dành cho Lời Chúa một chỗ thật trong ngày sống. Xin mở Lời ấy ra khi con hoang mang, để con tìm được đường; khi con tự mãn, để con biết cúi xuống; khi con muốn xét đoán, để con nhớ mình cũng đang cần lòng thương xót; khi con mệt mỏi, để con biết Chúa vẫn ở gần. Xin cho những gì con đọc bằng mắt đi vào trí, những gì con hiểu bằng trí đi xuống tim, và những gì đã chạm đến tim được nhận ra nơi đôi tay con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
KHI LỜI CHÚA CÓ MỘT CHỖ Ở TRONG ĐỜI TA
Suy niệm lễ nhớ thánh Giê-rô-ni-mô, linh mục, tiến sĩ Hội Thánh
Có một sự khác biệt rất lớn giữa ngôi nhà có cuốn Kinh Thánh và ngôi nhà có người lắng nghe Lời Chúa. Cuốn sách có thể được đặt ở nơi trang trọng nhất, bên cạnh cây nến và tượng thánh. Mỗi lần đi ngang, ta nhìn nó với lòng kính trọng. Nhưng đến một ngày trong nhà có chuyện buồn, vợ chồng không nói được với nhau, một đứa con đang sợ phải thú nhận điều nó đã làm, một người già ngồi một mình từ sáng đến tối, cuốn Kinh Thánh ấy có được mở ra không? Và nếu được mở ra, ta có để điều vừa đọc thay đổi giọng nói, cách nhìn, một quyết định cụ thể của mình không? Mừng kính thánh Giê-rô-ni-mô, ta nhớ đến một người đã dành cả đời cho Kinh Thánh. Nhưng điều đáng hỏi nhất không phải ngài đã đọc được bao nhiêu trang, biết được bao nhiêu thứ tiếng hay viết được bao nhiêu tác phẩm. Điều đáng hỏi là tại sao một con người lại có thể để Lời Chúa chiếm một chỗ lớn đến thế trong cuộc đời mình; và tại sao chúng ta, dù nghe Lời ấy rất nhiều, đôi khi vẫn sống như thể Chúa chưa từng nói với mình.
Chúng ta thấy thánh Giê-rô-ni-mô được phác hoạ qua một nét chính: ngài đặt Kinh Thánh ở trung tâm đời sống, dịch và giải thích Kinh Thánh, đồng thời cố gắng sống điều mình đã học. Trang ấy đặt bên hình ảnh người kinh sư trở thành môn đệ Nước Trời trong Mt 13, người biết lấy từ kho tàng của mình ra điều mới và điều cũ. Hai chữ “trở thành môn đệ” rất đáng để ta dừng lại. Một người có thể là kinh sư trước khi là môn đệ; có thể biết cách đọc bản văn trước khi biết để bản văn đọc lại lòng mình. Một người có thể hiểu nghĩa của câu chữ mà vẫn chưa chịu đi theo Đấng đang nói qua câu chữ ấy. Thánh Giê-rô-ni-mô nhắc Hội Thánh yêu mến việc học hỏi nghiêm túc, nhưng chính cuộc đời ngài còn đặt trước ta một câu hỏi gần hơn: Lời Chúa có đang đưa tôi đến với Đức Kitô không?
Ta thường muốn gặp Chúa bằng một dấu chỉ khác thường. Ta mong một ngày cầu nguyện bỗng chan hòa cảm xúc, một quyết định khó bỗng có lời giải rõ ràng, một nỗi đau bỗng được cất khỏi lòng. Trong khi ấy, Chúa nhiều lần đến với ta qua một con đường rất bình thường: một đoạn Tin Mừng được đọc trong Thánh lễ, một câu thánh vịnh nghe giữa lúc mình đang mệt, một lời đã thuộc từ thuở nhỏ nay bỗng trở nên khó tránh. Lời Chúa đến nhẹ đến mức ta có thể bỏ qua. Nó không giành điện thoại khỏi tay ta, không buộc ta ngừng nói, không ép ta ở lại. Nó chờ ta dành một khoảng lặng. Có khi khoảng lặng ấy chỉ dài năm phút, nhưng năm phút thật sự hiện diện có thể mở ra điều mà nhiều giờ nghe trong xao nhãng chưa mở được. Ta đọc một câu rồi tự hỏi: “Chúa muốn con nhìn ai khác đi hôm nay?” Ta nghe một lời mời tha thứ rồi phải gọi tên người mình đang giữ trong lòng bằng một tên khác với những tên mình đã dùng lúc giận. Ta nghe Chúa nói về người nghèo và chợt nhận ra mình đã đi qua cùng một người ba ngày liền mà chưa một lần nhìn mặt họ. Kinh Thánh bắt đầu đi vào đời sống như thế: không ồn ào, nhưng đủ thật để ta không còn hoàn toàn như trước.
Thánh Giê-rô-ni-mô đã lao nhọc với chữ nghĩa vì chữ nghĩa ấy chuyên chở một cuộc gặp gỡ. Ngài không thể làm công việc ấy bằng sự cẩu thả. Một từ cần được cân nhắc. Một câu cần được đặt trong mạch văn. Một bản dịch cần trung thành với điều đã được trao. Đằng sau sự nhẫn nại của người học giả là lòng kính trọng đối với Lời Thiên Chúa và đối với những người sẽ nghe Lời ấy. Hôm nay, ta có Kinh Thánh trong tay dễ hơn rất nhiều. Chỉ cần chạm vào màn hình là có thể đọc nhiều bản dịch, nghe bài đọc, tìm lời giải thích. Sự thuận tiện ấy là một ân huệ. Nhưng thuận tiện không tự nó làm ta chú tâm. Ta có thể mở Kinh Thánh trên cùng chiếc điện thoại rồi chỉ một thông báo hiện lên đã đưa lòng mình sang chuyện khác. Ta có thể lưu hàng trăm câu Lời Chúa mà không ở lại đủ lâu với một câu nào. Nhìn vào thánh Giê-rô-ni-mô, ta được mời học lại một việc đơn sơ: dành thời gian cho điều mình nói là quý. Nếu Lời Chúa thật sự quý, ta hãy trao cho Lời ấy không chỉ một góc đẹp trong nhà, mà một phần tỉnh táo trong ngày sống.
Có người nói: “Con không đọc vì con không hiểu.” Lời ấy rất thật. Kinh Thánh có những đoạn khó, những phong tục xa lạ, những biến cố khiến ta phải tìm hiểu thêm. Nhưng không hiểu hết không có nghĩa là không thể bắt đầu. Một đứa trẻ học tiếng mẹ đẻ bằng cách sống giữa những người nói thứ tiếng ấy, nghe đi nghe lại, hỏi, hiểu thêm từng chút. Ta cũng có thể bước vào Kinh Thánh bằng lòng kiên nhẫn như vậy. Bắt đầu với một đoạn Tin Mừng ngắn. Đọc xem Đức Giêsu gặp ai, Người nói gì, người ấy đáp thế nào. Nếu có điều khó, hãy ghi lại và hỏi một người đáng tin hoặc tìm tài liệu giải thích. Nếu có điều chạm lòng, đừng vội đi qua. Đọc lại. Cầu nguyện với chính điều ấy. Ta không cần biến mỗi buổi đọc thành một bài nghiên cứu. Nhưng ta cũng đừng sợ học hỏi, vì lòng yêu mến thật thường muốn hiểu người mình yêu sâu hơn.
Có người khác lại nói: “Con đã nghe những câu ấy nhiều lần rồi.” Sự quen thuộc có thể giúp ta nhận ra tiếng Chúa; nó cũng có thể khiến ta thôi nghe. Ta biết dụ ngôn người cha nhân hậu từ lâu, nhưng có thể chưa từng tự hỏi mình giống người con cả ở điểm nào. Ta thuộc lời Chúa dạy yêu thương, nhưng đã quen hiểu chữ ấy theo cách không làm xáo trộn một mối giận trong nhà. Ta nghe chuyện người Samari nhân hậu và luôn thấy mình là người dừng lại giúp đỡ, trong khi người thân sống cùng mình đang cảm thấy bị bỏ quên. Lời Chúa không cũ đi vì ta đã nghe nhiều lần. Chính đời ta thay đổi, nên cùng một lời có thể tìm thấy một nơi mới để đi vào. Câu “Đừng sợ” nghe khác hẳn khi ta vừa nhận kết quả khám bệnh. Lời “Hãy ở lại trong tình thương của Thầy” nghe khác hẳn sau một lần bị người mình tin tưởng rời bỏ. Câu hỏi “Con có yêu mến Thầy không?” nghe khác hẳn khi ta vừa nhận ra mình đã sống nhiều ngày mà không nhớ đến Chúa. Kho tàng cũ trở nên mới trong một cuộc gặp gỡ có thật.
Người kinh sư trong lời Đức Giêsu được ví như chủ nhà lấy ra từ kho tàng điều mới và điều cũ. Một người chủ nhà tốt biết mình có gì và biết người khách trước mặt cần gì. Họ không khóa hết của quý rồi chỉ nói về sự giàu có của mình. Họ cũng không ném tất cả ra cùng một lúc để khách tự xoay xở. Hội Thánh được trao một kho tàng Lời Chúa như thế. Những trang Kinh Thánh đã nâng đỡ bao thế hệ: người mẹ cầu nguyện bên con đau bệnh, người cha ra biển trong giông gió, người tu sĩ giữ lời khấn giữa một mùa khô khan, người trẻ đi tìm ơn gọi, người hấp hối cần một lời để bám vào khi mọi thứ khác phải buông. Những lời ấy vẫn có sức sống hôm nay. Nhưng muốn trao cho người hôm nay, ta phải biết lắng nghe họ hôm nay. Một người trẻ lo mình không còn giá trị vì luôn so sánh bản thân trên mạng cần được nghe rằng Chúa biết tên và yêu thương họ; họ cũng cần gặp một người lớn chịu đặt điện thoại xuống để nghe hết câu chuyện. Một gia đình đang đổ vỡ cần lời Chúa về lòng chung thủy; họ cũng cần sự nâng đỡ cụ thể, kín đáo và kiên nhẫn. Một người mới đến nhà thờ cần được học giáo lý; họ cũng cần một chỗ ngồi và một ánh mắt không làm họ thấy mình là người lạ. Kho tàng được trao đúng lúc, bằng một đời sống có tình yêu, sẽ giúp người ta nhận ra vẻ đẹp của điều đã được gìn giữ từ lâu.
Điều ấy đặc biệt quan trọng đối với người rao giảng Lời Chúa. Có thể chuẩn bị một bài giảng rất kỹ, hiểu bản văn, tìm được một ý tưởng đẹp, sắp xếp câu chữ trôi chảy. Nhưng người giảng vẫn cần dành cho mình câu hỏi khó nhất: “Lời này đã đi qua đời tôi chưa?” Không ai phải hoàn hảo rồi mới được giảng. Nếu đợi đến lúc ấy, bục giảng sẽ trống. Tuy nhiên, người giảng có thể đứng trước cộng đoàn như một môn đệ đang được Chúa dạy dỗ. Khi nói về sự nhẫn nại, người ấy biết mình còn phải xin ơn nhẫn nại. Khi nói về tha thứ, người ấy không quên những nơi lòng mình còn cứng. Khi nói về người nghèo, người ấy để những gương mặt cụ thể phá vỡ các câu văn quá dễ dàng. Có một sự chân thật mà người nghe thường nhận ra, dù không thể gọi tên: lời đang được nói từ một người cũng chịu để Lời Chúa xét hỏi mình.
Người giáo dân cũng có một phần không thể thay thế trong cuộc gặp gỡ với Lời Chúa. Trong Thánh lễ, Lời được công bố cho cả cộng đoàn, nhưng không vì thế mà chỉ nói một điều giống hệt với mọi người. Cùng một bài Tin Mừng, người đang chịu tang nghe thấy một lời nâng đỡ, người đang nuôi con nghe thấy một trách nhiệm, người đang giữ một điều gian dối nghe thấy lời mời bước ra ánh sáng. Ta có thể đến nhà thờ với tâm trí đầy những việc chưa xong, và điều ấy rất bình thường. Ta chỉ cần mở ra một chút: “Lạy Chúa, hôm nay xin cho con nghe được điều con cần nghe, kể cả khi đó không phải điều con muốn nghe.” Có khi cả bài giảng dài không ở lại trong trí nhớ, nhưng một câu bài đọc theo ta về nhà. Hãy giữ câu ấy. Đừng đo giá trị của việc nghe Lời Chúa chỉ bằng cảm xúc ngay lúc ấy. Hạt giống cần thời gian ở trong đất.
Có lẽ ta nên bắt đầu từ gia đình. Mỗi tối, trước khi trách con cái không thích đọc kinh, người lớn có thể tự hỏi: trong nhà này, các con đã thấy Lời Chúa được sống ra sao? Chúng có thấy cha mẹ biết xin lỗi sau khi cãi nhau không? Chúng có thấy người lớn nói thật, kể cả khi nói thật phải chịu thiệt không? Chúng có thấy ông bà được lắng nghe, người giúp việc được tôn trọng, người vắng mặt không bị đem ra giễu cợt trên bàn ăn không? Một đứa trẻ có thể chưa hiểu dụ ngôn về lòng thương xót, nhưng nó hiểu rất sớm cảm giác được tha thứ sau khi đã nhận lỗi. Nó có thể chưa giải thích được lời Chúa về sự công chính, nhưng nó biết khi cha mẹ đối xử công bằng với anh chị em mình. Trong gia đình, bản dịch đầu tiên của Kinh Thánh mà con cái đọc thường là đời sống của người lớn. Bản dịch ấy có lúc sai, có lúc vụng, nhưng vẫn có thể được sửa mỗi ngày bằng một lời nhận lỗi chân thành và một khởi đầu mới.
Thánh Giê-rô-ni-mô sống nhiều năm ở Bêlem, gần nơi Hội Thánh tưởng nhớ mầu nhiệm Con Thiên Chúa đi vào đời người. Hình ảnh ấy gợi cho ta một điều: Lời Thiên Chúa đã không ở mãi trong một cõi xa không thể chạm đến. Lời đã đến gần con người trong Đức Giêsu Kitô. Vì thế, học Kinh Thánh không chỉ là giải một câu đố cổ. Ta đang học nhận ra Đấng đã sống giữa con người, chạm đến người bệnh, ăn với người tội lỗi, khóc trước cái chết của một người bạn, nói sự thật với những ai khép lòng và hiến mạng sống vì tình yêu. Nếu việc học Kinh Thánh khiến ta càng ngày càng ít kiên nhẫn với người yếu đuối, ít khả năng nghe người đau khổ, dễ dùng lời thánh để làm nhục người khác, ta cần trở lại với chính Đức Giêsu của các trang Tin Mừng. Hiểu bản văn là một việc cần thiết. Để bản văn đưa ta đến gần trái tim Chúa là hành trình của cả đời.
Câu nói gắn với thánh Giê-rô-ni-mô rằng không biết Kinh Thánh là không biết Đức Kitô không nhằm làm người ít học mặc cảm. Nó là một lời mời, cũng là một lời cảnh tỉnh cho người tưởng mình đã biết Chúa đủ rồi. Có người không đọc được nhiều, nhưng lắng nghe Tin Mừng bằng cả lòng tin và cố sống điều đã nghe. Có người học rất rộng, nhưng vẫn cần cúi xuống trước một câu Lời Chúa mà mình chưa thực hành. Đức Kitô lớn hơn mọi hiểu biết ta có về Người. Mỗi trang Kinh Thánh trung thành dẫn ta đến gần Người hơn, đồng thời cho ta thấy mình còn cần được Người dạy thêm. Ta sẽ không tốt nghiệp khỏi vị trí môn đệ trong đời này. Ngay cả khi đã dạy người khác nhiều năm, ta vẫn có thể mở Tin Mừng buổi sáng và thưa: “Lạy Chúa, hôm nay xin dạy con.”
Sẽ có những mùa đọc Kinh Thánh rất khô khan. Ta đọc mà lòng trống rỗng. Ta cầu nguyện nhưng đầu óc chạy đi khắp nơi. Ta thử sống một lời Chúa dạy rồi lại thất bại đúng ở điều ấy. Xin đừng vì vậy mà gấp sách lại mãi mãi. Một người thân yêu không trở thành xa lạ chỉ vì có ngày ta không cảm thấy gì khi ngồi bên họ. Có những cuộc gặp gỡ nuôi tình yêu bằng sự hiện diện lặng lẽ. Lời Chúa cũng có thể ở lại như thế. Ta đọc một đoạn ngắn, chẳng thấy gì đặc biệt, nhưng câu ấy âm thầm giữ mình khỏi nói một lời cay độc vào buổi chiều. Ta nghe thánh vịnh lúc sáng, tưởng đã quên, nhưng đến đêm nó trở lại khi lòng mình hoảng sợ. Ta mang một câu Tin Mừng trong túi áo như người đi đường mang theo một ít bánh. Đến khi đói mới biết nó quý. Sự trung thành nhỏ bé không vô ích trước mặt Chúa.
Và sẽ có những mùa ta không muốn đọc, vì sợ Chúa đụng đến điều mình đang cố giữ. Một mối quan hệ không ngay thẳng. Một sự gian dối đã trở thành tiện lợi. Một thói quen khinh người. Một cơn giận ta đã chăm sóc quá lâu đến mức không muốn mất nó. Ta có thể tìm những đoạn Kinh Thánh khiến mình dễ chịu và lướt qua những đoạn gọi mình hoán cải. Nhưng Chúa nói vì Người yêu. Người không lôi vết thương ra để làm ta xấu hổ trước đám đông; Người muốn chữa lành nơi ta đã quen che lại. Có khi bước đầu tiên của hoán cải không phải làm được ngay điều lớn lao, mà là thôi tranh cãi với ánh sáng. Thưa thật: “Lạy Chúa, con biết lời này dành cho con. Con còn sợ. Xin cho con can đảm bắt đầu.” Một lời cầu nguyện thành thật như thế đã mở cửa cho ân sủng.
Ngày lễ thánh Giê-rô-ni-mô rồi sẽ qua. Các bài đọc của những ngày kế tiếp sẽ đến. Cuộc sống vẫn đầy việc phải làm, tin nhắn phải trả lời, người thân phải chăm sóc, trách nhiệm phải gánh vác. Chính trong cuộc sống ấy, Lời Chúa tìm một chỗ ở. Ta không cần một đời sống khác rồi mới bắt đầu đọc Kinh Thánh. Người mẹ có thể nghe một đoạn Tin Mừng lúc chuẩn bị bữa sáng. Người đi làm có thể giữ một câu trên đường đến cơ quan. Người bệnh có thể nhờ ai đó đọc cho nghe. Người trẻ có thể dành vài phút trước khi mở những dòng tin đầu ngày. Người linh mục có thể ngồi lại với bản văn trước khi nghĩ đến bài giảng. Người đang giận có thể mở một thánh vịnh và nói với Chúa bằng chính lòng mình lúc ấy. Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng đều có thể bắt đầu bằng một khoảng trống nhỏ dành cho Chúa. Khi Lời Chúa có chỗ ở, Người sẽ dần mở rộng chỗ ấy. Rồi đến một ngày, có thể ta chưa thuộc thêm được bao nhiêu câu, nhưng người sống bên cạnh nhận ra ta biết nghe hơn, nói thật hơn, bớt vội kết án hơn và dễ cúi xuống trước nỗi đau của họ hơn. Đó là lúc Lời không còn chỉ ở trên trang sách.
Lạy Chúa Giêsu, con cảm tạ Chúa vì Lời Chúa đã được gìn giữ, học hỏi, dịch thuật và trao lại qua bao thế hệ, để hôm nay con có thể nghe bằng tiếng nói gần gũi với lòng mình. Con cảm tạ Chúa vì chứng tá của thánh Giê-rô-ni-mô, người đã dành trí tuệ và năm tháng đời mình để phục vụ Kinh Thánh. Xin tha thứ cho con vì những lần con nghe Lời Chúa mà không muốn thay đổi, đọc về lòng thương xót mà vẫn giữ trái tim cứng, nói về sự thật mà vẫn né tránh sự thật trong đời mình. Xin cho con lòng khiêm tốn của một môn đệ: biết học khi chưa hiểu, biết lắng nghe khi đã tưởng mình hiểu, biết trở lại sau mỗi lần thất bại. Xin cho Lời Chúa được mở ra trong nhà con và được nhận ra trong cách con sống với người nhà. Xin cho điều con học bằng trí giúp con yêu thương bằng trái tim; điều con cầu nguyện bằng môi miệng trở thành việc làm của đôi tay. Và khi một ngày nào đó con phải đặt xuống mọi cuốn sách, mọi bài giảng, mọi điều mình từng biết, xin cho con còn nhận ra tiếng của Chúa, Đấng đã kiên nhẫn nói với con suốt cả cuộc đời. Amen.
Lm. Anmai, CSsR