Lễ các thánh tử đạo việt nam NHỮNG HẠT LÚA MIẾN TRỔ SINH BÔNG HẠT TRONG VƯỜN HOA ĐỨC TIN VIỆT NAM – Lm. Anmai, CSsR
Lễ các thánh tử đạo việt nam NHỮNG HẠT LÚA MIẾN TRỔ SINH BÔNG HẠT TRONG VƯỜN HOA ĐỨC TIN VIỆT NAM – Lm. Anmai, CSsR
Chúa Nhật Kính trọng thể các Thánh Tử đạo Việt Nam
Ai nghẹn ngào ra đi gieo giống, mùa gặt mai sau khấp khởi mừng.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa, Chúa đã ban cho Hội Thánh Việt Nam nhiều chứng nhân anh dũng biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dào trên quê hương đất nước chúng con. Xin nhận lời các ngài chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngài để lại: luôn can đảm làm chứng cho Chúa và trung kiên mãi đến cùng. Chúng con cầu xin…
Bài đọc I: 2 Mcb 7, 1.20-23.27b-29
Hồi ấy, có bảy anh em bị bắt cùng với bà mẹ. Vua An-ti-ô-khô cho lấy roi và gân bò mà đánh họ, để bắt họ ăn thịt heo là thức ăn luật Mô-sê cấm.
Bà mẹ là người rất mực xứng đáng cho ta khâm phục và kính cẩn ghi nhớ. Bà thấy bảy người con trai phải chết nội trong có một ngày, thế mà bà vẫn can đảm chịu đựng nhờ niềm trông cậy bà đặt nơi Đức Chúa. Bà dùng tiếng mẹ đẻ mà khuyến khích từng người một, lòng bà đầy tâm tình cao thượng; lời lẽ của bà tuy là của một người phụ nữ, nhưng lại sôi sục một chí khí nam nhi; bà nói với các con: “Mẹ không rõ các con đã thành hình trong lòng mẹ thế nào. Không phải mẹ ban cho các con hơi thở và sự sống. Cũng không phải mẹ sắp đặt các phần cơ thể cho mỗi người trong các con. Chính Đấng Tạo Hoá càn khôn đã nắn đúc nên loài người, và đã sáng tạo nguồn gốc muôn loài. Chính Người do lòng thương xót, cũng sẽ trả lại cho các con hơi thở và sự sống, bởi vì bây giờ các con trọng Luật Lệ của Người hơn bản thân mình.”
Bà nói với người con út : “Con ơi, con hãy thương mẹ: chín tháng cưu mang, ba năm bú mớm, mẹ đã nuôi nấng dạy dỗ con đến ngần này tuổi đầu. Mẹ xin con hãy nhìn xem trời đất và muôn loài trong đó, mà nhận biết rằng Thiên Chúa đã làm nên tất cả từ hư vô, và loài người cũng được tạo thành như vậy. Con đừng sợ tên đao phủ này; nhưng hãy tỏ ra xứng đáng với các anh con, mà chấp nhận cái chết, để đến ngày Chúa thương xót, Người sẽ trả con và các anh con cho mẹ.”
Hoặc đọc: Kn 3, 1-9
“Chúa chấp nhận các ngài như của lễ toàn thiêu”.
Trích sách Khôn Ngoan.
Linh hồn những người công chính ở trong tay Chúa, và đau khổ sự chết không làm gì được các ngài. Ðối với con mắt của người không hiểu biết, thì hình như các ngài đã chết và việc các ngài từ biệt chúng ta, là như đi vào cõi tiêu diệt. Nhưng thật ra các ngài sống trong bình an. Và trước mặt người đời, dầu các ngài có chịu khổ hình, lòng trông cậy của các ngài cũng không chết. Sau một giây lát chịu khổ nhục, các ngài sẽ được vinh dự lớn lao; vì Chúa đã thử thách các ngài như thử vàng trong lửa, và chấp nhận các ngài như của lễ toàn thiêu.
Khi đến giờ Chúa ghé mắt nhìn các ngài, các người công chính sẽ sáng chói và chiếu toả ra như ánh lửa chiếu qua bụi lau. Các ngài sẽ xét sử các dân tộc, sẽ thống trị các quốc gia, và Thiên Chúa sẽ ngự trị trong các ngài muôn đời. Các ngài đã tin tưởng ở Chúa, thì sẽ hiểu biết chân lý, và trung thành với Chúa trong tình yêu, vì ơn Chúa và bình an sẽ dành cho những người Chúa chọn.
Ðó là Lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 125, 1-2ab. 2cd-3. 4-5. 6
Ðáp: Chúa đã đối xử đại lượng với chúng tôi, nên chúng tôi mừng rỡ hân hoan.
Xướng: Khi Chúa đem những người Sion bị bắt trở về, chúng tôi dường như Người đang mơ, bấy giờ miệng chúng tôi vui cười, lưỡi chúng tôi thốt lên những tiếng hân hoan.
Xướng: Bấy giờ dân thiên hạ nói với nhau rằng: “Chúa đã đối xử với họ cách đại lượng”. Chúa đã đối xử đại lượng với chúng tôi, nên chúng tôi mừng rỡ hân hoan.
Xướng: Lạy Chúa, xin hãy đổi số phận của con, như những dòng suối ở miền nam. Ai gieo trong lệ sầu, sẽ gặt trong hân hoan.
Xướng: Thiên hạ vừa đi vừa khóc, tay mang thóc đi gieo; họ trở về hân hoan, vai mang những bó lúa.
Bài Ðọc II: Rm 8, 31b-39
Dù sự chết hay sự sống cũng không tách được chúng ta ra khỏi tình yêu của Thiên Chúa.
Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Rô-ma.
Thưa anh em, có Thiên Chúa bênh đỡ chúng ta, ai còn chống lại được chúng ta? Đến như chính Con Một, Thiên Chúa cũng chẳng tiếc, nhưng đã trao nộp vì hết thảy chúng ta. Một khi đã ban Người Con đó, lẽ nào Thiên Chúa lại chẳng rộng ban tất cả cho chúng ta? Ai sẽ buộc tội những người Thiên Chúa đã chọn? Chẳng lẽ Thiên Chúa, Đấng làm cho nên công chính? Ai sẽ kết án họ? Chẳng lẽ Đức Giê-su Ki-tô, Đấng đã chết, hơn nữa, đã sống lại, và đang ngự bên hữu Thiên Chúa mà chuyển cầu cho chúng ta?
Ai có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Đức Ki-tô? Phải chăng là gian truân, khốn khổ, đói rách, hiểm nguy, bắt bớ, gươm giáo? Như có lời chép : Chính vì Ngài mà mỗi ngày chúng con bị giết, bị coi như bầy cừu để sát sinh.
Nhưng trong mọi thử thách ấy, chúng ta toàn thắng nhờ Đấng đã yêu mến chúng ta.
Đúng thế, tôi tin chắc rằng: cho dầu là sự chết hay sự sống, thiên thần hay ma vương quỷ lực, hiện tại hay tương lai, hoặc bất cứ sức mạnh nào, 39 trời cao hay vực thẳm, hay bất cứ một loài thọ tạo nào khác, không có gì tách được chúng ta ra khỏi tình yêu của Thiên Chúa thể hiện nơi Đức Ki-tô Giê-su, Chúa chúng ta.
Ðó là lời Chúa.
Alleluia: Mt 5,10
Alleluia, alleluia! Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ. Alleluia
Phúc Âm: Lc 9,23-26
Khi ấy, Đức Giê-su nói với mọi người: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo. Quả vậy, ai muốn cứu mạng sống mình, thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình vì tôi, thì sẽ cứu được mạng sống ấy. Vì người nào được cả thế giới mà phải đánh mất chính mình hay là thiệt thân, thì nào có lợi gì? Ai xấu hổ vì tôi và những lời của tôi, thì Con Người cũng sẽ xấu hổ vì kẻ ấy, khi Người ngự đến trong vinh quang của mình, của Chúa Cha và các thánh thiên thần.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tín hữu
Chủ tế: Anh chị em thân mến! Các Thánh Tử Đạo Việt Nam là những chứng nhân anh dũng và trung thành của Đức Ki-tô. Noi gương đời sống đức tin của các ngài, chúng ta cùng dâng lên Chúa những lời nguyện xin:
1. “Ai nghẹn ngào ra đi gieo giống, mùa gặt mai sau khấp khởi mừng”. Chúng ta cùng cầu xin Chúa cho các vị chủ chăn trong Hội Thánh, luôn trung thành với sứ mạng rao giảng Tin Mừng và làm chứng cho Đức Ki-tô.
2. “Ai liều mất mạng sống mình vì tôi, thì sẽ cứu được mạng sống ấy”. Chúng ta cùng cầu xin Chúa cho các vị lãnh đạo quốc gia biết thi hành trách nhiệm của mình trong tinh thần công bình và bác ái, để mưu cầu lợi ích chung cho mọi người.
3. “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo”. Chúng ta cùng cầu xin Chúa cho những người đau khổ về thể xác và tinh thần, biết can đảm đón nhận vác thập giá đời mình, để trở nên chứng nhân của Đức Ki-tô.
4. “Người nào được cả thế giới mà phải đánh mất chính mình thì có ích chi”. Chúng ta cùng cầu xin Chúa cho mỗi người trong cộng đoàn chúng ta, luôn khao khát và kiếm tìm Đức Ki-tô, vì chỉ có Ngài là sự sống và hạnh phúc đích thực.
Chủ tế: Lạy Chúa, Chúa đã ban cho Giáo Hội những chứng nhân anh dũng là các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Xin Chúa nhận lời các ngài chuyển cầu, mà ban cho chúng con biết can trường làm chứng cho Chúa ngay trong đời sống thường ngày. Chúng con cầu xin nhờ Đức Ki-tô, Chúa chúng con.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, Chúa đã vui lòng chấp nhận lễ hy sinh của cha ông chúng con, xin cũng thương chấp nhận của lễ tiến dâng đây và làm cho chúng con trở nên của lễ đẹp lòng Chúa. Chúng con cầu xin…
Lời tiền tụng
Lạy Cha chí thánh là Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, chúng con tạ ơn Cha mọi nơi mọi lúc, thật là chính đáng, phải đạo và sinh ơn cứu độ cho chúng con.
Cha đã kêu gọi các bậc tiền bối của chúng con bước theo Chúa Kitô trên con đường thập giá để làm chứng cho Cha ngay từ lúc Tin Mừng mới được loan báo trên quê hương đất nước chúng con. Nhờ Cha ban ơn trợ giúp, những con người vốn mỏng dòn yếu đuối đã trở nên can đảm phi thường. Chính khi các ngài chịu trăm bề đau khổ, Cha biểu lộ cho mọi người thấy sức mạnh của tình thương.
Vì thế, cùng với triều thần thiên quốc, chúng con ở dưới trần gian luôn ca tụng Cha uy linh cao cả và không ngừng tung hô rằng:
Thánh! Thánh! Thánh!…
Ca hiệp lễ
Dầu là sự sống hay sự chết, hoặc bất cứ một thọ sinh nào: không có gì tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Thiên Chúa
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, chúng con vừa lãnh nhận Mình và Máu Ðức Kitô Con Chúa để mừng các thánh tử đạo tại Việt Nam. Xin cho chúng con vẫn một lòng tin tưởng giữa bao thử thách của cuộc đời, để mai sau cùng với các ngài chung hưởng phúc vinh quang. Chúng con cầu xin…
LỜI NGUYỆN LỄ KÍNH TRỌNG THỂ CÁC THÁNH TỬ ĐẠO VIỆT NAM
THÁNH AN-RÊ TRẦN AN DŨNG LẠC VÀ CÁC BẠN TỬ ĐẠO
LẠY CHÚA, XIN CHO CHÚNG CON ĐỪNG CHỈ TỰ HÀO VỀ ĐỨC TIN CỦA CHA ÔNG, MÀ CÒN BIẾT SỐNG XỨNG ĐÁNG VỚI ĐỨC TIN ẤY.
Lạy Chúa Giêsu Kitô, Đấng đã yêu thương nhân loại đến cùng, trong ngày toàn thể Giáo Hội Việt Nam hân hoan mừng kính các Thánh Tử Đạo quê hương, chúng con cúi đầu trước Thánh Giá Chúa với một tâm tình vừa biết ơn, vừa xúc động, vừa hãnh diện, nhưng cũng đầy hổ thẹn. Biết ơn vì Chúa đã gieo hạt giống Tin Mừng trên mảnh đất quê hương chúng con bằng biết bao hy sinh và nước mắt. Xúc động vì trên mảnh đất này, đã có những con người bình thường nhưng mang một đức tin phi thường, dám đánh đổi tất cả để trung thành với Chúa. Hãnh diện vì trong dòng máu đức tin của Giáo Hội Việt Nam có chứng tá anh dũng của biết bao vị thánh. Nhưng chúng con cũng hổ thẹn, lạy Chúa, bởi chúng con đang thừa hưởng một gia sản đức tin vô giá mà nhiều khi lại sống như những người chẳng biết quý trọng điều mình đang có.
Lạy Chúa, hôm nay chúng con nhớ đến Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc và các bạn tử đạo, những con người đã bước qua sợ hãi để chọn Chúa, đã vượt lên đau đớn để giữ lòng trung thành, đã đi qua bóng tối của tù đày, xiềng xích và cái chết để làm chứng rằng tình yêu Chúa mạnh hơn mọi quyền lực trần gian. Các ngài cũng có một trái tim biết rung động, một thân xác biết đau, một gia đình để thương nhớ, những người thân để lưu luyến, những ước mơ rất đỗi bình thường như bao người khác. Các ngài không phải là những con người không biết sợ, nhưng là những con người đã đặt lòng tin vào Chúa lớn hơn nỗi sợ của mình. Các ngài không coi thường sự sống, nhưng vì yêu sự sống đời đời mà không chấp nhận phản bội Đấng là nguồn mạch sự sống. Các ngài không tìm kiếm cái chết, nhưng khi phải lựa chọn giữa việc chối bỏ Chúa và trung thành với Chúa, các ngài đã can đảm chọn sự trung thành, dù phải trả bằng chính mạng sống mình.
Lạy Chúa Giêsu, nghĩ đến các Thánh Tử Đạo, chúng con chợt nhận ra mình yếu đuối biết bao. Các ngài bị đe dọa bằng gươm giáo mà vẫn không chối Chúa, còn chúng con đôi khi chỉ vì một lời chế giễu đã ngại ngùng nhận mình là người Công giáo. Các ngài bị xiềng xích mà tâm hồn vẫn tự do, còn chúng con được sống trong tự do mà lại để lòng mình bị trói buộc bởi tiền bạc, danh vọng, hưởng thụ và những đam mê chóng qua. Các ngài có thể mất tất cả nhưng không muốn mất Chúa, còn chúng con nhiều khi sẵn sàng đánh mất giờ cầu nguyện, đánh mất Thánh Lễ, đánh mất sự bình an của linh hồn chỉ để giữ lấy một chút lợi lộc trần gian. Các ngài đã giữ đức tin giữa những cơn bách hại khốc liệt, còn chúng con đôi khi lại để đức tin nguội lạnh giữa một cuộc sống đầy đủ, tiện nghi và bình yên.
Lạy Chúa, có một điều làm lòng chúng con đau xót: cha ông chúng con đã chịu chết để giữ đạo, còn chúng con nhiều khi đang để đạo chết dần trong chính tâm hồn mình. Đức tin không chết vì thiếu những ngôi thánh đường nguy nga, nhưng có thể héo úa khi trái tim người tín hữu không còn yêu mến Chúa. Đức tin không mất đi chỉ vì những thử thách bên ngoài, nhưng có thể bị xói mòn từng ngày bởi sự thờ ơ, nguội lạnh, ích kỷ và những thỏa hiệp âm thầm với tội lỗi. Chúng con có thể mang Thánh Giá trên ngực mà không muốn vác thập giá trong cuộc đời. Chúng con có thể đọc kinh rất nhiều mà lại ít sống điều mình cầu nguyện. Chúng con có thể tự hào mình là con cháu các Thánh Tử Đạo, nhưng lại thiếu can đảm làm chứng cho sự thật, thiếu lòng bác ái với anh chị em, thiếu sự tha thứ với người xúc phạm đến mình, và thiếu lòng trung tín trong những bổn phận nhỏ bé hằng ngày.
Xin Chúa thương tha thứ cho chúng con.
Xin tha thứ cho những lần chúng con chọn sự dễ dãi thay vì chọn điều ngay chính. Xin tha thứ cho những lần chúng con vì sợ mất lòng người đời mà không dám sống theo Tin Mừng. Xin tha thứ cho những lần chúng con biết điều đúng nhưng không làm, biết điều sai nhưng vẫn chiều theo, biết người khác đang đau khổ nhưng lại ngoảnh mặt làm ngơ. Xin tha thứ cho những gia đình Công giáo mà tiếng kinh chung đã thưa dần, những bữa cơm không còn sự hiện diện của tình thương, những mái nhà treo ảnh Thánh rất đẹp nhưng lại thiếu sự nhẫn nại, kính trọng và tha thứ. Xin tha thứ cho những người làm cha làm mẹ đã quá lo cho tương lai vật chất của con cái mà quên chăm sóc linh hồn chúng. Xin tha thứ cho những người trẻ đang dần đánh mất căn tính Kitô hữu giữa những lời mời gọi hấp dẫn của thế gian. Và xin tha thứ cho tất cả chúng con, những người nhiều khi chỉ muốn hưởng hoa trái đức tin mà không muốn chịu khó vun trồng, chỉ muốn được Chúa chúc lành mà không muốn bước theo con đường Thánh Giá của Người.
Lạy Chúa Giêsu chịu đóng đinh, xin đừng để ngày lễ kính các Thánh Tử Đạo chỉ còn là một cuộc tưởng niệm lịch sử, một Thánh Lễ long trọng, một bài thánh ca hào hùng, hay những lời ca tụng đẹp đẽ rồi tất cả lại trôi qua. Xin cho ngày lễ hôm nay trở thành một cuộc trở về thật sự của mỗi tâm hồn. Xin cho chúng con biết tự hỏi: Nếu hôm nay phải chọn giữa Chúa và lợi ích riêng mình, con sẽ chọn ai? Nếu phải chịu thiệt thòi vì sống thật thà, con có dám không? Nếu phải hy sinh một mối lợi bất chính để giữ lương tâm trong sạch, con có đủ can đảm không? Nếu phải tha thứ cho người làm mình tổn thương, con có sẵn lòng không? Nếu phải từ bỏ một thói quen tội lỗi đã gắn bó nhiều năm, con có quyết tâm bắt đầu lại không?
Lạy Chúa, có thể chúng con sẽ không phải bước ra pháp trường như các Thánh Tử Đạo năm xưa, nhưng mỗi ngày chúng con vẫn đứng trước biết bao lựa chọn đòi hỏi lòng trung thành. Xin cho chúng con biết tử đạo bằng sự thật giữa một thế giới có quá nhiều gian dối; tử đạo bằng lòng chung thủy giữa một xã hội dễ dàng phản bội; tử đạo bằng lòng thanh sạch giữa những cám dỗ làm hoen ố tâm hồn; tử đạo bằng sự công bằng giữa những toan tính ích kỷ; tử đạo bằng sự tha thứ khi lòng mình muốn trả đũa; tử đạo bằng sự kiên nhẫn khi bị hiểu lầm; tử đạo bằng lòng bác ái khi phải yêu thương cả những người không dễ thương; và tử đạo bằng việc âm thầm chu toàn bổn phận mỗi ngày, ngay cả khi chẳng ai nhìn thấy, chẳng ai ghi nhận, chẳng ai cảm ơn.
Xin cho người chồng biết tử đạo bằng lòng chung thủy và trách nhiệm với gia đình. Xin cho người vợ biết tử đạo bằng tình yêu quảng đại nhưng cũng được yêu thương, tôn trọng và nâng đỡ. Xin cho cha mẹ biết hy sinh vì con cái mà không biến tình thương thành sự kiểm soát. Xin cho con cái biết kính trọng cha mẹ, nhất là khi các ngài đã già yếu, bệnh tật và không còn khả năng giúp đỡ mình. Xin cho người trẻ biết can đảm nói không với tội lỗi, biết bảo vệ phẩm giá của bản thân và của người khác. Xin cho những người đang lao động vất vả biết giữ lương tâm ngay thẳng, không bán rẻ sự thật để đổi lấy đồng tiền. Xin cho những người có trách nhiệm trong xã hội biết đặt công ích và phẩm giá con người lên trên lợi ích cá nhân.
Lạy Chúa, xin đặc biệt thương đến Giáo Hội Việt Nam thân yêu của chúng con. Giáo Hội đã được vun trồng bằng mồ hôi của những nhà truyền giáo, bằng nước mắt của những người mẹ, bằng lời kinh của những gia đình, bằng lòng trung thành của biết bao tín hữu và bằng máu đào của các Thánh Tử Đạo. Xin cho Giáo Hội hôm nay không chỉ lớn mạnh về số lượng, cơ sở vật chất hay những sinh hoạt bên ngoài, nhưng trước hết được lớn lên trong sự thánh thiện, hiệp nhất, khiêm nhường và tình yêu. Xin cho các giám mục luôn là những mục tử theo trái tim Chúa, biết yêu thương và bảo vệ đoàn chiên. Xin cho các linh mục không tìm kiếm địa vị, quyền lực hay sự tôn vinh, nhưng biết hiến thân phục vụ, sống đơn sơ, thanh sạch và trung thành. Xin cho các tu sĩ luôn giữ được ngọn lửa tình yêu thuở ban đầu, đừng để đời dâng hiến trở thành một thói quen thiếu sức sống. Xin cho mọi tín hữu biết yêu mến Giáo Hội bằng đời sống thánh thiện, bằng sự cộng tác chân thành và bằng lòng trung tín với Tin Mừng.
Lạy Chúa, xin cho chúng con đừng biến lòng tôn kính các Thánh Tử Đạo thành thái độ tự mãn hay khép kín. Các ngài đã đổ máu không phải để gieo thù hận, nhưng để làm chứng cho tình yêu. Các ngài đã chịu đau khổ không phải để chúng con nuôi dưỡng oán trách, nhưng để chúng con học biết tha thứ. Xin cho chúng con biết kính trọng mọi người, kể cả những người khác niềm tin với mình. Xin dạy chúng con can đảm bảo vệ chân lý nhưng không xúc phạm con người, kiên quyết trước điều ác nhưng không đánh mất lòng thương xót, trung thành với đức tin nhưng không khép lòng trước anh chị em. Xin cho máu các Thánh Tử Đạo tiếp tục trổ sinh những hoa trái hòa bình, công lý, hòa giải và yêu thương trên quê hương Việt Nam.
Lạy Chúa Giêsu, hôm nay chúng con cũng nhớ đến những người đang âm thầm chịu đau khổ vì đức tin ở nhiều nơi trên thế giới. Có những người không thể tự do tụ họp cầu nguyện, có những người phải xa quê hương, có những cộng đoàn phải sống trong lo âu, có những tín hữu bị kỳ thị, đe dọa hoặc đối xử bất công. Xin Chúa nâng đỡ họ, bảo vệ phẩm giá và sự sống của họ, an ủi gia đình họ và mở lòng những người đang gây ra đau khổ. Xin cho thế giới biết tôn trọng tự do tôn giáo, tự do lương tâm và quyền sống của mọi người. Xin cho những ai đang bị bách hại không đánh mất hy vọng, và xin cho những người được sống bình an như chúng con đừng thờ ơ trước nỗi đau của anh chị em mình.
Lạy Chúa, chúng con hiểu rằng không phải ai cũng được mời gọi làm chứng bằng việc đổ máu, nhưng tất cả đều được mời gọi hiến dâng đời mình trong tình yêu. Có những cuộc tử đạo không có pháp trường, không có gươm giáo, không có xiềng xích, nhưng có những giọt nước mắt âm thầm, những hy sinh không ai biết, những cuộc chiến đấu nội tâm kéo dài suốt một đời người. Đó là người mẹ kiên trì cầu nguyện cho đứa con lạc đường; là người cha vẫn sống lương thiện dù cuộc sống nghèo khó; là người vợ hay người chồng cố gắng gìn giữ lòng chung thủy giữa bao thử thách; là người bệnh chịu đựng đau đớn mà vẫn tín thác; là người tu sĩ tiếp tục sống lời khấn giữa những khô khan và cô đơn; là người linh mục trung thành với sứ vụ ngay cả khi mệt mỏi, bị hiểu lầm và không được ghi nhận. Xin Chúa đón nhận tất cả những hy sinh ấy, thanh luyện chúng trong tình yêu của Người và biến chúng thành những hạt giống sinh nhiều hoa trái.
Lạy Chúa, xin đừng để chúng con chờ đến một biến cố lớn lao mới bắt đầu sống anh hùng. Xin cho chúng con biết trung thành ngay trong những điều rất nhỏ. Một lời nói chân thật khi nói dối có lợi hơn. Một sự nhường nhịn khi lòng tự ái đang bừng lên. Một lời xin lỗi khi bản thân đã sai. Một cái nắm tay khi người thân đang đau khổ. Một lần đến với Bí tích Hòa Giải sau bao năm xa cách. Một Thánh Lễ được tham dự bằng cả trái tim. Một giờ cầu nguyện dù công việc bề bộn. Một hành động bác ái dành cho người không có khả năng đáp trả. Chính những lựa chọn nhỏ bé ấy, nếu được thực hiện trong tình yêu, sẽ giúp chúng con từng ngày bước theo con đường trung thành mà các Thánh Tử Đạo đã đi qua.
Lạy Chúa Giêsu, xin đốt lại ngọn lửa đức tin trong tâm hồn chúng con. Ngọn lửa ấy có thể đã yếu đi vì những thất vọng, có thể đã bị phủ kín bởi những lo toan, có thể đã gần tắt vì những vấp ngã và tội lỗi. Nhưng hôm nay, trước gương sáng các Thánh Tử Đạo Việt Nam, chúng con muốn bắt đầu lại. Xin cho chúng con đừng xấu hổ vì Chúa. Xin cho chúng con đừng sợ sống khác với những gì trái ngược Tin Mừng. Xin cho chúng con đừng chỉ mang danh Kitô hữu mà thiếu trái tim của người môn đệ. Xin cho chúng con đừng chỉ giữ đạo như một truyền thống gia đình, nhưng biết sống đạo như một cuộc gặp gỡ và gắn bó sống động với Chúa mỗi ngày.
Lạy Mẹ Maria, Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo, Mẹ đã đứng dưới chân Thánh Giá của Con Mẹ bằng một tình yêu trung thành không lay chuyển. Xin Mẹ dạy chúng con biết đứng vững trong những thử thách của đời mình. Khi đức tin bị lung lay, xin Mẹ đưa chúng con trở về với Chúa. Khi gia đình gặp khủng hoảng, xin Mẹ giúp chúng con giữ lấy tình yêu. Khi đau khổ khiến chúng con muốn bỏ cuộc, xin Mẹ nâng đỡ chúng con trong hy vọng. Khi lòng chúng con trở nên khô khan, xin Mẹ dạy chúng con âm thầm thưa lên hai tiếng xin vâng. Xin Mẹ che chở Giáo Hội Việt Nam, gìn giữ các gia đình, nâng đỡ những người đau yếu, an ủi những tâm hồn cô đơn và dẫn đưa tất cả chúng con đến gần Thánh Tâm Chúa Giêsu.
Lạy Thánh An-rê Trần An Dũng Lạc và các bạn tử đạo, xin cầu bầu cho chúng con. Xin cầu cho những người đang mạnh mẽ trong đức tin được tiếp tục trung thành; cho những người đang nguội lạnh biết tìm lại ngọn lửa ban đầu; cho những người đã xa Chúa biết can đảm trở về; cho những người đang sống trong tội lỗi biết đón nhận lòng thương xót; cho những người đang thất vọng biết tìm thấy niềm hy vọng; và cho những người đang phải lựa chọn giữa lương tâm và lợi ích riêng biết đủ sức chọn điều đẹp lòng Thiên Chúa.
Lạy Chúa Giêsu yêu dấu, sau cùng, chúng con không xin Chúa cho mình một cuộc đời không có thập giá, nhưng xin ban cho chúng con một trái tim đủ yêu để không bỏ Chúa khi thập giá xuất hiện. Chúng con không xin được sống mà chẳng bao giờ gặp thử thách, nhưng xin đừng để thử thách cướp mất đức tin. Chúng con không xin được mọi người ca ngợi, nhưng xin cho lương tâm chúng con luôn bình an trước mặt Chúa. Chúng con không xin được giàu sang, quyền thế, nhưng xin cho mình đừng bao giờ nghèo đi trong tình yêu và ân sủng.
Và nếu một ngày nào đó, khi cuộc hành trình dương thế kết thúc, chúng con phải đứng trước mặt Chúa với hai bàn tay trắng, thì xin cho chúng con vẫn còn một điều để dâng lên Người: một trái tim đã cố gắng yêu Chúa, một cuộc đời đã cố gắng trung thành, một đức tin tuy nhiều lần yếu đuối nhưng không ngừng trở về.
Lạy Chúa, cha ông chúng con đã lấy máu đào để viết nên trang sử đức tin trên quê hương Việt Nam. Xin cho chúng con biết lấy chính cuộc đời mình để viết tiếp trang sử ấy bằng lòng trung thành, bằng sự thánh thiện và bằng tình yêu. Xin đừng để đức tin mà các ngài đã đánh đổi bằng mạng sống lại bị chúng con đánh mất vì những điều chóng qua. Xin đừng để Thánh Giá mà các ngài đã ôm lấy bằng cả trái tim lại trở thành điều chúng con muốn tránh né. Xin đừng để gia sản thiêng liêng mà các ngài trao lại chỉ còn là một kỷ niệm đẹp, nhưng xin làm cho gia sản ấy trở thành sức sống, ánh sáng và niềm hy vọng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Xin cho chúng con biết sống thế nào để khi nhìn vào đời sống của chúng con, người khác có thể nhận ra rằng đức tin của các Thánh Tử Đạo Việt Nam vẫn đang sống, vẫn đang cháy, vẫn đang sinh hoa kết trái giữa lòng quê hương.
Và xin cho mỗi người chúng con, ngay từ hôm nay, biết thưa với Chúa bằng tất cả tình yêu và lòng xác tín:
Lạy Chúa, con có thể mất nhiều thứ, nhưng xin đừng để con đánh mất Chúa. Con có thể yếu đuối, nhưng xin đừng để con phản bội tình yêu Chúa. Con có thể vấp ngã, nhưng xin cho con luôn biết đứng dậy trở về. Con có thể không làm được những điều phi thường, nhưng xin cho con trung thành trong những điều bình thường. Và dù cuộc đời có đưa con đi qua bất cứ con đường nào, xin cho con được sống trong Chúa, chết trong Chúa và mãi mãi thuộc về Chúa.
Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG ĐỨC TIN NẢY MẦM TỪ MÁU CÁC TỬ ĐẠO VIỆT NAM
Kính thưa quý cộng đoàn phụng vụ,
Hôm nay, trong niềm hân hoan tràn ngập hồng ân của Thiên Chúa, toàn thể Giáo hội Việt Nam và từng người chúng ta cùng nhau long trọng cử hành Lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Nhìn lại dòng chảy lịch sử đầy thăng trầm nhưng vô cùng oai hùng của quê hương đất nước, chúng ta không khỏi dâng lời tri ân cảm mến Thiên Chúa. Đất nước Việt Nam thân yêu của chúng ta, dẫu trải qua bao phen binh đao lầm than, dẫu thấm đẫm biết bao giọt nước mắt của sự nghèo đói và chia rẽ, nhưng trên hết, mảnh đất hình chữ S này đã được tưới gội bằng những dòng máu tinh tuyền, hồng tươi và vô giá của các bậc cha ông tiên khuyết – những người đã hiến trọn cuộc đời, chấp nhận gươm giáo, ngục tù, tra tấn và cái chết để bảo vệ đến cùng kho tàng đức tin cao quý.
Khi suy ngẫm về các Thánh Tử Đạo Việt Nam, tâm hồn chúng ta không dừng lại ở một sự hoài niệm quá khứ hay một niềm tự hào lịch sử thuần túy, nhưng là để lắng nghe tiếng nói vang vọng từ ngàn xưa gửi đến hiện tại, một tiếng nói thức tỉnh lương tâm, củng cố đức tin và mời gọi chúng ta dấn thân bước theo con đường Thập Giá mà Đức Giêsu Kitô đã đi qua. Các ngài không phải là những con người xa lạ, không phải là những vị anh hùng huyền thoại nằm trong sách vở, mà các ngài chính là ông bà, tổ tiên, là máu thịt của chúng ta, là những con người bằng xương bằng thịt, cũng biết yêu thương, biết đau đớn, biết sợ hãi trước đao phủ, nhưng trên hết, tình yêu đối với Thiên Chúa và lòng trung kiên với Tin Mừng đã chiến thắng tất cả nỗi sợ hãi yếu mềm của phận người.
Để hiểu thấu đáo và sống trọn vẹn tinh thần tử đạo trong bối cảnh hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau gẫm suy qua các chiều kích nền tảng của đời sống đức tin mà các Thánh Tử Đạo đã để lại cho chúng ta như một gia sản thiêng liêng vô giá.
Chiều kích thứ nhất là đức tin kiên vững giữa dòng đời nghịch hướng. Đọc lại lịch sử tử đạo của Giáo hội Việt Nam trong suốt hơn ba thế kỷ bị bách hại với biết bao chiếu chỉ cấm đạo ngặt nghèo, từ thời vua chúa phong kiến đến những giai đoạn đau thương khác, chúng ta không khỏi bàng hoàng trước mức độ tàn khốc của các cuộc lùng bắt. Hàng trăm ngàn người đã phải bỏ nhà cửa, ruộng vườn, trốn chạy vào rừng sâu, hang đá, chịu đói rét bệnh tật. Thế nhưng, điều kỳ diệu là đức tin không hề bị bóp nghẹt, ngọn lửa mến Chúa không hề bị dập tắt bởi những cơn gió lốc của bạo quyền. Trái lại, lửa thử vàng gian nan thử sức, chính trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, đức tin của các tín hữu Việt Nam lại càng tỏa sáng rực rỡ hơn bao giờ hết. Các ngài đã xác tín rằng: “Được lời lãi cả thế gian mà mất linh hồn nào được ích gì?”. Đối với các ngài, Thiên Chúa là gia nghiệp duy nhất, là cùng đích tối hậu của cuộc đời. Mất tất cả nhưng còn Thiên Chúa là còn tất cả; còn tất cả mà mất Thiên Chúa thì chẳng còn gì. Sự kiên vững ấy không dựa trên sức mạnh tự nhiên hay sự cứng cỏi của bản thân, nhưng phát xuất từ mối tương quan thân tình sâu sắc với Đức Giêsu Kitô. Các ngài đã yêu mến Chúa đến mức sẵn sàng đổi cả mạng sống mình để chứng minh rằng tình yêu ấy là chân thật, là tuyệt đối và không gì có thể lay chuyển nổi.
Chiều kích thứ hai là bài học về lòng tha thứ và sự hiệp nhất yêu thương. Khi đứng trước các hình phạt dã man, từ việc bị xiềng xích, đóng gông, cho đến những cực hình tinh vi đau đớn nhất, các Thánh Tử Đạo không hề tỏ ra căm hờn hay nguyền rủa những kẻ bắt bớ, tra tấn mình. Noi gương Thầy chí thánh Giêsu trên đồi Canvê và noi gương vị protomartyr Stephenô, các ngài đã mở miệng để cầu nguyện cho kẻ thù, để xin Chúa tha thứ cho những kẻ làm hại mình vì họ lầm không biết việc họ làm. Tình yêu thương ấy vượt lên trên mọi lằn ranh hận thù, biến nhà tù u ám, ẩm thấp thành nơi vinh hiển của lòng thương xót Chúa. Các ngài đã minh chứng rằng bạo lực chỉ có thể tiêu diệt được thân xác chứ không thể khuất phục được một linh hồn thuộc về Thiên Chúa. Sự hiệp nhất trong đức tin và tình bác ái huynh đệ đã trở thành sức mạnh nội sinh giúp cộng đoàn Kitô hữu thời bách hại đùm bọc lẫn nhau. Có những gia đình cùng nhau bước lên pháp trường, cha mẹ dắt tay con cái, vợ chồng khích lệ nhau can đảm giữ đạo đến cùng, không một lời oán trách, không một phút giây chao đảo. Hình ảnh ấy thật đẹp đẽ biết bao, nó làm rung động cả những người lý hình, những quan quân ngoại giáo lúc bấy giờ, để rồi từ chính máu của các vị tử đạo, những hạt giống Kitô giáo mới lại nảy mầm sinh sôi nảy nở mạnh mẽ hơn trên mảnh đất quê hương.
Chiều kích thứ ba, cũng là chiều kích vô cùng quan trọng đối với chúng ta hôm nay, đó là sứ mạng chứng nhân giữa lòng xã hội. Tử đạo không chỉ có nghĩa là đổ máu trên pháp trường dưới lưỡi gươm của đao phủ, mà trong bối cảnh hòa bình hiện tại, tử đạo còn là một tiến trình sống chết từng ngày với cái tôi ích kỷ, với những cám dỗ của thế gian, để chọn lựa sống theo Tin Mừng. Thế giới hôm nay không còn những sắc lệnh cấm đạo công khai bằng gươm giáo, nhưng thế giới đang đối diện với những hình thức bách hại tinh vi hơn rất nhiều: sự dửng dưng tôn giáo, chủ nghĩa duy vật thực dụng, sự xói mòn các giá trị đạo đức gia đình, và áp lực phải thỏa hiệp với bóng tối của bất công, gian dối. Sống đời chứng nhân hôm nay đòi hỏi mỗi người chúng ta phải có một bản lĩnh kiên cường không kém gì các bậc tiền nhân. Chúng ta được mời gọi “tử đạo” bằng cách lội ngược dòng, dám nói không với tội lỗi, dám chọn sự thật dẫu phải chịu thiệt thòi, dám sống yêu thương tha thứ giữa một xã hội đầy rẫy sự ganh đua, chia rẽ và hận thù.
Khi nhìn ngắm các Thánh Tử Đạo Việt Nam, chúng ta không thể không nhắc đến hình ảnh của Mẹ La Vang – Đấng đã hiện ra nâng đỡ, ủi an đoàn con cái đang buổi lầm than khốn khó giữa chốn rừng thiêng nước độc. Mẹ đã đồng hành, che chở và nhắc nhở đoàn con cái hãy kiên tâm bền chí, hãy chạy đến cùng Mẹ để nhận được nguồn ơn thánh sủng. Các Thánh Tử Đạo đã noi gương Mẹ, phó thác trọn đời mình trong tay Chúa, để cho tình yêu Chúa biến đổi cuộc đời trở thành những nén hương trầm thơm ngát bay lên ngai tòa Thiên Chúa.
Kính thưa quý cộng đoàn, kỷ niệm ngày kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam hôm nay là dịp để mỗi người chúng ta tự vấn lương tâm: Tôi đang sống đức tin của mình như thế nào? Phải chăng đức tin của chúng ta chỉ là một thói quen hình thức, một vỏ bọc bên ngoài mỗi khi bước vào ngôi thánh đường vào ngày Chúa Nhật, để rồi khi bước ra đời thường, chúng ta lại dễ dàng thỏa hiệp với những chuẩn mực sai quấy của thế gian? Phải chăng chúng ta đang để cho ngọn lửa mến Chúa trong tâm hồn mình lụi tàn dần trước những lo toan cơm áo gạo tiền và những cám dỗ vật chất tầm thường?
Các Thánh Tử Đạo đang nhìn về chúng ta từ cõi vinh quang thiên quốc với ánh mắt đầy hy vọng và mong mỏi. Các ngài đã chiến đấu cuộc chiến cao đẹp, đã chạy đến đích và đã giữ vững đức tin. Giờ đây, phần đuốc thiêng liêng ấy đã được trao truyền lại cho thế hệ chúng ta. Trách nhiệm của chúng ta là gì nếu không phải là tiếp tục thắp sáng ngọn đuốc ấy bằng chính đời sống chứng tá hằng ngày của mình trong gia đình, trong cộng đoàn xứ đạo, nơi sở làm và trong môi trường xã hội mà chúng ta đang sống?
Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhặt nhất: sống trung thực trong công việc, biết tha hiếu và yêu thương trong gia đình, quảng đại sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh đau khổ xung quanh, và nhất là luôn giữ gìn tâm hồn trong sạch, kết hợp mật thiết với Chúa qua đời sống cầu nguyện và các bí tích. Đó chính là cách thức thiết thực nhất để chúng ta trở nên những “vị tử đạo sống” giữa lòng thời đại hôm nay. Dù không phải đổ máu đào, nhưng việc từ bỏ ý riêng để vâng theo thánh ý Chúa mỗi ngày cũng chính là một cuộc tử đạo trắng đầy cao quý và đẹp lòng Thiên Chúa.
Nguyện xin các Thánh Tử Đạo Việt Nam, những bậc tiền nhân anh dũng của chúng ta, luôn chuyển cầu ban muôn hồng ơn cho Giáo hội quê hương Việt Nam và cho mỗi người chúng ta. Xin cho các ngài ban cho chúng ta một phần sự can đảm, lòng xác tín và tình yêu mến tuyệt đối mà các ngài đã từng sống, để dẫu phải đối diện với bất kỳ thử thách, gian truân hay khổ đau nào trong cuộc sống, chúng ta vẫn hiên ngang ngẩng cao đầu bước đi trên con đường sự thật và tình yêu của Tin Mừng. Xin cho máu của các anh hùng tử đạo tiếp tục là nguồn mạch hồng ân làm sinh hoa kết trái cho những nỗ lực loan báo Tin Mừng trên quê hương đất nước chúng ta, để ngày càng có nhiều người nhận biết và tôn thờ danh thánh Chúa.
Amen.
Lm. Anmai, CSsR
NHỮNG HẠT LÚA MIẾN TRỔ SINH BÔNG HẠT TRONG VƯỜN HOA ĐỨC TIN VIỆT NAM
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ và toàn thể anh chị em dân Chúa,
Hôm nay, trong bầu khí trang nghiêm, số sắng và tràn đầy ơn thiêng của ngày lễ kính trọng thể Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, tâm hồn chúng ta được mời gọi hướng về cội nguồn đức tin, về một trang sử hào hùng, đẫm mồ hôi, nước mắt và cả máu đào của các bậc tiền nhân. Nhìn lại lịch sử Giáo hội quê hương, chúng ta không khỏi bàng hoàng xúc động trước những hy sinh lớn lao mà cha ông chúng ta đã trải qua. Những gông cùm, xiềng xích, những bản án tử hình man rợ, những cuộc truy lùng gắt gao tưởng chừng có thể bóp nghẹt và xóa sổ cái tên Kitô hữu khỏi dải đất hình chữ S này. Thế nhưng, lịch sử đã chứng minh điều ngược lại. Máu của các tử đạo không phải là giọt nước rơi vào hư không, mà chính là hạt giống trổ sinh những mùa gặt dồi dào, là ngọn lửa thiêng sưởi ấm và thắp sáng niềm tin cho bao thế hệ mai sau.
Để hiểu thấu đáo về mầu nhiệm tử đạo, chúng ta cần quay về với mạc khải Kinh Thánh và cốt lõi của Tin Mừng. Chúa Giê-su Kitô, vị Tử Đạo tối cao và là thủ lãnh đức tin của chúng ta, đã từng phán một chân lý vô cùng sâu sắc nhưng cũng đầy thách đố: “Thật, thầy bảo thật các con, nếu hạt lúa miến gieo vào lòng đất mà không chết đi, thì nó vẫn trơ trọi một mình; còn nếu chết đi, nó mới sinh được nhiều hạt khác.” (Ga 12,24). Cuộc đời của Chúa Giê-su là hạt lúa miến tuyệt vời nhất bị chôn vùi trong lòng đất của cái chết trên thập giá, để rồi từ nấm mồ u tối ấy, ánh sáng phục sinh bừng lên, mang lại sự sống đời đời cho nhân loại. Các Thánh Tử Đạo Việt Nam chính là những người môn đệ tuyệt vời đã bước đi trên chính con đường của Thầy mình. Các ngài đã chấp nhận để cho cuộc đời mình bị vùi dập, bị nghiền nát, bị tước đoạt mọi quyền lợi trần thế, thậm chí là mạng sống, để trở thành những hạt lúa miến gieo vào lòng đất mẹ Việt Nam.
Nhìn ngắm lại chặng đường lịch sử hơn bốn thế kỷ đón nhận ánh sáng Tin Mừng, Giáo hội Việt Nam đã trải qua những giai đoạn thử thách vô cùng khốc liệt. Hàng trăm ngàn người đã anh dũng hy sinh vì đạo thánh Chúa dưới các sắc lệnh cấm đạo ngặt nghèo của các triều đại phong kiến. Có biết bao vị chủ chăn, linh mục, tu sĩ, và đông đảo biết bao người giáo dân đủ mọi thành phần trong xã hội từ các bậc quan lại, trí thức cho đến những người nông dân chất phác, những người mẹ, người vợ, những em bé… tất cả đều một lòng kiên trung với Chúa. Họ không phải là những kẻ cuồng tín tìm cái chết để chứng tỏ bản thân, hay những kẻ coi thường mạng sống sinh thành. Trái lại, họ là những con người vô cùng thiết tha với cuộc sống, yêu gia đình, yêu quê hương xứ sở, yêu vợ con, cha mẹ. Họ cũng biết đau đớn trước nhục hình, biết sợ hãi trước những đòn roi và sự tra tấn dã man của thời cuộc. Thế nhưng, đước trước lằn ranh sinh tử, đứng giữa một bên là sự sống tạm bợ trần gian đổi bằng một lời chối Chúa, một bước đạp chân lên thánh giá, và một bên là sự trung thành tuyệt đối với tình yêu Thiên Chúa, các ngài đã chọn Thiên Chúa là lẽ sống duy nhất của đời mình.
Hình ảnh của các bậc tiền nhân trong những ngục tù tối tăm hay trên pháp trường đổ máu vẫn mãi là những biểu tượng sáng ngời về lòng can đảm siêu nhiên. Chúng ta còn nhớ đến những bức thư đẫm tình mẫu tử, phụ tử được gởi từ trong ngục tối ra cho con cháu. Đó không phải là những lời trăn trối than van trách móc số phận, mà là những lời huấn giáo đinh ninh, những lời căn dặn thiết tha về lòng kính sợ Chúa, về việc giữ gìn đạo thánh, về sự yêu thương đùm bọc lẫn nhau trong gia đình. Các ngài đã để lại một gia tài quý giá hơn bất kỳ thứ vàng bạc châu báu nào trên thế gian này, đó chính là gia tài của lòng tin kiên vững, của một đời sống phó thác trọn vẹn vào quyền năng và tình thương của Chúa. Các ngài thà mất tất cả chứ không chịu mất ơn nghĩa cùng Thiên Chúa, thà chịu chết ngàn lần còn hơn làm điều trái với lương tâm và niềm tin Kitô giáo.
Bước sang bối cảnh xã hội hôm nay, khi gông cùm xiềng xích và những cuộc bách hại đẫm máu kiểu xưa đã lùi vào dĩ vãng, liệu tinh thần tử đạo của các thánh cha ông có còn chỗ đứng hay đã trở thành một hoài niệm xa vời? Câu trả lời chắc chắn là không. Hình thức bách hại có thể đã thay đổi, nhưng bản chất của cuộc chiến đấu giữa ánh sáng và bóng tối, giữa thiện và ác, giữa lòng trung thành và sự thỏa hiệp vẫn luôn hiện hữu từng ngày, từng giờ trong cuộc sống của mỗi Kitô hữu chúng ta. Sống đời sống chứng nhân trong thời đại hôm nay đôi khi không đòi hỏi chúng ta phải đổ máu ra ở pháp trường, nhưng lại đòi hỏi chúng ta phải đổ mồ hôi, phải hy sinh ý riêng, phải lội ngược dòng trước một xã hội đang ngày càng tục hóa, thực dụng và tôn thờ chủ nghĩa cá nhân.
Tử đạo trong thời đại mới chính là cái chết hằng ngày đối với cái tôi ích kỷ, tham lam, kiêu ngạo. Đó là sự từ bỏ những cám dỗ về danh lợi thú mau qua để chọn lựa sống theo tinh thần Tin Mừng. Khi một người Kitô hữu giữa một môi trường làm việc đầy gian dối, tham nhũng mà vẫn giữ được sự liêm khiết, trung thực dẫu phải chịu thiệt thòi, mất mát, đó chính là một hình thức đổ máu âm thầm. Khi một người cha, người mẹ giữa một xã hội ly tán, đổ vỡ về luân lý, vẫn kiên trì gìn giữ mái ấm gia đình trong tình yêu thương, sự tha thứ và lòng chung thủy, đó chính là một sự hy sinh kiên cường. Khi một người trẻ giữa dòng chảy cuồn cuộn của lối sống thực dụng, buông thả, biết can đảm nói “không” với những cạm bẫy tội lỗi, biết dành thời gian cho cầu nguyện, cho việc bác ái tha nhân, đó chính là những đóa hoa tử đạo nở rộ giữa đời thường.
Hơn thế nữa, sống tinh thần tử đạo hôm nay còn là việc chúng ta dám dấn thân loan báo Tin Mừng bằng chính đời sống bác ái, yêu thương thiết thực. Chúa Giê-su đã khẳng định: “Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người hy sinh tính mạng vì bạn hữu mình.” Tình yêu đích thực luôn đòi hỏi sự hy sinh, đòi hỏi cái chết đi đối với sự ích kỷ bản thân để nghĩ đến tha nhân. Khi chúng ta biết sẻ chia tấm bánh miến cơm cho người nghèo đói, biết an ủi kẻ u sầu, biết xức dầu dốc lòng chữa lành những vết thương lòng cho những người chung quanh đang bị tổn thương, gạt bỏ những định kiến, hận thù để mở rộng vòng tay hòa giải, tha thứ, chúng ta đang tiếp nối truyền thống của các bậc anh hùng tử đạo. Chúng ta đang làm cho hạt giống đức tin được gieo vồng sâu vào lòng xã hội hôm nay để trổ sinh hoa trái ngọt ngào của bình an và hiệp nhất.
Tuy nhiên, nhìn lại bản thân mỗi người chúng ta trước gương sáng ngời ngời của các Thánh Tử Đạo, chúng ta không khỏi cảm thấy hổ thẹn và giật mình. Phải chăng đức tin của chúng ta đôi khi quá mong manh, dễ vỡ trước những thử thách nhỏ nhặt của cuộc sống? Chỉ một chút khó khăn kinh tế, một cơn bệnh hoạn ngặt nghèo, một chút trái ý trong gia đình hay một lời mỉa mai, chế giễu của bạn bè đồng nghiệp về niềm tin, là chúng ta đã vội vã ngã lòng, oán trách Chúa, hoặc chối bỏ Ngài bằng chính cách sống hờ hững, nguội lạnh của mình. Chúng ta dễ dàng thỏa hiệp với tội lỗi, dễ dàng luồn lách để tìm kiếm sự an nhàn, lợi lộc trước mắt mà đánh đổi cả gia tài đức tin thiêng liêng. Lễ các Thánh Tử Đạo hôm nay chính là cơ hội để chúng ta đấm ngực ăn năn, xin Chúa thanh luyện lại tâm hồn, ban thêm ơn lực để chúng ta biết đứng vững trước những chao đảo của phong ba bão táp cuộc đời.
Các ngài, những người con ưu tú của đất Việt, đã đi trọn con đường thập giá trong niềm hy vọng tuyệt đối. Các ngài không cậy dựa vào sức riêng mình, nhưng hoàn toàn phó thác vào ơn thánh Chúa. Chính Thánh Thần là Đấng đã ban cho các ngài sự khôn ngoan để đối đáp trước mặt vua quan, ban cho các ngài sức mạnh kiên cường để chịu đựng những đòn roi tàn khốc. Do đó, trong đời sống hằng ngày, chúng ta cũng được mời gọi năng chạy đến với Chúa qua các bí tích, đặc biệt là Bí tích Thánh Thể và Bí tích Hòa Giải. Thánh Thể chính là lương thực trường sinh, là nguồn mạch sức mạnh thiêng liêng nuôi sống chúng ta trên bước đường lữ thứ. Khi rước lấy Mình và Máu Thánh Chúa, chúng ta kín múc lấy tình yêu và sự hy sinh của Ngài, để từ đó chúng ta cũng có đủ khả năng hy sinh vì anh em, vì chân lý và vì Tin Mừng.
Cộng đoàn phụng vụ rất thân mến,
Mừng lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam không chỉ là dịp để chúng ta ôn lại dĩ vãng hào hùng với niềm tự hào dân tộc và tôn giáo, mà còn là lời mời gọi dấn thân cho hiện tại và hướng về tương lai. Nhìn về quá khứ để tri ân, nhìn vào hiện tại để canh tân đời sống, và nhìn về tương lai với niềm hy vọng vững bền. Giáo hội Việt Nam hôm nay đang đứng trước những thách đố mới của thời đại kỹ thuật số, của sự toàn cầu hóa và tục hóa mạnh mẽ. Những thách đố này tuy không mang hình thù của gươm giáo, ngục tù, nhưng lại vô cùng tinh vi, âm thầm xói mòn nền tảng đức tin và luân lý Kitô giáo trong tâm hồn con người, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Chính vì thế, trách nhiệm của mỗi người Kitô hữu chúng ta hôm nay rất nặng nề nhưng cũng đầy vinh dự. Chúng ta phải là những chứng nhân sống động cho Chúa giữa lòng đời. Chứng nhân không chỉ bằng lời nói giảng dạy suông, mà trước hết và trên hết bằng chính lối sống minh bạch, thánh thiện, hiệp nhất và yêu thương. Khi người ngoài nhìn vào đời sống gia đình chúng ta, họ thấy được sự hòa hợp, thủy chung, hiếu thảo; khi họ nhìn vào cách làm ăn buôn bán của chúng ta, họ thấy được sự trung thực, ngay thẳng; khi họ nhìn vào cách ứng xử xã hội của chúng ta, họ thấy được lòng bác ái, vị tha và sự quan tâm đến người kém may mắn; lúc đó, chính đời sống của chúng ta đã là một bài giảng hùng hồn nhất, một trang Tin Mừng sống động nhất đưa tha nhân về với Thiên Chúa.
Chúng ta hãy cầu xin các Thánh Tử Đạo Việt Nam bầu cử cùng Thiên Chúa cho quê hương đất nước chúng ta, cho Giáo hội Việt Nam luôn được bình an, thăng tiến và tự do loan báo Tin Mừng. Xin các ngài che chở các gia đình chúng ta, gìn giữ con cháu chúng ta luôn giữ vững ngọn lửa đức tin mà cha ông đã truyền lại. Xin ban cho các mục tử trong Giáo hội sự khôn ngoan, nhiệt thành và lòng can đảm để dẫn dắt đoàn chiên theo đúng thánh ý Chúa. Và xin cho mỗi người chúng ta, dẫu ở bất kỳ hoàn cảnh nào, bậc sống nào, cũng biết noi gương các ngài, sống chết vì tình yêu Chúa và tha nhân, để một mai, khi cuộc đời lữ hành trần thế khép lại, chúng ta cũng được xứng đáng chung hưởng vinh quang muôn đời với các ngài trên quê trời khôn ví.
Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HƯỚNG TỚI ĐỈNH CAO TÌNH YÊU TRONG SỨC MẠNH CỦA ĐỨC TIN TINH TUYỀN
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ và toàn thể anh chị em thân mến,
Mỗi độ thu về hay trong những chuỗi ngày trôi qua của dòng chảy lịch sử Giáo hội tại quê hương Việt Nam yêu dấu, trái tim của mỗi người tín hữu chúng ta lại rộn ràng dâng lên niềm cảm tạ Thiên Chúa và một sự tự hào sâu lắng khi hướng về các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Đó không chỉ là những trang sử vàng son được viết bằng mồ hôi, nước mắt và chính dòng máu đỏ thắm của các bậc tiền nhân, mà còn là một bản hùng ca bất tử về lòng trung kiên, về tình yêu tột đỉnh dành cho Thiên Chúa và Giáo hội Người. Các ngài đã đi qua những cơn bão giông của thời đại bách hại, đối diện với gươm giáo, xiềng xích, tù đày và cả cái chết đau thương, nhưng tựu trung lại, điều duy nhất đọng lại trong tâm hồn các ngài chính là niềm gắn bó keo sơn với Đức Giêsu Kitô – Đấng là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống.
Nhìn ngắm các Thánh Tử Đạo Việt Nam hôm nay, chúng ta không chỉ dừng lại ở thái độ kính cường hay tưởng niệm một quá khứ xa xôi, mà hơn thế nữa, chúng ta được mời gọi bước vào một cuộc hoán cải tâm hồn sâu xa, để làm sao ngọn lửa đức tin mà các ngài đã truyền lại tiếp tục được thắp sáng trong chính cuộc sống đời thường của mỗi chúng ta. Trong một thế giới hôm nay, dẫu không còn cảnh gươm đao ngút ngàn hay những hình phạt man rợ như thời vua chúa phong kiến ngày trước, nhưng lòng trung thành với Tin Mừng lại đang phải đối diện với muôn vàn hình thức thử thách tinh vi khác. Chủ nghĩa thực dụng, sự cám dỗ của vật chất dẫm đạp lên luân lý, lối sống hưởng thụ ích kỷ và áp lực của việc thỏa hiệp với tội lỗi đang bao vây đời sống đức tin của từng cá nhân, gia đình và cộng đoàn. Chính trong bối cảnh ấy, mẫu gương của các Thánh Tử Đạo vang lên như một tiếng gọi thức tỉnh mạnh mẽ, mời gọi mỗi người chúng ta hãy can đảm vác thập giá hằng ngày, lội ngược dòng đời để làm chứng nhân cho tình yêu và sự thật của Thiên Chúa.
Hành trình theo Chúa Giêsu chưa bao giờ là một con đường trải thảm hoa hồng hay tràn ngập những vinh quang chóng qua của trần thế. Ngay từ những bước chân đầu tiên trên các nẻo đường Palestine xưa, Thầy Chí Thánh đã thẳng thắn và cương quyết mời gọi các môn đệ của Ngài rằng: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo” (Lc 9,23). Lời mời gọi ấy thoạt nghe qua có vẻ đi ngược lại với bản năng tự nhiên của con người – một bản năng luôn tìm kiếm sự dễ dãi, tránh né đau khổ và tôn vinh cái tôi ích kỷ. Con người thời đại ngày nay luôn khao khát được khẳng định bản thân, đòi hỏi quyền lợi cá nhân trên hết mọi sự và sẵn sàng loại trừ những gì gây trở ngại cho sự thỏa mãn riêng tư. Thế nhưng, trong cái nhìn của đức tin Kitô giáo, sự từ bỏ mà Đức Giêsu đòi hỏi không phải là một sự tiêu diệt hay hủy hoại con người, mà là một cuộc vượt qua chính mình để giải phóng con người khỏi ách nô lệ của tội lỗi và cái tôi ích kỷ.
Từ bỏ chính mình là chấp nhận lội ngược dòng trước những trào lưu thực dụng đang cuốn trôi đi các giá trị đạo đức truyền thống. Đó là việc chúng ta dám buông bỏ những toan tính thiệt hơn, những mánh khóe gian dối trong công ăn việc làm, trong kinh doanh hay trong các mối quan hệ xã hội để sống ngay thẳng, công bình và bác ái. Sự từ bỏ ấy đôi khi mang lại cho chúng ta những nỗi đau âm ỉ trong tâm hồn, những thiệtòi về kinh tế hay sự thiệt thòi trong thăng tiến xã hội, thậm chí là sự chế giễu, cô lập từ những người xung quanh. Nhưng chính trong những khoảnh khắc cô đơn và đau đớn ấy, khi chúng ta cắn răng chịu đựng để giữ gìn lòng trung tín với Lời Chúa, chúng ta đang bước những bước chân đầu tiên trên con đường tử đạo âm thầm giữa đời thường. Các Thánh Tử Đạo Việt Nam ngày trước cũng đã từng trải qua những giằng xé nội tâm như thế, trước khi các ngài bước lên pháp trường để đổ máu đào minh chứng cho đức tin. Các ngài không phải là những con người vô cảm, không biết đau đớn hay sợ hãi trước cái chết; trái lại, các ngài cũng là những con người bằng xương bằng thịt, có gia đình, có người thân, có những nỗi niềm gắn bó với cuộc đời này. Thế nhưng, điều làm nên sự vĩ đại của các ngài chính là tình yêu tuyệt đối dành cho Thiên Chúa đã chiến thắng tất cả mọi nỗi sợ hãi yếu đuối của phận người.
Nhìn lại lịch sử Giáo hội Việt Nam trong suốt hơn ba thế kỷ đẫm máu của những cuộc bách hại dưới các triều đại phong kiến, chúng ta không khỏi bàng hoàng trước sự tàn khốc của những hình phạt mà cha ông chúng ta phải chịu đựng. Từ chiếu chỉ phân sáp, cấm đạo gắt gao cho đến những đòn roi tra tấn man rợ, những bản án tử hình bằng cách trảm quyết, lăng trì hay thiêu sinh. Tất cả đều nhằm một mục đích duy nhất là buộc người tín hữu phải bước qua Thánh Giá, phải thốt lên một lời chối Chúa để đổi lấy sự sống tạm bợ ở trần gian. Thế nhưng, lịch sử đã ghi lại những trang vàng chói lọi chứng minh điều ngược lại. Hàng trăm ngàn người Kitô hữu Việt Nam, từ những vị chủ chăn kính yêu, những linh mục tận tụy, cho đến những tu sĩ, giáo dân đền từ mọi tầng lớp trong xã hội – từ những vị quan quyền cao chức trọng như Thánh Hồ Đình Hy, Thánh Phạm Trọng Tả, cho đến những người nông dân chất phác, những người mẹ, người cha, những người con hiếu thảo – tất cả đều một lòng kiên trung đến cùng.
Đối với các ngài, Thập Giá của Đức Giêsu không phải là một sự ô nhục hay một biểu tượng của sự thất bại, mà là chiếc cầu nối duy nhất dẫn đến vinh quang sự sống đời đời. Các ngài đã chọn cái chết để được sống, đã chọn mất mạng sống theo nghĩa trần thế để tìm lại được sự sống đích thực trong ơn nghĩa của Thiên Chúa. Khi đối diện với các quan tòa và lý hình, những lời lẽ của các thánh tử đạo không hề mang sự oán thù hay cay đắng, mà tràn đầy lòng can đảm, sự bình an nội tâm và một tình yêu sâu sắc đối với Thiên Chúa. Có những vị thánh khi phải bước lên đoạn đầu đài đã nở nụ cười hoan hỉ, vì các ngài coi đó là ngày cưới của linh hồn mình với vị Lang Quân nhân hậu trên trời. Có những vị khi bị giam cầm trong những chiếc gông xiềng nặng nề đã viết nên những bức thư đẫm tình yêu thương gửi về cho con cái, nhắn nhủ gia đình hãy giữ vững đức tin dẫu có phải đối diện với muôn vàn khốn khó. Dòng máu đỏ thắm của các ngài đổ xuống không phải là dòng máu của sự hận thù hay bạo lực, mà là dòng máu của tình yêu tự hiến, dòng máu đã trở thành hạt giống trổ sinh hoa trái dồi dào cho cánh đồng truyền giáo tại quê hương Việt Nam thân yêu của chúng ta hôm nay.
Tuy nhiên, việc tưởng nhớ và tôn kính các Thánh Tử Đạo sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng ta chỉ dừng lại ở những lời ca tụng hay những nghi thức phụng vụ bên ngoài mà không dám đem tinh thần của các ngài vào trong đời sống thực tế hằng ngày. Thời đại hôm nay đặt để trước mắt chúng ta những thử thách mới, những hình thức bách hại tinh vi hơn nhưng cũng đầy nguy hiểm cho đời sống đức tin. Đó là sự bách hại đến từ một xã hội tục hóa, nơi mà người ta loại bỏ Thiên Chúa ra khỏi nhịp sống thường nhật, nơi mà đạo đức bị xem nhẹ và tương quan giữa con người với con người bị chi phối bởi lợi ích vật chất. Trong một môi trường như thế, việc giữ vững bản sắc của một người Kitô hữu đôi khi đòi hỏi chúng ta phải lội ngược dòng một cách đau đớn. Khi một người nhân viên từ chối tham gia vào những mánh khóe gian lận tài chính của công ty, khi một người bác sĩ, y tá kiên quyết bảo vệ sự sống con người và từ chối những hành vi phi luân lý, hay khi một người trẻ dám sống trong sạch giữa một thế giới đồi trụy và buông thả, thì đó chính là lúc họ đang thực thi tinh thần tử đạo giữa đời thường.
Sống tinh thần tử đạo trong đời sống hiện đại cũng chính là việc chúng ta dám nói không với tội lỗi và sự thỏa hiệp. Con người ngày nay rất thích sự thỏa hiệp, vì thỏa hiệp mang lại cho chúng ta sự an toàn giả tạo, giúp chúng ta tránh được những va chạm, xung đột và không phải chịu những thiệt thòi hay bách hại. Chúng ta dễ dàng châm chước cho những sai phạm nhỏ, dễ dãi với những yếu đuối của bản thân và dần dà thỏa hiệp với cái ác, cái bất công đang diễn ra xung quanh mình. Sự thỏa hiệp ấy làm mài mòn đi sức sống của đức tin, biến người Kitô hữu thành những chứng nhân nhạt nhòa, không còn hương vị muối và ánh sáng cho đời. Các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã dạy cho chúng ta một bài học lớn lao về sự bất khả nhượng trong những giá trị cốt lõi của Tin Mừng. Các ngài thà hy sinh tất cả chứ dứt khoát không chịu dẫm lên Thánh Giá, không chịu buông bỏ niềm tin vào Thiên Chúa. Sự kiên định ấy không đến từ sức mạnh tự nhiên của con người, nhưng đến từ một niềm xác tín mãnh liệt vào ơn trợ giúp của Chúa Thánh Thần – Đấng hằng soi sáng và ban sức mạnh cho những ai tin tưởng cậy trông vào Ngài.
Hơn thế nữa, đời sống chứng nhân của chúng ta hôm nay không chỉ được thể hiện qua việc chống lại sự dữ hay kiên trì chịu đựng những khó khăn thử thách, mà còn được biểu lộ qua một tình yêu thương thiết thực và lòng bác ái vị tha đối với tha nhân. Chúa Giêsu đã phán: “Không có tình thương nào lớn hơn tình thương của người hy sinh mạng sống vì bạn hữu của mình” (Ga 15,13). Các Thánh Tử Đạo đã sống trọn vẹn giới răn yêu thương ấy bằng cách hiến dâng cả mạng sống mình cho Thiên Chúa và cho anh em. Noi gương các ngài, mỗi chúng ta được mời gọi sống dấn thân phục vụ trong gia đình, trong giáo xứ và trong xã hội bằng một trái tim rộng mở, biết tha thiết quan tâm đến những mảnh đời bất hạnh, những người nghèo khổ, cô đơn, bệnh tật và bị gạt ra bên lề xã hội. Khi chúng ta biết xả thân vì công ích, biết dung thứ và tha thứ cho những ai xúc phạm đến mình, biết đem lại niềm vui và bình an cho những người sống xung quanh, thì đó chính là lúc chúng ta đang tiếp nối ngọn lửa tình yêu mà các bậc tiền nhân đã thắp lên bằng chính máu của các ngài.
Con đường theo Chúa và làm chứng cho Tin Mừng chắc chắn sẽ không thiếu những chông gai, thử thách và đôi khi là cả những giọt nước mắt đắng cay. Thế nhưng, đứng trước mẫu gương sáng ngời của các Thánh Tử Đạo Việt Nam, chúng ta không được phép nản lòng hay chùn bước. Bởi vì chúng ta không đơn độc trên hành trình này; bên cạnh chúng ta luôn có sự hiện diện và đồng hành của Đức Giêsu Kitô – Đấng đã đi trước chịu đau khổ và chịu chết trên Thập Giá để mở đường cho chúng ta bước tới vinh quang phục sinh. Đồng thời, chúng ta còn có bầu cử và sự trợ giúp âm thầm nhưng vô cùng mạnh mẽ của chính các Thánh Tử Đạo – những người con ưu tú của quê hương Việt Nam, những bậc tiền nhân đang hiện diện trước ngai tòa Thiên Chúa để chuyển cầu ơn huệ cho đoàn con cháu dưới thế gian này.
Giờ đây, khi quy tụ bên bàn tiệc Thánh Thể thiêng liêng, hướng về các bậc anh hùng tử đạo của quê hương, mỗi người chúng ta hãy sốt sắng dâng lên Thiên Chúa lời cảm tạ tri ân sâu sắc vì những hồng ân lớn lao mà Ngài đã thương ban cho Giáo hội Việt Nam qua dòng máu anh dũng của cha ông. Xin cho mỗi chúng ta, dẫu đang sống trong bất kỳ hoàn cảnh hay ơn gọi nào của cuộc sống, cũng luôn biết gìn giữ và nuôi dưỡng ngọn lửa đức tin tinh tuyền, biết can đảm vác thập giá hằng ngày với một tâm hồn phó thác và bình an. Xin cho gương sáng kiên trung của các ngài trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ, giúp chúng ta dám sống thật với niềm tin Công Giáo của mình, dám lội ngược dòng trước những cám dỗ của thế gian để làm chứng cho tình yêu và sự thật. Để rồi, qua đời sống chứng nhân đầy âm thầm nhưng kiên định của chúng ta hằng ngày, danh thánh Chúa được cả sáng, và khuôn mặt nhân hậu, từ bi của Ngài được phản chiếu rõ nét hơn giữa lòng xã hội hôm nay. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
CHỨNG NHÂN ĐỨC TIN VÀ MẦU NH nhiỆM THẬP GIÁ TRONG ĐỜI SỐNG KITÔ HỮU
Kính thưa quý cộng đoàn, quý phụ huynh, anh chị em và toàn thể hội thánh đang tụ họp nơi đây trong bầu khí trang nghiêm, sốt sắng để cử hành thánh lễ kính nhớ các thánh tử đạo Việt Nam, đặc biệt là thánh linh mục Anrê Trần An Dũng Lạc cùng hàng ngàn vị anh hùng áo vải, những bậc tiền nhân đã đổ máu đào để làm chứng cho niềm tin vào Đức Giê-su Ki-tô. Hôm nay, khi chúng ta nhìn về quá khứ lịch sử đau thương nhưng rất đỗi hào hùng của Giáo hội quê hương, tâm hồn mỗi người chúng ta không khỏi dâng trào niềm xúc động, lòng tri ân sâu sắc và trên hết là một niềm tự hào lớn lao về dòng máu đức tin đang chảy trong huyết quản của chính mình.
Lịch sử cứu độ của Thiên Chúa từ ngàn xưa vẫn luôn được dệt bằng những sợi chỉ của mồ hôi, nước mắt và cả máu huyết. Khi hạt lúa mì gieo vào lòng đất nếu không mục nát đi, nó sẽ trơ trọi một mình, nhưng nếu nó chịu chôn vùi và gal đi, nó sẽ sinh ra nhiều bông hạt. Các thánh tử đạo Việt Nam chính là những hạt lúa mì tuyệt hảo đã được gieo xuống lòng mảnh đất hình chữ S này. Các ngài đã không giữ lại mạng sống trần thế của mình, nhưng đã quảng đại hiến dâng tất cả cho tình yêu Thiên Chúa và cho Tin Mừng cứu độ. Cuộc đời của các ngài, từ những vị linh mục mục tử nhân lành như cha Anrê Trần An Dũng Lạc, cho đến các tu sĩ, thầy giảng, những người gia trưởng, hiền mẫu, và thậm chí cả những em thiếu nhi nhỏ tuổi, đều là những bản hùng ca bất tử về sự kiên trung, lòng can đảm và tình yêu mến Chúa tuyệt đối.
Khi chúng ta suy gẫm về cuộc đời của thánh Anrê Trần An Dũng Lạc, chúng ta thấy nổi bật lên một hình ảnh của một mục tử nhân lành, một con người của lòng thương xót, của sự khôn ngoan và tinh thần từ bỏ chính mình. Sinh ra trong một gia đình nghèo khó, ngài đã sớm tiếp nhận ánh sáng đức tin và qua bản tính thông minh, nhạy bén cùng sự nỗ lực không ngừng, ngài đã đáp lại tiếng gọi thiêng liêng để bước lên bàn thờ Chúa. Trở thành một linh mục trong thời kỳ bách hại đạo gay gắt dưới các triều vua nhà Nguyễn, cuộc đời mục vụ của cha Anrê không phải là những chuỗi ngày vinh hoa hay bình an theo tiêu chuẩn trần thế, mà là những bước chân âm thầm trong đêm tối, những lần lẩn trốn, những chuyến đi xức dầu cho kẻ liệt trong muôn vàn hiểm nguy rình rập. Thế nhưng, giữa bão tố của thời đại, ngài vẫn giữ được sự bình an nội tâm sâu xa, một đời sống cầu nguyện gắn bó mật thiết với Thiên Chúa, và một tình yêu thương đong đầy dành cho đoàn chiên, đặc biệt là những người nghèo khổ và những ai đau yếu bệnh tật.
Điểm sáng ngời nhất trong cuộc đời của thánh nhân cũng như của các thánh tử đạo chính là khoảnh khắc đối diện với cái chết và sự bách hại. Khi bị bắt giam và tra tấn, khi đứng trước những lựa chọn sinh tử giữa việc từ bỏ đức tin để được sống vinh thân phì gia hay giữ vững niềm tin để chấp nhận cái chết đau thương trên pháp trường, các ngài đã không chút do dự chọn lựa phần rốt ráo cho Thiên Chúa. Có những lúc giáo dân vì quá yêu thương vị chủ chăn của mình đã tìm mọi cách chạy chọt, lo lót tiền bạc để chuộc ngài về, nhưng với một thái độ kiên định và một đức tin tinh ròng, thánh Anrê đã từ chối. Ngài nhìn nhận những biến cố xảy ra không phải là sự rủi ro hay tình cờ ngẫu nhiên của số phận, mà là thánh ý nhiệm mầu của Thiên Chúa định lượng cho cuộc đời mình. Ngài muốn vâng theo ý Chúa đến cùng, không tìm cách trốn tránh hay mua chuộc sự sống trần thế bằng sự thỏa hiệp với chân lý. Tinh thần ấy nhắc nhở chúng ta rằng, giá trị cao quý nhất của đời người không nằm ở chỗ chúng ta sống được bao nhiêu năm trên cõi đời này, mà là chúng ta sống như thế nào và chết cho ai.
Nhìn lại lịch sử bách hại đạo tại Việt Nam, chúng ta không thể không nhắc đến những con số khổng lồ nhưng đầy đau xót. Hàng trăm ngàn người đã phải hy sinh mạng sống, bị lưu đày biệt xứ, bị tra tấn dã man trong các nhà tù hoặc phải bỏ mình nơi rừng sâu nước độc. Những hình phạt tàn khốc như trảm quyết, lăng trì, treo cổ hay nhốt trong cũi sắt không thể nào làm chùn bước chân của những chứng nhân tin mừng. Tại sao những con người yếu đuối theo tự nhiên ấy lại có thể trở nên mạnh mẽ và kiên cường đến thế? Thưa rằng, sức mạnh của các ngài không đến từ bản lĩnh phàm nhân, nhưng đến từ ơn thánh của Thiên Chúa. Các ngài đã uống lấy chén đắng của Đức Giê-su, đã vác thập giá theo chân Ngài lên đỉnh đồi Can-vê, và vì thế, các ngài đã được chia sẻ vinh quang Phục Sinh với Người. Máu của các ngài đổ ra không phải là sự bi lụy hay kết thúc của một số phận, mà là hạt giống đức tin nảy mầm sinh hoa kết quả cho Giáo hội hôm nay. Nhờ máu các ngài, chúng ta có được hồng ân đức tin nguyên tuyền; nhờ gương sáng của các ngài, chúng ta có được chỗ dựa vững chắc trên con đường hành hương về quê trời.
Thế nhưng, khi kỷ niệm và tôn vinh các thánh tử đạo, câu hỏi đặt ra cho mỗi chúng ta hôm nay là gì? Chúng ta không chỉ dừng lại ở những lời ca tụng suông hay những buổi lễ mừng rộn rã bên ngoài, mà quan trọng hơn hết là chúng ta phải biến những giá trị cao đẹp ấy thành lẽ sống thực tế trong đời sống thường ngày của mình. Sống tinh thần tử đạo trong bối cảnh xã hội hiện đại không nhất thiết có nghĩa là chúng ta phải bước lên pháp trường hay chịu những cực hình đổ máu như cha ông ngày xưa. Thử thách của người tín hữu thời nay mang những hình thức tinh vi hơn, nhẹ nhàng hơn nhưng cũng không kém phần nguy hiểm. Đó là sự cám dỗ của chủ nghĩa duy vật, sự thực dụng, lối sống ích kỷ, sự dửng dưng trước những nỗi đau của tha nhân, và sự thỏa hiệp với những giá trị đi ngược lại với Tin Mừng.
Trong một thế giới mà người ta dễ dàng dung túng cho sự gian dối, coi trọng tiền tài danh vọng hơn đạo đức nhân cách, việc sống theo giáo huấn của Chúa Giê-su đôi khi cũng đòi hỏi chúng ta phải lội ngược dòng. Sống tử đạo hôm nay chính là sự hy sinh từng ngày, là việc chết đi cho cái tôi ích kỷ, cho những ham muốn bất chính để nhường chỗ cho tình yêu thương, sự thật và lòng công chính. Khi một người cha, người mẹ trong gia đình kiên nhẫn chịu đựng khó khăn để gìn giữ hạnh phúc gia đình, nuôi dạy con cái trong đạo đức, đó là một sự tử đạo trắng. Khi một người trẻ dám nói không với những cạm bẫy của lối sống buông thả, dám đứng lên bênh vực lẽ phải và sự thật dẫu phải chịu thiệt thòi hay bị chế giễu, đó là một chứng tá hùng hồn cho Tin Mừng giữa lòng đời. Khi một người Kitô hữu biết hy sinh thời gian, công sức và tiền bạc để âm thầm giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh, những người bị gạt ra bên lề xã hội, họ đang kéo dài sứ mạng cứu thế của Chúa Giê-su và tiếp bước con đường của các thánh tử đạo tiền bối.
Đức tin mà chúng ta đang thừa hưởng là một gia tài vô giá, nhưng đồng thời cũng là một trách nhiệm nặng nề. Tổ tiên chúng ta đã phải trả bằng máu để giữ gìn ngọn lửa ấy không bị tắt lịm trong những đêm dài bách hại. Phần chúng ta hôm nay, nhiệm vụ cốt lõi là phải làm cho ngọn lửa ấy tiếp tục bừng cháy và lan tỏa sang các thế hệ tương lai. Truyền lại đức tin không chỉ qua những lời giáo huấn trên sách vở, mà trước hết và trên hết là qua đời sống gương mẫu, qua tình yêu thương chân thành và qua sự dấn thân phục vụ không mệt mỏi trong môi trường sống của mỗi người. Nếu chúng ta hững hờ, lơ là hoặc sống đạo hình thức, đánh mất đi căn tính Kitô hữu của mình thì chúng ta đang phụ lại công ơn trời biển của các bậc tiền nhân, và làm tổn thương đến tình yêu của Thiên Chúa.
Mỗi khi tham dự Thánh lễ, đặc biệt là khiêm tốn bước lên rước Mình và Máu Thánh Chúa, chúng ta được mời gọi kết hợp mật thiết với nguồn mạch của mọi tình yêu và sự hy sinh. Chính Bí tích Thánh Thể cung cấp cho chúng ta sức mạnh nội tâm để chiến thắng những yếu đuối mỏng giòn của phận người, để can đảm đối diện với những giông bão cuộc đời và để sống trọn vẹn ơn gọi làm con cái Chúa. Hãy xin các thánh tử đạo Việt Nam cầu bầu cho chúng ta trước tòa Thiên Chúa, xin các ngài ban cho chúng ta một phần tinh thần kiên trung, lòng can đảm và tình yêu mến thiết tha như các ngài đã từng sống và chết. Xin cho mỗi gia đình chúng ta trở thành những tiểu gia đình thánh thiện, nơi đức tin được nuôi dưỡng, nơi lòng bác ái được thực thi, và nơi danh Chúa được tôn vinh qua từng lời ăn tiếng nói và việc làm hằng ngày.
Nguyện xin Thiên Chúa, qua lời chuyển cầu của Mẹ Maria hồn xác lên trời, Thánh Giuse và toàn thể các thánh tử đạo Việt Nam, ban muôn hồng phúc xuống trên cộng đoàn chúng ta. Xin cho chúng ta luôn biết vững bước trên con đường chân lý, dẫu qua muôn ngàn thử thách gian truân, vẫn mãi mãi giữ vững một lòng tin tưởng tuyệt đối vào quyền năng và lòng thương xót của Chúa, để sau cuộc đời dương thế này, chúng ta được cùng với các bậc tiền nhân hoan ca hưởng hạnh phúc muôn đời trong nhà Cha trên trời.
Lm. Anmai, CSsR
CHỨNG NHÂN TÌNH YÊU TRÊN QUÊ HƯƠNG ĐẤT VIỆT
Hôm nay, hòa chung trong nhịp đập của lòng biết ơn và niềm tự hào đức tin, chúng ta cùng nhau quy tụ về ngôi thánh đường thân yêu này để cử hành đại lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Nhìn lên bàn thờ, ánh nến lung linh hắt bóng vào những sắc phục đỏ thắm, chúng ta không khỏi bồi hồi xúc động trước một trang sử hào hùng, bi tráng nhưng cũng đầy vinh quang của Giáo hội quê hương. Màu đỏ của máu các tiền nhân không phải là màu của hận thù, tang tóc hay sự hủy diệt, mà là màu rực rỡ của tình yêu tuyệt đỉnh, của ngọn lửa đức tin tinh tuyền đã được tôi luyện trong lò lửa của bách hại, gian truân. Khi ôn lại cuộc đời, gương sáng và cái chết anh dũng của các bậc tiền nhân, chúng ta không chỉ dừng lại ở một thái độ tôn kính lịch sử hay ngưỡng mộ suông, mà sâu xa hơn thế, chúng ta đang đứng trước một mầu nhiệm lớn lao: Mầu nhiệm của tình yêu hiến tế, mầu nhiệm của hạt lúa mì chịu mục nát để sinh muôn hạt bông hạt chắc mẩy cho cánh đồng truyền giáo tại Việt Nam.
Lịch sử cứu độ của nhân loại từ ngàn xưa cho đến nay luôn được viết nên bằng những dòng máu hy sinh. Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người, đã mở đầu cho dòng chảy vĩ đại ấy bằng chính cái chết trên cây thập giá ngoài thành Giêrusalem. Ngài đã yêu thương nhân loại đến cùng, yêu đến nỗi hiến mạng sống mình để chuộc lại tội lỗi muôn dân. Cái chết của Ngài không phải là dấu chấm hết của sự tuyệt vọng, mà là khúc khải hoàn ca của lòng thương xót vô biên. Noi gương Thầy chí thánh, các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã bước đi trên chính con đường thập giá ấy. Các ngài là những con người bằng xương bằng thịt, cũng biết đau đớn, cũng có những gắn bó ruột thịt thiết tha, cũng có những giọt nước mắt lăn dài khi phải đối diện với sự chia ly tử biệt. Thế nhưng, vượt lên trên tất cả những giới hạn mỏng giòn của phận người, một sức mạnh siêu nhiên từ ơn thánh Chúa đã ôm trọn lấy các ngài, biến những con người yếu đuối trở thành những chứng nhân kiên cường bất khuất trước mọi uy quyền bạo lực của trần gian.
Nhìn lại bối cảnh lịch sử của những thời kỳ cấm cách đạo ngặt nghèo tại Việt Nam, chúng ta không khỏi ngỡ ngàng trước sự tàn khốc của những chiếu chỉ phân sáp, trảm quyết hay đày ải. Hàng ngàn, hàng vạn con người từ các bậc tu sĩ, linh mục cho đến những giáo dân bình thường, từ những cụ già phong sương cho đến những em bé ngây thơ, thậm chí cả những phụ nữ mang thai hay những người thợ thuyền lam lũ, tất cả đều phải đối mặt với lựa chọn nghiệt ngã: Hoặc bước qua ảnh tượng Chúa để giữ lại mạng sống tạm bợ nơi trần thế, hoặc kiên trung giữ vững niềm tin để rồi phải chịu những hình phạt man rợ nhất. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, thế gian tưởng rằng bạo lực và sự chết có thể dập tắt được đốm lửa nhỏ nhoi của Tin Mừng mới chớm nở trên mảnh đất hình chữ S. Thế gian lầm tưởng rằng những nhát gươm, những gông cùm, những giọt máu rơi có thể xóa sạch danh hiệu của Thiên Chúa ra khỏi tâm hồn con người Việt Nam. Nhưng lịch sử đã chứng minh điều ngược lại hoàn toàn. Máu của các tử đạo không chảy vào hư vô, mà thấm sâu vào lòng đất mẹ, trở thành mạch nước ngầm trường sinh nuôi dưỡng cây đức tin của Giáo hội Việt Nam đơm hoa kết trái ngọt ngào cho đến tận hôm nay.
Sự kiên trung của các thánh tử đạo không phải xuất phát từ sự cứng cỏi tự nhiên hay lòng tự ái anh hùng bộc phát, nhưng phát xuất từ một nguồn cội duy nhất và tinh tuyền nhất: Tình yêu đối với Thiên Chúa. Các ngài yêu Chúa thiết tha hơn cả mạng sống của chính mình. Đối với các ngài, Thiên Chúa là gia nghiệp duy nhất, là cùng đích tối hậu, là nguồn mạch mọi hạnh phúc đích thực mà không một quyền lực nào, không một cực hình nào có thể tước đoạt được. Khi một con người đã thực sự chạm đến tình yêu của Thiên Chúa, khi trái tim họ đã được đốt cháy bởi ngọn lửa Thánh Thần, thì mọi sự thuộc về thế gian này bỗng trở nên nhẹ tênh. Của cải, địa vị, gia đình, vợ con, chồng cái, và ngay cả mạng sống sinh học quý giá nhất, tất cả đều trở thành thứ yếu so với niềm vui được thuộc về Đức Kitô. Tình yêu ấy mạnh hơn sự chết, vượt lên trên cả nỗi sợ hãi bản năng, biến đèo heo hút gió của pháp trường thành đền thờ của sự ngợi khen, biến gông xiềng tù ngục thành cung điện của lòng mến.
Chúng ta hãy lắng nghe lại những lời trăn trối đầy cảm động, những bức thư đẫm nước mắt mà các bậc tiền nhân để lại cho con cháu trước khi bước lên pháp trường. Đó không phải là những lời oán trách hận thù, cũng không phải là những lời than van trách móc số phận, mà là những lời giáo huấn thiết tha về tình yêu thương, về lòng vâng phục thánh ý Chúa và trên hết là lời mời gọi giữ vững đức tin đến cùng. Có người cha già trong ngục tù đã nhắn nhủ đàn con thơ dại rằng hãy biết vâng lời mẹ, hãy siêng năng đọc kinh lần hạt, và hãy coi thánh giá đời mình như mộtân ban cao quý từ ơn trên. Có người vợ trẻ khuyên nhủ chồng hãy sống thuận hòa, nhẫn nhục, chịu đựng mọi gian khổ trong gia đình để làm chứng cho Tin Mừng hòa giải của Chúa. Những lời căn dặn ấy thấm đẫm tình mẫu tử, phụ tử thiêng liêng, nhưng đồng thời cũng là minh chứng hùng hồn cho thấy các ngài không hề vô cảm trước tình cảm gia đình. Các ngài yêu gia đình rất nhiều, yêu vợ con, cha mẹ, anh em vô hạn, nhưng các ngài yêu mến Thiên Chúa trên hết mọi sự. Chính tình yêu cao cả ấy đã giúp các ngài dám hy sinh tình cảm riêng tư cao đẹp để dâng hiến trọn vẹn cuộc đời mình như một lễ vật toàn thiêu đền tạ tội lỗi trần gian.
Xét cho cùng, tử đạo chính là đỉnh cao của đời sống Kitô hữu. Đức Giêsu đã phán rằng không có tình thương nào lớn hơn tình thương của người hy sinh mạng sống mình cho bạn hữu. Các thánh Tử Đạo Việt Nam đã thực hiện trọn vẹn lời mời gọi ấy bằng chính xương máu của mình. Các ngài đã minh chứng rằng Tin Mừng không chỉ là những giáo lý lý thuyết khô khan, không chỉ là những bài giảng đạo trên bục cao, mà là một thực tại sống động có sức biến đổi lịch sử, có sức làm mềm những cõi lòng chai đá nhất, và có sức mạnh quật khởi vượt qua mọi xiềng xích bạo tàn. Khi quan quân ép buộc các ngài bước qua Thánh Giá, các ngài thà chịu chặt đầu, chịu lăng nhục, chịu đòn roi chứ quyết không chịu phản bội lại tình yêu của Đấng đã chịu chết vì mình. Sự kiên định ấy là một lời quở trách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc đối với sự yếu đuối, sự dửng dưng và những thỏa hiệp thường ngày của chúng ta trong đời sống đức tin hôm nay.
Bước sang thời đại hôm nay, cảnh tượng gông cùm, ngục tù hay những chiếu chỉ cấm đạo đẫm máu dường như đã lùi vào dĩ vãng. Chúng ta không còn phải đối mặt với những hình phạt tàn khốc như chém đầu, giảo thủ hay lưu đày biệt xứ vì mang danh Kitô hữu. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là con đường làm chứng cho đức tin trở nên dễ dàng hơn. Ngược lại, thế giới hôm nay đang mở ra những hình thức bách hại mới, tinh vi hơn, thầm lặng hơn nhưng cũng nguy hiểm không kém. Đó là cơn bách hại của chủ nghĩa duy vật thực dụng, nơi mà con người ta dễ dàng quên béng sự hiện diện của Thiên Chúa để chạy theo những hào quang giả tạo của tiền tài, danh vọng và khoái lạc tầm thường. Đó là cơn bách hại của sự dửng dưng, vô cảm trước nỗi đau của tha nhân, nơi mà lòng ích kỷ cá nhân được đặt lên trên hết, làm xói mòn mọi giá trị đạo đức truyền thống và tình nghĩa gia đình. Đó là cơn bách hại của trào lưu thế tục hóa mãnh liệt, tìm cách đẩy tôn giáo ra ngoài lề xã hội, biến niềm tin thành một thứ sinh hoạt cá nhân khép kín, không có tiếng nói hướng dẫn trong đời sống công cộng.
Chính trong bối cảnh xã hội đầy thách đố ấy, hình ảnh và gương sáng của các Thánh Tử Đạo Việt Nam lại càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết đối với mỗi người chúng ta. Sống tử đạo hôm nay không có nghĩa là phải tìm kiếm cái chết hay ước mong được đổ máu theo nghĩa đen, bởi vì hoàn cảnh lịch sử đã thay đổi. Sống tử đạo hôm nay chính là việc “sống vì đạo”, là lội ngược dòng với những thói hư tật xấu của xã hội hưởng thụ, là dám can đảm nói không với tội lỗi, bất công, gian dối và ích kỷ. Khi một người trẻ giữa lòng xã hội kim tiền dám trung thực trong học tập, thi cử mà không gian lận, đó chính là một giọt mồ hôi tử đạo âm thầm. Khi một người chồng, người vợ giữa muôn vàn cám dỗ ngoại tình và ly tán dám hy sinh cái tôi cá nhân để gìn giữ sự thủy chung son sắt trong gia đình, đó chính là một sự hy sinh tử đạo chốn gia đình. Khi một người chủ doanh nghiệp dám đối xử công bằng, nhân ái với nhân viên, không bóc lột sức lao động của người nghèo để trục lợi cá nhân, đó chính là một hành động làm chứng cho Tin Mừng bác ái. Tất cả những nỗ lực nhỏ bé nhưng kiên trì ấy, những từ bỏ âm thầm trong đời sống hằng ngày ấy, chính là thứ máu hồng của tâm hồn đang đổ ra từng giọt để minh chứng cho tình yêu của Chúa giữa lòng đời.
Để có thể sống được tinh thần chứng nhân ấy, chúng ta không thể chỉ dựa vào sức lực mỏng giòn của bản thân mình. Nếu chỉ cậy dựa vào bản tính tự nhiên, chúng ta rất dễ gục ngã trước những cơn gió lốc của cám dỗ và thử thách. Các thánh tử đạo ngày xưa đã chiến thắng không phải vì các ngài mạnh mẽ hơn chúng ta, nhưng vì các ngài biết khiêm tốn cậy trông tuyệt đối vào ơn sủng của Chúa Thánh Thần. Các ngài đã biến đời sống cầu nguyện thành hơi thở, thành nguồn dinh dưỡng nuôi sống tâm hồn. Mỗi ngày, dù bận rộn với công việc đồng áng, buôn bán hay lo toan cơm áo gạo tiền, các ngài vẫn không quên dâng lời cầu nguyện, lần chuỗi Mân Côi, tham dự thánh lễ và kết hợp mật thiết với Chúa Giêsu Thánh Thể. Chính nguồn sức mạnh nội tâm dồi dào ấy đã biến những người nông dân chất phác, những người phụ nữ bình dị trở thành những anh hùng đức tin vĩ đại làm kinh ngạc cả những kẻ bách hại họ.
Hôm nay, mừng kính các thánh tử đạo quê hương, chúng ta được mời gọi nhìn lại chính bản thân mình trong mối tương quan với Thiên Chúa và với tha nhân. Đức tin mà chúng ta đang lãnh nhận hôm nay là một gia sản vô giá được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương của bao thế hệ cha ông đi trước. Chúng ta có đang làm cho gia sản ấy sinh hoa kết trái hay đang phung phí nó trong sự lười biếng thiêng liêng và đời sống hời hợt? Chúng ta có dám can đảm xưng danh Chúa nơi môi trường làm việc, nơi học đường, trong xóm làng bằng một đời sống bác ái, khiêm tốn và chân thực không? Hay chúng ta vẫn đang thỏa hiệp với bóng tối, giấu nhẹm niềm tin của mình vì sợ bị thiệt thòi, bị chế giễu hoặc bị gạt ra bên lề xã hội?
Câu trả lời đòi hỏi mỗi người chúng ta phải có sự hoán cải tận căn từ trong tâm thức. Đừng đợi đến khi có những biến cố lớn lao mới tỏ lộ niềm tin, bởi vì đức tin lớn lao thường được xây đắp từ những trung tín nhỏ nhặt trong đời sống thường ngày. Một lời nói thật khi xung quanh đầy rẫy sự dối trá, một hành động sẻ chia bát cơm manh áo với người bất hạnh khi bản thân còn nhiều thiếu thốn, một sự tha thiết nhẫn nhịn tha thứ khi bị lăng nhục tổn thương – tất cả những điều đó chính là những viên gạch hồng xây dựng nên đền thờ của lòng mến trên quê hương đất nước chúng ta. Hãy để cho ngọn lửa tình yêu mà các bậc tiền nhân đã thắp lên bằng máu của các ngài tiếp tục được truyền thừa qua các thế hệ con cháu hôm nay và mai sau.
Nhìn về tương lai của Giáo hội Việt Nam, chúng ta có quyền hy vọng và tin tưởng mạnh mẽ. Mặc dù còn đó những khó khăn, thách đố, mặc dù thế gian vẫn còn nhiều góc khuất tối tăm và đầy rẫy những cám dỗ vật chất, nhưng hạt giống Tin Mừng đã bén rễ sâu vào lòng đất mẹ Việt Nam sẽ không bao giờ lụi tàn. Nó đã được tưới gội bằng dòng máu anh hùng của bao thế hệ tiền nhân, và nay đến lượt chúng ta, những người con cháu đang sống trong thời đại này, có sứ mạng tiếp tục vun xới, bảo vệ và làm cho hạt giống ấy trổ sinh muôn vàn bông hạt trĩu trịt. Đừng sợ hãi trước những yếu đuối của bản thân, bởi vì ơn Chúa luôn đủ cho chúng ta, và các thánh tử đạo trên trời vẫn đang hằng chuyển cầu ban ơn xuống cho đoàn con cháu dưới thế gian.
Lạy các Thánh Tử Đạo Việt Nam, những người con ưu tú của quê hương đất nước, những chứng nhân trung kiên tuyệt vời của tình yêu Thiên Chúa! Xin các ngài hãy ghé mắt thương nhìn đến đoàn con cháu đang lữ hành nơi trần thế, nơi còn phải đối diện với muôn vàn cạm bẫy và thử thách của cuộc sống hôm nay. Xin cầu bầu cùng Thiên Chúa ban cho chúng tôi ơn can đảm, sự kiên vững và lòng mến thiết tha, để dẫu giữa một thế giới đầy dẫy những xao động và bất định, chúng tôi vẫn biết cách giữ vững ngọn lửa đức tin trong tâm hồn. Xin dạy chúng tôi biết sống sao cho xứng đáng là con cháu của các ngài, biết dùng chính đời sống yêu thương, bác ái và phục vụ hằng ngày để tiếp tục làm chứng cho Tin Mừng cứu độ của Chúa giữa lòng dân tộc Việt Nam thân yêu.
Nguyện xin máu các ngài đã đổ ra trên quê hương đất nước tiếp tục là nguồn cảm hứng bất tận, là sức mạnh thiêng liêng thúc đẩy mỗi người chúng ta bước đi vững vàng trên con đường thánh giá hằng ngày, để cuối cuộc đời dương thế này, chúng ta cũng được chung phần vinh quang hạnh phúc với các ngài trên quê trời vĩnh cửu, nơi hoan lạc ngập tràn và tình yêu lên ngôi muôn thuở. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
BÁCH HẠI VÀ TỬ ĐẠO THỜI TÂN ƯỚC
Hôm nay, trong bầu khí trang nghiêm và số sắng của ngày lễ kính trọng thể Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, tâm tình Giáo hội quê hương như được hòa quyện vào dòng chảy cứu độ bao la của Thiên Chúa. Nhìn lại lịch sử hào hùng và đẫm máu mắt của hạt giống đức tin trên mảnh đất hình chữ S, chúng ta không chỉ tri ân các bậc tiền nhân đã anh dũng đổ máu đào để làm chứng cho Tin Mừng, mà còn được mời gọi ngược dòng thời gian về với cội nguồn Kinh Thánh – nơi những trang sử bách hại và tử đạo thời Tân Ước được khai mở. Chính nơi Đức Giê-su Ki-tô, Vị Chứng Nhân trung thành, cùng với các tông đồ và các tín hữu sơ khai, khuôn mẫu tuyệt hảo của đời sống tử đạo đã được thiết lập và trao truyền cho nhân loại.
Khởi đi từ mầu nhiệm thập giá đến đời sống chứng tá hằng ngày, bài học về sự bách hại và tử đạo trong Tân Ước mở ra trước mắt chúng ta một chiều kích thiêng liêng sâu thẳm: theo chân Đức Ki-tô không phải là đi tìm sự an nhàn, vinh hiển trần thế, mà là bước vào con đường từ bỏ chính mình, vác thập giá mỗi ngày và sẵn sàng hiến mạng sống vì tình yêu.
Trong cái nhìn cánh chung của Kinh Thánh, thời Tân Ước được định vị là “những ngày sau hết”, “thời sau hết” hay “thời cuối cùng”. Nếu như trong Cựu Ước, ngày cánh chung hay thời đại của Thiên Chúa thường được nhìn nhận như một viễn tượng xa xôi ở thì tương lai, thì nay, với sự nhập thể, cái chết, phục sinh và lên trời của Đức Giê-su Ki-tô, thời kỳ ấy đã thực sự inauguration – đã khởi sự và đang diễn tiến cho đến ngày Người quang lâm trong vinh quang. Khoảng thời gian lịch sử này không phải là một chuỗi ngày bình yên vô tận, trái lại, Kinh Thánh mô tả đây là giai đoạn gay go, thử thách, nơi các lực lượng chống lại Thiên Chúa tìm đủ mọi cách phỉ báng, nhạo báng và bách hại những ai thuộc về Đức Ki-tô.
Sách Công vụ Tông đồ và sách Khải Huyền đã vẽ nên một bức tranh chân thực về Giáo hội thời sơ khai: một Hội thánh lữ hành giữa lòng thế giới đầy thù nghịch, nơi các tín hữu phải tản mác, chịu áp bức và đổ máu vì danh Chúa. Thế nhưng, chính trong cơn bách hại tưởng chừng như tận thế ấy, dung mạo của các “chứng nhân” lại ngời sáng hơn bao giờ hết. Hạn từ “chứng nhân” trong nguyên bản Hy-lạp là martys, hàm ý chỉ những người tuyên xưng đức tin đến cùng, chấp nhận cái chết tuẫn giáo để xác quyết chân lý họ đã lãnh nhận. Các thánh tử đạo Việt Nam qua nhiều thế kỷ cũng chính là sự nối dài của dòng chảy chứng nhân Tân Ước ấy, khi các ngài minh chứng niềm tin Kitô giáo bằng chính dòng máu đỏ tươi của mình giữa lòng quê hương đất nước.
Nền tảng và đỉnh cao của mọi sự tử đạo chính là Đức Giê-su Ki-tô. Thiên Chúa tự ngàn xưa đã là Đấng chân thật và tự Ngài làm chứng cho chính mình. Nay, nơi Đức Giê-su, Lời của Thiên Chúa đã mặc lấy xác phàm, trở thành lịch sử, trở thành hiện hữu sống động giữa trần gian. Trước mặt tổng trấn Phi-la-tô, Đức Giê-su đã công khai xác định sứ mạng tối cao của mình khi xuống thế gian là để “làm chứng cho sự thật”. Ngài là hiện thân trọn vẹn của Lời chân thật, Đấng không chỉ rao giảng sự thật bằng lời nói mà bằng cả toàn vẹn cuộc sống, qua từng nhịp đập của trái tim và cuối cùng là qua cái chết trên thập giá.
Trở thành chứng nhân trung thành đồng nghĩa với việc Đức Giê-su phải đối diện với sự khước từ, chống đối, vu khống, đánh đòn và đỉnh điểm là cái chết tức tưởi ngoài pháp trường. Thế nhưng, Ngài không thụ động khuất phục trước sự dữ, cũng không mượn gươm giáo hay quyền lực trần thế để tự vệ. Với một tình yêu vượt lên trên mọi hận thù, Đức Giê-su chủ động hiến mạng sống mình, tự nguyện bước lên đồi Ca-vê-ri để hoàn tất thánh ý Chúa Cha. Cái chết của Ngài không phải là một sự thất bại bi thảm, mà là tiếng kêu vang dội xác nhận tính triệt để tuyệt đối của tình yêu Thiên Chúa dành cho nhân loại tội lỗi. Ngài là Vị Chứng Nhân đầu tiên, Đấng đã đi trọn con đường đau khổ để mở đường cho muôn người bước theo.
Đức Giê-su đã không giữ lại ơn cứu độ cho riêng mình. Trước khi về trời, Ngài trao phó sứ mạng cho các tông đồ: “Như Chúa Cha đã sai Thầy, Thầy cũng sai anh em.” Đồng thời, Ngài cũng loan báo trước một thực tại không thể chối cãi cho những ai muốn bước theo Ngài: “Nếu họ đã bách hại Thầy, họ cũng sẽ bách hại anh em.” Lời loan báo ấy nhanh chóng trở thành hiện thực sống động trong lịch sử Giáo hội sơ khai.
Các tông đồ và môn đệ đã dấn thân ra đi, hiên ngang loan báo rằng Đức Giê-su người Na-da-rét mà người Do-thái đã treo trên cây thập giá, Thiên Chúa đã đặt Người làm Chúa và làm Đấng Ki-tô. Vì lời chứng kiên cường này, các ngài lập tức phải đối diện với gông cùm, ngục tù, đòn vọt và lệnh cấm cách nghiêm ngặt từ các nhà chức trách tôn giáo lẫn chính quyền thời bách hại. Thánh Tê-pha-nô đã trở thành vị tử đạo tiên khởi của Giáo hội, ngài cất tiếng cầu nguyện cho những kẻ ném đá mình ngay trong lúc hấp hối, rập khuôn theo tâm tình của Thầy chí thánh. Tông đồ Gia-cô-bê hiến dâng mạng sống dưới lưỡi gươm của Hê-rô-đê, Phê-rô chịu đóng đinh ngược trên thập giá, Phao-lô ngã xuống dưới lưỡi dao khắc nghiệt của đế quốc Rô-ma.
Điều kỳ diệu là giữa muôn vàn gươm giáo và hiểm nguy ấy, các môn đệ không hề chùn bước hay oán hờn. Sách Công vụ Tông đồ ghi nhận các ngài ra về từ hội đồng công nghị với niềm hân hoan khôn tả, “vì được coi là xứng đáng chịu khổ nhục vì danh Đức Giê-su”. Đối với các ngài, chịu khổ hình và tử đạo không phải là một bất hạnh, mà là đặc ân lớn lao được nên đồng hình đồng dạng với Đức Ki-tô chịu đóng đinh.
IV. LỜI GỌI MỜI PHỤNG VỤ: TỪ BỎ, VÁC THẬP GIÁ VÀ HÒA MÌNH VÀO DÒNG CHÁY CHỨNG TÁ
Hôm nay, khi nghe lại đoạn Tin Mừng theo thánh Lu-ca (9,23-26) vang lên trong ngày lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, mỗi người chúng ta được mời gọi đối chiếu đời mình với tiếng gọi triệt để của Thầy Chí Thánh: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo.”
Đó không phải là một thứ đạo lý khắc khổ xa vời, mà là kim chỉ nam cho căn tính Kitô hữu trong mọi thời đại. Thứ nhất, từ bỏ chính mình là buông bỏ cái tôi ích kỷ, cái tôi kiêu ngạo luôn muốn đặt bản thân làm trung tâm, để nhường chỗ cho ơn thánh và Lời Chúa hướng dẫn. Thứ hai, vác thập giá hằng ngày không có nghĩa là tìm kiếm đau khổ một cách cực đoan, nhưng là đón nhận những nghịch cảnh, những thử thách nhỏ nhặt hay lớn lao trong đời sống gia đình, công việc, xã hội với một tinh thần tín thác, kiên nhẫn và phó thác vào Thiên Chúa. Thứ ba, liều mất mạng sống vì Tin Mừng chính là thái độ sẵn sàng hy sinh quyền lợi riêng tư, danh dự trần thế, thậm chí cả mạng sống nếu cần thiết, để bảo vệ sự thật, công lý và lòng bác ái của Chúa giữa một thế giới đang chạy theo vật chất và thực dụng.
Nhìn về các thánh tử đạo Việt Nam, chúng ta thấy máu của các ngài không chỉ thấm đượm vào trang sử quá khứ mà vẫn đang chảy râm ran trong huyết quản của Giáo hội hôm nay. Các ngài là những con người bằng xương bằng thịt như chúng ta: có gia đình, có thân nhân, có những nỗi sợ hãi rất đỗi mong manh trước gông cùm, ngục tù, gươm giáo, xiềng xích và những hình phạt dã man. Thế nhưng, sức mạnh nào đã biến những con người yếu đuối ấy thành những anh hùng đức tin bất khuất? Đó chính là ơn Chúa Thánh Thần, và trên hết, là một tình yêu tuyệt đối dành cho Đức Giê-su Ki-tô.
Các ngài đã chọn thà chịu mất mạng sống đời này còn hơn là chối bỏ đức tin, thà chịu chém đầu, phân thây còn hơn là bước qua thập giá. Sự tử đạo của các ngài không mang tính bạo lực hay thù hận, nhưng là sự chiến thắng của tình yêu đối với bạo quyền, sự chiến thắng của ánh sáng đối với tối tăm.
Bước sang thời đại hôm nay, bách hại đức tin có thể không còn biểu hiện qua gươm giáo hay ngục tù đẫm máu như thời các vua triều Nguyễn hay thời các hoàng đế Rô-ma cổ đại. Tuy nhiên, hình thức bách hại và thử thách lại mang những màu sắc tinh vi hơn, hiện đại hơn nhưng không kém phần cam go: đó là sự dửng dưng tôn giáo, tinh thần tục hóa loại trừ Thiên Chúa khỏi đời sống công cộng, sự cám dỗ của lối sống hưởng thụ ích kỷ, chủ nghĩa vật chất thực dụng, và những áp lực xã hội khiến người tín hữu đôi khi cảm thấy e dè, xấu hổ khi phải công khai tuyên xưng niềm tin của mình nơi công sở, trường học hay giữa dòng đời thường nhật.
Lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam hôm nay vì thế là một tiếng còi thức tỉnh mạnh mẽ đối với mỗi người chúng ta. Sống đời chứng tá hôm nay không đòi hỏi tất cả mọi người phải đổ máu đào trên pháp trường, nhưng đòi hỏi một sự tử đạo trắng bền bỉ hằng ngày: chết đi cho tội lỗi, chết đi cho những toan tính thấp hèn, để sống lại cho sự công chính và tình yêu thương. Đó là việc can đảm bảo vệ sự thật giữa một xã hội đầy dối gian, là việc vun đắp lòng bác ái tha thứ trong một thế giới đầy hận thù phân rẽ, là việc duy trì đời sống cầu nguyện và gắn bó với Lời Chúa giữa muôn vàn tiếng ồn ào của truyền thông và công nghệ.
Nhìn lên các Thánh Tử Đạo Việt Nam và ngược dòng về với gương sáng của các chứng nhân thời Tân Ước, chúng ta hãy dâng lời tạ ơn Thiên Chúa vì hồng ân đức tin vô giá mà chúng ta đã được thừa hưởng từ máu của các bậc tiền nhân. Xin cho mỗi người chúng ta, dẫu phải đối diện với bất cứ thử thách, khó khăn hay nghịch cảnh nào trong cuộc sống hằng ngày, cũng luôn giữ vững một lòng sắt son trung kiên với Đức Giê-su Ki-tô.
Xin cho lời tuyên xưng đức tin của các thánh tử đạo truyền sức mạnh cho chúng ta, để bước đi trên con đường từ bỏ mình và vác thập giá hằng ngày, trở thành những chứng nhân đích thực của lòng thương xót Chúa giữa lòng xã hội hôm nay, đặng mai ngày xứng đáng chung phần vinh quang thiên quốc với các ngài muôn đời muôn thuở. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HÀNH TRÌNH ĐỨC TIN VÀ HẠT GIỐNG TỬ ĐẠO TRÊN QUÊ HƯƠNG VIỆT NAM
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, khi chúng ta hồi tâm quy tụ về ngôi thánh đường thân yêu này để cử hành mầu nhiệm thánh thiêng, tâm hồn chúng ta không khỏi bùi ngùi, xúc động và trào tràn một niềm tự hào thiêng liêng cao cả. Phụng vụ Hội Thánh hôm nay mở ra trước mắt chúng ta một bức tranh lịch sử rực rỡ sắc màu của ơn thánh, nhưng cũng đầy những giọt nước mắt, mồ hôi và máu đào. Nhìn về quá khứ, chúng ta không nhìn bằng ánh mắt hoài cổ hay bi lụy, nhưng nhìn qua lăng kính của đức tin hằng sống, để thấy bàn tay kỳ diệu của Thiên Chúa đang họa lại hình ảnh Con Một Ngài là Đức Giêsu Kitô trên dải đất hình chữ S thân yêu này.
Lịch sử cứu độ không chỉ nằm trong những trang Kinh Thánh của Cựu Ước hay Tân Ước bên miền Trung Đông xa xôi, mà lịch sử ấy đang tiếp tục được viết nên bằng chính máu của cha ông chúng ta, những bậc tiền nhân anh dũng đã không tiếc mạng sống để làm chứng cho danh thánh Chúa. Khi ôn lại cuộc đời, gương sáng và cái chết huy hoàng của các thánh tử đạo Việt Nam, tiêu biểu là thánh Anrê Dũng Lạc và các bạn tử đạo, chúng ta không chỉ dừng lại ở việc ôn nghèo kể khổ hay nhắc nhớ những trang sử hào hùng mang tính cách quốc gia dân tộc. Hơn thế nữa, chúng ta đang được mời gọi bước vào một chiều kích thẳm sâu của mầu nhiệm thập giá, mầu nhiệm của hạt lúa mì rơi xuống lòng đất chấp nhận tiêu diệt đi để rồi trổ sinh trăm hạt đầy hoa trái ngọt ngào.
Để hiểu thấu đáo và sống trọn vẹn tinh thần tử đạo trong hoàn cảnh sống động của thời đại hôm nay, thiết tưởng chúng ta cần ngược dòng thời gian, trở về với những tâm tình căn cốt nhất của Tin Mừng, nơi Đức Giêsu đã từng khẳng định một chân lý tuyệt đối: “Ai muốn theo tôi, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo”. Lời mời gọi này không phải là một đặc ân dành riêng cho các tu sĩ linh mục, hay một khuôn mẫu dành riêng cho các vị anh hùng tuẫn đạo trong quá khứ bách hại gươm giáo, mà là hiến chương căn bản, là kim chỉ nam cho tất cả mọi Kitô hữu ở mọi nơi và trong mọi thời đại. Từ bỏ chính mình nghĩa là gì? Đó không phải là sự hủy diệt nhân cách hay chà đạp lên phẩm giá con người mà Thiên Chúa đã ban tặng. Từ bỏ chính mình chính là sự lột bỏ tận căn cái tôi ích kỷ, cái tôi tự mãn, cái tôi luôn muốn đặt bản thân làm trung tâm của vũ trụ để tôn thờ ngẫu tượng tiền tài, danh vọng, quyền lực hay sự thỏa mãn xác thịt tầm thường.
Nhìn lại cuộc đời của thánh Anrê Dũng Lạc, chúng ta bắt gặp một hành trình ơn gọi vô cùng kỳ diệu và đầy ắp những chuyển hóa nội tâm sâu sắc. Ngài sinh trưởng trong một gia đình nghèo khó, từ những bước chân theo cha mẹ tha phương cầu thực đến miền Kẻ Chợ đông đúc, cậu bé Anrê ngày ấy đã sớm nếm mùi gian truân của phận người. Thế nhưng, chính trong cái nghèo khó và bấp bênh của đời sống thực tế, ánh sáng Tin Mừng đã chiếu rọi vào tâm hồn ngài một cách mạnh mẽ. Nhờ sự dìu dắt khôn ngoan của các bậc thầy truyền giáo và trên hết là ơn sủng của Thiên Chúa, ngài đã đón nhận đức tin với tất cả sự chân thành và nhiệt huyết của tuổi trẻ. Không những thế, với trí thông minh tuyệt vời, sự nhạy bén và tinh thần hiếu học phi thường, ngài đã nhanh chóng thăng tiến trong con đường học vấn, nắm vững chữ Nho và tiếng Latinh, một điều hiếm có đối với những người cùng trang lứa lúc bấy giờ.
Thế nhưng, điều làm cho thánh Anrê Dũng Lạc trở nên cao cả không phải là kiến thức uyên bác hay những học vị trần世, mà chính là sự biến đổi tận căn trong tương quan của ngài với Đức Giêsu Kitô. Khi được lãnh nhận tác vụ linh mục, ngài đã ý thức sâu sắc rằng sứ mạng của một mục tử không phải là tìm kiếm sự an nhàn, vinh hoa phú quý của trần gian, nhưng là hiến dâng trọn vẹn bản thân cho đoàn chiên. Trong những năm tháng dấn thân phục vụ tại các giáo xứ như Thanh Độ, Kẻ Đầm, dù bầu khí chung quanh luôn bị bao trùm bởi những sắc lệnh cấm đạo ngặt nghèo, những cuộc lùng sục ráo riết của triều đình phong kiến lúc bấy giờ, cha Anrê vẫn giữ một thái độ bình thản, kiên định và chan chứa lòng trắc ẩn đối với những mảnh đời bất hạnh. Ngài ăn mặc đơn sơ, sống khắc khổ, giữ chay tươm tất, tận tụy thăm nom người nghèo khó, bệnh tật mà không màng đến sự nguy hiểm đang rình rập tính mạng từng ngày.
Cuộc đời của ngài là một chuỗi những ngày tháng đối diện với sự chọn lựa giữa sự sống sinh học tạm bợ và sự sống vĩnh cửu trong tình yêu Thiên Chúa. Ba lần bị bắt giữ là ba lần ngài có cơ hội để đong đếm sự trung tín của mình. Khi giáo dân vì quá yêu thương và kính trọng vị mục tử đã tìm mọi cách chạy chọt, quyên góp tiền bạc để chuộc ngài về với hy vọng ngài tiếp tục lãnh đạo cộng đoàn, cha Anrê đã từ chối một cách dứt khoát. Ngài đã thốt lên những lời đầy trăn trở và phó thác tuyệt đối vào thánh ý Chúa rằng ngài đã bị bắt lần này là lần thứ ba, và đó chính là thánh ý định đoạt của Thiên Chúa dành cho ngài, xin mọi người đừng chuộc ngài làm chi nữa. Một thái độ buông bỏ hoàn toàn, một sự phó thác trọn vẹn vào quyền năng và tình thương của Đấng Tối Cao. Ngài không tìm cái chết để chuốc lấy tiếng tăm anh hùng vờ vĩnh, nhưng ngài ôm ấp cái chết như một cơ hội tuyệt vời nhất để niêm phong lời giảng dạy bấy lâu nay bằng chính máu thịt và sinh mạng của mình.
Hình ảnh vị linh mục đạo đức ấy bước ra pháp trường ngoài cửa ô Cầu Giấy năm xưa mãi mãi là một tượng đài bất tử về đức tin Kitô giáo tại Việt Nam. Trước mặt lý hình gươm giáo ngập tràn, ngài không hề run sợ hay oán thán. Ngài bình tĩnh đối diện với giây phút tử đạo như một cuộc hội ngộ hân hoan với vị Mục Tử tối cao mà ngài cả đời tôn kính và phụng sự. Sự kiên cường của thánh nhân không xuất phát từ bản lĩnh tự nhiên hay sự cứng cỏi của thể xác, nhưng phát xuất từ nguồn ơn thánh vô tận của Thiên Chúa, Đấng luôn ban sức mạnh cho những ai dám cậy trông và tín thác vào Ngài.
Cùng với thánh Anrê Dũng Lạc, bức tranh tử đạo Việt Nam còn được điểm tô bởi hàng trăm ngàn chứng nhân anh dũng khác, từ các Giám mục, linh mục dấn thân cho đến những tu sĩ nam nữ, từ các nhà trí thức lớn cho đến những người nông dân chất phác chân lấm tay bùn, những người mẹ hiền phu nhân tần tảo sớm hôm, và cả những em thiếu nhi ngây thơ trong sáng. Tất cả đều chung một nhịp đập con tim hướng về Thiên Chúa, đều chung một quyết tâm thà mất tất cả chứ không chịu đánh mất niềm tin thiêng liêng cao quý. Lịch sử Giáo hội Việt Nam là một lịch sử kỳ diệu được xây dựng trên nền móng của những giọt nước mắt nghẹn ngào đi gieo giống trong đau khổ, để rồi hôm nay chúng ta được hân hoan gặt hái những bó lúa vàng óng ánh của ơn thánh và tự do tôn giáo.
Khi suy ngẫm về các thánh tử đạo, chúng ta không thể không nhắc đến những hình ảnh vô cùng cảm động của các gia đình tử đạo, nơi mà đức tin được truyền thừa qua nhiều thế hệ bằng chính đời sống gương mẫu và lời dạy dò ân cần trước lúc lìa đời. Có những người mẹ đã dũng cảm khích lệ các con mình bước lên đoạn đầu đài, nhắm mắt chịu chém chứ dứt khoát không bước qua thập giá, không chối bỏ Thiên Chúa. Lời dặn dò của các bậc sinh thành trước lúc hy sinh cho thấy một tầm nhìn siêu nhiên tuyệt vời: của cải vật chất, mạng sống trần gian này dẫu có quý giá đến đâu thì cũng chỉ là tột đỉnh của sự ngắn ngủi, còn ơn nghĩa cứu độ và sự trung tín với Chúa mới là cùng đích trường tồn vĩnh cửu. Họ đã trao truyền cho con cháu không phải là gia tài ruộng đất hay vàng ngọc châu báu, mà là một gia sản đức tin tinh tuyền, một ngọn lửa tình yêu nồng cháy không bao giờ tắt trước mọi cơn giông bão của bách hại và thử thách.
Thế nhưng, khi nhìn lại thực trạng đời sống đức tin của chúng ta hôm nay trong bối cảnh xã hội hiện đại, chúng ta không khỏi giật mình và cảm thấy day dứt khôn nguôi. Chúng ta đang sống trong một thời kỳ hòa bình, không còn tiếng súng gươm của quan quyền phong kiến lùng bắt, không còn những chiếc gông cùm xiềng xích nặng nề hay những bản án tử hình treo lơ lửng trên đầu mỗi khi chúng ta tuyên xưng mình là Kitô hữu. Các thánh đường của chúng ta được mở cửa rộng rãi, thánh lễ được cử hành long trọng mỗi ngày, những sinh hoạt đạo đức diễn ra rầm rộ và công khai. Nhưng paradox thay, chính trong sự tự do và đầy đủ ấy, đức tin của nhiều người trong chúng ta lại đang đối diện với những nguy cơ xói mòn trầm trọng, một cuộc tử đạo thầm lặng nhưng vô cùng khốc liệt ngay trong tâm hồn mỗi người.
Cuộc tử đạo thầm lặng ấy không đổ máu đào trên pháp trường, mà đổ mồ hôi và nước mắt của sự giằng xé nội tâm giữa ánh sáng và bóng tối, giữa sự thật và gian dối, giữa lòng chung thủy và sự thỏa hiệp thấp hèn. Ngày nay, bách hại không đến từ những sắc lệnh cấm đạo của vua chúa triều đình, mà đến từ những trào lưu tục hóa tinh vi của thế gian. Đó là thứ chủ nghĩa duy vật thực dụng đang tôn thờ tiền tài như một vị thần tối cao, khiến con người sẵn sàng bán rẻ lương tâm, dẫm đạp lên tình nghĩa gia đình, lừa lọc lẫn nhau để mưu cầu lợi ích cá nhân. Đó là chủ nghĩa hưởng thụ vô độ đang làm tê liệt các giá trị đạo đức truyền thống, biến con người thành nô lệ cho những dục vọng thấp hèn, làm cho tâm hồn ra khô cằn, nguội lạnh trước tình yêu của Chúa và tha nhân.
Phải chăng chúng ta đang chối bỏ Đức Kitô không phải bằng cách bước qua thập giá hay công khai tuyên bố từ bỏ đạo, mà bằng chính lối sống thực tế hằng ngày của mình? Mỗi khi chúng ta chọn con đường gian dối để thăng tiến trong công việc, mỗi khi chúng ta nhắm mắt làm ngơ trước nỗi thống khổ của người nghèo đói bất hạnh ở chung quanh, mỗi khi chúng ta dung túng cho sự bất công và tội lỗi chỉ vì sợ mất lòng người khác hay sợ bị thiệt thòi về quyền lợi ích kỷ, thì lúc đó chúng ta cũng đang vô tình hay hữu ý đóng đinh Chúa Giêsu thêm một lần nữa vào thập giá của sự phản bội. Mỗi khi gia đình thiếu vắng đi những phút giây kinh nguyện chung quanh bàn thờ gia tiên, thiếu đi sự tha thứ, nhường nhịn và yêu thương, thì lúc đó ngọn lửa đức tin mà cha ông chúng ta đã phải đánh đổi bằng xương máu đang dần lụi tàn trong chính ngôi nhà của chúng ta.
Chính vì thế, việc mừng kính các thánh tử đạo Việt Nam hôm nay không chỉ là một nghi thức mang tính tưởng niệm quá khứ, mà là một tiếng chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ, kêu gọi mỗi người chúng ta hãy tỉnh thức và canh tân đời sống đức tin của mình. Trở thành chứng nhân cho Chúa trong thời đại hôm nay không có nghĩa là chúng ta phải tìm kiếm một cái chết đau thương hay mong mỏi được đổ máu như cha ông ngày trước, nhưng là dám sống chết cho những giá trị Tin Mừng ngay trong những hoàn cảnh bình thường nhất của cuộc sống thường nhật. Sống đạo giữa đời hôm nay đòi hỏi một bản lĩnh phi thường, một sự kiên trì bền đỗ đến cùng như lời Chúa Giêsu đã hứa: “Có kiên trì, anh em mới giữ được mạng sống mình”.
Kiên trì ở đây chính là sự kiên vững trong đời sống cầu nguyện, biết dành thời gian để ở lại với Chúa mỗi ngày, lắng nghe lời Ngài soi dẫn và để cho ơn thánh biến đổi tâm hồn chúng ta từ những chi tiết nhỏ nhặt nhất. Kiên trì là dám nói “không” với những cám dỗ ngọt ngào của tội lỗi, dám lội ngược dòng với lối sống thực dụng, ích kỷ và dửng dưng của xã hội đương thời. Kiên trì là thực thi lòng bác ái chân thành bằng những hành động cụ thể đối với những người xung quanh, biết sẻ chia miếng cơm manh áo, biết tha thiết an ủi những tâm hồn đang tổn thương, đau khổ, biết xây dựng gia đình thành những tổ ấm hiệp nhất, yêu thương và thánh thiện.
Khi chúng ta sống trọn vẹn những giá trị ấy, mỗi công việc hằng ngày của chúng ta, dẫu có âm thầm, bé nhỏ và tầm thường đến đâu đi chăng nữa, cũng sẽ trở thành một hình thức tử đạo trắng đầy cao quý. Đó là sự chết đi cho cái tôi ích kỷ mỗi ngày để cho tình yêu Thiên Chúa được lớn lên trong tâm hồn chúng ta. Đó là việc chu toàn bổn phận làm cha mẹ, làm con cái, làm công nhân, làm công chức hay làm chủ doanh nghiệp với một thái độ liêm chính, trung thực và tận tụy, xem công việc lao động hằng ngày như một phần của ơn gọi thánh hóa bản thân và xây dựng xã hội theo tinh thần Tin Mừng.
Ngước nhìn lên bầu trời đức tin rực rỡ của quê hương Việt Nam, chúng ta cảm thấy vô cùng nhỏ bé trước tấm gương vĩ đại của các bậc tiền nhân, nhưng đồng thời chúng ta cũng cảm nhận được một nguồn ơn sủng vô tận và sự nâng đỡ mạnh mẽ từ các ngài. Các thánh tử đạo Việt Nam không bao giờ là những vị thánh ở mãi tận đâu xa vời không với tới được, mà các ngài chính là những người anh chị em đồng hương, những bậc cha ông ruột thịt của chúng ta trong đại gia đình Hội Thánh. Các ngài đã đi trọn con đường thập giá với tất cả sự xác tín và lòng can đảm tuyệt vời, để lại cho chúng ta hôm nay một gia sản đức tin vô giá và một lời chuyển cầu đắc lực trước ngai tòa Thiên Chúa.
Nguyện xin các thánh tử đạo Việt Nam, dưới sự bảo trợ yêu thương của thánh Anrê Dũng Lạc, luôn hằng chuyển cầu cùng Thiên Chúa ban xuống trên quê hương đất nước chúng ta muôn vàn hồng ân bình an, hiệp nhất và phát triển trong tình yêu thương. Xin cho mỗi người chúng ta, dẫu phải đối diện với muôn vàn khó khăn, thử thách, cám dỗ hay đau khổ của cuộc sống đời thường, vẫn luôn giữ vững ngọn lửa đức tin rực cháy trong tâm hồn, can đảm bước đi trên con đường triệt để của Tin Mừng, biết từ bỏ chính mình và vác thập giá hằng ngày để theo chân Đức Giêsu. Để rồi, khi trọn vẹn hành trình trần thế này, chúng ta cũng được xứng đáng chung phần vinh quang muôn đời với các ngài trên quê hương đích thực là nước trời, nơi tình yêu và sự sống viên mãn sẽ ngự trị muôn đời muôn thuở. Amen.
Lm. Anmai, CSsR