Phụng vụ Lời Chúa – Lời nguyện – Suy niệm (Youtube & bản văn) Thứ Bảy tuần XXIX TN – Lm. Anmai, CSsR

ĐỪNG ĐỢI ĐẾN KHI NẰM TRONG QUAN TÀI MỚI MUỐN SỐNG LẠI – Lm. Anmai, CSsR

CHA MẸ ĐỠ ĐẦU: ĐÃ ĐẶT TAY TRÊN VAI CON, XIN ĐỪNG VẮNG MẶT TRONG ĐỜI CON – Lm. Anmai, CSsR

Phụng vụ Lời Chúa – Lời nguyện – Suy niệm (Youtube & bản văn) Thứ Bảy tuần XXIX TN – Lm. Anmai, CSsR

BẢN TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO THỨ BẢY, NGÀY 24 THÁNG 10 NĂM 2026 – Lm. Anmai, CSsR tổng hợp

Thứ bảy tuần 29 Mùa Thường Niên CÂY VẢ CÒN ĐƯỢC CHĂM BÓN – Lm. Anmai, CSsR

Thứ bảy tuần 29 Mùa Thường Niên CÂY VẢ VẪN CÒN MỘT MÙA ĐỂ SINH TRÁI – Lm. Anmai, CSsR

Lời nguyện
Lạy Chúa Giêsu,
người ta đến kể cho Chúa một tin dữ. Những người Galilê bị Philatô giết, máu họ hòa với máu tế vật đang dâng. Họ muốn Chúa nối tin ấy với một bản án: những người ấy tội hơn. Chúa không nhận. Mười tám người bị tháp Silôác đè chết cũng không phải kẻ mắc tội nặng hơn cả thành Giêrusalem. Tai ương không phải thước đo tội. Và sự sống còn không phải bằng chứng mình vô tội.
Con vẫn tìm trong đau của người khác một lời giải thích cho phần con được yên. Con thấy máu, con thấy tháp đổ, rồi con thầm tính: chắc họ có lỗi. Cách tính ấy cứu con khỏi phải sám hối. Chúa phá cách tính ấy bằng một câu nói hai lần: nếu các ông không sám hối, các ông cũng sẽ chết hết như vậy. Không phải chết cùng một kiểu. Chết cùng một kết: đời không chịu trở lại, thì giờ không chờ.
Rồi Chúa kể cây vả. Ba năm, chủ ra tìm trái, không thấy. Đất bị hại. Lẽ thường là chặt. Con nhận ra mình trong cây ấy. Được trồng trong vườn nho, không phải cây dại. Được ra thăm, không phải bị bỏ. Ba năm, và có thể hơn ba năm, chủ đến mà không có gì để hái. Con vẫn xanh. Xanh không phải là trái.
Nhưng người làm vườn đã xin. Xin để lại năm nay nữa. Không phải để cây tiếp tục chiếm đất. Để ông được vun quanh gốc, bón phân, chờ một mùa. Lời xin ấy không phải lời bao che. Cuối lời vẫn còn một câu: nếu không thì ông sẽ chặt. Năm để lại không phải năm vô hạn. Là năm có tay người làm vườn đang đào quanh gốc con.
Lạy Chúa, xin cho con đừng đọc tin dữ để kết tội người đã chết. Xin cho con đọc chính mình. Con đã được trồng. Con đã được chờ. Con đang ở trong năm người làm vườn xin thêm. Xin đừng để năm ấy qua mà gốc vẫn trơ, đất vẫn bị hại, và khi chủ trở lại, không còn gì để nói ngoài lời đã nói từ đầu: chặt đi.
Nếu năm nay con có trái, thì trái ấy không phải công của cây. Là công của người đã xin, đã vun, đã bón, và đã không nỡ chặt trong khi vẫn còn thể chặt.
Chúa hằng sống và hiển trị muôn đời.
Amen.

Ca nhập lễ
Lạy Chúa, tôi kêu van Ngài, bởi Ngài nhậm lời tôi, xin ghé tai về bên tôi, xin nghe rõ tiếng tôi. Lạy Chúa, xin gìn giữ tôi như con ngươi mắt Chúa, xin che chở tôi trong bóng cánh của Ngài.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, xin tạo cho chúng con một tấm lòng trung tín và quảng đại để chúng con nhiệt thành phụng sự Chúa. Chúng
Bài Ðọc Ep 4, 7-16
“Ðức Kitô là đầu, nhờ Người mà toàn thân thể được lớn lên”.
Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Êphêxô,
Anh em thân mến, mỗi người trong chúng ta đã được ban ơn tuỳ theo lượng Ðức Kitô ban cho. Vì thế có lời rằng: “Người lên nơi cao điệu tù nhân về, Người đã ban ân huệ cho mọi người”. Nói rằng “Người lên” nghĩa là gì nếu không phải là trước Người đã xuống những miền hạ tầng trái đất sao? Ðấng đã xuống cũng chính là Ðấng đã vượt lên trên mọi tầng trời, để làm viên mãn vạn vật.
Và chính Người đã ban cho kẻ làm Tông đồ, người làm Tiên tri, còn kẻ khác thì rao giảng Tin Mừng, kẻ khác nữa làm chủ chăn và thầy dạy, để tổ chức các thánh nhân nên hoàn bị hầu chu toàn chức vụ, xây dựng thân thể Ðức Kitô, cho đến khi mọi người chúng ta hợp nhất trong đức tin, và trong sự nhận biết Con Thiên Chúa, trở nên người trưởng thành, đạt đến tầm tuổi người của Ðức Kitô viên mãn, để chúng ta không còn là trẻ nhỏ bị lắc lư và lôi cuốn theo mọi chiều gió học thuyết, nghiêng theo sự lừa dối của người đời, và mưu mô xảo trá làm cho lạc lõng trong sự sai lầm.
Nhưng chúng ta hãy thực hiện chân lý theo đức ái, hãy tấn tới bằng mọi phương tiện trong Ðức Kitô là đầu. Do nơi Người mà toàn thân thể được hoà hợp với nhau, kết cấu với nhau bằng những dây liên lạc cung cấp sinh lực tuỳ theo phận sự của mỗi phần, làm cho thân thể lớn lên và tự xây dựng lấy mình trong đức mến.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 121, 1-2. 3-4a. 4b-5
Ðáp: Tôi vui mừng khi người ta nói với tôi: “Chúng ta sẽ tiến vào nhà Chúa” (c. 1).
Xướng: Tôi vui mừng khi người ta nói với tôi: “Chúng tôi sẽ tiến vào nhà Chúa”. Hỡi Giêrusalem, chân chúng tôi đang đứng nơi cửa thành rồi.
Xướng: Giêrusalem được kiến thiết như thành trì, được cấu tạo kiên cố trong toàn thể. Nơi đây các bộ lạc, các bộ lạc của Chúa tiến lên.
Xướng: Theo luật pháp của Israel, để ngợi khen danh Chúa. Tại đây đã đặt ngai toà thẩm phán, ngai toà của nhà Ðavít.
Alleluia: Tv 118, 18
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin mở rộng tầm con mắt của con, để quan chiêm những điều kỳ diệu trong luật Chúa. – Alleluia.
Phúc Âm: Lc 13, 1-9
“Nếu các ngươi không ăn năn hối cải, thì tất cả các ngươi cũng sẽ bị huỷ diệt như vậy”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, có những kẻ thuật lại cho Chúa Giêsu về việc quan Philatô giết mấy người Galilê, làm cho máu họ hoà lẫn với máu các vật họ tế sinh. Người lên tiếng bảo: “Các ngươi tưởng rằng mấy người xứ Galilê đó bị ngược đãi như vậy là những người tội lỗi hơn tất cả những người khác ở xứ Galilê ư? Ta bảo các ngươi: không phải thế. Nhưng nếu các ngươi không ăn năn hối cải, thì tất cả các ngươi cũng sẽ bị huỷ diệt như vậy. Cũng như mười tám người bị tháp Silôe đổ xuống đè chết, các ngươi tưởng họ tội lỗi hơn những người khác ở Giêrusalem ư? Ta bảo các ngươi: không phải thế; nhưng nếu các ngươi không ăn năn hối cải, thì tất cả các ngươi cũng sẽ bị huỷ diệt như vậy”.
Người còn nói với họ dụ ngôn này: “Có người trồng một cây vả trong vườn nho mình. Ông đến tìm quả ở cây đó mà không thấy, ông liền bảo người làm vườn rằng: Kìa, đã ba năm nay ta đến tìm quả cây vả này mà không thấy có. Anh hãy chặt nó đi, còn để nó choán đất làm gì!” Nhưng anh ta đáp rằng: “Thưa ông, xin để cho nó một năm nay nữa, tôi sẽ đào đất chung quanh và bón phân: may ra nó có quả chăng, bằng không năm tới ông sẽ chặt nó đi”.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, xin cho chúng con biết phụng thờ Chúa tại bàn thánh này, với tâm hồn tự do của con cái Chúa, để những mầu nhiệm chúng con đang cử hành đem lại cho chúng con nguồn ơn thanh tẩy. Chúng con cầu xin..
Ca hiệp lễ
Kìa Chúa để mắt coi những kẻ kính sợ Người, và nhìn xem những ai cậy trông ân sủng của Người, để cứu gỡ họ khỏi tay thần chết, và nuôi dưỡng họ trong cảnh cơ hàn.
Hoặc đọc:
Con Người đến, để ban mạng sống mình làm giá cứu chuộc cho nhiều người.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, Chúa vừa gọi chúng con tời bàn tiệc Nước Trời và ban dồi dào sức sống mới, xin Chúa phù trợ chúng con trong cuộc sống hằng ngày và dạy chúng con biết tìm kiếm những hồng ân vĩnh cửu. Chúng con cầu xin…

ĐỪNG ĐỂ ĐỜI MÌNH CHỈ CÒN LÁ
Thưa cộng đoàn, có những điều trong cuộc đời, khi còn đang có, chúng ta tưởng là chuyện đương nhiên. Một buổi sáng thức dậy còn nghe tiếng người thân trong nhà. Một bữa cơm còn đủ những khuôn mặt quen thuộc. Một đôi chân còn đi được đến nhà thờ. Một người mẹ còn ngồi đợi con về. Một người chồng còn có thể gọi điện hỏi vợ đã ăn cơm chưa. Một người con còn có thể làm hòa với cha mình. Chúng ta thường nghĩ những điều ấy sẽ còn mãi, hoặc ít nhất cũng còn đủ lâu để mình thong thả. Vì thế, lời xin lỗi có thể để ngày mai. Việc trở về với Chúa có thể để tháng tới. Một cuộc thăm viếng có thể để khi bớt bận. Một thói quen xấu có thể để khi lớn tuổi hơn rồi sửa. Nhưng có những buổi sáng, người ta thức dậy và nhận ra điều mình hẹn làm ngày mai đã không còn người để đón nhận. Có những lời yêu thương được nói trước một tấm di ảnh, trong khi người đã khuất từng chờ được nghe suốt nhiều năm. Có những giọt nước mắt rất thật, nhưng không thể thay thế một lần nắm tay khi người thân còn sống. Tin Mừng hôm nay chạm đến chính chỗ ấy trong lòng chúng ta: đời sống là một ân huệ, và ân huệ ấy đang được trao để chúng ta yêu thương, hoán cải, sinh hoa trái ngay trong những ngày còn có thể.
Người ta đến với Đức Giêsu và kể về một biến cố đau thương. Đứng trước tai họa của người khác, con người thường có một phản ứng rất nhanh: tìm nguyên nhân, tìm người chịu trách nhiệm, rồi đôi khi tìm cả một lời kết án. Có người nghe tin một gia đình gặp nạn liền nghĩ chắc họ đã làm điều gì đó. Có người thấy một người đau bệnh lâu năm liền buông lời rằng chắc Chúa đang phạt. Có người nhìn sự đổ vỡ của người khác rồi thấy mình yên ổn hơn, đạo đức hơn, xứng đáng hơn. Nhưng Đức Giêsu không cho phép chúng ta biến đau khổ của người khác thành một chiếc ghế để mình ngồi cao hơn họ. Người bác bỏ lối suy nghĩ lấy mức độ đau khổ làm thước đo tội lỗi. Người gặp tai họa không vì thế mà trở thành người xấu hơn chúng ta. Người đang bình an không vì thế mà có quyền tự nhận mình công chính. Một căn bệnh không phải là bản án luân lý. Một tai nạn không cho chúng ta quyền phán đoán linh hồn người đã chết. Một mái nhà gặp bất hạnh không thể bị đặt thêm dưới sức nặng của những lời quy kết lạnh lùng.
Điều này rất cần được ghi sâu vào đời sống đức tin. Chúng ta có thể làm tổn thương người đau khổ ngay cả khi miệng mình đang nói về Chúa. Một người mẹ mất con đã đau đến mức không biết ngày mai sống thế nào, vậy mà có người còn hỏi bà đã phạm lỗi gì để phải chịu như thế. Một người mắc bệnh đang chiến đấu với từng đêm mất ngủ, vậy mà có người khuyên họ xét xem có phải vì thiếu lòng tin nên chưa được chữa lành. Những lời ấy có thể khiến người đang đau khổ cảm thấy mình bị bỏ rơi cả dưới đất lẫn trên trời. Khi đứng trước một nỗi đau chưa hiểu được, chúng ta cần biết giữ sự khiêm nhường. Có những lúc bổn phận đầu tiên của người có đức tin là ngồi xuống bên cạnh, lắng nghe, đưa một ly nước, giúp một bữa cơm, cùng cầu nguyện, cùng chịu đựng một đêm dài. Chúng ta không biết hết mầu nhiệm của một đời người. Nhưng chúng ta biết mình được gọi để yêu thương người ấy. Đừng nói về lòng thương xót bằng một giọng khiến người nghe thấy mình bị kết án.
Tuy nhiên, Đức Giêsu cũng không để câu chuyện dừng lại ở việc bênh vực những người gặp nạn. Người đưa người nghe trở về với chính mình. Điều cần quan tâm không chỉ là người khác đã sống thế nào, mà còn là tôi đang sống ra sao. Chúng ta có một thói quen rất dễ mắc: nghe Lời Chúa rồi nhớ ngay đến người cần nghe lời ấy. Nghe nói về lòng tham, ta nghĩ đến người hàng xóm. Nghe nói về sự nóng giận, ta nghĩ đến chồng mình. Nghe nói về việc vô ơn, ta nghĩ đến con cái. Nghe nói về sự giả hình, ta nghĩ đến một người trong hội đoàn. Bài giảng càng rõ, danh sách những người ta muốn gửi bài giảng ấy càng dài. Nhưng có khi người cần nghe nhất lại đang cầm điện thoại, đang ngồi trên ghế nhà thờ, đang chăm chú gật đầu. Lời Chúa chỉ bắt đầu sinh hoa trái khi tôi thôi dùng lời ấy để xét người khác và để lời ấy soi vào chính lòng mình. Tôi có thể thương cảm trước một bi kịch ngoài xã hội mà vẫn tiếp tục gây ra một bi kịch nhỏ trong gia đình. Tôi có thể lên án một hành vi tàn nhẫn trên mạng mà không nhận ra sự tàn nhẫn trong cách mình nói với người thân mỗi tối.
Hoán cải vì thế là một việc rất cụ thể. Hoán cải là nhận ra có một cách sống cần được thay đổi, rồi thật sự bắt đầu thay đổi cách sống ấy. Một người cha hoán cải khi ông nhận ra con mình sợ tiếng bước chân của ông và quyết định học cách trở về nhà với một giọng nói hiền hơn. Một người mẹ hoán cải khi bà hiểu rằng việc so sánh con mình với con người khác đang làm đứa trẻ mất dần niềm tin vào giá trị của bản thân. Một người chồng hoán cải khi anh chấm dứt những điều mờ ám mà lâu nay anh gọi nhẹ đi là chuyện riêng. Một người vợ hoán cải khi chị thôi dùng sự im lặng để trừng phạt và bắt đầu nói thật về điều mình đau. Một người làm ăn hoán cải khi chấp nhận bớt lợi nhuận để không tiếp tục gian dối. Một người phục vụ giáo xứ hoán cải khi nhận ra mình đang cần tiếng khen nhiều hơn đang tìm lợi ích cho cộng đoàn. Một người linh mục hoán cải khi biết dừng công việc lại để lắng nghe một con người, thay vì chỉ nhìn người ấy như một việc cần giải quyết cho xong.
Có những người nói: tôi đâu có làm điều gì quá xấu. Tôi vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn đóng góp, vẫn giữ những điều căn bản. Nhưng dụ ngôn cây vả đặt trước chúng ta một câu hỏi sâu hơn: đời tôi đang sinh hoa trái gì? Cây ấy có thể vẫn đứng trong vườn, vẫn có thân, có cành, có lá. Vấn đề là người chủ đến tìm trái mà không thấy. Đời sống đạo cũng có thể gặp tình trạng ấy. Mọi thứ bên ngoài vẫn còn nguyên. Tên vẫn có trong sổ giáo xứ. Chỗ ngồi trong nhà thờ vẫn quen thuộc. Những lời kinh vẫn thuộc lòng. Các ngày lễ vẫn được nhớ. Nhưng người trong nhà có được hưởng sự dịu dàng của tôi không? Người làm việc cùng tôi có được đối xử công bằng không? Người yếu thế có được tôi bảo vệ không? Người đã xúc phạm tôi có được một cơ hội để làm hòa không? Những thực hành đạo đức rất quý và rất cần, nhưng chính những thực hành ấy phải dẫn chúng ta đến một trái tim biết yêu thương hơn. Nếu sau nhiều năm cầu nguyện, tôi vẫn dễ làm nhục người khác, vẫn nuôi những mối hận, vẫn dùng quyền của mình để ép người yếu hơn, tôi cần thành thật hỏi xem mình đã để Chúa đi vào những vùng nào của cuộc sống.
Một cây nhiều lá có thể làm người ta tưởng nó rất khỏe. Một cuộc đời nhiều hoạt động cũng có thể làm người ta tưởng nó rất phong phú. Nhưng bận rộn chưa chắc đã là sinh hoa trái. Có người làm việc suốt ngày mà gia đình vẫn lạnh. Có người tham gia nhiều hội đoàn mà càng ngày càng khó sống chung. Có người nói rất nhiều về bác ái nhưng người thân chẳng dám nhờ họ một việc nhỏ. Có người biết nhiều điều về đạo nhưng rất ít người cảm thấy được nâng đỡ khi ở gần họ. Điều đáng sợ là chúng ta có thể dùng chính sự bận rộn để khỏi phải đối diện với sự trống rỗng bên trong. Cứ thêm một cuộc họp, thêm một chương trình, thêm một việc phải làm, rồi tự nhủ rằng mình đang sống rất tốt. Trong khi đó, lời xin lỗi vẫn chưa được nói, món nợ công bằng vẫn chưa được trả, người già trong nhà vẫn cô đơn, đứa con vẫn đợi một buổi tối được cha mẹ lắng nghe. Có những hoa trái Chúa chờ nơi chúng ta rất âm thầm, đến mức không ai ngoài người nhận được biết đến.
Chúng ta cũng cần hiểu rằng hoa trái của đức tin không luôn xuất hiện dưới hình thức những thành công lớn. Một người bệnh nằm trên giường vẫn có thể sinh hoa trái bằng lòng tín thác, bằng lời cầu nguyện, bằng sự đón nhận tình thương của người khác. Một người già không còn đủ sức phục vụ như trước vẫn có thể đem bình an đến cho gia đình qua một lời chúc lành, một sự bao dung, một thái độ không cay đắng. Một người đang thất nghiệp vẫn có thể sống trung thực, chăm sóc con cái, tìm việc với lòng kiên trì và không trút nỗi thất vọng lên những người yêu thương mình. Một người đang phải chữa lành những tổn thương sâu xa có thể sinh hoa trái bằng việc can đảm tìm sự trợ giúp và tập sống từng ngày. Chúa không đánh giá cuộc đời chỉ theo năng suất hay những điều người khác nhìn thấy. Người biết giới hạn, hoàn cảnh, những cuộc chiến âm thầm của mỗi người. Có một sự hiền lành phải được giữ bằng rất nhiều nước mắt. Có một lời tha thứ được chuẩn bị qua nhiều đêm giằng co. Có một ngày không quay lại thói quen xấu đã là một bước tiến rất lớn. Chúng ta đừng khinh thường những hoa trái bé nhỏ ấy.
Nhưng cũng đừng lấy giới hạn của mình làm lý do để đóng cửa trước ân sủng. Có một khoảng cách giữa việc khiêm tốn nhận mình yếu đuối và việc quyết định rằng mình sẽ không bao giờ thay đổi. Người yếu đuối có thể thưa với Chúa: con chưa làm được, xin giúp con. Người khép lòng thì nói: con là như thế, ai chịu được thì chịu. Câu nói thứ hai nghe có vẻ thẳng thắn, nhưng nhiều khi che giấu một sự từ chối yêu thương. Chúng ta không có quyền buộc cả gia đình phải sống mãi dưới những nét tính cách làm họ bị thương, rồi gọi đó là cá tính của mình. Nếu lời nói của tôi thường khiến người khác khóc, tôi cần tập nói khác. Nếu cơn giận của tôi làm con cái sợ hãi, tôi cần tìm cách điều chỉnh. Nếu sự nghiện ngập của tôi đang phá hủy mái nhà, tôi cần chấp nhận sự giúp đỡ. Nếu thói gian dối đã trở thành phản xạ, tôi cần bắt đầu bằng một sự thật cụ thể. Ơn Chúa có thể nâng đỡ chúng ta qua cầu nguyện, bí tích, sự đồng hành và cả những trợ giúp chuyên môn cần thiết. Tin vào ân sủng cũng là can đảm bước vào những con đường giúp mình được chữa lành.
Trong dụ ngôn, điều làm lòng chúng ta rung động là lời xin dành thêm thời gian cho cây. Nhưng thời gian ấy đi kèm với việc chăm sóc. Người làm vườn sẽ đào đất, vun bón. Có một bàn tay sẽ làm việc quanh gốc cây. Đây là điều rất đáng suy nghĩ: khi Chúa cho chúng ta một cơ hội, Người cũng mời chúng ta bước vào một tiến trình đổi mới. Chúng ta thích được tha thứ, nhưng nhiều khi không thích để Chúa chạm đến gốc rễ của điều khiến mình cứ phạm đi phạm lại. Chúng ta muốn được bình an, nhưng vẫn giữ nguyên những cách sống làm mất bình an. Chúng ta muốn hôn nhân được chữa lành, nhưng không chịu thay đổi cách đối thoại. Chúng ta muốn con cái gần mình, nhưng không chịu dành thời gian cho chúng. Chúng ta muốn sống trong sạch, nhưng vẫn nuôi những hoàn cảnh dẫn mình đến sa ngã. Chúng ta muốn bớt tham, nhưng vẫn đo mọi giá trị bằng tiền bạc. Đất quanh gốc cần được xới lên. Những điều đã đóng cứng trong lòng cần được nhìn nhận. Những thói quen lâu năm cần được kiên trì điều chỉnh. Đôi khi sự đổi mới bắt đầu bằng một cảm giác khó chịu, vì sự thật chạm vào chỗ chúng ta quen che giấu.
Có thể Chúa đang xới đất lòng ta qua một lời góp ý mà ta không muốn nghe. Người thân nói rằng họ mệt vì cách ta cư xử, và ta lập tức cho rằng họ vô ơn. Một người bạn chân thành nhắc ta về một điều sai, và ta vội cắt đứt tình bạn. Một người có trách nhiệm yêu cầu ta sửa một thiếu sót, và ta cho rằng họ đang chống lại mình. Dĩ nhiên, không phải mọi lời phê bình đều đúng, cũng không phải mọi lời gay gắt đều đến từ thiện chí. Nhưng giữa những lời ấy, có thể có một phần sự thật đang cứu chúng ta. Người trưởng thành trong đức tin biết lắng nghe mà không lập tức dựng lên một bức tường tự vệ. Họ có thể đau, có thể cần thời gian, nhưng vẫn dám hỏi: điều này có đúng phần nào không? Tôi có làm người ấy tổn thương thật không? Tôi có đang lặp lại một điều mà nhiều người đã từng nhắc không? Có khi một lời góp ý được đón nhận hôm nay sẽ ngăn một sự đổ vỡ rất lớn ngày mai. Xin đừng chỉ xin Chúa nói với mình bằng những lời dễ chịu. Hãy xin Người cho mình đủ khiêm nhường để nghe cả những lời cần thiết.
Lòng thương xót của Chúa đem đến niềm hy vọng lớn lao, nhưng cũng đặt trước chúng ta một trách nhiệm. Tôi còn sống hôm nay. Tôi còn có thể đến với bí tích Hòa Giải. Tôi còn có thể sửa lại một điều sai. Tôi còn có thể trả lại thứ không thuộc về mình. Tôi còn có thể dừng một mối quan hệ đang làm tổn thương gia đình. Tôi còn có thể gọi điện cho người mình đã bỏ quên. Tôi còn có thể chăm sóc người đang ở cạnh mình. Những điều ấy là cơ hội thật, và cơ hội thật cần được đón nhận bằng hành động thật. Có người tưởng lòng thương xót có nghĩa là mọi thứ đều có thể để lại mãi. Nhưng càng được yêu thương, chúng ta càng có lý do để đáp lại. Nếu một người đã kiên nhẫn với tôi suốt nhiều năm, tình yêu của họ phải đánh động tôi, khiến tôi muốn sống khác đi. Sự nhẫn nại của Thiên Chúa cũng vậy. Mỗi lần được đứng dậy là một lời mời bước tiếp. Mỗi lần được tha thứ là một lời mời học yêu thương. Mỗi ngày được trao thêm là một ngày có thể bắt đầu lại.
Chúng ta hãy nghĩ đến gia đình mình. Có thể ở đó đang có một người sống như cây vả mà cả nhà đã nản lòng. Một người chồng hứa bỏ rượu rồi lại uống. Một người con nhiều lần làm cha mẹ thất vọng. Một người vợ mang quá nhiều tổn thương nên lời nào nói ra cũng sắc. Một người cha già giữ mãi những điều khắt khe khiến con cái khó đến gần. Chúng ta cần có sự kiên nhẫn để không vội đồng nhất một con người với lỗi lầm của họ. Một người đã làm điều sai vẫn có khả năng trở về. Một đứa trẻ học yếu vẫn có phẩm giá và những khả năng cần được khám phá. Một người từng thất bại vẫn có thể xây dựng lại đời mình. Nhưng sự kiên nhẫn phải có hình thức cụ thể: lắng nghe, đồng hành, nói rõ điều cần sửa, thiết lập những giới hạn cần thiết, tìm sự trợ giúp phù hợp. Nếu đang có bạo lực hoặc nguy hiểm, bảo vệ người bị tổn thương là việc phải làm. Hy vọng vào sự thay đổi của một người không buộc người khác phải tiếp tục chịu đựng sự xâm hại. Tình yêu có thể kiên trì và đồng thời rất rõ ràng về điều không được phép xảy ra.
Trong đời sống giáo xứ, chúng ta cũng cần học cách chăm sóc thay vì chỉ đánh giá. Có một người lâu rồi không đi lễ. Ta có thể kết luận rất nhanh rằng họ khô khan, lười biếng, bỏ đạo. Nhưng đã có ai hỏi họ đang trải qua điều gì chưa? Có một gia đình không còn tham gia sinh hoạt. Ta có thể buồn vì thiếu người, nhưng đã có ai biết họ đang chăm một người bệnh, đang mắc nợ, đang khủng hoảng hôn nhân, đang kiệt sức vì mưu sinh chưa? Có một bạn trẻ ngồi cuối nhà thờ, ít nói, không hào hứng với các chương trình. Ta có thể cho rằng em thờ ơ, nhưng có thể em đang mang một câu hỏi lớn về đức tin mà chưa tìm được người lắng nghe. Một cộng đoàn sinh hoa trái cần những người biết đến gần. Đôi khi một cuộc thăm viếng âm thầm đem lại điều mà nhiều thông báo không làm được. Đôi khi một lời hỏi han chân thành giúp một người quay lại sau nhiều năm đứng xa. Đôi khi việc nhớ tên, nhớ hoàn cảnh, nhớ một nỗi đau của người khác đã là cách chúng ta để họ cảm nhận mình còn thuộc về gia đình Hội Thánh.
Tuy vậy, chúng ta phải rất cẩn thận để lời mời kiên nhẫn không chỉ được áp dụng cho người khác, còn chính mình thì được miễn thay đổi. Có người rất thích nghe rằng Chúa vẫn chờ họ, nhưng lại không chịu chờ người thân. Có người mong Chúa tha thứ lỗi mình nhiều lần, nhưng chỉ cần người khác sai một lần là họ giữ mãi. Có người muốn được nhìn bằng cả câu chuyện đời mình, nhưng nhìn người khác chỉ qua một vết nhơ. Nếu hôm nay chúng ta được nâng đỡ bởi lòng thương xót, xin hãy để lòng thương xót ấy đi tiếp qua cách chúng ta đối xử với nhau. Đừng mãi nhắc một người về lỗi cũ khi họ đang cố gắng sửa. Đừng dùng những điều họ đã chân thành thú nhận làm vũ khí trong một cuộc cãi vã. Đừng làm cho một người đang muốn trở về cảm thấy rằng dù có thay đổi thế nào, họ vẫn bị nhốt trong quá khứ. Chúng ta có thể cần thời gian để xây dựng lại niềm tin. Nhưng ngay trong thời gian ấy, vẫn có thể giữ sự tôn trọng, sự công bằng và một cánh cửa cho điều tốt lành.
Một câu hỏi rất thật cần được đặt ra là: nếu người khác sống gần tôi, họ sẽ nhận được điều gì? Người trong nhà sẽ nhận được sự bình an hay phải luôn đoán xem hôm nay tôi vui hay giận? Người làm việc với tôi sẽ nhận được sự công bằng hay phải chịu những đòi hỏi tùy hứng? Người yếu hơn sẽ được bảo vệ hay bị lợi dụng? Người đang đau sẽ được lắng nghe hay phải nghe thêm những lời trách móc? Người phạm lỗi sẽ được giúp sửa hay bị bêu xấu? Đây là những câu hỏi có thể làm một cuộc xét mình trở nên sâu sắc. Chúng giúp chúng ta bước ra khỏi việc chỉ đếm những lỗi riêng lẻ để nhìn cả ảnh hưởng của đời mình. Có thể tôi không gây ra một việc gì khiến dư luận chú ý, nhưng tôi đang làm một người thân mất dần niềm vui sống bằng hàng trăm lời coi thường. Có thể tôi không lấy một số tiền lớn, nhưng tôi đang thường xuyên làm thiệt người lao động bằng những điều thiếu công bằng rất nhỏ. Có thể tôi không công khai chối Chúa, nhưng tôi đang khiến con cái khó tin vào tình yêu của Người vì cách tôi nhân danh đạo để áp đặt và làm chúng sợ.
Thánh lễ hôm nay là một cơ hội để chúng ta đem tất cả những điều ấy đến trước Chúa. Chúng ta đến với Người bằng con người thật của mình: những điều đã làm tốt, những điều đã bỏ quên, những thói quen còn vướng mắc, những tương quan đang rạn nứt. Chúng ta không cần dựng lên một hình ảnh hoàn hảo. Chúa biết chúng ta, và Người muốn cứu chúng ta. Trong bí tích Hòa Giải, một lời thú nhận chân thành có thể mở ra con đường mà nhiều năm tự biện hộ đã đóng lại. Trong Thánh Thể, chúng ta đón nhận Đức Kitô, Đấng trao ban chính mình, để học sống một cuộc đời biết trao ban. Sau khi rước lễ, xin đừng chỉ cầu mong mọi công việc của mình được thuận lợi. Hãy xin Chúa làm cho trái tim mình được đổi mới. Xin cho tôi đủ sức thực hiện việc hòa giải mà tôi đã trì hoãn. Xin cho tôi can đảm nói sự thật. Xin cho tôi biết nhận lỗi mà không lập tức giải thích để giảm nhẹ trách nhiệm. Xin cho tôi biết yêu người thân theo cách họ cần, thay vì chỉ theo cách tiện cho mình.
Và khi ra khỏi nhà thờ, chúng ta hãy bắt đầu bằng một việc có thể làm ngay. Đối với người nóng giận, có thể là dừng lại trước khi nói lời làm người khác đau. Đối với người xa cách gia đình, có thể là một cuộc điện thoại thật lòng. Đối với người đang gian dối, có thể là chấm dứt một việc sai cụ thể. Đối với người đã lâu chưa xưng tội, có thể là dành thời gian trở về với bí tích Hòa Giải. Đối với người bận rộn đến mức không còn chỗ cho Chúa, có thể là một khoảng thinh lặng mỗi ngày để đọc Lời Chúa và xét lại cách sống. Đối với người đã làm tổn thương ai đó, có thể là một lời xin lỗi không kèm điều kiện. Đối với người đang chăm bệnh nhân, có thể là một lần phục vụ với sự dịu dàng hơn. Đối với người đang thất vọng về chính mình, có thể là chấp nhận để một người đáng tin cậy đồng hành. Hoán cải cần những quyết định đủ nhỏ để thực hiện, đủ thật để đụng đến đời sống, đủ bền để tiếp tục sau khi cảm xúc của buổi lễ đã qua.
Thưa cộng đoàn, sẽ có một ngày chúng ta không còn thức dậy trong căn nhà này, không còn bước vào ngôi nhà thờ này, không còn nghe tiếng những người thân gọi tên mình. Chúng ta không biết ngày ấy đến lúc nào. Nhưng hôm nay chúng ta vẫn đang ở đây. Vẫn còn một bàn tay có thể nắm. Vẫn còn một người có thể tha thứ. Vẫn còn một lỗi lầm có thể sửa. Vẫn còn một người nghèo có thể giúp. Vẫn còn một đứa trẻ có thể lắng nghe. Vẫn còn một người già có thể thăm. Vẫn còn một lời kinh có thể thưa lên bằng cả lòng mình. Đó là sự quý giá của ngày hôm nay. Xin đừng để nó trôi qua chỉ bằng những bận rộn quen thuộc và những lời hẹn quen thuộc. Chúng ta không cần đợi một biến cố lớn mới quyết định sống tử tế. Không cần đợi đứng trước một cuộc chia ly mới nói lời yêu thương. Không cần đợi tâm hồn hoàn toàn sẵn sàng mới bắt đầu trở về. Có thể bắt đầu ngay trong sự yếu đuối, miễn là chúng ta thành thật mở lòng cho Chúa.
Lạy Chúa Giêsu, khi nhìn vào đời mình, chúng con thấy có những vùng còn rất nhiều lá mà ít hoa trái. Chúng con biết nói về tình yêu, nhưng nhiều lần đã không chịu yêu bằng những việc cụ thể. Chúng con biết lòng thương xót là điều đẹp, nhưng nhiều lần đã giữ người khác trong sự phán xét. Chúng con biết đời người mong manh, nhưng vẫn trì hoãn những điều quan trọng nhất. Xin cho chúng con đừng lấy sự bình an hôm nay làm lý do để quên hoán cải. Xin cho chúng con đừng nhìn đau khổ của người khác bằng ánh mắt kết án. Xin cho chúng con biết đón nhận những lời nhắc nhở chân thành, biết để Chúa chạm đến những chỗ cứng cỏi trong lòng, biết kiên trì sửa những thói quen đang làm người thân bị thương. Xin nâng đỡ người đang cố gắng trở về mà nhiều lần vấp ngã. Xin chữa lành những gia đình đã mệt vì chờ nhau thay đổi. Xin cho người bị tổn thương được bảo vệ, được lắng nghe và được chăm sóc. Xin cho giáo xứ chúng con trở thành nơi người yếu đuối tìm được sự nâng đỡ để sống tốt hơn. Và xin cho ngày hôm nay, ngày chúng con còn được sống, trở thành một ngày có hoa trái: một lời nói hiền hơn, một việc làm công bằng hơn, một sự tha thứ chân thành hơn, một tình yêu có mặt đúng lúc. Để khi Chúa đến tìm nơi đời chúng con, Người gặp được những dấu vết của ân sủng đã được đón nhận, những con người đã được yêu thương, những điều tốt lành đã được kiên trì vun trồng. Amen.
Lm. Anmai, CSsR

ĐỪNG ĐỂ ĐỜI MÌNH CHỈ XANH LÁ MÀ CHƯA MỘT LẦN TRỔ QUẢ
Thưa cộng đoàn, có những điều trong cuộc đời, khi còn ở bên cạnh, chúng ta cứ tưởng sẽ còn mãi. Một người mẹ vẫn ngồi ở góc nhà, một người cha vẫn chậm rãi bước ra mở cửa, một người bạn vẫn trả lời mỗi khi ta gọi, một người vợ vẫn dọn bữa cơm dù lòng đã nhiều lần tổn thương, một người chồng vẫn âm thầm gánh vác dù chưa được nghe một lời cảm ơn. Chúng ta quen với sự hiện diện ấy đến mức không còn nhận ra đó là một ân huệ. Ta nghĩ ngày mai sẽ nói lời yêu thương, ngày mai sẽ về thăm, ngày mai sẽ xin lỗi, ngày mai sẽ sống khác đi. Nhưng có một ngày, chiếc ghế vẫn còn mà người ngồi đã vắng; số điện thoại vẫn còn mà không còn ai trả lời; cánh cửa vẫn đó mà người từng chờ ta đã đi xa. Lúc ấy, ta mới đau đớn nhận ra rằng điều làm mình day dứt không chỉ là một người đã mất, mà còn là bao nhiêu tình yêu mình đã có thể trao nhưng chưa trao. Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta đến trước một câu hỏi rất sâu: nếu Thiên Chúa đến tìm hoa trái nơi cuộc đời tôi ngay lúc này, Người sẽ tìm thấy gì? Người sẽ thấy những gì đã thực sự làm cho một người khác được sống, được nâng đỡ, được chữa lành? Hay Người chỉ thấy một cuộc đời bận rộn, đầy dự định, nhiều lời hứa, nhưng tình yêu thì cứ bị hẹn sang ngày khác?
Bài Tin Mừng bắt đầu bằng những chuyện đau thương. Có người kể cho Đức Giêsu nghe về những người Galilê bị giết. Người lại nhắc đến những người chết khi tháp Silôác đổ xuống. Đứng trước tai họa, người ta thường muốn tìm một lời giải thích thật nhanh. Tại sao họ gặp chuyện ấy? Họ đã làm gì sai? Có phải họ bị Thiên Chúa trừng phạt không? Cách suy nghĩ đó có thể khiến người còn sống cảm thấy yên tâm: họ gặp nạn vì họ có lỗi, còn tôi vẫn bình an vì tôi tốt hơn. Nhưng Đức Giêsu không cho phép chúng ta dựng sự bình an của mình trên việc kết án những người đang chịu đau khổ. Người bác bỏ ý nghĩ cho rằng các nạn nhân ấy tội lỗi hơn những người khác. Một người bị bệnh nặng không vì thế mà là người bị Chúa ghét. Một gia đình gặp tai nạn không vì thế mà là một gia đình kém đạo đức. Một người phải đi qua những tháng ngày khốn khó không vì thế mà đã bị Thiên Chúa bỏ rơi. Có những nỗi đau chúng ta không hiểu hết, và trước những nỗi đau ấy, điều cần nhất thường là một trái tim biết ở lại, một bàn tay biết nâng đỡ, một lời cầu nguyện chân thành, chứ không phải một lời phán xét.
Điều này rất cần cho đời sống đức tin của chúng ta. Khi đến thăm một người bệnh, đừng vội biến giường bệnh của họ thành nơi mình giảng giải về lỗi lầm của họ. Khi gặp một gia đình đổ vỡ, đừng tưởng vài câu nhận xét là đủ để hiểu hết những năm tháng họ đã chịu đựng. Khi nhìn một người trẻ lạc đường, đừng chỉ thấy hành vi trước mắt mà quên những thiếu thốn, những thương tích, những lời kêu cứu có thể đã không được ai nghe. Chúng ta vẫn phải phân biệt điều đúng và điều sai, vẫn phải gọi tội là tội, nhưng việc ấy đòi hỏi lòng khiêm nhường và lòng thương xót. Người đang đau không cần chúng ta đứng cao hơn họ để chứng tỏ mình hiểu mọi chuyện. Họ cần một người dám đến gần, biết lắng nghe và giúp họ tìm lại đường sống. Có khi một người đã xa nhà thờ rất lâu, nhưng một cuộc thăm hỏi tử tế lại mở được cánh cửa mà nhiều lời trách móc chưa từng mở. Có khi một đứa con đã đóng lòng với cha mẹ, nhưng một lần cha mẹ chịu nghe con nói hết câu lại trở thành khởi đầu của việc trở về.
Tuy nhiên, Đức Giêsu không dừng lại ở việc sửa một cách nhìn sai về người khác. Người đưa mỗi người trở về với chính mình và mời gọi sám hối. Đó là lúc Tin Mừng trở nên khó nghe. Chúng ta thích hỏi vì sao người khác gặp chuyện, nhưng ngại hỏi mình đang sống thế nào. Chúng ta dễ nhìn thấy sự nóng nảy của một người hàng xóm, nhưng khó nhận ra sự cay nghiệt trong lời nói của mình. Chúng ta nhớ rất rõ ai đã làm mình tổn thương, nhưng có thể quên những lần mình làm người khác phải khóc. Có người xét mình rất kỹ về những nghi thức đã bỏ, nhưng ít khi xét mình về một người đã bị mình coi thường. Có người lo rằng mình đọc kinh chưa đủ, nhưng không băn khoăn vì đã nhiều ngày không nói được một lời dịu dàng với người thân. Có người biết những điều phải tin, nhưng lại sống như thể lòng bác ái chỉ là một việc phụ, làm khi nào thuận tiện cũng được. Lời mời gọi sám hối chạm đến tất cả những chỗ ấy. Chúa không chỉ muốn chúng ta bớt một vài lỗi bên ngoài. Người muốn lòng chúng ta đổi hướng, để cách nhìn, cách chọn lựa và cách đối xử của chúng ta bắt đầu mang lấy tình yêu của Người.
Sám hối vì thế không chỉ là buồn vì mình đã làm sai. Có những người buồn rất nhiều nhưng vẫn giữ nguyên cách sống. Sau một cơn nóng giận, họ hối hận; nhưng đến lần trái ý tiếp theo, họ lại làm người thân sợ hãi. Sau một lời nói dối, họ thấy áy náy; nhưng khi quyền lợi bị đụng đến, họ lại chọn điều gian dối. Sau một mùa tĩnh tâm, họ xúc động; nhưng về nhà, mọi người vẫn phải sống trong bầu khí căng thẳng như trước. Nỗi buồn về tội lỗi cần được dẫn tới một quyết định cụ thể. Người hay làm tổn thương bằng lời nói phải tập dừng lại trước khi nói. Người đã chiếm đoạt phải tìm cách hoàn trả. Người quen vô trách nhiệm phải bắt đầu giữ lời hứa. Người đã làm mất lòng tin phải chấp nhận xây lại bằng sự trung thực bền bỉ. Người muốn trở về với Chúa cần thực sự bước vào đời sống cầu nguyện, lãnh nhận bí tích Hòa Giải và sửa đổi những điều mình có thể sửa. Ơn tha thứ là một hồng ân vô cùng lớn lao, và chính hồng ân ấy trao cho chúng ta sức mạnh để bắt đầu sống khác.
Rồi Đức Giêsu kể về một cây vả được trồng trong vườn. Hình ảnh ấy rất bình thường, nhưng càng suy nghĩ càng thấy gần với đời mình. Cây vả có chỗ đứng, có đất để bén rễ, có điều kiện để sống, và người chủ đến tìm quả. Chúng ta cũng đã nhận biết bao điều để có thể sinh hoa trái: sự sống, thời gian, khả năng, những người yêu thương, những lần được tha thứ, những cơ hội làm lại, Lời Chúa, các bí tích, cộng đoàn đức tin. Không ai trong chúng ta tự làm ra tất cả những điều mình đang có. Ngay cả sức khỏe để đứng dậy sáng nay, tiếng nói để gọi một người thân, bàn tay để làm một việc tốt cũng là những điều ta không nên xem nhẹ. Nhưng điều đáng suy nghĩ là: những ân huệ ấy đã trở thành gì nơi cuộc đời tôi? Từ những điều đã nhận, tôi đã trao được gì? Có ai bớt cô đơn vì tôi hiện diện? Có ai bớt sợ hãi vì tôi biết bảo vệ? Có ai được nâng dậy vì tôi không bỏ cuộc với họ? Có ai nhận ra lòng thương xót của Chúa qua cách tôi cư xử?
Một cây có thể xanh tốt mà vẫn không có quả. Một đời sống đạo cũng có thể có nhiều biểu hiện bên ngoài nhưng chưa làm người chung quanh được hưởng sự tốt lành. Chúng ta có thể rất quen nhà thờ, thuộc nhiều lời kinh, tham gia nhiều công việc, nhưng những người sống gần mình vẫn phải chịu một tính khí khó chịu, một lối nói khinh người, một sự kiểm soát ngột ngạt. Chúng ta có thể được khen là nhiệt thành ở giáo xứ, nhưng ở nhà lại không ai dám kể cho mình nghe một điều yếu đuối. Chúng ta có thể giảng giải về tha thứ, nhưng vẫn giữ một người trong bản án của mình suốt nhiều năm. Điều ấy không có nghĩa những việc đạo đức là vô ích. Trái lại, chúng rất cần, bởi chính trong cầu nguyện và bí tích, chúng ta được nuôi dưỡng để sống yêu thương. Nhưng điều được nuôi dưỡng phải lớn lên. Lời kinh cần đi vào lời nói. Thánh lễ cần đi vào bữa cơm gia đình. Việc rước lễ cần giúp đôi tay biết phục vụ. Một người vừa thưa với Chúa rằng mình yêu mến Người cũng được mời gọi học yêu những người mà Người đặt bên cạnh mình.
Hoa trái Chúa tìm không nhất thiết là những thành công lớn khiến mọi người biết tên chúng ta. Có những người cả đời không làm được điều gì nổi bật trong mắt xã hội, nhưng sự hiện diện của họ lại giữ cho nhiều người khỏi gục ngã. Một người mẹ âm thầm chăm đứa con bệnh tật, một người cha đi làm vất vả nhưng vẫn giữ sự ngay thẳng, một người con kiên nhẫn bên cha mẹ già, một người hàng xóm biết san sẻ trong lúc khó khăn, một người giáo dân không nói nhiều nhưng luôn có mặt khi ai đó cần giúp: những đời sống ấy có hoa trái. Có khi hoa trái chỉ là một lời xin lỗi được nói ra sau nhiều năm tự ái. Có khi là việc hôm nay ta đã không tiếp tục một câu chuyện nói xấu. Có khi là một khoản tiền lẽ ra dành cho sở thích của mình, nhưng được dùng để giúp người đang thiếu bữa ăn. Có khi là sự kiên nhẫn nghe một người kể lại điều họ đã kể nhiều lần, vì ta biết họ đang cần được thương hơn là cần được sửa cách nói. Những việc ấy nhỏ, nhưng sự sống của một con người thường được nâng đỡ bằng chính những điều nhỏ như vậy.
Cũng cần nói điều này với những người đang đau yếu, già nua hoặc không còn khả năng làm việc như trước: giá trị của cha, của mẹ, của anh chị em không biến mất khi sức khỏe suy giảm. Thiên Chúa không nhìn con người theo một bảng tính năng suất. Người không yêu ta vì ta còn làm ra bao nhiêu tiền, còn tổ chức được bao nhiêu hoạt động hay còn giúp được bao nhiêu việc. Một người nằm trên giường bệnh vẫn có thể yêu thương, cầu nguyện, cảm thông, đón nhận sự chăm sóc và trao một lời chúc lành. Một cụ già không còn tự bước đi vẫn có thể là người giữ cho gia đình nhớ đến lòng biết ơn. Một người đang chịu những giới hạn tâm lý hoặc thể chất vẫn có phẩm giá trọn vẹn và vẫn được mời gọi sống trong tình yêu theo khả năng của mình. Vì thế, khi nghe nói đến cây không sinh quả, chúng ta đừng dùng hình ảnh ấy để đánh giá người yếu thế là vô dụng. Điều Tin Mừng đặt ra là sự đáp trả của trái tim đối với ân sủng, và có những trái tim đang sinh hoa trái rất sâu trong một thân thể gần như không còn sức lực.
Giữa dụ ngôn, có một lời xin cho cây được ở lại thêm một thời gian. Người làm vườn xin chăm sóc nó, vun xới quanh gốc và bón phân. Lời ấy mở ra một niềm hy vọng rất lớn: sự cằn cỗi hôm nay chưa phải là toàn bộ câu chuyện của đời ta. Những năm tháng đã sống sai không buộc ta phải sống sai đến cuối đời. Một thói quen xấu lâu năm không phải là lý do để tuyên bố mình không thể thay đổi. Một người từng đi rất xa vẫn có thể trở về. Một gia đình từng nguội lạnh vẫn có thể tập cầu nguyện lại. Một người đã nhiều lần thất bại vẫn có thể đứng lên trong ơn Chúa. Chúng ta cần niềm hy vọng ấy, bởi có những lúc điều ngăn ta sám hối không phải là ta thấy mình quá tốt, mà là ta thấy mình quá tệ. Ta nghĩ: tôi đã thử nhiều lần rồi; tôi đã hứa nhiều lần rồi; tôi làm Chúa thất vọng quá nhiều rồi. Nhưng nếu hôm nay ta còn nghe được tiếng Người, còn thấy lòng mình muốn trở về, còn đau vì điều sai mình đã làm, thì hãy đón lấy cơ hội ấy. Đừng biến sự thất vọng về bản thân thành một cánh cửa khóa lại trước lòng thương xót.
Dẫu vậy, người làm vườn không chỉ xin để cây đứng yên như cũ. Ông xin được chăm sóc nó. Điều đó giúp chúng ta hiểu rằng được yêu thương cũng là được mời bước vào một quá trình đổi mới. Đất quanh gốc cần được xới lên. Những chỗ đã chai cứng cần được mở ra. Đời sống chúng ta có thể cũng có những vùng chai cứng như thế: một thành kiến giữ quá lâu, một nỗi hận không muốn buông, một thói quen hưởng thụ không chịu xét lại, một cách làm ăn gian dối được biện minh bằng câu “ai cũng làm vậy”, một lối cư xử độc đoán được che bằng câu “tôi chỉ muốn tốt cho họ”. Khi Lời Chúa chạm đến những vùng ấy, chúng ta thường khó chịu. Ta thích nghe một bài giảng an ủi, nhưng ngại một lời khiến mình phải thay đổi. Ta dễ cầu xin Chúa giải quyết những hoàn cảnh bên ngoài, nhưng khó cầu xin Người sửa lại lòng mình. Tuy nhiên, có những bước trưởng thành chỉ bắt đầu khi chúng ta chịu thừa nhận rằng cách sống quen thuộc của mình đang làm hại người khác.
Không phải mọi đau khổ đều do Chúa gửi đến để dạy ta, và chúng ta không nên nói như thể mình biết ý nghĩa của mọi biến cố. Nhưng ngay trong một hoàn cảnh khó khăn, Chúa vẫn có thể giúp ta nhận ra điều cần sửa, điều cần gìn giữ và điều cần học. Một lần thất bại có thể giúp ta bớt tự cao. Một thời gian bệnh tật có thể khiến ta biết quý sự chăm sóc của người thân. Một cuộc xung đột được đối diện cách chân thành có thể giúp vợ chồng hiểu rằng lâu nay họ chỉ tranh nhau nói mà chưa chịu nghe nhau. Một lời góp ý đúng lúc có thể cứu ta khỏi tiếp tục gây thương tích. Điều quan trọng là ta có chịu để Chúa dẫn mình đi hay không. Có người sau một biến cố trở nên dịu dàng hơn, nhưng cũng có người trở nên cay đắng hơn. Có người nhận ra cần thay đổi, nhưng cũng có người chỉ tìm thêm lý do để trách mọi người. Ơn Chúa luôn mời gọi sự tự do của chúng ta. Người nâng đỡ, soi sáng, thúc giục, và chúng ta được mời đáp lại bằng những lựa chọn thật sự.
Bởi thế, chúng ta cần Chúa Thánh Thần trong từng ngày sống. Một người có thể quyết tâm rất mạnh vào buổi sáng, nhưng đến chiều đã bị cơn nóng giận cuốn đi. Một người thật lòng muốn sống trong sạch, nhưng lại thiếu can đảm cắt bỏ những điều đang dẫn mình vào tội. Một người muốn tha thứ, nhưng mỗi lần nhớ lại chuyện cũ thì lòng lại sôi lên. Sự yếu đuối ấy cho thấy ta cần cầu nguyện, cần ân sủng, cần những phương thế nâng đỡ và cần cả sự giúp đỡ phù hợp từ người khác. Đời sống thiêng liêng không lớn lên chỉ bằng việc nghiến răng chịu đựng. Nó lớn lên khi ta biết ở lại với Chúa, mở lòng trước Người, nghe Lời Người và cộng tác với những thúc đẩy tốt lành Người ban. Trước một cuộc nói chuyện khó, hãy xin Chúa cho mình nói thật mà không làm nhục người khác. Trước một quyết định liên quan đến tiền bạc, hãy xin Chúa cho mình đừng bán lương tâm để đổi lấy lợi ích. Trước một người khiến mình bực bội, hãy xin Chúa cho mình nhớ họ cũng là một con người được Người yêu thương.
Nơi dễ thấy sự biến đổi ấy nhất thường là gia đình. Gia đình biết rất rõ chúng ta đang sống đức tin thế nào, bởi người thân gặp ta cả lúc mệt mỏi, thất vọng và trái ý. Một người cha có thể không nói được nhiều điều về giáo lý, nhưng khi ông giữ lời, biết xin lỗi và không dùng bạo lực, con cái học được điều quý về Thiên Chúa. Một người mẹ có thể không có nhiều thời gian tham gia hội đoàn, nhưng khi bà dạy con sống thật, cầu nguyện và quan tâm đến người yếu thế, bà đang gieo hạt giống đức tin. Vợ chồng có thể không tránh được mọi bất đồng, nhưng nếu họ biết trở lại với nhau bằng sự tôn trọng, con cái sẽ thấy tình yêu có khả năng đi qua khó khăn. Điều làm một mái nhà có hoa trái không phải là không bao giờ có vấn đề. Đó là việc những người trong nhà còn chịu cùng nhau giải quyết vấn đề, còn biết gìn giữ phẩm giá của nhau, còn để cho lời xin lỗi và lời cảm ơn có chỗ trong đời sống.
Có những mái nhà đang rất cần một cuộc sám hối bình thường như vậy. Bữa cơm có đủ món nhưng thiếu một câu hỏi thăm. Điện thoại có đủ những cuộc trò chuyện nhưng người ngồi bên cạnh không được nghe. Cha mẹ hỏi con về điểm số, nhưng ít hỏi con đang lo điều gì. Con cái biết những tin tức rất xa, nhưng không nhận ra cha mẹ đang đau yếu hơn từng ngày. Vợ chồng sống chung một địa chỉ nhưng mỗi người ở trong một thế giới riêng. Trong một mái nhà như thế, hoa trái đầu tiên có thể là đặt điện thoại xuống khi người thân đang nói. Có thể là về nhà đúng giờ một lần đã hứa. Có thể là ngừng dùng quá khứ của nhau làm vũ khí trong mọi cuộc tranh luận. Có thể là cùng đọc một đoạn Tin Mừng ngắn rồi im lặng cầu nguyện. Có thể là nói: “Lâu nay tôi đã làm bạn buồn, tôi muốn sửa.” Những điều ấy không giải quyết mọi chuyện ngay lập tức, nhưng chúng mở một hướng đi mới. Và một hướng đi mới, nếu được giữ bằng sự trung thành, có thể đưa một gia đình ra khỏi những tháng năm chỉ chịu đựng nhau.
Ở giáo xứ cũng vậy, Chúa tìm những hoa trái cụ thể. Một cộng đoàn sinh hoa trái khi người nghèo được nhìn thấy, người mới đến được đón nhận, người đau khổ có chỗ để tìm sự nâng đỡ, người từng vấp ngã được giúp đứng lên. Một hội đoàn sinh hoa trái khi các thành viên biết cộng tác và phục vụ, biết nhường chỗ cho điều tốt chung. Một người làm việc nhà Chúa sinh hoa trái khi người khác gặp nơi họ sự tận tâm, ngay thẳng và hiền hòa. Chúng ta có thể làm rất nhiều việc mà vẫn khiến cộng đoàn bị thương, nếu công việc trở thành nơi tranh giành ảnh hưởng hoặc chứng tỏ mình quan trọng. Vì thế, sau một hoạt động, bên cạnh việc xem có bao nhiêu người tham dự, chúng ta cũng nên hỏi: người ta có được yêu thương hơn không? Những người phục vụ có biết tôn trọng nhau hơn không? Có ai vì cách cư xử của chúng ta mà thêm can đảm đến gần Chúa không? Những câu hỏi ấy giúp công việc mục vụ giữ được linh hồn của nó.
Trong đời sống xã hội, hoa trái đức tin còn được thử thách ở sự trung thực. Một người Công giáo làm việc tốt khi không gian lận, không lợi dụng người yếu thế, không giữ lại tiền công chính đáng của người khác, không làm điều sai chỉ vì không ai phát hiện. Việc ấy có thể khiến ta phải chịu thiệt trước mắt. Có lúc ta thấy người thiếu ngay thẳng lại tiến nhanh hơn, còn mình giữ lương tâm thì khó khăn hơn. Nhưng có những điều nếu đánh mất, tiền bạc không mua lại được: lòng tin của một người, sự bình an của lương tâm, phẩm giá của một gia đình, gương sáng cho con cái. Một người cha dạy con cầu nguyện nhưng lại tự hào kể chuyện mình lừa được người khác sẽ gieo vào con một sự mâu thuẫn sâu sắc. Một người buôn bán biết sống thật, dù không giàu nhanh, lại có thể giúp người ta tin rằng đức tin thực sự làm con người khác đi. Hoa trái ấy âm thầm, nhưng nó đi rất xa.
Thưa cộng đoàn, dụ ngôn không kể cho chúng ta biết cuối cùng cây vả có ra quả hay không. Sự bỏ ngỏ ấy khiến mỗi người phải tự đối diện với đời mình. Chúng ta không thể chỉ hài lòng vì mình được thêm thời gian. Được thêm thời gian để làm gì? Nếu thêm một ngày mà ta vẫn tiếp tục làm người thân tổn thương, vẫn giữ điều gian dối, vẫn đóng lòng trước người cần giúp, thì ngày ấy đã đi qua mà chưa được đón nhận trọn vẹn. Nhưng nếu hôm nay ta bắt đầu sửa một điều, làm một việc tốt, trở về với Chúa bằng một quyết định chân thành, thì ngày hôm nay có thể trở thành bước ngoặt. Chúng ta không cần chờ một biến cố lớn mới sống tốt. Không cần đợi đến tuổi già mới nghĩ đến việc sám hối. Không cần đợi người thân nằm trên giường bệnh mới nói rằng mình thương họ. Có những điều thiện đang ở trong tầm tay, và chính những điều ấy là lời đáp của ta với Tin Mừng.
Vậy sau thánh lễ này, mỗi người hãy mang về một việc cụ thể. Ai đang cần một lời xin lỗi của tôi? Việc sai nào tôi biết rõ nhưng vẫn chưa chịu chấm dứt? Người nào tôi đã bỏ quên? Trách nhiệm nào tôi cứ đẩy cho người khác? Điều gì đang làm gia đình tôi mất bình an mà tôi có thể góp phần thay đổi? Hãy chọn một điều và bắt đầu. Nếu cần hòa giải với Chúa, hãy chuẩn bị lãnh nhận bí tích Hòa Giải. Nếu cần sửa một bất công, hãy thực hiện việc sửa chữa. Nếu cần giúp đỡ để thoát một thói quen đang hủy hoại đời mình, hãy tìm sự đồng hành phù hợp. Nếu đang sống trong một hoàn cảnh bị bạo hành hoặc gây nguy hiểm, hãy tìm người có trách nhiệm giúp bảo vệ mình; tình yêu không buộc một người phải im lặng để sự dữ tiếp tục. Nếu đang chăm sóc người già, người bệnh, hãy xin Chúa thêm sức và cũng biết tìm sự nâng đỡ cần thiết. Sám hối đi vào những hoàn cảnh thật của cuộc sống, nơi lòng thương xót phải trở thành hành động.
Chúng ta đến với bàn tiệc Thánh Thể hôm nay mang theo cả điều tốt và điều còn cằn cỗi trong lòng mình. Có người mang một nỗi hối hận. Có người mang một quyết tâm yếu ớt. Có người mang sự mệt mỏi vì đã cố gắng lâu mà chưa thấy đổi thay. Có người chỉ biết thưa: “Lạy Chúa, con muốn trở về nhưng con chưa biết bắt đầu từ đâu.” Hãy đặt tất cả trước Người. Đức Kitô đã trao chính mình để cứu chúng ta; Người biết sự yếu đuối của ta và không ngừng mời ta sống trong tình yêu của Người. Chúng ta có thể chưa sửa được mọi điều trong một ngày, nhưng hôm nay có thể thôi khước từ tiếng gọi ấy. Có thể mở một cánh cửa. Có thể buông một lời biện minh. Có thể thành thật nhìn nhận điều sai. Có thể cho phép Chúa dẫn mình bước đầu tiên. Một cuộc đời đổi mới thường bắt đầu như thế: nhỏ bé, khiêm nhường, nhưng thật.
Lạy Chúa Giêsu, xin cho con biết quý ngày hôm nay, vì đây là ngày con còn có thể yêu thương, còn có thể xin lỗi, còn có thể sửa lại điều sai và còn có thể trở về với Chúa. Xin đừng để con dùng sự kiên nhẫn của Chúa làm lý do trì hoãn. Xin đừng để con bận rộn với nhiều việc mà quên chăm sóc trái tim mình. Xin mở mắt con để con thấy những người đang cần con ở ngay trong mái nhà, trong giáo xứ và trên con đường con đi mỗi ngày. Xin cho lời kinh của con làm lời nói trở nên dịu dàng, cho việc con rước Chúa làm đôi tay trở nên quảng đại, cho lòng con được tha thứ biết học cách tha thứ. Những chỗ nào trong con đã chai cứng, xin Chúa giúp con mở ra. Những chỗ nào còn đầy sợ hãi, xin Chúa nâng đỡ. Những chỗ nào đã lâu không có tình yêu, xin Chúa làm nảy sinh sự sống mới. Và khi một ngày con không còn thời gian để bắt đầu thêm nữa, xin cho cuộc đời con đã có những hoa trái chân thành: một người được an ủi, một người được nâng dậy, một gia đình được bình an hơn, một lòng tin được gìn giữ, một chút ánh sáng được trao giữa những ngày tối tăm. Xin cho con bắt đầu ngay hôm nay. Amen.

Lm. Anmai, CSsR

ĐỪNG ĐỂ CHÚA CHỜ MÃI MỘT MÙA HOA TRÁI
Anh chị em thân mến, có những điều trong cuộc đời chúng ta cứ nghĩ rằng mình còn nhiều thời gian để làm. Còn thời gian để xin lỗi một người đã bị mình làm tổn thương. Còn thời gian để về thăm cha mẹ. Còn thời gian để sửa một thói quen xấu. Còn thời gian để trở lại với Chúa. Còn thời gian để sống tử tế hơn, cầu nguyện thật lòng hơn, yêu thương gia đình nhiều hơn. Vì nghĩ rằng còn thời gian, chúng ta để những điều quan trọng nhất đứng chờ ngoài cửa. Công việc thì làm ngay. Tin nhắn thì trả lời ngay. Một cuộc hẹn làm ăn thì nhớ kỹ. Một món đồ giảm giá thì tranh thủ mua. Nhưng một lời xin lỗi lại có thể đợi nhiều tháng. Một lần xưng tội lại có thể dời nhiều năm. Một cuộc trở về lại có thể bị trì hoãn suốt cả đời. Cho đến một hôm, chiếc ghế trong nhà trống đi, số điện thoại quen thuộc không còn người trả lời, hoặc chính thân xác mình không còn đủ sức bước tới nơi mình đã hứa sẽ đến, chúng ta mới đau đớn nhận ra: điều mình thiếu không phải lúc nào cũng là thời gian; nhiều khi điều mình thiếu là một quyết định yêu thương khi thời gian vẫn còn ở trong tay.
Lời Chúa hôm nay đi vào chỗ rất sâu ấy của đời người. Có người kể với Đức Giêsu về những người Galilê bị giết, và Người nhắc đến mười tám người chết khi tháp Silôác đổ xuống. Những cái chết ấy đặt ra một câu hỏi mà con người ở thời nào cũng dễ nghĩ đến: những người gặp tai họa có phải là những người tội lỗi hơn những người khác không? Đức Giêsu dứt khoát bác bỏ cách nghĩ ấy. Người không cho phép người đang bình an lấy sự bình an của mình làm bằng chứng rằng mình tốt hơn người đau khổ. Người cũng không cho phép chúng ta biến tai họa của người khác thành một bản án về đời sống của họ. Nhưng Người đưa người nghe trở về với chính mình và kêu gọi sám hối. Sau đó, Người kể câu chuyện một cây vả được trồng trong vườn nho, đã nhiều lần được tìm trái mà vẫn không có. Trước ý định chặt cây, người làm vườn xin thêm thời gian để vun xới, bón phân và chăm sóc. Câu chuyện ấy vừa có sự khẩn thiết của việc phải thay đổi, vừa có niềm hy vọng của một cơ hội đang được trao. USCCB
Điều đầu tiên chúng ta cần để Lời Chúa sửa lại là cái nhìn đối với người đau khổ. Có những câu nói nghe rất quen nhưng làm một người bị thương thêm một lần nữa: chắc phải sống thế nào mới gặp chuyện như vậy; chắc Chúa phạt; chắc gia đình ấy có điều gì không tốt. Người bệnh đã đau vì bệnh, lại phải đau vì bị nghi ngờ. Người mất con đã bị xé nát lòng, lại phải nghe những lời giải thích lạnh lùng. Người thất nghiệp đang lo không biết lấy gì nuôi gia đình, lại bị nhìn như thể sự sa sút của họ là bằng chứng của một đời sống thiếu đạo đức. Đức Giêsu không đứng về phía những lời kết án ấy. Chúng ta có thể nhận ra rằng một hành vi sai trái có hậu quả của nó, nhưng không vì thế mà được quyền lấy bất cứ nỗi bất hạnh nào để suy ra tội lỗi của người đang chịu đựng. Có những người rất tốt vẫn mắc bệnh. Có những gia đình chân thành vẫn gặp biến cố. Có những người cầu nguyện tha thiết vẫn phải đi qua những ngày không biết mình sẽ sống ra sao. Khi đứng trước nỗi đau của họ, việc đầu tiên của người môn đệ là yêu thương, lắng nghe và nâng đỡ. Một bàn tay nắm lấy bàn tay đang run có thể đem lại nhiều ánh sáng hơn một bài giải thích dài mà không có lòng thương.
Đôi khi chúng ta muốn giải thích thật nhanh nỗi đau của người khác vì không muốn để nỗi đau ấy chạm đến mình. Nếu kết luận rằng họ khổ vì họ xấu, ta có thể tiếp tục sống yên ổn và nghĩ rằng mình sẽ được an toàn vì mình không như họ. Nhưng đời sống không nằm gọn trong những phép tính ấy. Một biến cố có thể đến bất ngờ. Một người khỏe mạnh có thể trở thành bệnh nhân. Một mái nhà đầy tiếng cười có thể có ngày phải học cách sống với mất mát. Bởi vậy, sự bình an đang có cần làm cho chúng ta biết ơn và nhân hậu hơn. Hôm nay mình còn đứng vững, hãy nâng người đang ngã. Hôm nay mình còn đủ ăn, hãy nhớ người đang thiếu. Hôm nay mình còn cha mẹ, hãy chăm sóc các ngài. Hôm nay mình còn có thể nói, hãy nói một lời đem lại sự sống. Đừng dùng những ngày thuận lợi để dựng một chiếc ghế cao mà ngồi phán xét những người đang ở dưới vực sâu.
Sau khi sửa cái nhìn của con người về tai họa, Đức Giêsu đưa chúng ta đến việc sám hối. Đây là một lời khó nghe, nhất là khi chúng ta đã quen nghĩ mình là người có đạo, vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn không làm điều gì quá nghiêm trọng. Chúng ta có thể nghe chữ sám hối và lập tức nghĩ đến người khác: người bỏ đạo cần sám hối, người gian dối cần sám hối, người ngoại tình cần sám hối, người gây chia rẽ cần sám hối. Còn mình thì sao? Mình cũng có vài khuyết điểm, nhưng ai mà chẳng có khuyết điểm. Chính câu nói ấy đôi khi trở thành chiếc chăn phủ lên lương tâm. Ta không phủ nhận hoàn toàn điều sai của mình, nhưng ta làm cho nó trở nên bình thường đến mức không còn muốn thay đổi. Ta gọi sự nóng nảy là tính thẳng. Ta gọi việc làm người khác sợ là biết dạy dỗ. Ta gọi sự keo kiệt là biết tính toán. Ta gọi thói quen nói xấu là quan tâm đến chuyện chung. Ta gọi việc không bao giờ nhận lỗi là giữ lập trường. Khi đã tìm được một tên gọi dễ chịu cho điều sai, chúng ta có thể sống với nó rất lâu.
Sám hối bắt đầu khi một người thôi tìm cách bảo vệ hình ảnh của mình và để Chúa soi vào sự thật của đời mình. Có thể tôi vẫn đi lễ đều, nhưng người trong nhà rất khó nói chuyện với tôi. Có thể tôi đọc kinh sốt sắng, nhưng một người nghèo gõ cửa lại khiến tôi bực bội. Có thể tôi nhiệt tình với việc giáo xứ, nhưng tôi để vợ hoặc chồng mang một mình quá nhiều gánh nặng. Có thể tôi biết nhiều điều về giáo lý, nhưng khi tranh luận tôi chỉ muốn thắng và không còn nhớ người trước mặt cũng là người được Chúa yêu. Có thể tôi rất đau khi người khác thiếu tôn trọng mình, nhưng lại không nhận ra rằng tôi thường làm người khác mất phẩm giá bằng những lời chế giễu. Sám hối là dám nhìn những điều ấy và nói: lạy Chúa, đó là con. Con cần được chữa lành. Con cần thay đổi. Con không thể cứ xin Chúa ban bình an cho gia đình trong khi chính con ngày nào cũng đem thêm căng thẳng vào nhà.
Nhưng nhận lỗi thôi vẫn chưa đủ. Một người có thể xúc động trong một giờ cầu nguyện rồi trở lại đúng lối sống cũ. Một người có thể khóc khi nghe một bài giảng mà vẫn tiếp tục làm người thân khóc. Một người có thể hứa với Chúa rất nhiều, nhưng chưa bao giờ đặt lời hứa ấy vào một hành động có thể nhìn thấy. Sám hối cần có bước chân. Nếu đã làm ai tổn thương, hãy tìm một cách thích hợp để xin lỗi và sửa chữa. Nếu đã giữ của người khác cách bất công, hãy hoàn trả. Nếu đang nuôi một mối quan hệ dẫn mình xa khỏi sự trung tín, hãy quyết định dừng lại. Nếu đã để cầu nguyện biến mất khỏi đời sống, hãy dành lại một khoảng thời gian thực sự cho Chúa. Nếu thường xuyên làm bầu khí gia đình nặng nề, hãy tập dừng trước khi nói, tập nghe cho hết câu, tập nhận trách nhiệm mà không lập tức kể lỗi người khác. Những việc ấy có thể nhỏ, nhưng chúng cho thấy tâm hồn đang quay về. Đường về với Chúa nhiều khi bắt đầu từ một câu nói rất ngắn trong căn bếp: “Anh đã sai.” “Em xin lỗi.” “Cha đã nóng quá.” “Con biết con làm mẹ buồn.”
Đến đây, hình ảnh cây vả trở nên gần gũi với chúng ta. Cây vả ấy vẫn còn sống. Nó có thân, có cành, có lá, có một chỗ trong vườn. Nhìn bên ngoài, nó vẫn là một cái cây. Nhưng khi người chủ tìm trái, ông không thấy điều mình chờ đợi. Có lẽ đây là một hình ảnh khiến người sống đạo lâu năm cần lặng lại. Tôi vẫn có một chỗ trong cộng đoàn. Tôi vẫn có những sinh hoạt quen thuộc. Tôi vẫn có thể kể rằng mình đã giữ đạo bao nhiêu năm, đã tham gia bao nhiêu công việc, đã làm được bao nhiêu điều. Nhưng nếu Chúa bước vào những năm tháng ấy để tìm hoa trái của tình yêu, Người sẽ thấy gì? Người sẽ thấy một người ngày càng hiền lành hơn hay ngày càng khó gần hơn? Người sẽ thấy một trái tim biết cảm thông hơn hay một trái tim càng ngày càng dễ kết án? Người sẽ thấy gia đình tôi được nâng đỡ bởi đức tin của tôi hay phải chịu đựng một sự cứng cỏi luôn được tôi khoác lên tên gọi đạo đức?
Chúng ta thường đánh giá đời sống bằng những gì dễ đếm. Bao nhiêu lần đi lễ. Bao nhiêu lần đọc kinh. Bao nhiêu năm phục vụ. Bao nhiêu khoản đóng góp. Những điều ấy quý giá và cần thiết, nhưng chúng ta cần để ân sủng nhận được qua những việc ấy đi vào cách mình sống. Sau một Thánh lễ, tôi có đem về nhà một chút kiên nhẫn không? Sau một lần rước lễ, tôi có để Đức Kitô giúp tôi bớt làm tổn thương người khác không? Sau một chuỗi Mân Côi, tôi có học nơi Đức Mẹ sự lắng nghe, lòng tín thác và thái độ sẵn sàng phục vụ không? Sau một mùa Chay, tôi có bớt bị trói vào một thói quen xấu không? Nếu những cử hành và kinh nguyện vẫn tiếp tục mà lòng mình không chịu mở ra, chúng ta cần xét lại cách mình đón nhận Chúa. Cây có thể rất nhiều lá, nhưng người đói không thể sống nhờ nhìn lá. Một gia đình cũng không thể tìm thấy bình an chỉ nhờ nghe một thành viên nói rằng mình rất có đạo.
Hoa trái Chúa mong nơi chúng ta thường xuất hiện trong những nơi rất bình thường. Đó là khi một người cha mệt mỏi vẫn cố nghe con kể hết câu chuyện. Là khi một người mẹ biết mình đang bực nên không trút tất cả sự bực bội lên đứa trẻ. Là khi vợ chồng có thể bất đồng mà vẫn giữ sự tôn trọng. Là khi một người con chịu ngồi lại bên cha mẹ già, nghe một câu chuyện đã được kể nhiều lần, vì hiểu rằng điều các ngài cần đôi khi là sự hiện diện. Là khi một người làm việc biết giữ sự ngay thẳng dù có cơ hội kiếm thêm bằng gian dối. Là khi một người trong giáo xứ chọn giúp một người khác hoàn thành công việc thay vì chờ họ thất bại để chứng minh mình giỏi hơn. Là khi ta nghe một chuyện xấu mà không vội truyền đi. Là khi ta nhìn một người lầm lỗi và vẫn chừa cho họ một lối trở về. Những hoa trái ấy không ồn ào. Chúng có thể không được ghi vào báo cáo. Nhưng người sống bên cạnh ta được hưởng chúng mỗi ngày.
Có một câu hỏi rất thật mà mỗi người nên đem vào giờ cầu nguyện: những người gần tôi có được dễ thở hơn nhờ tôi sống với Chúa không? Đừng trả lời quá nhanh. Hãy nghĩ đến người vợ, người chồng, người con, người cùng làm việc, người phụ trách chung một công việc với mình. Họ có dám nói thật trước mặt tôi không? Họ có phải luôn đoán tâm trạng của tôi để tránh bị nổi giận không? Họ có thấy mình được tôn trọng ngay cả khi làm chưa tốt không? Họ có cảm nhận rằng tôi biết nhận lỗi không? Một người có thể được rất nhiều người bên ngoài khen mà vẫn làm gia đình mình mệt mỏi. Một người có thể có lời nói rất đẹp trước đám đông mà lại dùng những lời cay nghiệt với người thân. Chính ở nơi gần nhất, hoa trái đức tin được kiểm chứng rất rõ. Vì ở đó, chúng ta sống lâu với nhau, nhìn thấy nhau khi mệt, khi bị trái ý, khi không còn sức giữ một hình ảnh đẹp.
Tuy nhiên, Tin Mừng không để chúng ta dừng lại trong cảm giác bị kết án. Khi cây vả chưa sinh trái, người làm vườn xin được chăm sóc thêm. Chi tiết ấy mở ra một niềm hy vọng lớn. Chúng ta đang đứng trước một đời sống cần thay đổi, nhưng cũng đang đứng trước lòng thương xót đang làm việc. Thiên Chúa không lạnh lùng nhìn con người từ xa rồi chờ ghi nhận thất bại. Trong Đức Kitô, Người đến gần, gọi tên, dạy dỗ, nâng dậy, tha thứ và ban ơn. Chúa biết chúng ta yếu đuối. Chúa biết có những thói quen đã bám rễ rất sâu. Chúa biết có những vết thương làm ta trở nên phòng thủ, có những nỗi sợ khiến ta không dám tin, có những thất bại khiến ta ngại bắt đầu. Nhưng Người vẫn gọi ta trở về. Việc hôm nay chúng ta còn nghe được lời mời ấy là một hồng ân. Việc lương tâm còn biết đau trước điều sai là một hồng ân. Việc ta còn có thể bước đến bí tích Hòa giải là một hồng ân. Cánh cửa đang mở, và chúng ta được mời bước qua.
Có người nghe nói đến việc sinh hoa trái lại thấy sợ, bởi đời mình hiện giờ chỉ còn bệnh tật, yếu đuối hoặc những giới hạn không dễ vượt qua. Xin đừng nghĩ rằng Chúa đo đời ta bằng năng suất, bằng tiền bạc hay bằng số lượng công việc. Một người nằm trên giường bệnh vẫn có thể sinh hoa trái của lòng tín thác, của lời cầu nguyện, của sự chân thành đón nhận giúp đỡ. Một người già không còn phục vụ như trước vẫn có thể trao cho con cháu sự dịu dàng và một đời sống biết phó thác. Một người đang kiệt sức có thể cần được nghỉ ngơi, được đồng hành, được chữa trị, và việc khiêm tốn đón nhận sự chăm sóc cũng có thể là một bước trưởng thành. Có mùa một cái cây cần được chữa lành bộ rễ. Có mùa một con người cần có ai đó ở bên để đủ sức đứng lên. Chúng ta cần phân biệt sự bất lực với việc cố tình khép lòng. Chúa không khinh chê người yếu đuối. Lời Người đánh thức chúng ta để ngay trong hoàn cảnh thật của mình, ta biết mở ra với ân sủng và yêu thương bằng khả năng đang có.
Người làm vườn xin vun xới đất quanh gốc cây. Đất lâu ngày có thể bị nén chặt. Tâm hồn con người cũng vậy. Có những người từng rất mềm mại, nhưng qua nhiều va chạm, họ trở nên khó tin, khó nghe và khó đón nhận. Có những người đã bị phản bội nên sống trong nghi ngờ. Có những người luôn phải tự lo nên không còn biết nhờ giúp đỡ. Có những người quen được người khác nể sợ nên không chịu nghe một lời góp ý. Chúa muốn đi vào lớp đất ấy. Người có thể dùng một đoạn Lời Chúa khiến ta không thể tiếp tục tự biện hộ. Người có thể dùng một lời nói chân thành của người thân mà lâu nay ta vẫn gạt đi. Người có thể dùng sự đồng hành của một người có kinh nghiệm để giúp ta gọi đúng tên điều đang xảy ra. Đón nhận sự vun xới đôi khi khó chịu, vì chúng ta phải để một phần đời sống quen thuộc bị đụng đến. Nhưng nếu không chịu để Chúa đi sâu, ta sẽ chỉ thay đổi ở bề mặt rồi lại trở về như cũ.
Cũng cần nói cho thật rõ: khi một biến cố đau đớn xảy ra, chúng ta không được vội bảo rằng Chúa cố ý gây đau khổ để sửa dạy người ấy. Có những đau khổ đến từ sự ác, từ bất công, từ trách nhiệm bị bỏ quên, từ những giới hạn của đời sống con người. Điều chúng ta có thể tin là Chúa không bỏ người đang đau khổ, và Người có thể giúp họ tìm được một lối sống mới ngay giữa điều đã xảy ra. Một người sau thời gian bệnh tật có thể biết quý sự hiện diện của gia đình hơn. Một người sau một thất bại có thể học sống khiêm tốn và thành thật hơn. Một người sau khi nhận ra mình đã làm người thân tổn thương có thể bắt đầu học cách yêu khác đi. Ân sủng có thể làm việc trong những nơi rất đau, nhưng chúng ta luôn phải đứng bên người đau khổ bằng lòng thương, không dùng lời đạo đức để làm nhẹ đi trách nhiệm giúp đỡ của mình.
Điều khiến chúng ta mất nhiều mùa hoa trái nhất có lẽ là sự trì hoãn. Ta không nói rằng mình sẽ không bao giờ trở về; ta chỉ nói chưa phải hôm nay. Chưa xin lỗi hôm nay vì người kia cũng có lỗi. Chưa xưng tội hôm nay vì mình chưa sẵn sàng. Chưa thay đổi hôm nay vì công việc đang nhiều. Chưa quan tâm cha mẹ hôm nay vì cuối tuần sẽ có thời gian. Chưa bỏ một thói quen đang phá hại đời mình vì muốn đợi đến một dịp có ý nghĩa hơn. Cứ như thế, cái ngày thích hợp luôn nằm ở phía trước. Nhưng trong lúc ta chờ ngày thích hợp, thói quen vẫn tiếp tục lớn lên, người thân vẫn tiếp tục bị tổn thương, và trái tim vẫn tiếp tục cứng lại. Một cuộc trở về chân thật thường bắt đầu khi ta nhận ra rằng hôm nay không hoàn hảo, mình chưa mạnh mẽ, hoàn cảnh chưa thuận lợi, nhưng mình vẫn cần bước một bước. Chúa không đòi ta tự chữa lành hoàn toàn rồi mới đến với Người. Người mời ta đến để được Người chữa lành.
Bí tích Hòa giải là một nơi cụ thể để bước chân ấy được thực hiện. Nhiều người đã mang trong lòng một điều sai rất lâu. Họ vẫn sống bình thường, vẫn làm việc, vẫn gặp gỡ, nhưng trong những giờ yên tĩnh, điều ấy trở lại và làm lòng họ nặng nề. Có người sợ bị đánh giá. Có người xấu hổ vì đã phạm lại cùng một tội. Có người nghĩ rằng đã xa Chúa lâu quá nên khó trở về. Nhưng lòng thương xót của Chúa đang đợi một lời thú nhận chân thành. Khi đến xưng tội, chúng ta đem vào đó sự thật của mình, không cần làm đẹp nó, không cần kể sao cho lỗi mình nhẹ đi. Và khi lãnh nhận ơn tha thứ, chúng ta được mời cộng tác với ơn ấy bằng một đời sống cụ thể: tránh dịp tội, sửa chữa điều đã gây ra khi có thể, tìm sự giúp đỡ cần thiết và kiên trì tập những lựa chọn tốt. Có thể ta vẫn phải chiến đấu lâu dài, nhưng ta chiến đấu trong ân sủng, với một trái tim biết rằng mình được Chúa đón nhận và kêu gọi tiến lên.
Lời Chúa cũng mời chúng ta trở thành người biết chăm sóc những cây chưa sinh trái trong đời sống của người khác. Trong gia đình có thể có một người con đang khiến cha mẹ lo lắng. Trong cộng đoàn có thể có một người từng nhiệt tình nay xa cách. Trong giáo xứ có thể có một gia đình đang rạn nứt. Chúng ta rất dễ kết luận: nói mãi cũng vậy; người ấy không thay đổi được đâu; tốt nhất mặc kệ. Nhưng trước khi đóng cửa, hãy tự hỏi mình đã thật sự lắng nghe câu chuyện của họ chưa. Đã có lần nào ta gặp họ mà không bắt đầu bằng trách móc chưa? Đã có ai giúp họ tìm một bước đi cụ thể chưa? Đã có một chỗ nào trong cộng đoàn để họ cảm thấy mình còn được đón nhận chưa? Kiên nhẫn không có nghĩa là để mặc điều sai tiếp tục gây hại. Khi cần, vẫn phải nói rõ sự thật, đặt giới hạn và bảo vệ người bị tổn thương. Nhưng trong tất cả những việc ấy, chúng ta có thể giữ một lòng mong muốn người lầm lỗi được cứu và được đổi mới.
Có những người chỉ bắt đầu thay đổi khi gặp được một người vừa thật lòng với họ, vừa không khinh họ. Một người biết nói: việc này anh làm là sai, nhưng tôi vẫn sẵn sàng giúp anh sửa. Một người biết nói: con phải chịu trách nhiệm, nhưng cha mẹ không bỏ con. Một người biết nói: điều đã xảy ra rất nghiêm trọng, và chúng ta cần tìm cách ngăn nó tái diễn, nhưng đời anh chưa hết đường về. Đó là một cách rất khó để yêu, vì vừa cần lòng thương, vừa cần sự vững vàng. Chúng ta dễ chọn một trong hai phía: hoặc chỉ trách móc, hoặc vì sợ mất lòng mà không nói điều cần nói. Người môn đệ được mời tập một tình yêu có thể nâng đỡ sự thay đổi. Có khi sự vun xới ấy đòi rất nhiều thời gian, những cuộc gặp gỡ kiên trì, những lời cầu nguyện âm thầm và sự giúp đỡ chuyên môn phù hợp. Nhưng một con người được cứu khỏi tuyệt vọng là điều đáng để cộng đoàn bỏ công sức.
Câu chuyện cây vả còn nhắc chúng ta rằng đời sống của mình luôn liên hệ đến đời sống của người khác. Một người nóng giận làm cả nhà phải căng thẳng. Một người gian dối làm những người khác mất niềm tin. Một người có trách nhiệm nhưng bỏ bê công việc khiến nhiều người phải gánh thay. Một người dùng lời nói gây chia rẽ có thể làm một cộng đoàn mất nhiều năm để hàn gắn. Vì vậy, khi ta quyết định thay đổi, hoa trái ấy không chỉ dành cho riêng ta. Khi một người cha học được cách lắng nghe, con cái được bớt sợ. Khi một người mẹ được giúp đỡ để không phải mang tất cả gánh nặng một mình, cả gia đình có thể có lại sự ấm áp. Khi một người lãnh đạo biết nhận lỗi, những người dưới quyền có thể sống thật hơn. Khi một người trong giáo xứ thôi nuôi chuyện hơn thua, nhiều người khác được nhẹ lòng. Sám hối có sức mở ra một bầu khí mới quanh chúng ta. Một trái tim được đổi mới có thể làm nhiều người được nghỉ ngơi.
Có lẽ chúng ta nên đem vào Thánh lễ hôm nay cả những người đã phải chờ mình thay đổi. Người vợ đã chờ một lời dịu dàng. Người chồng đã chờ được lắng nghe. Người con đã chờ cha mẹ tin mình đủ để nói thật. Cha mẹ già đã chờ một lần về thăm. Một người bị mình làm tổn thương đã chờ ta nhận trách nhiệm. Và Chúa đã kiên nhẫn gọi chúng ta qua biết bao lần nghe Lời Người, biết bao biến cố, biết bao lời nhắc nhở. Ta đã nhận nhiều cơ hội đến mức có thể coi chúng là điều đương nhiên. Nhưng hôm nay, hãy nhìn một ngày còn sống như một món quà. Ta còn có thể sửa một việc. Còn có thể làm một điều tốt. Còn có thể nói một lời cần nói. Còn có thể quỳ xuống. Còn có thể mở lòng. Chính những khả năng ấy làm cho ngày hôm nay trở nên quý giá.
Đừng đợi đến khi trái tim có đầy đủ cảm xúc mới bắt đầu sống tốt. Có ngày cầu nguyện khô khan, nhưng ta vẫn có thể trung thành dành thời gian cho Chúa. Có ngày rất mệt, nhưng ta vẫn có thể tránh một lời xúc phạm. Có ngày không cảm thấy muốn tha thứ, nhưng ta có thể xin Chúa giúp mình ngừng nuôi ý muốn trả đũa và tìm một cách hành xử đúng đắn. Có ngày chưa thấy kết quả, nhưng ta vẫn có thể tiếp tục một việc tốt đã quyết định. Hoa trái cần thời gian. Người đang tập thay đổi có thể vấp ngã. Điều cần là sau mỗi lần ngã, ta thành thật nhận lỗi, đứng dậy và điều chỉnh cách sống. Đừng lấy việc mình chưa hoàn thiện để thôi cố gắng. Cũng đừng lấy một bước tiến nhỏ để tự cho rằng đã đủ. Chúa đang làm việc, và chúng ta được mời cộng tác từng ngày.
Bởi vậy, khi rời nhà thờ hôm nay, mỗi người có thể mang theo một việc cụ thể. Hãy chọn một việc đủ thật để chạm đến chỗ mình đang cần sám hối. Một cuộc gọi cho người thân. Một lời xin lỗi không kèm lời biện hộ. Một quyết định chấm dứt việc truyền chuyện xấu. Một lần tìm đến bí tích Hòa giải. Một khoảng thời gian lắng nghe con. Một khoản tiền được hoàn trả. Một lời đề nghị giúp đỡ người đang kiệt sức. Một buổi tối tắt màn hình để những người trong nhà nhìn thấy nhau. Đừng chọn quá nhiều rồi bỏ hết. Hãy bắt đầu bằng một việc, làm với lòng thành và để việc ấy mở đường cho việc tiếp theo. Một mùa hoa trái có thể khởi đầu rất lặng lẽ, ngay tại nơi người khác vẫn nghĩ rằng ta sẽ không bao giờ thay đổi.
Anh chị em thân mến, sẽ có ngày chúng ta không còn thời gian để thực hiện những điều hôm nay vẫn có thể làm. Nhớ đến điều ấy giúp chúng ta sống tỉnh thức và biết quý những người đang ở bên cạnh. Chúng ta không biết còn bao nhiêu mùa, nhưng đang có mùa này. Không biết còn bao nhiêu lần gặp, nhưng đang có lần gặp này. Không biết còn bao nhiêu cơ hội, nhưng đang có cơ hội này. Ước gì lòng thương xót Chúa hôm nay gặp được nơi chúng ta một lời đáp thật lòng. Ước gì người thân không phải chờ mãi mới thấy đức tin của ta trở thành sự dịu dàng. Ước gì cộng đoàn không phải chờ mãi mới thấy những kinh nguyện của ta trở thành lòng phục vụ. Và ước gì chính ta cũng thôi sống với nỗi buồn của những lời hứa không được thực hiện, để bắt đầu nếm niềm vui của một cuộc đời đang trở về.
Lạy Chúa Giêsu, con cảm tạ Chúa vì hôm nay con vẫn còn được nghe tiếng Chúa gọi. Chúa biết những điều con đã trì hoãn, những lỗi lầm con đã che giấu, những người con đã làm tổn thương và những cơ hội con đã bỏ qua. Xin giúp con đủ khiêm tốn để nhìn nhận sự thật, đủ can đảm để sửa chữa và đủ kiên trì để tiếp tục khi việc thay đổi trở nên khó khăn. Xin chăm sóc những nơi khô cằn trong tâm hồn con. Xin làm mềm lại trái tim đã quen chống đỡ và tự biện hộ. Xin dẫn con đến bí tích Hòa giải với lòng tin tưởng, để con đón nhận ơn tha thứ và bước vào một đời sống mới. Xin cho đức tin của con sinh hoa trái trong gia đình, trong công việc, trong cộng đoàn và trong cách con gặp gỡ người đau khổ. Xin giúp con biết kiên nhẫn với người đang tập đứng lên, biết nói sự thật bằng lòng thương và biết trao cho người khác sự nâng đỡ mà chính con cũng đang cần. Chúa đã cho con ngày hôm nay, xin cho con biết sống ngày ấy với Chúa. Chúa đã đặt những người này vào đời con, xin cho con biết yêu họ khi họ còn ở bên con. Và khi Chúa tìm hoa trái nơi cuộc đời con, xin cho con có thể dâng lên Chúa những việc yêu thương chân thành, được lớn lên nhờ ân sủng của Người. Amen.

Lm. Anmai, CSsR

ĐỪNG ĐỂ ĐỜI MÌNH CHỈ XANH LÁ MÀ KHÔNG CÓ TRÁI
Bài giảng Thứ Bảy tuần XXIX Thường Niên — Tin Mừng Lc 13,1–9
Anh chị em thân mến,
Có một điều chúng ta thường làm rất nhanh: nhìn thấy chuyện xảy ra cho người khác rồi tìm lời giải thích. Một người gặp tai nạn, chúng ta bàn xem họ đã sống thế nào. Một gia đình đổ vỡ, chúng ta đoán xem ai có lỗi. Một người mắc bệnh hiểm nghèo, chúng ta nhắc lại những thói quen của họ. Đôi khi, ngay cả khi chưa biết rõ câu chuyện, chúng ta đã có một kết luận. Và đáng buồn hơn, có lúc chúng ta còn đưa Thiên Chúa vào kết luận ấy: chắc người đó đã làm điều gì nên mới bị như vậy.
Nhưng điều một người đang đau khổ cần trước tiên đâu phải là lời kết án. Một người mẹ vừa mất con không cần ai đứng bên cạnh giải thích rằng đó là hậu quả của một lỗi lầm nào. Một bệnh nhân đang run sợ trước kết quả xét nghiệm không cần nghe người khác suy đoán về những tội lỗi trong đời mình. Một gia đình vừa gặp tai họa cần một bàn tay nâng đỡ, một người chịu ngồi lại, một sự hiện diện đủ dịu dàng để họ không phải chịu đựng tất cả trong cô độc.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta đến trước những cái chết bất ngờ. Có những người Galilê bị Philatô giết. Có mười tám người thiệt mạng khi tháp Silôác đổ xuống. Những biến cố ấy khiến người ta đặt câu hỏi về tội lỗi của những người đã chết. Đức Giêsu không chấp nhận cách nhìn cho rằng người gặp tai họa hẳn phải tội lỗi hơn những người còn sống.
Lời của Chúa cần được giữ thật sâu trong lòng chúng ta, bởi nó giúp chúng ta thôi nhìn người đau khổ bằng đôi mắt nghi ngờ. Bệnh tật không phải là thước đo mức độ tội lỗi của một con người. Một cái chết thảm thương không cho phép chúng ta kết luận về tương quan của người ấy với Thiên Chúa. Người còn khỏe mạnh không vì thế mà có quyền tự nhận mình công chính hơn người đang nằm trên giường bệnh. Người có một cuộc đời thuận lợi cũng không thể lấy sự thuận lợi ấy làm bằng chứng rằng Thiên Chúa yêu mình hơn những người đang gặp gian truân.
Chính Đức Giêsu, Đấng vô tội, đã chịu đau khổ và chết trên thập giá. Nhìn lên Người, chúng ta phải học lại cách nhìn những người đang mang thập giá trong cuộc đời.
Vì vậy, khi đứng trước nỗi đau của một người, xin đừng vội hỏi họ đã phạm tội gì. Hãy hỏi mình có thể làm gì để họ bớt đau. Khi nghe một gia đình gặp chuyện chẳng lành, xin đừng biến câu chuyện của họ thành đề tài bàn tán sau Thánh lễ. Hãy nghĩ xem một lời cầu nguyện, một cuộc thăm hỏi, một phần trợ giúp kín đáo có thể đến với họ bằng cách nào. Có những người đã đau vì biến cố xảy ra, rồi lại đau thêm vì cách những người có đạo nói về biến cố ấy. Chúng ta đừng để lời nói của mình trở thành một gánh nặng đặt lên người đã quá mệt.
Tuy nhiên, Đức Giêsu không chỉ sửa lại cái nhìn của chúng ta về người khác. Người còn đưa chúng ta trở về với chính mình. Người nói đến sám hối.
Đó là một chuyển động rất quan trọng của Tin Mừng: từ việc xét người sang việc xét mình, từ thắc mắc về số phận người đã chết sang trách nhiệm của người đang sống.
Chúng ta có thể dành hàng giờ để phân tích lỗi của người khác, nhưng không dành nổi vài phút để nhìn vào sự cứng cỏi của lòng mình. Chúng ta biết ai trong xóm lâu rồi không đi lễ, nhưng không biết đã bao lâu mình chưa thực lòng xin lỗi người thân. Chúng ta nhớ rất rõ câu nói làm mình tổn thương, nhưng lại quên những câu nói của mình khiến người khác phải im lặng mà khóc. Chúng ta quan tâm xem ai sống chưa đúng đạo, nhưng có khi chưa nhận ra rằng chính cách mình cư xử đang khiến con cái sợ hãi thay vì yêu mến đời sống đức tin.
Lời mời sám hối của Chúa chạm đến nơi ấy.
Sám hối không chỉ là buồn vì mình có lỗi. Cũng không chỉ là cảm động trong một giờ cầu nguyện, rồi bước ra và tiếp tục sống như trước. Sám hối là để cho sự thật đi vào lòng mình, đủ sâu để mình chịu đổi hướng.
Một người cha sám hối khi nhận ra rằng những lời quát tháo của mình đang làm con cái thu mình lại, và bắt đầu tập nói chuyện với con bằng sự tôn trọng. Một người mẹ sám hối khi nhận ra mình đã dùng việc so sánh để thúc đẩy con, nhưng thực ra lại khiến con cảm thấy không bao giờ xứng đáng được yêu. Một người chồng sám hối khi thôi lấy sự mệt mỏi làm lý do cho những lời xúc phạm vợ. Một người vợ sám hối khi chịu nói thật điều mình đau thay vì giữ nó lại rồi biến mỗi cuộc trò chuyện thành một cuộc trả đũa. Một người làm ăn sám hối khi chấp nhận mất một khoản lợi để không tiếp tục kiếm tiền bằng sự gian dối.
Những việc ấy không dễ. Có khi đọc một kinh dài còn dễ hơn nói một lời xin lỗi ngắn. Có khi đi hành hương thật xa còn dễ hơn bước qua căn phòng bên cạnh để làm hòa. Có khi chúng ta sẵn lòng đóng góp cho một công trình lớn, nhưng lại thấy khó chịu khi phải dành nửa giờ lắng nghe một người thân đang buồn.
Chúa không khinh thường việc đọc kinh, hành hương hay đóng góp. Nhưng Người muốn những việc đạo đức ấy chạm được đến cách chúng ta sống. Nếu cầu nguyện mà lòng vẫn không chịu mềm lại, chúng ta cần hỏi mình đã thật sự để Chúa nói với mình chưa. Nếu tham dự Thánh lễ mà trở về nhà vẫn cố ý làm tổn thương người khác, chúng ta cần xin Chúa giúp mình nối điều đã cử hành với điều đang sống.
Và rồi Đức Giêsu kể dụ ngôn cây vả.
Một cây vả được trồng trong vườn nho. Người chủ đến tìm trái, nhưng không thấy. Ông đã đến tìm nhiều lần. Cây vẫn đứng đó, vẫn chiếm một chỗ trong khu vườn, nhưng điều người chủ mong đợi thì chưa có.
Hình ảnh ấy âm thầm mà mạnh mẽ. Bởi cây vả không bị hỏi xem có còn tồn tại hay không. Nó bị hỏi về hoa trái.
Chúng ta cũng có thể tồn tại rất lâu trong đời sống đức tin mà chưa thực sự để đức tin sinh hoa trái. Có tên trong sổ giáo xứ. Có một vị trí trong hội đoàn. Có những năm tháng phục vụ. Có nhiều kiến thức về đạo. Có khả năng nói những điều rất đúng. Nhưng khi Chúa bước đến gần đời mình, Người còn tìm một điều khác: lòng yêu thương đã lớn lên đến đâu, sự thật đã được tôn trọng thế nào, lòng thương xót đã đi vào những mối quan hệ nào.
Một người có thể biết nhiều kinh, nhưng người sống cùng lại không dám mở lòng với họ. Một người có thể bảo vệ giáo lý rất nhiệt thành, nhưng lại dễ dàng làm nhục một người đang sai lầm. Một người có thể xuất hiện trong nhiều sinh hoạt của giáo xứ, nhưng cha mẹ già ở nhà vẫn chờ một cuộc điện thoại. Một người có thể nói rất hay về bác ái, nhưng khi người nghèo đến gần thì chỉ mong họ đi nhanh để khỏi phiền.
Đó là lúc chúng ta cần dừng lại trước hình ảnh cây vả.
Đời mình có nhiều lá không? Có thể có. Lá của danh tiếng, lá của hoạt động, lá của lời nói, lá của những điều người khác nhìn thấy và khen ngợi. Nhưng trái ở đâu?
Câu hỏi ấy không nhằm khiến chúng ta phủ nhận mọi điều tốt đã làm. Nó giúp chúng ta đi sâu hơn, để đừng bằng lòng với vẻ bề ngoài của một đời sống đạo đức. Chúa tìm trái vì Người biết đời chúng ta có thể trở nên phong phú hơn những gì chúng ta đang sống. Người đã đặt trong chúng ta khả năng yêu thương, khả năng tha thứ, khả năng nâng đỡ người khác. Thật đáng tiếc nếu những khả năng ấy cứ nằm yên dưới lớp đất của tự ái, sợ hãi và ích kỷ.
Hoa trái Chúa mong đợi không nhất thiết phải là những việc làm khiến nhiều người biết đến.
Có khi đó là sự bình an một người cha đem về nhà sau một ngày làm việc, vì ông đã học không trút hết bực dọc lên vợ con. Có khi đó là sự trung thực của một người bán hàng, dù khách không có cách nào kiểm tra. Có khi đó là một người biết giữ kín câu chuyện người khác đã tin tưởng kể cho mình. Có khi đó là một người con kiên nhẫn nghe cha mẹ nói lại điều đã nói nhiều lần. Có khi đó là một người đang rất đau nhưng vẫn cố không để nỗi đau biến mình thành người tàn nhẫn.
Hoa trái có thể rất nhỏ, nhưng nó nuôi được một cuộc đời khác.
Một lời nói tử tế có thể giúp người đang thất vọng chịu đứng dậy thêm một lần. Một sự đón nhận có thể giúp một người lâu rồi xa nhà thờ tìm được can đảm trở về. Một lời xin lỗi chân thành có thể làm tan điều đã đóng băng trong gia đình suốt nhiều năm. Một hành vi công bằng có thể trả lại niềm tin cho người đã quen bị đối xử bất công.
Anh chị em thân mến, có những người không được nhiều người biết tên, nhưng nơi nào có họ, nơi ấy bớt lạnh. Có những người không nói những điều lớn lao, nhưng nhờ họ mà một người già được chăm sóc, một đứa trẻ được lắng nghe, một người yếu đuối không bị bỏ lại. Đời sống như thế đang có trái.
Đến đây, chúng ta nghe người chủ nói hãy chặt cây đi. Lời ấy làm chúng ta giật mình. Nó cho thấy cuộc đời có một trách nhiệm thật. Thời gian đã nhận không phải là điều vô nghĩa. Những cơ hội đã có không thể cứ bị xem nhẹ mãi.
Nhưng ngay trong khoảnh khắc ấy, người làm vườn lên tiếng xin để cây lại thêm một thời gian. Anh sẽ vun xới chung quanh và bón phân cho nó.
Đó là một hình ảnh rất đẹp về lòng thương xót: lòng thương xót chịu làm việc.
Người làm vườn không chỉ nói một câu dịu dàng rồi bỏ mặc cây trong tình trạng cũ. Anh muốn bước đến gần, chạm vào đất, chăm sóc bộ rễ, tạo điều kiện để cây có thể sinh trái. Niềm hy vọng của anh được diễn tả bằng sự nhọc nhằn cụ thể.
Khi suy niệm hình ảnh này, chúng ta có thể nhận ra sự chăm sóc kiên nhẫn của Chúa đối với mình. Người không nhìn chúng ta như một thất bại phải bỏ đi. Người biết những gì đã làm tâm hồn chúng ta khô cứng. Người biết có những thương tích chưa được chữa lành, có những nỗi sợ chưa được gọi tên, có những thói quen đã bén rễ rất sâu. Và Người tiếp tục mời gọi, nâng đỡ, ban ơn để chúng ta có thể đổi mới.
Có người đã trở về với Chúa nhờ một bài Tin Mừng nghe đúng lúc lòng mình đang rối. Có người bắt đầu thay đổi nhờ một linh mục chịu lắng nghe mà không làm họ xấu hổ. Có người nhận ra mình cần hoán cải sau khi nhìn thấy những giọt nước mắt của người bạn đời. Có người được đánh thức bởi một cuộc gặp gỡ với người nghèo. Có người trải qua một biến cố đau đớn, rồi giữa biến cố ấy mới khám phá ra sự nâng đỡ của Chúa và của cộng đoàn.
Chúng ta không nên vội cho rằng Chúa gây ra đau khổ để sửa dạy một người. Nhưng ngay trong điều đau khổ đã xảy đến, Chúa vẫn có thể mở một con đường giúp con người sống sâu hơn, biết yêu thương hơn, biết tìm về điều thật sự quan trọng.
Đất chung quanh gốc cây cần được xới lên. Tâm hồn chúng ta cũng có những chỗ cần được mở ra.
Có một vùng đất mang tên tự ái: ai góp ý cũng thấy họ xúc phạm mình. Có một vùng đất mang tên oán giận: nhắc đến người ấy là lòng lập tức nóng lên. Có một vùng đất mang tên gian dối: lúc đầu chỉ một lần, rồi dần trở thành cách sống. Có một vùng đất mang tên thờ ơ: thấy ai khổ cũng nghĩ đó là việc của người khác.
Nếu cứ giữ nguyên những vùng đất ấy, rễ của tình yêu khó có thể vươn sâu.
Bởi vậy, khi Chúa mời chúng ta xét mình, xưng tội, làm hòa, sống thật, Người đang chăm sóc sự sống trong chúng ta. Có những điều phải được thú nhận thì lòng mới nhẹ. Có những món nợ phải được trả thì lương tâm mới bình an. Có những mối quan hệ phải được đặt lại giới hạn thì gia đình mới được bảo vệ. Có những thói quen phải được từ bỏ thì con người mới lấy lại tự do.
Ân sủng Chúa không làm cho sự hoán cải trở nên thừa thãi. Ân sủng giúp chúng ta thực hiện điều mình đã nhiều lần muốn làm mà chưa đủ sức làm.
Trong dụ ngôn, cây vả được để lại thêm một thời gian. Đối với chúng ta, thời gian ấy có một tên rất gần: hôm nay.
Hôm nay tôi còn có thể nói lời xin lỗi. Hôm nay tôi còn có thể tìm đến Bí tích Hòa Giải. Hôm nay tôi còn có thể dừng một việc làm sai. Hôm nay tôi còn có thể gọi cho người đang chờ mình. Hôm nay tôi còn có thể dành sự hiện diện cho một người thân, thay vì chỉ gửi cho họ tiền bạc và cho rằng như thế đã đủ.
Chúng ta thường trì hoãn điều tốt bằng những lý do nghe rất hợp lý. Khi nào bớt bận sẽ cầu nguyện. Khi nào có dư sẽ giúp người. Khi nào người kia thay đổi sẽ làm hòa. Khi nào về hưu sẽ dành thời gian cho gia đình. Khi nào lòng bình an hơn sẽ trở lại với Chúa.
Nhưng lòng bình an có thể bắt đầu từ chính bước trở lại ấy. Gia đình có thể được chữa lành từ chính nửa giờ mình dành ra hôm nay. Việc bác ái có thể bắt đầu với điều mình đang có, dù rất ít. Sự hòa giải có thể bắt đầu khi một người chịu hạ giọng, dù chưa giải quyết được tất cả.
Chúng ta không cần đợi đến khi mình có đủ mọi điều kiện mới bắt đầu sống tốt. Nếu cứ đợi một ngày hoàn hảo, chúng ta sẽ bỏ qua rất nhiều ngày thật mà Chúa đã trao.
Dẫu vậy, lời mời sinh hoa trái cũng cần được hiểu bằng một trái tim nhân hậu. Một người bệnh nằm bất động không phải là một cây vô ích. Một người già không còn khả năng làm việc không vì thế mà mất giá trị. Một người đang trầm cảm, đang kiệt sức, đang phải cố gắng rất nhiều chỉ để đi qua một ngày, không thể bị đánh giá bằng số công việc họ hoàn thành.
Giá trị của con người không tùy thuộc vào năng suất.
Hoa trái của một người bệnh có thể là sự phó thác âm thầm. Hoa trái của một người già có thể là lời cầu nguyện cho con cháu. Hoa trái của một người đang chật vật có thể là can đảm tìm sự trợ giúp, chịu để người khác đồng hành, không khép kín mình trong tuyệt vọng. Có những hoa trái không ai nhìn thấy, nhưng Chúa biết rõ chúng đã lớn lên trong bao nhiêu nước mắt.
Và với những người như thế, cộng đoàn phải học cách trở thành người làm vườn: kiên nhẫn chăm sóc, giúp đỡ bằng những việc cụ thể, tôn trọng giới hạn và nhịp bước của họ. Chúng ta không thể chỉ thúc giục người khác mạnh mẽ hơn mà không chịu mang một phần gánh nặng với họ.
Trong gia đình cũng vậy. Muốn con cái thay đổi, cha mẹ cần tạo một môi trường để con dám nói thật. Muốn vợ chồng gần nhau hơn, mỗi người cần dành thời gian cho nhau. Muốn một người trở lại với đời sống đức tin, chúng ta cần giúp họ cảm nhận rằng có một chỗ dành cho họ trong cộng đoàn, nơi họ được đón nhận và được hướng dẫn để lớn lên.
Sự kiên nhẫn không có nghĩa là dung túng cho điều sai. Yêu thương một người cũng bao gồm việc nói thật, đặt giới hạn cần thiết và bảo vệ những người đang bị tổn thương. Nhưng ngay cả khi phải sửa sai, chúng ta vẫn có thể giữ lòng tôn trọng. Chúng ta có thể phản đối một hành vi mà không hủy hoại phẩm giá của người đã thực hiện hành vi ấy.
Tin Mừng không kể tiếp cây vả sau đó đã ra trái thế nào. Câu chuyện dừng lại ở một cơ hội được mở ra.
Và dường như từ chỗ ấy, câu chuyện đi vào cuộc đời mỗi người chúng ta.
Chúa đã kiên nhẫn với tôi. Tôi sẽ làm gì với sự kiên nhẫn ấy? Chúa đã nhiều lần nâng tôi dậy. Tôi có chịu bước đi không? Chúa đã trao cho tôi những người để yêu thương. Tôi có đang làm họ được sống bình an hơn không?
Xin đừng chỉ nghĩ đến một sự thay đổi thật lớn rồi thấy mình không đủ sức. Hãy bắt đầu với một việc thật.
Nếu đang giữ một lời xin lỗi, hãy nói ra. Nếu đã xa Bí tích Hòa Giải, hãy trở về. Nếu đang làm điều gian dối, hãy tìm cách dừng lại và sửa chữa hậu quả. Nếu đã lâu không hỏi thăm cha mẹ, hãy dành thời gian cho các ngài. Nếu trong nhà có một người đang đau khổ mà mình cứ nghĩ họ phiền phức, hãy ngồi xuống và nghe họ. Nếu lòng đang đầy cay đắng, hãy đem sự cay đắng ấy đến trước Chúa, xin Người giúp mình từng bước được tự do.
Một trái nhỏ cũng có thể là dấu hiệu của một mùa mới.
Anh chị em thân mến, khi đến bàn tiệc Thánh Thể, chúng ta mang theo cả những điều tốt đã làm và những vùng đất còn khô cứng trong lòng. Chúa đón chúng ta với sự thật về cuộc đời mình. Người nuôi dưỡng chúng ta để tình yêu có thể bén rễ sâu hơn, để điều đã nghe trở thành điều đã sống.
Xin cho Thánh lễ hôm nay không kết thúc ở cửa nhà thờ. Xin cho nó tiếp tục trong giọng nói của chúng ta ở nhà, trong sự trung thực ở nơi làm việc, trong cách chúng ta đối xử với người yếu đuối, trong một quyết định từ bỏ điều đang làm hại mình và làm đau người khác.
Rồi một ngày, khi nhìn lại, chúng ta có thể nhận ra rằng nhờ ơn Chúa, đời mình đã thay đổi. Vẫn còn những giới hạn, vẫn có lúc vấp ngã, nhưng đã biết xin lỗi hơn, biết lắng nghe hơn, biết thương người hơn. Những người sống cạnh mình đã bớt sợ, bớt cô đơn, bớt phải chịu đựng.
Đó là những hoa trái đẹp biết bao.
Lạy Chúa Giêsu, nhiều lần chúng con đã dùng thời gian để xét đoán người khác, nhưng lại tránh nhìn vào những điều cần sửa đổi trong chính mình. Xin cho chúng con biết cúi đầu trước sự thật, biết đau vì đã làm người khác đau, và biết tin rằng nhờ ơn Chúa, chúng con còn có thể bắt đầu lại.
Xin chăm sóc những nơi khô cứng trong tâm hồn chúng con. Xin giúp chúng con bước ra khỏi sự trì hoãn, thôi giữ lại những lời xin lỗi, thôi để người thân phải chờ đợi tình yêu mà chúng con vẫn nghĩ rằng rồi mình sẽ trao.
Xin nâng đỡ những người đang bệnh tật, kiệt sức và thất vọng. Xin cho họ gặp được những người biết ở lại, biết lắng nghe, biết chăm sóc bằng một tình thương cụ thể. Xin cho cộng đoàn chúng con có đủ sự kiên nhẫn để đồng hành và đủ lòng can đảm để cùng nhau sửa đổi.
Và xin cho ngày hôm nay, ngày Chúa còn trao cho chúng con, được sinh một hoa trái nhỏ: một lời nói dịu dàng hơn, một việc làm trung thực hơn, một bước trở về chân thành hơn, một bàn tay biết nâng đỡ hơn.
Để qua cuộc đời chúng con, có người được nếm thấy sự tốt lành của Chúa. Amen.

Lm. Anmai, CSsR

ĐỪNG ĐỂ LÒNG THƯƠNG XÓT PHẢI CHỜ MÃI TRƯỚC MỘT TRÁI TIM KHÔNG CHỊU ĐỔI THAY
Anh chị em thân mến, có những lời chúng ta vẫn thường nói với nhau mà không biết rằng mình đang đặt cả cuộc đời vào một điều chưa chắc sẽ có: “Để mai rồi tính.” Để mai rồi xin lỗi. Để mai rồi đi xưng tội. Để mai rồi về thăm cha mẹ. Để mai rồi dành thời gian cho con. Để mai rồi bỏ một thói quen xấu. Để mai rồi sống tử tế hơn. Chúng ta nói như thể ngày mai đã nằm sẵn trong túi mình, như thể thời gian là một khoản tiền có thể rút ra bất cứ lúc nào, như thể người đang đợi mình sẽ luôn còn đó, như thể trái tim mình sau bao nhiêu lần trì hoãn vẫn còn đủ mềm để biết xúc động trước lời mời gọi của Chúa. Nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng cho chúng ta một ngày mai để sửa lại ngày hôm nay. Có những cuộc điện thoại khi ta muốn gọi thì người bên kia đã không còn nghe được nữa. Có những lời xin lỗi khi ta đủ can đảm nói ra thì chỉ còn nói trước một di ảnh. Có những bàn tay khi ta muốn nắm lấy thì đã lạnh. Và có những cơ hội trở về, nếu cứ khất lần, chính chúng ta sẽ dần đánh mất khả năng nhận ra rằng mình cần trở về.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta đứng trước hai thực tại rất gần với đời sống: sự mong manh của con người và sự kiên nhẫn của Thiên Chúa. Một bên là những người chết bất ngờ, những cuộc đời bị cắt ngang khi chưa kịp chuẩn bị. Một bên là cây vả chưa sinh trái nhưng vẫn được người làm vườn xin giữ lại, chăm sóc thêm. Hai hình ảnh ấy đặt cạnh nhau khiến chúng ta không thể sống hời hợt. Đời sống có thể chấm dứt bất ngờ, nhưng hôm nay chúng ta vẫn còn được ở đây. Chúng ta có thể đã nhiều lần làm Chúa thất vọng, nhưng hôm nay Người vẫn đang gọi. Chúng ta có thể chưa sinh được những hoa trái xứng với ân huệ đã lãnh nhận, nhưng hôm nay bàn tay Chúa vẫn đang chăm sóc mảnh đất tâm hồn. Vì thế, điều đáng suy nghĩ không chỉ là mình sẽ chết lúc nào, mà là mình đang sống thế nào trong thời gian còn được trao. Điều đáng lo không chỉ là ngày cuối cùng có đến bất ngờ hay không, mà là những ngày đang có trôi qua trong yêu thương hay trong sự trì hoãn.
Khi nghe nói về những người gặp tai họa, con người thường muốn tìm một lời giải thích thật nhanh. Người ta dễ hỏi: họ đã làm gì để phải chịu như vậy? Gia đình ấy có điều gì không tốt? Người ấy có sống sai trái không? Đằng sau những câu hỏi đó đôi khi có một nhu cầu tự trấn an: nếu người gặp nạn là người xấu, thì người đang sống bình an như mình hẳn là người tốt; nếu đau khổ chỉ đến với những người có lỗi, thì chỉ cần giữ mình tương đối ngay lành, ta có thể yên tâm rằng tai họa sẽ không đụng tới. Nhưng Đức Giêsu không để chúng ta xây sự bình an trên việc kết án người bất hạnh. Người không cho phép chúng ta nhìn nỗi đau của người khác như một bằng chứng để tự tuyên bố mình công chính. Những người chết trong biến cố đau thương không vì thế mà trở thành những người tội lỗi hơn những người đang sống. Người bị bệnh không vì thế mà bị Chúa ghét hơn người khỏe mạnh. Gia đình gặp mất mát không vì thế mà kém đạo đức hơn gia đình đang thuận lợi. Không ai có quyền đứng bên ngoài một nỗi đau rồi nhân danh Thiên Chúa để giải thích rằng người đau khổ đáng phải chịu điều ấy.
Điều này rất cần được nhắc lại trong đời sống đức tin của chúng ta. Có những lời tưởng là lời đạo đức nhưng lại làm người khác đau thêm. Một người mẹ mất con đã quá đau rồi, xin đừng đặt thêm lên vai chị gánh nặng của những suy đoán về hình phạt. Một người đang mang căn bệnh nặng đã quá sợ rồi, xin đừng khiến họ nghĩ rằng Thiên Chúa đang trả thù họ. Một gia đình lâm vào cảnh khốn cùng đã quá chật vật rồi, xin đừng dùng những phán đoán dễ dàng để đẩy họ ra xa cộng đoàn. Khi đứng trước nước mắt của người khác, nhiều khi điều đầu tiên cần làm là ngồi xuống bên cạnh họ. Khi một người đang run rẩy, một bàn tay nâng đỡ có thể nói về tình yêu của Chúa chân thật hơn rất nhiều lời giải thích. Đức tin không làm chúng ta biết hết nguyên nhân của mọi đau khổ. Đức tin giúp chúng ta biết rằng giữa đau khổ, con người vẫn đáng được yêu thương, vẫn cần được bảo vệ, vẫn có quyền được nâng đỡ bằng tất cả sự kính trọng.
Thế nhưng, Đức Giêsu cũng không để những người đang nghe Người chỉ dừng lại ở chuyện của người khác. Người đưa ánh mắt họ trở về chính cuộc đời mình. Đó là điều chúng ta thường ngại nhất. Chúng ta dễ nhận ra những gì sai trong xã hội, trong giáo xứ, trong gia đình người khác. Chúng ta có thể nói rất lâu về sự xuống cấp của đạo đức, sự vô tâm của người trẻ, sự độc đoán của người lớn, sự giả hình của những người có trách nhiệm. Nhưng khi phải ngồi yên để hỏi: “Còn tôi thì sao?”, chúng ta bắt đầu thấy khó chịu. Bởi câu hỏi ấy không cho chúng ta đứng ở vị trí người bình luận nữa. Nó đặt chúng ta trước sự thật. Tôi có đang làm tổn thương ai không? Tôi có một điều gì cần thú nhận không? Tôi có đang dùng những việc đạo đức để che đi một thái độ thiếu bác ái không? Tôi có đang đòi người khác thay đổi trong khi chính mình không chịu nhúc nhích không? Tôi đã nghe rất nhiều lời giảng về lòng thương xót, nhưng người sống bên cạnh tôi có nhận được lòng thương xót ấy từ tôi chưa?
Lời mời gọi hoán cải của Chúa vì thế rất cụ thể. Hoán cải không chỉ là xúc động trong một giờ cầu nguyện. Không chỉ là thấy mình có lỗi rồi buồn một lúc. Không chỉ là nghe một bài giảng hay, gật đầu, rơi nước mắt, rồi trở về với nguyên vẹn cách sống cũ. Hoán cải là để sự thật của Chúa đi vào một nơi trong đời mình và làm nơi ấy thay đổi. Người hay nói lời cay nghiệt bắt đầu học cách dừng lại trước khi buông một câu làm người khác đau. Người đang gian dối bắt đầu trả lại điều không thuộc về mình. Người đã sống lạnh nhạt với gia đình bắt đầu dành một khoảng thời gian thật sự cho người thân. Người đang mang một mối thù bắt đầu cầu nguyện để lòng mình được giải thoát khỏi sự nung nấu trả đũa. Người lâu ngày xa các bí tích can đảm bước vào tòa giải tội. Có khi việc trở về bắt đầu bằng một hành động rất nhỏ, nhưng hành động ấy chạm đúng vào chỗ chúng ta đã trốn tránh lâu nhất.
Có người nói: “Tôi có làm gì nghiêm trọng đâu. Tôi vẫn đi lễ. Tôi vẫn đọc kinh. Tôi không hại ai.” Nhưng Tin Mừng về cây vả đặt trước chúng ta một câu hỏi sâu hơn: đời tôi có sinh trái không? Cây vả ấy không được mô tả là cây có độc, cũng không phải cây làm hại các cây bên cạnh. Vấn đề là nó không có trái. Điều này khiến chúng ta phải xét lại một lối sống chỉ bằng lòng với việc không làm điều xấu. Một người có thể không ăn cắp nhưng cũng không bao giờ chia sẻ. Có thể không chửi mắng nhưng cũng không bao giờ nói một lời nâng đỡ. Có thể không bỏ lễ nhưng cũng không để việc tham dự thánh lễ biến đổi cách mình đối xử với người khác. Có thể không gây ra một cuộc xung đột nhưng lại im lặng trước việc một người yếu thế bị chà đạp. Đời sống Kitô hữu được mời gọi lớn lên trong tình yêu. Chúa đã gieo vào chúng ta quá nhiều ân huệ để cuộc đời chỉ dừng ở mức không gây thêm thiệt hại.
Một mái nhà có thể đầy đủ bàn ghế, đèn sáng, vật dụng tiện nghi mà vẫn thiếu hơi ấm. Một giáo xứ có thể có những sinh hoạt rất đều, những chương trình rất đẹp mà vẫn có người cô đơn không được ai biết đến. Một người có thể thuộc nhiều kinh, biết nhiều giáo lý, tham gia nhiều hội đoàn mà vẫn làm cho những người trong gia đình phải dè chừng mỗi khi mình trở về. Có những đứa con thấy cha mẹ rất nhiệt tình với việc nhà thờ nhưng lại không dám kể một chuyện buồn của mình. Có những người vợ nghe chồng nói rất hay về đức bác ái nhưng đã nhiều năm không nhận được một lời cảm thông. Có những người chồng đứng bên cạnh vợ trong giờ kinh tối mà cảm thấy giữa hai người có một khoảng cách không biết phải bước qua thế nào. Những điều ấy không nhằm phủ nhận giá trị của kinh nguyện hay việc phục vụ. Chúng nhắc chúng ta rằng tất cả những gì lãnh nhận từ Chúa cần đi tới cuộc sống. Hoa trái của một giờ cầu nguyện phải có thể được nhận ra nơi một cách lắng nghe, một lời nói, một quyết định, một sự nhẫn nại.
Tuy nhiên, khi nói đến hoa trái, chúng ta cũng cần tránh một sai lầm khác: chỉ coi những thành quả lớn lao, dễ thấy, dễ được khen là hoa trái. Trước mặt Chúa, một người bệnh nằm nhiều năm trên giường vẫn có thể sinh hoa trái bằng lời cầu nguyện, bằng sự tín thác, bằng một lời cảm ơn dành cho người chăm sóc. Một người già không còn đi lại được vẫn có thể làm cho gia đình bớt căng thẳng bằng sự hiền hòa. Một người mẹ âm thầm chăm sóc đứa con khuyết tật có thể không có một thành tích nào được công bố, nhưng từng đêm thức trắng của chị đang mang một giá trị rất lớn. Một người cha chịu khó làm việc lương thiện giữa bao cám dỗ để nuôi con đang sinh hoa trái. Một người trẻ quyết định không tham gia vào việc chế giễu một bạn yếu thế đang sinh hoa trái. Một người đang chịu tổn thương mà kiên trì tìm sự trợ giúp để chữa lành, không để nỗi đau biến mình thành người gây thêm đau khổ, cũng đang sinh hoa trái. Thiên Chúa nhìn thấy những điều mà người đời rất dễ bỏ qua.
Vì thế, câu hỏi hôm nay không phải là tôi đã nổi bật tới đâu, nhưng là tình yêu đã lớn lên trong tôi thế nào. Người ở gần tôi có bớt sợ hãi hơn không? Người làm việc với tôi có được đối xử công bằng hơn không? Người yếu thế có được tôi kính trọng không? Khi tôi có quyền quyết định, người khác có được bảo vệ hay chỉ bị buộc phải phục vụ ý muốn của tôi? Sau nhiều năm theo Chúa, tôi có biết nhận lỗi nhanh hơn không? Có bớt thích kể tội người khác không? Có biết giữ gìn danh dự của một người vắng mặt không? Có bớt dùng giọng điệu đạo đức để áp đặt không? Những câu hỏi ấy rất đời thường, nhưng chúng đưa chúng ta đến đúng nơi đức tin cần được chứng minh. Đôi khi người ta không cần nghe chúng ta giải thích thêm về Thiên Chúa. Người ta cần gặp nơi chúng ta một chút hiền lành, một chút công bằng, một chút thương xót để có thể tin rằng tình yêu của Người là điều có thật.
Hình ảnh làm lòng chúng ta được nâng đỡ nhất trong dụ ngôn là người làm vườn xin thêm thời gian cho cây vả. Khi cây chưa có trái, vẫn có một người muốn tiếp tục chăm sóc. Khi sự thất vọng đã lên tiếng, vẫn có một lời xin đừng vội kết thúc. Khi người ta nhìn cây và chỉ thấy điều chưa đạt được, người làm vườn vẫn nghĩ tới việc vun xới, bón phân, tạo điều kiện cho một mùa trái mới. Trong hình ảnh ấy, chúng ta có thể chiêm ngắm sự chăm sóc kiên trì của Đức Kitô đối với cuộc đời mình. Người biết chúng ta có những chỗ khô cằn. Người biết những lời hứa chúng ta đã không giữ. Người biết những lần chúng ta xin tha thứ rồi lại quay về với điều cũ. Nhưng Người vẫn đến. Qua Lời Chúa, qua các bí tích, qua một người chân thành khuyên nhủ, qua một biến cố khiến chúng ta dừng lại, Người tiếp tục đánh thức đời sống bên trong chúng ta. Có khi chúng ta nghĩ mình vẫn đứng vững nhờ sức riêng, nhưng nhìn lại mới thấy đã có biết bao lần được nâng đỡ mà không nhận ra.
Xin đừng vì vậy mà hiểu lòng kiên nhẫn của Chúa như một lý do để cứ tiếp tục sống tùy tiện. Được thêm thời gian là được thêm cơ hội để thay đổi. Người làm vườn xin giữ lại cây để chăm sóc cho nó sinh trái. Chúng ta rất dễ thích phần được giữ lại nhưng lại tránh phần được vun xới. Chúng ta muốn Chúa an ủi mà ngại để Người sửa dạy. Muốn được tha thứ mà không muốn từ bỏ điều làm mình sa ngã. Muốn có bình an mà không muốn giải quyết một sự bất công mình đang gây ra. Muốn gia đình hòa thuận mà không muốn hạ giọng, không muốn xin lỗi, không muốn lắng nghe. Nhưng một mảnh đất chai cứng cần được xới lên. Một thói quen đã bám sâu cần được nhận diện và thay đổi. Một mối quan hệ bị tổn thương cần những hành động sửa chữa thật sự. Tình yêu của Chúa nâng đỡ chúng ta để chúng ta có thể làm những điều khó ấy, chứ không làm cho chúng trở thành không cần thiết.
Có những lời góp ý khiến chúng ta mất vui nhưng lại cứu chúng ta khỏi một lối sống sai. Có những lúc bị yêu cầu chịu trách nhiệm khiến chúng ta cảm thấy bị động chạm, nhưng nhờ đó chúng ta mới hiểu rằng việc mình làm có hậu quả trên người khác. Có những khoảng lặng trong cầu nguyện làm lộ ra điều mà bao nhiêu bận rộn trước đó đã che khuất. Điều quan trọng là chúng ta có chịu mở lòng hay không. Một người không thể được chữa lành nếu luôn khẳng định mình không có gì cần chữa. Một gia đình không thể bắt đầu hòa giải nếu ai cũng chỉ chờ người kia nhận lỗi. Một cộng đoàn không thể lớn lên nếu mọi lời góp ý đều bị coi là chống đối. Có khi bước đầu của hoán cải là đủ khiêm tốn để nói: “Tôi chưa nhìn hết. Tôi có thể đã sai. Tôi cần được giúp.” Câu nói ấy không làm chúng ta mất giá trị. Nó mở ra một cánh cửa để ân sủng hoạt động.
Và khi muốn đổi thay, chúng ta cần nhớ rằng hoán cải không phải là tự ghét bỏ mình. Có người cứ nghĩ trở về với Chúa là phải nhìn cuộc đời mình bằng sự khinh miệt, phải nhắc đi nhắc lại rằng mình chẳng đáng gì, phải sống mãi trong mặc cảm. Nhưng một người bị nhấn chìm trong sự tự kết án thường không có thêm sức để đứng lên. Chúa giúp chúng ta nhận ra tội lỗi để từ bỏ nó; Người không bảo chúng ta chối bỏ phẩm giá mình đã nhận từ Người. Tôi đã làm một điều sai, và tôi cần chịu trách nhiệm. Nhưng điều sai ấy không buộc tôi phải tiếp tục sống sai suốt phần đời còn lại. Tôi đã làm người khác đau, và tôi cần sửa chữa trong khả năng của mình. Nhưng tôi vẫn có thể học lại cách yêu thương. Tôi đã đi xa, nhưng vẫn có thể trở về. Chúng ta có thể nói thật về lỗi lầm của mình mà vẫn giữ niềm hy vọng, bởi lòng thương xót của Chúa cho phép con người bắt đầu lại một cách nghiêm túc.
Có lẽ trong cộng đoàn hôm nay có người đang rất mệt với chính mình. Đã cố nhiều lần mà vẫn nóng nảy. Đã quyết tâm nhiều lần mà vẫn rơi vào một thói quen xấu. Đã xin lỗi nhưng rồi lại làm người thân thất vọng. Xin người ấy đừng bỏ cuộc. Hãy đưa cả sự bất lực ấy vào lời cầu nguyện và tìm sự trợ giúp cần thiết. Có những điều chúng ta cần bàn với một linh mục, một người đồng hành đáng tin, hoặc một người có chuyên môn phù hợp. Có những hoàn cảnh phải thay đổi để mình không tiếp tục bị cuốn vào cám dỗ. Có những bước rất nhỏ cần làm đều đặn trước khi có thể đi xa hơn. Chúa biết sự khác biệt giữa người đang kiên trì chiến đấu và người thản nhiên nuôi dưỡng điều xấu. Một lần vấp ngã không có nghĩa là mọi cố gắng trước đó đã mất hết giá trị. Hãy đứng lên, nhận lỗi, sửa điều có thể sửa, rồi tiếp tục bước. Khiêm tốn đôi khi chính là chấp nhận rằng mình cần được nâng đỡ nhiều hơn điều mình từng nghĩ.
Lời Chúa hôm nay cũng giúp chúng ta nhìn lại cách mình đối xử với những người chưa thay đổi như mình mong đợi. Chúng ta xin Chúa kiên nhẫn với mình, nhưng đôi khi lại rất thiếu kiên nhẫn với người khác. Chúng ta muốn lỗi lầm của mình được nhìn trong hoàn cảnh, nhưng lỗi lầm của người khác chỉ cần một lần là đủ để kết án. Chúng ta muốn được thêm cơ hội, nhưng lại nói với người thân: “Anh lúc nào cũng vậy”, “Con chẳng bao giờ khá hơn”, “Người ấy không thể sửa được.” Những câu nói ấy có thể đóng lại một cánh cửa rất cần được giữ mở. Kiên nhẫn không có nghĩa là bỏ qua sự thật hay để cho người khác tiếp tục gây tổn thương. Có những ranh giới phải được đặt ra, những người yếu thế phải được bảo vệ, những trách nhiệm phải được thực hiện. Nhưng ngay cả khi làm những điều đó, chúng ta vẫn có thể tránh việc phủ nhận hoàn toàn khả năng đổi thay của một con người. Sự nghiêm túc và lòng thương xót có thể cùng hiện diện trong một quyết định.
Đặc biệt trong gia đình, chúng ta cần học cách chăm sóc phần đất dưới gốc. Một đứa con trở nên khép kín có thể đang mang một nỗi sợ chưa nói được. Một người vợ thường cáu gắt có thể đã kiệt sức vì phải gánh quá nhiều việc mà không được chia sẻ. Một người chồng im lặng có thể đang cảm thấy thất bại và không biết diễn tả. Điều ấy không làm mọi hành vi sai trở thành đúng, nhưng giúp chúng ta biết bắt đầu từ đâu. Nếu chỉ mắng vào biểu hiện bên ngoài, chúng ta có thể làm khoảng cách lớn hơn. Nếu chịu lắng nghe, chia sẻ trách nhiệm, điều chỉnh cách sống chung, chúng ta có thể tạo ra điều kiện để người khác thay đổi. Có những gia đình đã nghe rất nhiều lời khuyên mà vẫn chưa có một buổi ngồi lại thật sự. Có những người được nhắc phải sống tốt hơn mỗi ngày nhưng không bao giờ được hỏi: “Điều gì đang làm anh đau?”, “Con đang sợ điều gì?”, “Tôi có thể giúp được gì?” Người làm vườn trong dụ ngôn khiến chúng ta nghĩ tới một tình yêu chịu khó làm việc, chịu khó chăm sóc, chịu khó tìm cách.
Anh chị em thân mến, nếu hôm nay Chúa đến tìm hoa trái trong đời chúng ta, Người sẽ gặp điều gì? Xin đừng trả lời quá vội bằng danh sách những việc mình đã làm. Hãy nghĩ đến những con người đã đi qua cuộc đời mình. Có ai được nâng dậy nhờ mình không? Có ai giữ được hy vọng vì mình đã không bỏ rơi họ không? Có ai được bảo vệ vì mình đã dám nói điều đúng không? Có ai đang phải chữa lành một vết thương do mình gây ra mà mình vẫn chưa chịu nhận trách nhiệm không? Có ai đã chờ một lời xin lỗi quá lâu? Những câu hỏi ấy có thể khiến lòng chúng ta nặng xuống, nhưng nếu biết đón nhận, chúng cũng sẽ chỉ cho chúng ta việc cần làm ngay hôm nay. Chúng ta không cần thay đổi tất cả trong một buổi sáng. Nhưng chúng ta có thể bắt đầu từ một điều thật. Một cuộc gọi. Một lời thú nhận. Một sự hoàn trả. Một quyết định ngừng lại. Một lần tìm đến bí tích Hòa giải. Một khoảng thời gian dành cho người thân mà không để điện thoại chen vào.
Xin đừng chờ đến lúc sức khỏe yếu đi mới biết quý một ngày được sống. Đừng chờ người thân rời khỏi đời mình mới nhận ra rằng sự hiện diện của họ là một hồng ân. Đừng chờ một khủng hoảng đẩy gia đình đến bờ tan vỡ mới bắt đầu học cách nói chuyện với nhau. Đừng chờ cảm thấy hoàn toàn sẵn sàng mới trở về với Chúa. Rất nhiều lần, chúng ta chỉ có thể trở về với một tâm hồn còn rối, một quyết tâm còn yếu, một lời cầu nguyện còn vụng. Nhưng hãy trở về như thế. Hãy để Chúa gặp chúng ta trong sự thật ấy. Người không đợi chúng ta tự chữa lành tất cả rồi mới đến. Chính sự hiện diện của Người giúp chúng ta có sức đối diện với điều cần sửa, có can đảm nói điều cần nói, có kiên trì làm điều cần làm.
Hôm nay chúng ta vẫn còn được nghe Lời Chúa. Vẫn còn có thể cúi đầu. Vẫn còn có thể nhận ra một điều sai. Vẫn còn có thể nói lời cảm ơn và xin lỗi. Vẫn còn có thể làm một việc bác ái. Vẫn còn có thể để cho một người đang đau khổ cảm thấy họ không bị bỏ quên. Đó là những khả năng rất quý của người còn sống. Mỗi ngày được trao có thể trở thành một ngày sinh trái, kể cả những ngày bình thường nhất, những ngày không có biến cố gì lớn, những ngày chỉ gồm công việc, bữa cơm, giờ kinh, việc chăm sóc người thân. Chúng ta không biết mình còn bao nhiêu thời gian. Nhưng chúng ta biết hôm nay có một tình yêu cần được đáp lại và có những con người cần được yêu thương. Hãy bắt đầu từ đó, với tất cả sự chân thành mình có.
Lạy Chúa Giêsu, trước mặt Chúa, chúng con nhận ra mình đã nhiều lần hứa rồi quên, đã nhiều lần được đánh động rồi lại trì hoãn. Chúng con có những cành lá xanh tốt bên ngoài nhưng những chỗ khô cằn bên trong. Có những việc đạo đức rất quen mà lòng vẫn thiếu yêu thương. Có những điều chúng con biết cần sửa nhưng cứ tìm lý do để giữ lại. Xin Chúa giúp chúng con thôi trốn tránh sự thật. Xin cho chúng con can đảm nhận lỗi mà không tuyệt vọng, bắt đầu lại mà không tự mãn, kiên trì thay đổi mà không bỏ cuộc khi vấp ngã. Xin vun xới những nơi chai cứng trong tâm hồn chúng con. Xin chữa lành những tổn thương đang làm chúng con khó yêu thương. Xin dạy chúng con sửa chữa những thiệt hại mình đã gây ra và biết tìm sự trợ giúp khi sức riêng không đủ. Xin cho gia đình chúng con nhận được hoa trái từ lời kinh chúng con đọc; cho người nghèo nhận được hoa trái từ những ân huệ chúng con có; cho người đang buồn nhận được hoa trái từ đức tin chúng con tuyên xưng. Và ngay trong ngày hôm nay, xin giúp chúng con làm một điều cụ thể để đáp lại lòng kiên nhẫn của Chúa, để người ở gần chúng con được bớt đau, được thêm hy vọng, được cảm thấy mình vẫn đáng được yêu thương. Amen.

Lm. Anmai, CSsR