TRUYỀN GIÁO KỸ THUẬT SỐ: TỪ NỘI DUNG ĐẾN HIỆP THÔNG
“Việc truyền giáo kỹ thuật số không thể chỉ gói gọn trong việc sản xuất nội dung hoặc tăng cường tương tác trực tuyến; nó phải giúp xây dựng sự hiệp thông và các mối quan hệ.”
Có lẽ một trong những cám dỗ lớn nhất của Giáo Hội khi bước vào thế giới kỹ thuật số là tưởng rằng chỉ cần hiện diện thật nhiều trên mạng là đã truyền giáo; chỉ cần có nhiều bài viết, nhiều video, nhiều lượt xem, nhiều người theo dõi, nhiều bình luận, nhiều lượt chia sẻ là Tin Mừng đang được loan báo mạnh mẽ. Chúng ta có thể xây dựng những trang mạng đẹp, những kênh truyền thông chuyên nghiệp, những chương trình phát sóng hấp dẫn, những bài suy niệm được lan truyền rộng rãi, những đoạn video chỉ vài phút nhưng đạt hàng trăm ngàn lượt xem. Tất cả những điều ấy đều có giá trị và có thể trở thành những phương tiện rất hữu ích cho sứ mạng loan báo Tin Mừng. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta vẫn chưa chạm đến trái tim của truyền giáo. Bởi vì Đức Giêsu không đến trần gian để tạo ra một hệ thống thông tin về Thiên Chúa. Người đến để thiết lập tương quan giữa con người với Thiên Chúa, giữa con người với nhau, để quy tụ những người tản mác thành một gia đình, để làm cho những kẻ xa lạ trở thành anh chị em, để chữa lành những đổ vỡ và đưa nhân loại vào sự hiệp thông của tình yêu. Vì vậy, khi Giáo Hội bước vào không gian kỹ thuật số, điều quan trọng không chỉ là hỏi: “Chúng ta đăng gì hôm nay?”, “Làm thế nào để tăng tương tác?”, “Làm sao để video được nhiều người xem?”, nhưng còn phải hỏi những câu khó hơn và sâu hơn: “Qua sự hiện diện của chúng ta trên mạng, có ai cảm thấy mình được lắng nghe hơn không? Có ai bớt cô đơn hơn không? Có ai tìm lại được hy vọng không? Có ai được nối lại với cộng đoàn không? Có ai từ một người chỉ lướt qua màn hình trở thành một người thực sự bước vào tương quan với Chúa và với anh chị em mình không?”
Thế giới kỹ thuật số mang một nghịch lý rất lớn: con người chưa bao giờ dễ kết nối với nhau như hôm nay, nhưng cũng chưa bao giờ có nhiều người cảm thấy cô đơn giữa vô số kết nối đến thế. Một người có thể có hàng ngàn “bạn bè” trên mạng nhưng lại không có lấy một người để gọi điện lúc nửa đêm khi tâm hồn sụp đổ. Một người có thể được hàng trăm người thả tim nhưng vẫn không biết mình có thực sự được ai yêu thương hay không. Một bài đăng có thể thu hút hàng ngàn bình luận nhưng phần lớn những người tham gia không hề biết gì về cuộc đời thật của nhau. Chúng ta có thể trò chuyện liên tục nhưng lại hiếm khi thực sự gặp gỡ. Chúng ta có thể phản hồi ngay lập tức nhưng lại rất ít khi kiên nhẫn lắng nghe. Chúng ta có thể biết rất nhiều tin tức về người khác nhưng lại không thực sự biết người ấy đang đau ở đâu, sợ điều gì, đang hy vọng điều gì và đang cần một bàn tay nâng đỡ thế nào. Chính trong bối cảnh ấy, sứ mạng truyền giáo kỹ thuật số của Giáo Hội phải mang một phẩm chất khác với logic thông thường của mạng xã hội. Giáo Hội không thể chỉ trở thành một nhà sản xuất nội dung tôn giáo cạnh tranh trong thị trường chú ý. Giáo Hội được mời gọi trở thành một dấu chỉ của hiệp thông giữa một thế giới đầy kết nối nhưng thiếu gặp gỡ, nhiều tiếng nói nhưng thiếu lắng nghe, nhiều hình ảnh nhưng thiếu chiều sâu, nhiều phản ứng nhưng thiếu lòng thương xót.
Truyền giáo trước hết là câu chuyện của một cuộc gặp gỡ. Kitô giáo đã bắt đầu không phải bằng một chiến dịch truyền thông, nhưng bằng những cuộc gặp. Đức Giêsu gặp những ngư phủ bên bờ hồ, nhìn họ và gọi: “Hãy theo Thầy.” Người gặp ông Dakêu đang đứng trên cây và nói rằng hôm nay Người muốn ở lại nhà ông. Người gặp người phụ nữ Samaria bên bờ giếng và kiên nhẫn trò chuyện với chị. Người gặp người mù bên vệ đường và hỏi: “Anh muốn tôi làm gì cho anh?” Người gặp Maria Mađalêna đang khóc bên mộ và gọi chị bằng chính tên của chị. Người gặp hai môn đệ trên đường Emmau, bước đi với họ, lắng nghe sự thất vọng của họ, giải thích Kinh Thánh và ngồi lại bẻ bánh với họ. Đó là phong cách truyền giáo của Tin Mừng: không phải đứng xa để nói vào một đám đông vô danh, nhưng tiến đến gần, gọi tên, lắng nghe, ở lại, đồng hành và mở ra một tương quan có khả năng biến đổi đời người. Nếu truyền giáo kỹ thuật số muốn thực sự mang dấu ấn của Đức Kitô, nó cũng phải học phong cách ấy. Đằng sau mỗi tài khoản là một con người. Đằng sau mỗi bình luận đôi khi là một nỗi đau. Đằng sau một câu hỏi tưởng như khiêu khích có thể là một người đang vật lộn với đức tin. Đằng sau một phản ứng giận dữ có khi là một lịch sử đầy tổn thương. Đằng sau một lời xin cầu nguyện chỉ gồm vài chữ có thể là cả một gia đình đang đứng trước vực thẳm. Người truyền giáo kỹ thuật số không được nhìn thấy “người dùng”, “lượt tiếp cận”, “lượt theo dõi” trước tiên; phải nhìn thấy những con người mà Đức Kitô đã đổ máu vì họ.
Điều đó thay đổi toàn bộ cách chúng ta hiện diện trên mạng. Nếu mục tiêu chính là sản xuất nội dung, chúng ta sẽ quan tâm trước hết đến số lượng và hiệu quả. Nhưng nếu mục tiêu là xây dựng hiệp thông, chúng ta sẽ quan tâm đến chất lượng của tương quan. Chúng ta sẽ không chỉ hỏi có bao nhiêu người đã xem, mà còn hỏi có bao nhiêu người được chạm đến. Không chỉ hỏi có bao nhiêu bình luận, mà hỏi những cuộc trò chuyện ấy có giúp người ta gần Chúa và gần nhau hơn không. Không chỉ hỏi nội dung có hấp dẫn không, mà hỏi nội dung ấy có mở cửa cho một cuộc gặp gỡ không. Không chỉ hỏi làm sao để người ta ở lại trên trang của mình lâu hơn, mà hỏi làm sao để người ta tìm được một cộng đoàn nơi họ có thể thuộc về. Những con số không phải vô nghĩa, nhưng chúng không thể trở thành tiêu chuẩn tối hậu của hoa trái truyền giáo. Trong Tin Mừng, Đức Giêsu đã nhiều lần rời đám đông để đến với một con người. Người Mục Tử Nhân Lành có chín mươi chín con chiên nhưng vẫn lên đường tìm một con bị lạc. Logic Tin Mừng luôn có điều gì đó trái ngược với logic của thuật toán: thuật toán thường ưu tiên điều thu hút số đông; Tin Mừng không bao giờ quên người ở bên lề.
Chúng ta cũng phải cẩn thận với một ảo tưởng khác: tưởng rằng tương tác trực tuyến tự nó đã là hiệp thông. Một bài đăng có nhiều bình luận chưa chắc đã tạo nên cộng đoàn. Một cuộc tranh luận sôi nổi chưa chắc làm con người hiểu nhau hơn. Một nhóm có hàng chục ngàn thành viên chưa chắc có tình huynh đệ. Hiệp thông Kitô giáo sâu hơn rất nhiều so với sự hiện diện cùng lúc trong một không gian kỹ thuật số. Hiệp thông đòi hỏi sự tôn trọng, lắng nghe, trách nhiệm, tha thứ, trung thành, kiên nhẫn và khả năng mang lấy gánh nặng của nhau. Hiệp thông là khi niềm vui của người này trở thành niềm vui của người kia; khi nỗi đau của một người không bị lướt qua như một dòng tin khác; khi người yếu được nâng đỡ thay vì bị chế giễu; khi người sai được sửa dạy trong bác ái thay vì bị làm nhục trước công chúng; khi người cô độc biết rằng có ai đó sẵn sàng ở bên; khi người nghi ngờ được phép đặt câu hỏi mà không bị coi là kẻ chống đối; khi người tội lỗi được mời gọi trở về chứ không bị đóng đinh bằng những lời kết án. Nếu một cộng đồng Công giáo trên mạng không tạo ra được tinh thần ấy, thì dù mang nhiều biểu tượng đạo đức đến đâu, nó vẫn còn xa tinh thần của Tin Mừng.
Một trong những dấu chỉ đáng buồn của môi trường kỹ thuật số hôm nay là sự dễ dàng mà con người gây thương tích cho nhau bằng lời nói. Đứng trước màn hình, chúng ta có thể quên rằng phía bên kia là một trái tim. Những câu nói mà trong đời thực chúng ta không bao giờ dám nói thẳng vào mặt một người lại được gõ xuống chỉ trong vài giây. Người ta mỉa mai, nhục mạ, dán nhãn, quy kết, phán xét động cơ, loan truyền điều chưa được kiểm chứng. Đau đớn hơn nữa là nhiều khi tất cả những điều ấy lại xảy ra giữa những người tự nhận đang bảo vệ đức tin. Nhưng đức tin không được bảo vệ bằng sự thiếu bác ái. Chân lý Kitô giáo không bao giờ cần đến sự tàn nhẫn để trở nên mạnh mẽ. Thánh Phaolô nói đến việc “nói sự thật trong tình yêu”. Một chân lý được nói mà không có tình yêu có thể trở thành một viên đá; và một tình yêu không có chân lý có thể trở thành sự dễ dãi. Truyền giáo kỹ thuật số cần cả hai: can đảm nói thật và dịu dàng với con người.
Người môn đệ Chúa Kitô trong không gian mạng phải nhớ rằng mỗi câu chữ mình viết có thể trở thành một nhịp cầu hoặc một bức tường. Một bình luận có thể cứu một người khỏi tuyệt vọng hoặc đẩy người ấy sâu hơn vào cô độc. Một cách trả lời có thể khiến người đang nghi ngờ đức tin mở lòng tìm hiểu thêm, hoặc khiến họ quyết định không bao giờ bước vào nhà thờ nữa. Chúng ta không biết câu chữ của mình sẽ đi đến đâu. Một bài suy niệm được viết trong một căn phòng nhỏ có thể được đọc ở một đất nước khác, vào một đêm tối mà chính người viết không bao giờ biết. Một lời cầu nguyện đăng lên buổi sáng có thể đến với một người đang ngồi ngoài hành lang bệnh viện, một người vừa mất việc, một người vừa nhận tin dữ, một người đang sống những giờ cuối cùng của cuộc đời. Chính vì thế, trách nhiệm truyền giáo kỹ thuật số rất lớn. Mỗi chữ viết ra đều cần được đặt dưới ánh sáng của câu hỏi: điều này có mang hương thơm của Tin Mừng không?
Nhưng hiệp thông không chỉ được xây dựng bằng ngôn từ đẹp. Nó đòi hỏi khả năng lắng nghe. Và đây có lẽ là điều khó nhất trong văn hóa mạng. Không gian kỹ thuật số được thiết kế để mọi người lên tiếng; nhưng Tin Mừng đòi người môn đệ còn phải biết im lặng để nghe. Có những người không cần chúng ta lập tức giải thích giáo lý cho họ. Họ cần được nghe câu chuyện của mình. Có những người không cần một bài giảng dài. Họ cần một câu: “Tôi đang nghe anh.” Có những người không cần bị chất vấn tại sao họ đã xa Giáo Hội. Họ cần một không gian đủ an toàn để kể lại điều gì đã làm họ tổn thương. Có những người trẻ đặt câu hỏi khó về Thiên Chúa, giới tính, đau khổ, khoa học, tự do, Giáo Hội, không phải vì họ muốn chống đối, nhưng vì họ đang thực sự tìm kiếm. Nếu mọi câu hỏi đều bị xem là thách thức, chúng ta sẽ đóng cánh cửa ngay trước mặt những người đang tìm đường vào.
Một Giáo Hội có khả năng truyền giáo trong thời đại kỹ thuật số phải trở thành một Giáo Hội biết lắng nghe cả trong không gian mạng. Các trang truyền thông Công giáo, các linh mục, tu sĩ, giáo lý viên, người trẻ Công giáo, những người làm nội dung Kitô giáo cần học một thứ nghệ thuật mục vụ mới: lắng nghe qua những tín hiệu rất nhỏ của đời sống kỹ thuật số. Một bình luận lặp đi lặp lại về sự thất vọng có thể là dấu hiệu của một người đang cần được đồng hành. Một câu hỏi tưởng như đơn giản về cầu nguyện có thể ẩn phía sau một cuộc khủng hoảng đức tin. Một tin nhắn gửi lúc hai giờ sáng có thể là tiếng kêu cứu. Dĩ nhiên, người làm mục vụ không thể giải quyết tất cả mọi vấn đề qua mạng; nhiều trường hợp cần được hướng dẫn đến gặp linh mục, chuyên viên hoặc cộng đoàn địa phương. Nhưng chính mạng xã hội có thể là cánh cửa đầu tiên để người ta dám tìm đến sự giúp đỡ. Truyền giáo kỹ thuật số lúc ấy trở thành nghệ thuật mở cửa.
Đó cũng là lý do vì sao chúng ta không nên biến những nền tảng kỹ thuật số thành nơi giữ người ta mãi trước màn hình. Nếu đích đến cuối cùng của truyền giáo trực tuyến chỉ là khiến người ta tiếp tục xem thêm video của chúng ta, đọc thêm bài của chúng ta và tương tác nhiều hơn với trang của chúng ta, thì vô tình chúng ta đã chấp nhận chính logic gây nghiện của nền kinh tế chú ý. Một mục vụ kỹ thuật số trưởng thành phải biết đưa con người từ trực tuyến đến đời sống thật, từ nội dung đến bí tích, từ màn hình đến bàn thờ, từ bình luận đến cộng đoàn, từ “theo dõi” một trang Công giáo đến thực sự bước vào đời sống của Giáo Hội. Một người xem Thánh lễ trực tuyến vì bệnh tật hay hoàn cảnh bất khả kháng cần được nâng đỡ; nhưng khi có thể, đời sống Kitô giáo luôn mời gọi họ trở lại với cộng đoàn phụng vụ thật. Một người nghe bài giảng trên mạng có thể được đánh động; nhưng hoa trái sâu xa hơn là người ấy tìm lại đời sống cầu nguyện, xưng tội, Thánh Thể, phục vụ và tương quan huynh đệ. Công nghệ là chiếc cầu, không phải quê hương cuối cùng.
Chúng ta cần nhớ rằng Kitô giáo là tôn giáo của Nhập Thể. Ngôi Lời đã không gửi xuống một thông điệp từ trời. Ngôi Lời “đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa chúng ta”. Thiên Chúa đã bước vào thân phận con người, có khuôn mặt, giọng nói, đôi tay, những bước chân, những bữa ăn, những giọt nước mắt. Đức Giêsu đã chạm vào người phong hủi, đặt tay trên bệnh nhân, ăn cùng những người tội lỗi, rửa chân môn đệ. Chính vì vậy, không một công nghệ nào có thể thay thế hoàn toàn sự hiện diện có thân xác. Một cái ôm thật, một bàn tay đặt trên vai, một bữa cơm chung, một chuyến thăm người bệnh, một giờ ngồi bên người đau khổ, một Thánh lễ trong cộng đoàn, một buổi cầu nguyện nơi mọi người cùng hiện diện: tất cả những điều ấy chứa đựng chiều kích nhập thể mà màn hình không thể thay thế. Truyền giáo kỹ thuật số đúng đắn không làm con người ngày càng phụ thuộc vào kỹ thuật số; nó phải giúp người ta tái khám phá giá trị của sự hiện diện thật.
Điều ấy càng quan trọng trong một thời đại mà con người dễ biến chính mình thành hình ảnh. Trên mạng, người ta có thể xây dựng một phiên bản rất đẹp về bản thân: chỉ những góc ảnh tốt nhất, những thành tựu tốt nhất, những khoảnh khắc vui nhất. Nhưng đời sống thật không được cấu thành chỉ bởi những khoảnh khắc được chọn lọc. Nó có những buổi sáng mệt mỏi, những thất bại, những căn bệnh, những ngày không ai chú ý, những công việc lặp đi lặp lại, những nỗi buồn không thể đăng lên mạng. Cộng đoàn Kitô giáo phải là nơi con người được phép hiện diện không cần trình diễn. Một Giáo Hội đích thực nói với mỗi người: bạn không cần phải trở thành một hình ảnh hoàn hảo mới xứng đáng được yêu thương. Thiên Chúa yêu con người thật của bạn, với cả những ánh sáng và bóng tối. Chính chiều kích ấy phải thấm vào truyền giáo kỹ thuật số. Chúng ta không xây dựng một sân khấu đạo đức, nhưng một ngôi nhà cho những con người thật.
Người làm truyền giáo kỹ thuật số cũng cần xét lại động cơ của chính mình. Đây là một cuộc chiến rất tinh tế. Khi một bài viết được nhiều người chia sẻ, khi một video được hàng trăm ngàn lượt xem, khi một kênh tăng nhanh người theo dõi, rất dễ để niềm vui loan báo Tin Mừng âm thầm biến thành niềm vui vì bản thân được chú ý. Ranh giới ấy rất mỏng. Người truyền giáo có thể bắt đầu nhân danh Chúa nhưng dần dần lại xây dựng hình ảnh của mình. Có thể nói về khiêm nhường trong khi say mê những con số. Có thể giảng về từ bỏ mình trong khi luôn ám ảnh phải xuất hiện. Có thể nói về Chúa nhưng để chính mình trở thành trung tâm. Vì vậy, truyền giáo kỹ thuật số cũng đòi hỏi một đời sống thiêng liêng sâu. Nếu người truyền giáo không thường xuyên trở về với thinh lặng, cầu nguyện và xét mình, mạng xã hội sẽ rất dễ biến sứ mạng thành sân khấu.
Gioan Tẩy Giả đã nói một câu mà mọi người truyền giáo trong thời đại kỹ thuật số cần khắc vào lòng: “Người phải lớn lên, còn tôi phải nhỏ lại.” Mục tiêu của một bài viết Công giáo không phải là để người ta nhớ mãi người viết, nhưng để người ta nhớ đến Chúa. Mục tiêu của một kênh truyền giáo không phải là tạo ra một đám đông lệ thuộc vào nhân vật truyền thông, nhưng giúp họ trưởng thành trong đức tin. Người truyền giáo chân chính phải vui khi người khác không cần mình nữa vì họ đã học biết trực tiếp tìm đến với Chúa, với Lời Chúa, với bí tích và cộng đoàn. Một nhà truyền giáo không xây dựng người hâm mộ; nhà truyền giáo giúp hình thành môn đệ.
Truyền giáo kỹ thuật số cũng cần một linh đạo của kiên nhẫn. Mạng xã hội tạo cho chúng ta cảm giác rằng mọi thứ phải nhanh. Một nội dung phải gây chú ý trong vài giây đầu. Một câu trả lời phải đến ngay. Một chiến dịch phải có kết quả tức thì. Nhưng Nước Thiên Chúa phát triển theo một nhịp khác. Đức Giêsu nói về hạt giống, về men, về cây cải. Những hình ảnh ấy đều nói đến thời gian, đến những tiến trình âm thầm. Một người có thể đọc một bài suy niệm hôm nay và nhiều năm sau mới hiểu trọn ý nghĩa của nó. Một người trẻ có thể theo dõi một trang Công giáo trong thời gian dài trước khi đủ can đảm bước vào nhà thờ. Một người đang tức giận với Giáo Hội có thể cần rất nhiều cuộc đối thoại trước khi vết thương được chữa lành. Người truyền giáo không được đo tất cả bằng kết quả tức thời. Có những hạt giống được gieo mà người gieo sẽ không bao giờ nhìn thấy mùa gặt.
Hiệp thông cũng có nghĩa là xây dựng không gian cho sự khác biệt. Cộng đoàn Kitô giáo không phải là nơi mọi người đều có cùng tính cách, cùng sở thích, cùng văn hóa, cùng cách diễn đạt. Giáo Hội là thân thể với nhiều chi thể. Trong không gian kỹ thuật số, các thuật toán thường đưa chúng ta vào những “bong bóng” nơi chúng ta chủ yếu gặp những người nghĩ giống mình. Khi đó, rất dễ để ta tưởng rằng người khác biệt là sai, nguy hiểm hoặc đáng khinh. Nhưng truyền giáo Kitô giáo phải giúp con người bước ra khỏi những bong bóng ấy. Chúng ta cần học cách trò chuyện với người có quan điểm khác mà không đánh mất căn tính của mình. Có thể bất đồng mà vẫn tôn trọng. Có thể bảo vệ chân lý mà không hạ nhục người khác. Có thể tranh luận mà không biến đối phương thành kẻ thù.
Sự hiệp thông kỹ thuật số còn đòi một tinh thần phục vụ. Người làm truyền giáo phải tự hỏi: nền tảng này đang phục vụ ai? Nội dung này giúp ích cho ai? Chúng ta có đang chỉ nói với những người đã tin, hay còn biết bước ra với những người đang ở xa? Chúng ta có dành chỗ cho người nghèo, người khuyết tật, người lớn tuổi, những người ít hiểu công nghệ hay không? Chúng ta có quan tâm đến những người không có điều kiện tiếp cận những thiết bị hiện đại không? Một Giáo Hội kỹ thuật số mà chỉ phục vụ người có điều kiện sẽ phản bội chính chiều kích phổ quát của Tin Mừng.
Đặc biệt, người trẻ là một cánh đồng truyền giáo rộng lớn trong thế giới kỹ thuật số. Đối với nhiều người trẻ hôm nay, không gian mạng không phải là một thế giới “ảo” tách biệt; đó là một phần rất thật của đời sống. Tình bạn, học tập, giải trí, khám phá bản thân, thậm chí những khủng hoảng sâu sắc của họ đều diễn ra phần nào ở đó. Nếu Giáo Hội không hiện diện nơi người trẻ đang sống, chúng ta không thể mong họ tự nhiên tìm đến những không gian mà họ cảm thấy xa lạ. Nhưng sự hiện diện ấy phải chân thật. Người trẻ có khả năng nhận ra rất nhanh khi một tổ chức chỉ đang cố nói theo ngôn ngữ của họ để “thu hút”. Điều họ cần không phải là Giáo Hội chạy theo mọi trào lưu, nhưng là một Giáo Hội thực sự quan tâm đến câu hỏi của họ, nỗi đau của họ, ước mơ của họ.
Có một hình ảnh rất đẹp để suy nghĩ về truyền giáo kỹ thuật số: hình ảnh con đường Emmau. Hai môn đệ bước đi trong thất vọng. Đức Giêsu đến gần, nhưng ban đầu họ không nhận ra Người. Người không lập tức giảng. Người hỏi: “Các anh vừa đi vừa trao đổi với nhau về chuyện gì vậy?” Rồi Người lắng nghe. Chỉ sau đó Người mới giải thích Kinh Thánh. Cuối cùng, Người ở lại với họ và bẻ bánh. Đây có thể là mô hình tuyệt vời cho mục vụ kỹ thuật số: đến gần nơi con người đang đi, hỏi họ đang trải qua điều gì, lắng nghe câu chuyện của họ, soi sáng bằng Lời Chúa, rồi dẫn họ đến gặp Đức Kitô trong cộng đoàn và bí tích. Truyền giáo không bắt đầu bằng câu trả lời; rất nhiều khi nó bắt đầu bằng sự hiện diện.
Thế giới không thiếu nội dung. Mỗi ngày nhân loại sản xuất một lượng khổng lồ hình ảnh, video, bài viết, bình luận và thông tin. Điều thế giới đang thiếu là những nơi con người cảm thấy mình thực sự được nhìn thấy. Thiếu những cộng đoàn nơi người yếu không bị loại bỏ. Thiếu những cuộc trò chuyện không bị biến thành chiến trường. Thiếu những con người biết dừng lại để lắng nghe. Thiếu những không gian nơi sự thật và lòng thương xót có thể gặp nhau. Đây chính là cơ hội truyền giáo rất lớn của Giáo Hội. Trong một thế giới bão hòa nội dung, Giáo Hội có thể trở nên dấu chỉ của tương quan.
Và cuối cùng, chúng ta cần nhớ rằng chính Thiên Chúa là hiệp thông. Đức tin Kitô giáo tuyên xưng một Thiên Chúa Ba Ngôi: Cha, Con và Thánh Thần, hiệp nhất trong tình yêu. Vì thế, khi Giáo Hội xây dựng hiệp thông, Giáo Hội không chỉ đang thực hiện một chiến lược mục vụ khôn ngoan; Giáo Hội đang phản chiếu chính sự sống của Thiên Chúa. Truyền giáo không chỉ là chuyển giao một thông điệp, nhưng mời con người bước vào sự hiệp thông ấy. Đức Giêsu đã cầu nguyện: “Xin cho tất cả nên một.” Đó không phải là một chi tiết phụ trong sứ mạng của Người; đó là trọng tâm. Thế giới có thể tin phần nào khi nhìn thấy những người mang danh Đức Kitô biết yêu thương nhau.
Vì thế, truyền giáo kỹ thuật số trong thời đại hôm nay không thể được đo chỉ bằng số người theo dõi, lượt thích, lượt xem hay tốc độ lan truyền. Những điều ấy có thể hữu ích, nhưng không phải thước đo cuối cùng. Câu hỏi quan trọng hơn là: chúng ta có đang giúp con người tiến gần nhau hơn không? Có đang làm cho người cô đơn tìm thấy một cộng đoàn không? Có đang giúp người bị tổn thương cảm thấy được đón nhận không? Có đang tạo nên những cuộc gặp gỡ dẫn con người đến với Đức Kitô không? Có đang giúp những tương quan vốn bị chia rẽ được chữa lành không?
Có lẽ một ngày kia, trước mặt Chúa, Người sẽ không hỏi chúng ta bài viết nào đạt nhiều lượt xem nhất. Người có thể hỏi: trong số những người con gặp trên những “con đường kỹ thuật số” của thời đại, con đã nhìn thấy ai là anh chị em của mình? Khi một người cô đơn gõ vào cánh cửa của con bằng một tin nhắn, con có trả lời không? Khi một người đặt câu hỏi khó, con có lắng nghe không? Khi một người bị đám đông tấn công, con có bảo vệ phẩm giá của họ không? Khi một người đang tìm Chúa nhưng không biết gọi tên khát vọng ấy, con có giúp họ nhận ra Người không?
Bởi vì cuối cùng, Tin Mừng không phải là một nội dung. Tin Mừng là một Con Người: Đức Giêsu Kitô. Và truyền giáo không phải chỉ là đưa thông tin về Người đến thật nhiều màn hình; truyền giáo là giúp một con người gặp được Người, rồi từ cuộc gặp ấy học biết gặp gỡ và yêu thương những người khác.
Công nghệ có thể đưa tiếng nói của chúng ta đi rất xa. Nhưng chỉ tình yêu mới có thể đưa chúng ta đến gần một con người. Thuật toán có thể giúp nội dung lan truyền. Nhưng chỉ Thánh Thần mới có thể làm một tâm hồn được biến đổi. Mạng xã hội có thể tạo ra kết nối. Nhưng chỉ khi chúng ta biết lắng nghe, ở lại, phục vụ và yêu thương, những kết nối ấy mới có thể trở thành hiệp thông.
Vì thế, người truyền giáo kỹ thuật số đừng chỉ hỏi: “Hôm nay tôi sẽ đăng gì?” Hãy hỏi thêm: “Hôm nay, qua tôi, ai có thể cảm nhận được rằng họ không cô độc? Ai có thể gặp được một chút lòng thương xót? Ai có thể tiến thêm một bước về phía Chúa? Ai có thể tìm được một người anh em, một người chị em, một cộng đoàn, một mái nhà?”
Khi ấy, chiếc điện thoại không chỉ là một thiết bị. Màn hình không chỉ là một bề mặt phát sáng. Mạng xã hội không chỉ là nơi trao đổi thông tin. Tất cả có thể trở thành những con đường nhỏ của Tin Mừng, những chiếc giếng Samaria mới, những con đường Emmau mới, những nơi Đức Kitô tiếp tục đến gần con người và âm thầm hỏi: “Con đang tìm gì?”
Và nếu qua sự hiện diện của Giáo Hội trong thế giới kỹ thuật số, một người đang lạc lõng tìm lại được một cộng đoàn, một người thất vọng tìm lại được hy vọng, một người xa Chúa bắt đầu cầu nguyện trở lại, một gia đình tìm được sự nâng đỡ, một người trẻ nhận ra đời mình có ý nghĩa, một người đang tổn thương cảm thấy mình vẫn được yêu thương, thì khi ấy truyền giáo kỹ thuật số đã đi xa hơn rất nhiều so với việc sản xuất nội dung. Nó đã trở thành điều Tin Mừng vốn luôn muốn trở thành: một cuộc gặp gỡ dẫn đến hiệp thông, một tương quan dẫn đến tình yêu, và một tình yêu dẫn con người về với Thiên Chúa.
Lm. Anmai, CSsR