MỖI KITÔ HỮU ĐỀU LÀ MỘT NGƯỜI CÓ ẢNH HƯỞNG – Lm. Anmai, CSsR

MỖI KITÔ HỮU ĐỀU LÀ MỘT NGƯỜI CÓ ẢNH HƯỞNG – Lm. Anmai, CSsR
Có lẽ một trong những chữ được nhắc đến nhiều nhất trong thế giới kỹ thuật số hôm nay là chữ “ảnh hưởng”. Người ta nói đến người có ảnh hưởng, người tạo xu hướng, người định hướng dư luận, người có hàng trăm ngàn hay hàng triệu lượt theo dõi; người ta đo ảnh hưởng bằng số lượt xem, số lượt thích, số lượt chia sẻ, số bình luận, số người đăng ký, số người nhắc tên, số lần nội dung được lan truyền. Dần dần, chúng ta dễ có cảm tưởng rằng chỉ những ai có một cộng đồng thật lớn mới là người có ảnh hưởng, còn người bình thường thì chẳng tác động được gì đến ai. Nhưng nếu nhìn dưới ánh sáng Tin Mừng, cách hiểu ấy quá hẹp. Thật ra, mỗi con người đều đang ảnh hưởng đến những người xung quanh mình từng ngày, và đối với người Kitô hữu, ảnh hưởng ấy còn mang một chiều kích sâu xa hơn rất nhiều: mỗi lời nói, mỗi thái độ, mỗi lựa chọn, mỗi phản ứng, mỗi điều chúng ta đăng lên mạng, mỗi bình luận chúng ta để lại, mỗi câu chuyện chúng ta kể, mỗi lần chúng ta im lặng, mỗi cách chúng ta đối xử với một người yếu thế, đều có thể trở thành một dấu chỉ dẫn người khác đến gần Thiên Chúa hơn, hoặc ngược lại, vô tình làm họ xa Chúa hơn. Vì thế, tất cả chúng ta đều cần phải xem xét ảnh hưởng của mình một cách nghiêm túc. Không phải chỉ vì chúng ta đang sống trong thời đại mạng xã hội, nhưng vì ngay từ bản chất đời sống Kitô hữu, chúng ta đã được mời gọi trở thành “muối cho đời” và “ánh sáng cho trần gian”. Muối không cần phải có tên tuổi. Ánh sáng không cần phải được vỗ tay. Muối chỉ cần mặn. Ánh sáng chỉ cần chiếu sáng. Một Kitô hữu cũng vậy: không nhất thiết phải nổi tiếng, không nhất thiết phải có một bục giảng lớn, không nhất thiết phải sở hữu một trang mạng đông người theo dõi. Chỉ cần người ấy thực sự thuộc về Đức Kitô, thì ở bất cứ nơi đâu họ hiện diện, sự hiện diện ấy đã có khả năng tạo nên một ảnh hưởng. Có khi đó chỉ là trong gia đình. Có khi chỉ là trong một nhóm nhỏ. Có khi chỉ là vài người bạn. Có khi chỉ là một người đang đau khổ mà họ âm thầm đồng hành. Có khi chỉ là một đứa trẻ đang nhìn cha mẹ sống đức tin mỗi ngày. Có khi chỉ là một đồng nghiệp đang âm thầm quan sát cách một Kitô hữu cư xử khi bị xúc phạm. Có khi chỉ là một người xa lạ vô tình đọc được một dòng chia sẻ trên mạng vào đúng lúc họ đang tuyệt vọng. Chúng ta không biết một lời tử tế có thể đi xa đến đâu. Chúng ta không biết một chứng tá âm thầm có thể ở lại trong ký ức của một người bao lâu. Chúng ta cũng không biết một lời cay nghiệt, một thái độ kiêu căng, một bài đăng thiếu trách nhiệm hay một bình luận đầy kết án có thể làm tổn thương đời sống đức tin của người khác sâu đến mức nào. Bởi vậy, ảnh hưởng không đơn giản là một lợi thế; đối với người Kitô hữu, ảnh hưởng còn là một trách nhiệm.
Chúng ta vẫn thường nghĩ người có ảnh hưởng là người đứng trước đám đông. Nhưng Tin Mừng lại cho thấy Thiên Chúa rất thường bắt đầu những công trình lớn lao từ những vòng tròn nhỏ bé. Đức Maria không có hàng triệu người theo dõi, nhưng tiếng “Xin Vâng” của Mẹ đã mở ra một chân trời cứu độ cho nhân loại. Thánh Giuse hầu như không để lại một lời nào được ghi lại trong Tin Mừng, nhưng sự thinh lặng trung tín của ngài đã che chở Thánh Gia và góp phần phục vụ mầu nhiệm Nhập Thể. Các Tông đồ ban đầu chỉ là một nhóm rất nhỏ, nhiều người xuất thân bình thường, chẳng có gì nổi bật theo tiêu chuẩn xã hội, nhưng khi để cho Chúa Thánh Thần biến đổi, họ đã làm cho Tin Mừng lan đến tận cùng trái đất. Thánh Phaolô và Silas, trong một hoàn cảnh tưởng như hoàn toàn thất bại khi bị đánh đòn, bị giam tù và xiềng chân, vẫn cầu nguyện và hát thánh ca. Chính trong khung cảnh ấy, viên cai ngục đã được chạm đến và hỏi: “Tôi phải làm gì để được cứu độ?” Và câu trả lời vang lên: “Hãy tin vào Chúa Giêsu, thì anh và cả nhà anh sẽ được cứu rỗi” (Cv 16,31). Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng ảnh hưởng Kitô giáo không trước hết được tạo nên bởi kỹ thuật truyền thông, nhưng bởi một đời sống đã để cho Đức Kitô chiếm hữu. Phaolô không đứng trên sân khấu. Ông đang ở trong ngục. Ông không xây dựng thương hiệu cá nhân. Ông đang mang thương tích trên thân thể. Ông không tìm cách gây ấn tượng. Ông chỉ trung tín với Chúa ngay trong đau khổ của mình. Và chính sự trung tín ấy trở thành lời rao giảng. Điều làm người khác chú ý không phải là sự hoàn hảo của Phaolô, nhưng là một niềm tin không bị hoàn cảnh đánh gục. Đó cũng là điều mỗi Kitô hữu hôm nay có thể làm: sống cách nào đó để người khác, khi nhìn vào đời mình, có thể đặt câu hỏi về nguồn hy vọng đang ở trong mình.
Mỗi Kitô hữu vì thế là một “người có ảnh hưởng vi mô”, nhưng chữ “vi mô” ở đây tuyệt đối không mang nghĩa nhỏ bé hay tầm thường. Trong Nước Thiên Chúa, giá trị không được đo bằng quy mô. Một người mẹ ảnh hưởng đến một đứa con bằng đời sống cầu nguyện âm thầm có thể tạo nên một hoa trái kéo dài nhiều thế hệ. Một người cha biết xin lỗi khi mình sai có thể dạy cho con bài học về khiêm nhường sâu hơn cả trăm bài diễn thuyết. Một người giáo lý viên tận tâm với mười em nhỏ có thể gieo những hạt giống đức tin sẽ nảy mầm sau hàng chục năm. Một linh mục tận tình lắng nghe một người đang tuyệt vọng có thể giữ người ấy lại bên bờ vực. Một tu sĩ sống trung tín trong những công việc không ai thấy có thể làm cho người khác nhận ra rằng vẫn còn có những con người sẵn sàng sống vì Thiên Chúa mà không cần được nhìn nhận. Một giáo dân từ chối nói xấu trong bàn tiệc có thể tạo ra một khoảng lặng giúp cả nhóm chợt thấy rằng điều họ đang làm là không đúng. Một người trẻ không hùa theo lời chế giễu một bạn học có thể trở thành chỗ dựa cho một tâm hồn đang bị tổn thương. Một người dùng mạng xã hội cẩn trọng, không vội chia sẻ tin chưa kiểm chứng, không tham gia đám đông công kích người khác, cũng đã trở thành một loại chứng nhân. Chứng nhân không phải lúc nào cũng giảng. Nhiều khi chứng nhân chỉ đơn giản là sống khác đi một chút, nhưng khác đi vì Tin Mừng.
Điều đáng suy nghĩ là chúng ta thường không biết mình đang ảnh hưởng đến ai. Có những người âm thầm nhìn chúng ta trong nhiều năm. Có những người chưa từng nói rằng họ quý trọng cách ta sống. Có những người đã từng giữ lại một câu nói của ta trong lòng, trong khi chính ta thì quên mất từ lâu. Vì vậy, không ai có quyền nói: “Tôi chẳng ảnh hưởng đến ai cả.” Chỉ cần ta sống giữa con người, ta đã ảnh hưởng. Vấn đề không phải là có ảnh hưởng hay không, mà là đang ảnh hưởng theo hướng nào. Ta đang làm cho người khác trở nên bình an hơn hay bất an hơn? Ta đang mở ra hy vọng hay gieo thêm bi quan? Ta đang nâng người khác lên hay hạ thấp họ? Ta đang làm cho người ta tin rằng đời sống Kitô hữu đẹp đẽ, nhân hậu và đáng sống, hay khiến họ nghĩ rằng đạo chỉ là những lời phán xét và tranh cãi? Người khác nhìn cách ta dùng tiền, cách ta nói về những người không có mặt, cách ta phản ứng khi mất quyền lợi, cách ta đối xử với người phục vụ, người nghèo, người yếu thế, cách ta nói về những người khác quan điểm với mình. Có thể ta đeo thánh giá. Có thể ta chia sẻ mỗi ngày những câu Lời Chúa. Có thể hồ sơ của ta đầy hình ảnh Công giáo. Nhưng tất cả những điều ấy chỉ thực sự có sức thuyết phục khi đời sống phía sau chúng phù hợp với điều được công bố. Nếu không, ảnh hưởng của chúng ta có thể trở thành phản chứng.
Đây là một cám dỗ lớn trong thời đại kỹ thuật số: chúng ta dễ quan tâm đến hình ảnh mình tạo ra hơn là con người mình đang trở thành. Ta có thể chăm chút một bài viết về khiêm nhường nhưng lại không chịu nổi khi bị góp ý. Ta có thể viết rất hay về lòng thương xót nhưng lại nhanh chóng “ném đá” một người vừa mắc lỗi. Ta có thể nói nhiều về hiệp nhất nhưng chỉ tương tác với những người hoàn toàn giống mình. Ta có thể rao giảng việc từ bỏ bản thân nhưng lại quá bận tâm đến việc người khác nghĩ gì về mình. Ta có thể nói đến Nước Thiên Chúa nhưng âm thầm xây dựng “vương quốc cá nhân” bằng danh tiếng, lượng người theo dõi và ảnh hưởng. Chính ở đây người môn đệ cần liên tục thanh luyện ý hướng. Tôi đang muốn đưa người ta đến với Chúa hay đưa người ta đến với tôi? Tôi đang vui vì Tin Mừng được đón nhận hay chỉ vui vì tên tôi được nhắc đến? Nếu một bài viết giúp nhiều người nhưng không ai biết tác giả là tôi, tôi có vẫn vui không? Nếu một ý tưởng tôi khởi xướng được người khác tiếp tục mà không nhắc công của tôi, tôi có bình an không? Nếu người theo dõi tôi sau này tìm đến một người khác có thể giúp họ sống đức tin tốt hơn, tôi có biết tạ ơn Chúa không? Những câu hỏi ấy rất quan trọng, bởi vì người “có ảnh hưởng Kitô giáo” không được phép biến người khác thành khán giả trung thành của bản thân. Mục tiêu sau cùng luôn phải là giúp người khác gặp Đức Kitô.
Gioan Tẩy Giả là một hình mẫu tuyệt đẹp. Có một thời điểm rất nhiều người tìm đến ông. Ông có tiếng nói, có uy tín, có đám đông. Nếu dùng ngôn ngữ hôm nay, ông có một “lượng người theo dõi” rất đáng kể. Nhưng khi Đức Giêsu xuất hiện, Gioan không tìm cách giữ đám đông lại cho mình. Ông chỉ vào Chúa và nói: “Đây là Chiên Thiên Chúa.” Khi các môn đệ của ông bắt đầu đi theo Đức Giêsu, ông không buồn vì mất người theo. Ông còn có thể nói: “Người phải nổi bật lên, còn thầy phải lu mờ đi.” Đó có lẽ là nguyên tắc căn bản nhất cho bất cứ Kitô hữu nào có ảnh hưởng: Đức Kitô phải lớn lên, còn tôi phải nhỏ lại. Nếu ảnh hưởng của tôi làm cho người khác gắn bó với tôi đến mức không còn tự do đi đến với Chúa, ảnh hưởng ấy đã lệch hướng. Nếu tôi cần được ngưỡng mộ mới cảm thấy mình có giá trị, tôi rất dễ biến sứ mạng thành sân khấu. Nếu tôi cần kiểm soát suy nghĩ của những người theo mình, tôi có nguy cơ biến cộng đoàn thành phe nhóm. Nếu tôi dùng uy tín thiêng liêng để khiến người khác lệ thuộc vào mình, đó không còn là phục vụ. Một người môn đệ chân chính dẫn người khác đến với Đức Kitô rồi biết lùi lại.
Cũng phải nói rằng càng có nhiều người lắng nghe chúng ta, trách nhiệm luân lý càng tăng. Một lời nói trong nhóm ba người và một lời nói trước ba trăm ngàn người không tạo ra hậu quả giống nhau. Một thông tin sai do người ít ảnh hưởng chia sẻ có thể gây hại trong phạm vi nhỏ; nhưng nếu được một người có uy tín lớn phát tán, hậu quả có thể lan rộng rất nhanh. Một lời kết án thiếu căn cứ, khi được phát đi từ một tài khoản lớn, có thể phá hủy danh dự của một con người trước khi sự thật kịp được làm sáng tỏ. Một quan điểm cực đoan có thể tạo thành làn sóng. Một cách dùng ngôn ngữ cay nghiệt có thể khiến hàng ngàn người bắt chước. Vì thế, sự nổi tiếng không được phép làm giảm sự cẩn trọng; trái lại, càng nổi tiếng càng phải thận trọng. Càng được tin tưởng càng phải khiêm tốn. Càng được nhiều người lắng nghe càng phải ý thức rằng lời mình nói không còn hoàn toàn là chuyện riêng. Người có ảnh hưởng trong cộng đoàn, đặc biệt những ai đang giữ vai trò lãnh đạo tôn giáo, mục vụ, giáo dục hay xã hội, cần tự nhắc mình rằng một nền tảng công cộng không phải là tài sản riêng tuyệt đối để muốn nói gì cũng được. Khi một người đã được cộng đồng trao cho sự tin tưởng, sự tự do cá nhân của người ấy luôn đi cùng với trách nhiệm đối với cộng đồng ấy.
Điều đó không có nghĩa là người lãnh đạo không được có ý kiến cá nhân, nhưng phải biết phân biệt giữa ý kiến cá nhân và điều mình trình bày như chân lý chung. Một trong những nguy hiểm của mạng xã hội là đường ranh ấy rất dễ bị xóa mờ. Khi một người có uy tín phát biểu, nhiều người có thể mặc nhiên xem đó là điều chính thức, là lập trường chắc chắn, thậm chí là giáo huấn. Vì thế, người có ảnh hưởng Kitô giáo phải tập một đức khiêm nhường trí thức rất lớn: biết nói “tôi không biết”, biết nói “đây là quan điểm cá nhân”, biết sửa sai khi mình chia sẻ điều không chính xác, biết xin lỗi khi lời nói của mình gây tổn thương, biết tìm hiểu trước khi phát biểu, biết dừng lại trước những vấn đề mình không đủ chuyên môn. Một người có ảnh hưởng không trở nên đáng tin vì họ lúc nào cũng tỏ ra biết mọi thứ. Trái lại, đôi khi chính khả năng thú nhận giới hạn làm họ đáng tin hơn.
Trong đời sống Kitô hữu, quyền ảnh hưởng phải luôn đi cùng tinh thần phục vụ. Đức Giêsu nói rất rõ: “Ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em.” Đó là một cuộc đảo ngược hoàn toàn não trạng thế gian. Thế gian thường xem ảnh hưởng như khả năng khiến người khác nhìn mình, nghe mình, làm theo mình. Đức Giêsu xem ảnh hưởng như khả năng cúi xuống rửa chân. Một nhà truyền thông Kitô giáo chân chính vì thế không tự hỏi trước hết: “Làm sao để nhiều người thấy tôi?” mà phải hỏi: “Làm sao để những người đang gặp tôi được phục vụ?” Không phải: “Làm sao để nội dung của tôi lan truyền?” nhưng: “Nội dung này có giúp ai đó tiến gần hơn đến sự thật, sự thiện và tình yêu không?” Không phải: “Tôi thu được bao nhiêu lượt tương tác?” nhưng: “Có ai được an ủi, được thức tỉnh lương tâm, được nâng đỡ, được dẫn về với hy vọng hay không?” Các con số có thể hữu ích để đánh giá mức độ tiếp cận, nhưng con số không bao giờ là tiêu chuẩn sau cùng của sự trung tín. Đức Giêsu từng để chín mươi chín con chiên để đi tìm một con lạc mất. Điều đó cho thấy trong lôgic Tin Mừng, một người cũng đáng để lên đường.
Chúng ta phải hết sức cảnh giác với việc để thuật toán đào tạo lương tâm mình. Thuật toán thường thưởng cho điều gây chú ý. Tin Mừng lại mời chúng ta trung thành với điều chân thật. Thuật toán có thể ưu tiên tranh cãi, vì tranh cãi tạo tương tác. Tin Mừng kêu gọi chúng ta làm người kiến tạo hòa bình. Thuật toán có thể thúc đẩy những phát biểu cực đoan, vì cực đoan dễ lan truyền. Tin Mừng mời gọi phân định, kiên nhẫn và bác ái. Thuật toán có thể làm chúng ta nghiện phản ứng tức thời. Chúa Thánh Thần thường hoạt động trong thinh lặng, chậm rãi và sâu xa. Nếu không tỉnh thức, người truyền thông Kitô giáo có thể bắt đầu bằng ý muốn loan báo Tin Mừng nhưng dần dần lại bị định hình bởi cơ chế của nền tảng: phải gây sốc hơn, mạnh hơn, sắc hơn, nói nhanh hơn, phán đoán nhanh hơn, chọn phe rõ hơn để giữ tương tác. Và đến một ngày, chúng ta có thể vẫn dùng từ ngữ Công giáo nhưng phong cách đã không còn là phong cách của Đức Kitô.
Phong cách Đức Kitô luôn gắn với sự thật và lòng thương xót. Người không bao che cho sai trái, nhưng cũng không dùng sự thật như vũ khí để nghiền nát con người. Người có thể nói rất mạnh với giả hình, nhưng lại hết sức dịu dàng với kẻ yếu đuối biết ăn năn. Người không sợ đụng đến tội lỗi, nhưng luôn nhìn thấy con người lớn hơn tội lỗi của họ. Chính đây là một tiêu chuẩn cực kỳ cần thiết cho mọi Kitô hữu có ảnh hưởng: trước khi đăng một điều gì, hãy tự hỏi cách tôi nói có còn giúp người khác thấy được phẩm giá của người đang bị nhắc đến không? Tôi đang bảo vệ sự thật hay đang tận hưởng cảm giác hạ nhục một người? Tôi đang sửa sai hay đang kết án? Tôi đang góp phần giải quyết vấn đề hay chỉ làm đám đông thêm giận dữ? Nếu người bị tôi nói đến đang ngồi trước mặt tôi, tôi có nói y như thế không? Nếu Chúa Giêsu đang đứng cạnh tôi lúc tôi bấm nút đăng, tôi có bình an không?
Có một nguy hiểm rất tinh vi khác: dùng điều đạo đức để xây dựng cái tôi. Người ta có thể nghiện cả sự ngưỡng mộ thiêng liêng. Một người thích được người khác gọi là sâu sắc, thánh thiện, mạnh mẽ, can đảm, “dám nói sự thật”. Từ đó, dần dần họ có thể vô thức tìm những vấn đề gây tranh cãi để tiếp tục giữ hình ảnh ấy. Nhưng sứ vụ không phải là nuôi dưỡng nhân vật mà ta tạo ra trong mắt công chúng. Sứ vụ là trung tín với Tin Mừng, kể cả khi sự trung tín ấy khiến ta ít được chú ý hơn. Có những lúc trách nhiệm mục vụ đòi chúng ta lên tiếng. Nhưng cũng có lúc trách nhiệm mục vụ đòi chúng ta im lặng. Không phải sự kiện nào ta cũng phải bình luận. Không phải cuộc tranh cãi nào ta cũng cần tham gia. Không phải tin nóng nào ta cũng phải có lập trường trong năm phút đầu tiên. Có những điều chỉ có thể nói đúng sau khi đã cầu nguyện, lắng nghe, tìm hiểu và phân định.
Đặc biệt đối với những người giữ vai trò lãnh đạo công chúng, việc quảng bá quan điểm cá nhân không bao giờ được đặt cao hơn trách nhiệm phục vụ cộng đồng. Người lãnh đạo không chỉ có quyền phát biểu; họ có bổn phận bảo vệ sự hiệp nhất, phẩm giá và thiện ích của những người được giao phó cho mình. Một người cha không thể chỉ nghĩ đến quyền của mình mà quên ảnh hưởng lên con cái. Một mục tử không thể chỉ thỏa mãn nhu cầu bộc lộ cảm xúc cá nhân mà bỏ qua tác động lên đoàn chiên. Một nhà giáo dục không thể biến học sinh thành khán giả cho những tranh chấp riêng tư. Một người có ảnh hưởng Công giáo càng không thể dùng uy tín thiêng liêng để huy động đám đông công kích một cá nhân. Quyền lực càng lớn, tự chủ càng cần lớn. Tiếng nói càng xa, lương tâm càng phải sâu.
Nhưng trách nhiệm không chỉ dành cho những người nổi tiếng. Điều rất đẹp trong ý tưởng “mỗi Kitô hữu là một người có ảnh hưởng vi mô” chính là nó trả lại phẩm giá sứ vụ cho tất cả mọi người. Một cụ già chỉ có vài người thân vẫn có thể ảnh hưởng bằng lời cầu nguyện. Một người bệnh nằm trên giường vẫn có thể ảnh hưởng bằng cách đón nhận đau khổ trong đức tin và trao bình an cho người chăm sóc mình. Một người mẹ chỉ quanh quẩn với gia đình có thể đang hình thành tương lai của Giáo Hội qua cách bà dạy con biết cầu nguyện, biết xin lỗi, biết chia sẻ. Một người trẻ không có tài khoản nổi tiếng vẫn có thể tạo ra một nền văn hóa tử tế trong nhóm bạn. Một công nhân âm thầm làm việc trung thực có thể giúp đồng nghiệp nhận ra rằng đức tin không phải chỉ là lời nói. Một người bán hàng biết tôn trọng khách nghèo như khách giàu đang âm thầm rao giảng phẩm giá con người. Một bác tài nhường đường, một y tá dịu dàng với bệnh nhân khó tính, một người chủ trả lương công bằng, một nhân viên không gian lận, một người con kiên nhẫn chăm cha mẹ già: tất cả đều là những hình thức ảnh hưởng. Nước Thiên Chúa lớn lên rất nhiều bằng những điều như thế.
Có lẽ phần lớn những ảnh hưởng sâu nhất trên đời không bao giờ được ghi lại bằng dữ liệu. Không có hệ thống nào đo được một đứa trẻ đã nhớ ánh mắt của mẹ khi cầu nguyện bao nhiêu năm. Không có biểu đồ nào đo được một lời tha thứ đã thay đổi một gia đình thế nào. Không có thuật toán nào tính được sức mạnh của một linh mục ngồi hàng giờ lắng nghe một người đang đau khổ. Không có lượt thích nào đo được giá trị của một người âm thầm chăm sóc người bệnh. Thiên Chúa có một cách “đếm” hoàn toàn khác. Người thấy điều kín đáo. Người biết hạt giống được gieo nơi nào. Người nhìn thấy những điều con người bỏ qua. Và nhiều khi, người mà thế giới cho là chẳng có ảnh hưởng gì lại đang làm một công việc vô cùng lớn trong kế hoạch cứu độ.
Vì thế, đừng bao giờ coi thường vòng tròn nhỏ bé quanh mình. Nhiều người mơ thay đổi thế giới nhưng lại làm tổn thương những người sống cùng nhà. Nhiều người muốn truyền cảm hứng cho hàng ngàn người nhưng không còn đủ kiên nhẫn để lắng nghe một người thân. Nhiều người muốn giảng về tình yêu cho công chúng nhưng lại khó nói một lời dịu dàng với người gần nhất. Tin Mừng luôn bắt đầu từ chỗ cụ thể. “Anh và cả nhà anh sẽ được cứu rỗi.” Gia đình, cộng đoàn, nhóm bạn, nơi làm việc, giáo xứ, khu phố: đó là nơi ảnh hưởng của chúng ta được thử nghiệm đầu tiên. Nếu một người được hàng vạn người trên mạng yêu mến nhưng những người sống cạnh họ luôn bị tổn thương bởi tính kiêu căng, nóng nảy hay ích kỷ của họ, thì cần phải đặt lại một câu hỏi rất nghiêm túc về chất lượng ảnh hưởng ấy.
Ảnh hưởng Kitô giáo đích thực phải bắt đầu bằng sự biến đổi bản thân. Chúng ta không thể liên tục nghĩ: “Tôi sẽ ảnh hưởng người khác thế nào?” mà quên câu hỏi quan trọng hơn: “Tôi đang để cho Đức Kitô ảnh hưởng trên tôi thế nào?” Tôi có để Lời Chúa sửa cách mình suy nghĩ không? Tôi có để Thánh Thể uốn lại trái tim mình không? Tôi có để cầu nguyện thanh luyện động cơ không? Tôi có để những lời góp ý chân thành làm mình khiêm tốn hơn không? Người không để mình được Chúa biến đổi rất dễ biến sứ mạng thành việc phóng chiếu cái tôi lên người khác. Chúng ta chỉ có thể thực sự dẫn người khác đến Chúa khi chính mình đang để Chúa dẫn đi.
Cuối cùng, người Kitô hữu cần nhớ rằng chúng ta không được gọi để tạo ra những bản sao của mình. Chúng ta được gọi để sinh ra những môn đệ của Đức Kitô. Người giáo lý viên thành công không phải khi học viên nói giống mình, nhưng khi họ biết nghe Lời Chúa. Người mục tử thành công không phải khi giáo dân lệ thuộc vào mình, nhưng khi họ trưởng thành trong đức tin. Người có ảnh hưởng Kitô giáo thành công không phải khi cộng đồng của họ lớn đến mức nào, nhưng khi những người trong cộng đồng ấy trở nên tự do hơn để yêu Chúa, yêu người, sống sự thật, làm điều thiện và phục vụ. Một người truyền thông Kitô giáo tốt là người có thể nói như Thánh Phaolô: “Không phải chúng tôi rao giảng chính mình, mà là rao giảng Đức Giêsu Kitô là Chúa.” Càng có ảnh hưởng, câu này càng phải trở thành kim chỉ nam.
Thật đẹp biết bao nếu mỗi buổi sáng, trước khi bước vào một ngày mới, chúng ta tự nhắc mình: hôm nay tôi sẽ ảnh hưởng đến ai đó, dù tôi có muốn hay không. Có người sẽ gặp ánh mắt tôi. Có người sẽ nghe giọng tôi. Có người sẽ đọc điều tôi viết. Có người sẽ quan sát cách tôi phản ứng. Có thể tôi chỉ gặp họ trong vài phút. Nhưng biết đâu vài phút ấy lại trở thành một mảnh ký ức dài lâu trong đời họ. Vậy tôi muốn để lại điều gì? Một cảm giác bị xem thường hay được tôn trọng? Một vết thương hay một sự chữa lành? Một sự cay đắng hay một chút hy vọng? Một hình ảnh méo mó về Thiên Chúa hay một thoáng nào đó của lòng thương xót Người? Người Kitô hữu không nhất thiết phải nói tên Chúa trong mọi câu chuyện, nhưng đời sống họ phải làm cho người khác có thể đoán rằng phía sau sự tử tế ấy có một Nguồn nào đó sâu hơn chính họ.
Rồi mỗi tối, có lẽ chúng ta cũng nên tự hỏi: hôm nay tôi đã dùng ảnh hưởng của mình thế nào? Tôi đã dùng lời nói để nâng ai lên chưa? Tôi có gây tổn thương ai vì nóng giận không? Tôi có chia sẻ điều gì thiếu kiểm chứng không? Tôi có tham gia một cuộc chế giễu tập thể không? Tôi có đủ can đảm để đứng về phía một người bị bỏ rơi không? Tôi có làm cho gia đình mình bình an hơn không? Tôi có làm cho cộng đoàn mình hiệp nhất hơn không? Tôi có làm cho mạng xã hội hôm nay nhân bản hơn chỉ một chút không? Những câu hỏi nhỏ như vậy, nếu được hỏi thường xuyên, có thể dần hình thành một lương tâm truyền thông Kitô giáo trưởng thành.
Chúng ta không biết Thiên Chúa sẽ dùng ảnh hưởng nhỏ bé của mình cách nào. Có thể chỉ một câu nói. Có thể một bài viết. Có thể một lần tha thứ. Có thể một sự hiện diện. Có thể một ánh mắt. Có thể một lời cầu nguyện. Có thể một sự từ chối tham gia điều xấu. Có thể chỉ là một đời sống bền bỉ, không ồn ào. Nhưng hạt cải cũng rất nhỏ. Men cũng rất ít. Một ngọn đèn cũng nhỏ so với bóng tối. Vậy mà Đức Giêsu đã dùng chính những hình ảnh ấy để nói về Nước Thiên Chúa. Điều quan trọng không phải chúng ta lớn đến đâu, mà là chúng ta có thực sự thuộc về Chúa hay không. Điều quan trọng không phải bao nhiêu người theo dõi chúng ta, mà là những người đang theo dõi chúng ta có được dẫn gần hơn đến sự thật và tình yêu hay không. Điều quan trọng không phải tên chúng ta được biết đến bao xa, mà là qua cuộc đời chúng ta, Danh Chúa có được nhận biết thêm một chút hay không.
Ước gì mỗi người Kitô hữu hiểu rằng mình đang mang một trách nhiệm rất đẹp. Chúng ta có thể không bao giờ trở thành người nổi tiếng. Nhưng ta vẫn có thể trở thành một lý do khiến một ai đó tiếp tục tin vào điều thiện. Ta có thể không bao giờ đứng trước đám đông. Nhưng ta vẫn có thể khiến một người đang tuyệt vọng muốn sống tiếp. Ta có thể không có hàng ngàn người theo dõi. Nhưng ta có thể giúp một người con biết yêu Chúa, một người bạn biết tha thứ, một người đau khổ tìm lại hy vọng, một người xa Giáo Hội dám bước vào nhà thờ lần nữa. Và nếu chỉ một người thôi được dẫn đến gần Đức Kitô hơn nhờ đời sống của chúng ta, thì đó đã là một điều vô cùng lớn lao.
Vì thế, đừng hỏi trước hết: “Tôi có bao nhiêu người theo dõi?” Hãy hỏi: “Những người đang gặp tôi được dẫn về đâu?” Đừng hỏi: “Tôi có ảnh hưởng lớn không?” Hãy hỏi: “Ảnh hưởng của tôi có lành mạnh, chân thật và mang hương vị Tin Mừng không?” Đừng hỏi: “Người ta nhớ tên tôi không?” Hãy hỏi: “Sau khi gặp tôi, người ta có dễ tin hơn rằng Thiên Chúa là tình yêu không?” Đó mới là thước đo sâu nhất của ảnh hưởng Kitô giáo. Và đến cuối cùng, người môn đệ có lẽ chẳng cần gì hơn ngoài niềm vui được biết rằng trong một góc rất nhỏ của thế giới này, nhờ ân sủng Chúa, mình đã trở thành một dấu chỉ khiêm tốn chỉ về Nước Trời; rằng có một người nào đó, khi đi ngang qua cuộc đời mình, đã được nghe bằng một cách nào đó lời mời gọi vẫn luôn vang lên từ Tin Mừng: “Hãy tin vào Chúa Giêsu, thì anh và cả nhà anh sẽ được cứu rỗi.”
Lm. Anmai, CSsR