TĨNH TÂM THÁNG 10 NĂM 2026: “HIỆP HÀNH TRONG THẦN KHÍ VÀ SỰ THẬT” Lm. Anmai, CSsR.(DÀNH CHO …)

30/09/2026

TĨNH TÂM THÁNG 10 NĂM 2026: “HIỆP HÀNH TRONG THẦN KHÍ VÀ SỰ THẬT” Lm. Anmai, CSsR.

Dành cho linh mục, tu sĩ nam và tu sĩ nữ

Tháng Mười lại về, mở ra trước mắt chúng ta một khoảng thời gian đặc biệt để cùng Mẹ Maria đi sâu vào các mầu nhiệm đời Chúa, để dừng lại giữa nhịp công việc, để nhìn lại đời dâng hiến và để nghe một tiếng gọi có thể đã nhiều lần vang lên nhưng chưa được chúng ta đón nhận đến tận lòng. Những tràng hạt lại được nâng lên. Những lời Kính Mừng lại đi qua môi miệng. Nhà nguyện vẫn có tiếng chuông, cộng đoàn vẫn có chương trình, sổ công tác vẫn đầy những cuộc hẹn. Tất cả xem ra đang vận hành rất tốt. Chỉ có trái tim là cần được hỏi thăm. Bởi lịch có thể bước sang tháng mới trong khi lòng người vẫn còn mắc kẹt trong một câu nói từ năm cũ; chương trình mục vụ có thể được cập nhật thường xuyên trong khi cách đối xử với anh chị em vẫn sử dụng một phiên bản cũ kỹ, nhiều lỗi, ít lòng thương xót và tuyệt nhiên không chịu nâng cấp. Có người thay điện thoại vì máy chạy chậm, nhưng vẫn giữ một tính khí khiến cả cộng đoàn phải đi thật chậm quanh mình. Có người không chịu được một đường truyền yếu, nhưng lại bình thản trước một tương quan huynh đệ đã mất kết nối từ rất lâu.

Tháng Mười mời chúng ta trở về. Trở về với Chúa, với lời gọi đầu tiên, với sự thật về mình, với người anh chị em đang ở rất gần mà lâu nay ta chưa thật sự gặp. Có những khoảng cách không được đo bằng cây số. Hai người có thể chung một mái nhà, chung một bàn ăn, chung một nhà nguyện, chung một lịch sinh hoạt, nhưng giữa họ vẫn có một vùng lạnh giá mà không ai dám bước qua. Họ biết nhau có mặt, biết nhau làm gì, biết nhau có những khuyết điểm nào, nhưng không biết nhau đang đau ở đâu. Họ cùng đọc lời kinh xin bình an, rồi cùng trở về phòng với một sự khó chịu được gìn giữ cẩn thận. Ngôi nhà vẫn sáng đèn, nhưng có những căn phòng trong lòng người đã tối từ lâu.

Tĩnh tâm là dịp mở những căn phòng ấy cho Chúa. Chúng ta không thể chỉ đem đến trước Người phần đời đã được sắp xếp ngay ngắn, những công việc thành công, những câu trả lời đẹp, những chứng từ khiến người khác cảm phục. Chúa muốn gặp cả phần đời lộn xộn, phần đời ta ngại nói, phần đời khiến ta xấu hổ, phần đời đã nhiều lần tự hứa sửa mà vẫn chưa sửa. Người muốn nghe một lời thật hơn là một bản báo cáo thiêng liêng được biên tập kỹ. Chúng ta đã quá quen với việc làm cho mọi sự có vẻ ổn. Có khi vừa trải qua một cuộc cãi vã rất căng, ta vẫn có thể bước vào nhà nguyện, chỉnh áo cho ngay, cúi đầu thật sâu và đọc lời cầu nguyện với giọng dịu dàng đến mức người chưa biết chuyện sẽ tưởng cộng đoàn đang sống trong tuần lễ hòa bình vĩnh cửu. Nhưng Chúa biết. Người không bị đánh lừa bởi giọng đọc kinh. Người nghe được cả những điều chúng ta chưa nói.

“Anh em hãy lánh riêng ra đến một nơi thanh vắng mà nghỉ ngơi đôi chút” (Mc 6,31). Lời mời ấy của Chúa Giêsu vẫn có sức an ủi sâu xa. Người nhận ra sự mệt mỏi của các môn đệ. Người biết họ cần dừng lại. Có thể chúng ta đã quên rằng người phục vụ cũng cần được chăm sóc, người nâng đỡ cũng cần được nâng đỡ, người nói về hy vọng cũng có những ngày gần như không còn thấy hy vọng cho chính mình. Chúng ta có thể dành nhiều thời gian thăm hỏi những người đau khổ bên ngoài mà chưa một lần hỏi người anh em trong nhà: “Dạo này anh có ổn không?” Chúng ta có thể tổ chức những chương trình về chữa lành, trong khi cách nói chuyện của mình vẫn đều đặn tạo thêm những vết thương mới. Đó là một sự bất nhất cần được nhận diện bằng lòng khiêm tốn, để điều ta trao cho người khác cũng được sống trong ngôi nhà của mình.

Bài tĩnh tâm này mời chúng ta đi qua bốn chặng đường: hồi tâm dưới ánh sáng Chúa Thánh Thần; trở về nguồn suối đời dâng hiến; học sống hiệp hành trong cộng đoàn; và gặp Chúa trong Lời Người để bước vào tháng mới bằng những chọn lựa cụ thể. Xin đi chậm. Xin đừng đọc mọi điều như đang nghe một bài nói về những người khác. Nếu câu nào khiến ta lập tức nhớ đến tên một anh chị em, hãy nhẹ nhàng đưa câu ấy trở lại trước mặt mình. Hôm nay, chúng ta đến để được Chúa soi sáng chính mình. Người anh chị em cũng có cuộc gặp gỡ riêng của họ với Chúa. Ta không cần nhận thêm chức vụ quản lý lương tâm của cả cộng đoàn.

CHẶNG THỨ NHẤT: HỒI TÂM DƯỚI ÁNH SÁNG CHÚA THÁNH THẦN

Điều khó nhất trong hồi tâm thường là chịu đứng trong sự thật mà không vội tìm lý do để bước ra. Chúng ta có khả năng bào chữa rất tốt. Khi mình nổi nóng, ta gọi đó là phản ứng trước một hoàn cảnh quá sức. Khi người khác nổi nóng, ta gọi đó là tính khí thiếu trưởng thành. Khi mình không tham gia việc chung, ta có lý do chính đáng. Khi người khác vắng mặt, ta thấy ngay dấu hiệu thiếu tinh thần cộng đoàn. Khi mình nói nặng, đó là vì trách nhiệm. Khi người khác nói nặng, đó là vì họ thiếu bác ái. Cùng một hành vi, nhưng qua cửa lòng ta, nó được cấp hai tên gọi khác nhau. Một tên để bảo vệ mình, một tên để kết án người khác. Nếu mở một văn phòng tư vấn pháp lý cho cái tôi, có lẽ chúng ta không bao giờ thiếu khách hàng, vì mỗi người đều đã có sẵn một luật sư rất tận tâm trong lòng.

Chúa Thánh Thần giúp ta nhận ra sự thật và đón nhận sự thật ấy trong niềm hy vọng. Người không dẫn chúng ta vào sự tuyệt vọng về bản thân. Người cho ta thấy điều cần thay đổi, đồng thời cho ta biết mình có thể thay đổi nhờ ân sủng. Một người thật sự hồi tâm có thể nói: “Con đã muốn được coi trọng”; “Con đã ganh tị”; “Con đã làm việc tốt nhưng cũng mong người khác mắc nợ mình”; “Con đã dùng sự im lặng để trừng phạt”; “Con đã kể một chuyện với vẻ lo lắng, trong khi thật ra muốn người nghe đứng về phía con.” Những lời ấy có thể đau, nhưng chúng mở cửa. Bao lâu ta chỉ nói rằng mình không có vấn đề, Chúa vẫn phải đứng trước cánh cửa được khóa bằng những lời giải thích.

Có những góc tối được che bằng điều tốt. Ta làm việc nhiều để khỏi phải gặp một nỗi trống rỗng. Ta luôn tìm việc mới vì không chịu nổi sự yên lặng. Ta thích hướng dẫn người khác vì ở vị trí ấy mình ít bị chất vấn. Ta nhận thêm trách nhiệm vì sợ ngày nào đó không còn ai cần đến mình. Những động lực ấy có thể đan xen với lòng nhiệt thành chân thật. Vì thế, hồi tâm đòi sự tinh tế. Đừng vội phủ nhận tất cả những điều tốt mình đã làm. Hãy xin Chúa thanh luyện điều tốt ấy, giúp nó bớt bị nhu cầu của cái tôi điều khiển và ngày càng phát sinh từ tình yêu.

Sự bận rộn có một sức hấp dẫn riêng. Nó khiến ta cảm thấy mình quan trọng. Người bận thường được thông cảm, được ưu tiên, được miễn một số việc, được nhắc đến như người đang gánh trách nhiệm lớn. Thế là lịch càng đầy, lòng càng có cảm giác được xác nhận. Nhưng có khi chúng ta bận đến mức không còn biết công việc đang phục vụ con người hay con người đang bị dùng để duy trì công việc. Một người đến gặp ta với nỗi đau cần được nghe, và ta nhìn đồng hồ. Một anh chị em cần trao đổi, và ta nói: “Để lúc khác.” Lúc khác ấy được hoãn nhiều lần đến mức trở thành một mùa phụng vụ không có ngày bắt đầu. Ta vẫn làm việc cho Chúa, nhưng người Chúa gửi đến lại liên tục phải lấy số chờ.

Hãy hỏi: công việc có đang làm trái tim tôi rộng hơn không? Tôi có kiên nhẫn hơn, biết lắng nghe hơn, biết nhận sự giúp đỡ hơn không? Hay càng làm nhiều, tôi càng khó chịu vì người khác không chạy theo tốc độ của mình? Có những người hoạt động rất tích cực, nhưng không còn chịu được sự chậm rãi của một người già, sự vụng về của người trẻ, sự lặp lại của người bệnh. Họ đã quen với hiệu quả đến mức xem giới hạn của con người như một sự cản trở. Khi ấy, cần dừng lại để nhớ rằng sứ vụ được trao cho chúng ta luôn liên hệ đến những con người có nhịp sống, có yếu đuối, có hoàn cảnh riêng.

Cũng cần phân biệt những hình thức mệt mỏi. Có sự mệt mỏi thể xác vì làm việc quá nhiều. Có sự quá tải tâm lý vì chịu áp lực kéo dài. Có nỗi đau do mất mát, hiểu lầm hoặc tổn thương chưa được giải quyết. Có sự khô khan trong cầu nguyện dù người ta vẫn trung tín. Có sự nguội lạnh vì dần bỏ bê đời sống nội tâm. Những tình trạng ấy cần những cách chăm sóc khác nhau. Một lời trách chung chung rằng “anh chị thiếu đức tin” có thể làm người đang kiệt sức càng thêm cô đơn. Người ấy cần được nghe, được nghỉ, được hỗ trợ và, khi cần, được giúp tìm sự trợ giúp thích hợp. Một cộng đoàn biết chăm sóc sự sống sẽ không đợi con người hoàn toàn suy sụp mới thừa nhận rằng họ đã mệt.

Thật lạ khi chúng ta có thể rất nghiêm túc với việc bảo trì máy móc, nhưng lại dễ bỏ qua những dấu hiệu nơi con người. Máy phát tiếng lạ thì gọi thợ. Xe chạy không ổn thì đưa đi kiểm tra. Máy tính nóng quá thì tắt bớt chương trình. Còn người anh em nóng nảy vì quá tải, mất ngủ kéo dài, không còn khả năng tập trung, ta lại bảo hãy cố gắng thêm. Có lẽ trong một số hoàn cảnh, máy móc đang được hưởng chế độ chăm sóc nhân bản hơn con người. Tĩnh tâm mời ta thay đổi điều ấy bằng những việc thực tế: phân công vừa sức, bảo vệ giờ nghỉ, tôn trọng điều trị, tạo điều kiện để người đang khó khăn có thể nói mà không sợ bị xem là thiếu quảng đại.

Nhưng lòng cảm thông cũng cần đi cùng sự thật. Có những thói quen đã làm đời cầu nguyện suy yếu mà ta biết rõ. Ta dành hàng giờ cho điện thoại, nhưng khi đến giờ cầu nguyện lại nói không có thời gian. Ta có thể theo dõi một câu chuyện trên mạng qua nhiều ngày, nhưng không đủ kiên nhẫn ở lại với một đoạn Tin Mừng trong vài phút. Ta nhớ ai đã nhận xét gì về mình, nhớ rất chính xác thời gian, hoàn cảnh, từng chữ; còn lời Chúa vừa đọc thì trôi qua như một thông báo đã bị bỏ qua. Điều ấy cho thấy lòng ta đang đặt trọng tâm ở đâu. Xin đừng chỉ trách trí nhớ yếu. Có những điều trí nhớ của ta vẫn hoạt động xuất sắc, đặc biệt là hồ sơ về những lần bị xúc phạm.

Hồi tâm còn chạm đến cách chúng ta giữ nỗi giận. Có nỗi giận cần được hiểu, vì nó báo hiệu một điều sai hoặc một giới hạn bị xâm phạm. Nhưng khi ta nuôi nỗi giận lâu ngày, nó có thể trở thành cách nhìn mọi sự. Người kia làm gì cũng khiến ta khó chịu. Họ im lặng, ta nói họ lạnh lùng. Họ lên tiếng, ta nói họ thích thể hiện. Họ làm tốt, ta nghi họ muốn được khen. Họ sai, ta thấy mình đã đánh giá đúng từ đầu. Trong một hệ thống xét đoán hoàn hảo như vậy, người kia không có cửa để bước vào sự thiện cảm của ta. Ta đã đóng cửa rồi còn yêu cầu họ chứng minh mình đáng được đón nhận.

Xin Chúa giúp ta nhìn lại những phán quyết đã trở nên cứng nhắc. Có thể người ấy đã thay đổi mà ta chưa muốn thấy. Có thể ta chỉ biết một phần câu chuyện. Có thể một hành vi làm mình khó chịu xuất phát từ nỗi sợ hoặc một vết thương mà mình chưa hiểu. Việc tìm hiểu thêm không làm điều sai trở thành đúng, nhưng giúp ta xử lý điều sai với sự công bằng và lòng thương xót. Người sống trong Thần Khí được mời gọi để sự thật lớn hơn định kiến của mình.

Tính thế tục trong đời tu cũng cần được nhận diện. Nó có thể đi vào qua nhu cầu danh vọng, sự tìm kiếm tiện nghi, quyền lực và đặc quyền. Nó cũng có thể đi vào qua một tâm thức tính toán rất kín đáo: việc nào đem lại ảnh hưởng, tương quan nào có ích, người nào nên được gần, người nào không đáng mất thời gian. Chúng ta vẫn dùng ngôn ngữ phục vụ, nhưng trong lòng đã phân hạng con người theo lợi ích. Người có vị thế được nghe rất lâu; người nghèo, người ít học, người không có gì để trao lại thì được hướng dẫn rất nhanh. Xin xét xem ánh mắt của mình có đang phản ánh sự ưu ái của Tin Mừng đối với người bé nhỏ hay đang phản ánh thói quen của thế gian đối với người có khả năng đem lại lợi thế.

Có một thứ ngai rất nhỏ được dựng trong lòng người tu sĩ. Nó không cần đồ sộ, chỉ cần mọi người phải biết ý mình, tránh làm mình khó chịu, nhớ ưu tiên của mình và công nhận kinh nghiệm của mình. Chức vụ có thể không còn, nhưng ngai vẫn còn. Ta nói mình không ham quyền, nhưng lại không chịu nổi việc người khác quyết định mà chưa hỏi mình. Ta nói mình đã nghỉ trách nhiệm, nhưng vẫn gửi những chỉ dẫn không được yêu cầu. Cộng đoàn có người phụ trách mới, còn người phụ trách cũ vẫn âm thầm giữ bộ điều khiển. Sự từ bỏ như vậy mới hoàn tất trên giấy tờ.

Dưới ánh sáng Chúa Thánh Thần, hãy xin một trái tim có khả năng nhận góp ý. Có người chỉ nghe được lời khen; mọi lời điều chỉnh đều bị xem là công kích. Họ có thể giảng về khiêm nhường rất hay, nhưng chỉ cần ai góp ý là lập tức huy động toàn bộ lịch sử phục vụ để bảo vệ mình. “Tôi đã làm bao nhiêu năm”; “Tôi đã hy sinh thế nào”; “Nếu không có tôi…” Những điều ấy có thể đúng, nhưng không làm ta được miễn hoán cải. Một đời phục vụ đáng quý càng cần được gìn giữ bằng khả năng tiếp tục học.

“Lạy Chúa, xin tạo cho con một tấm lòng trong trắng, đổi mới tinh thần cho con nên kiên vững” (Tv 51,12). Xin cho lời cầu ấy đi vào những vùng ta đang bảo vệ. Xin Chúa đổi mới cách con nhìn, cách con nghe, cách con phản ứng. Xin cho con nhận ra khi nào mình đang giữ nguyên tắc và khi nào đang giữ tự ái; khi nào mình đang bảo vệ người yếu và khi nào đang bảo vệ quyền kiểm soát; khi nào mình đang nói sự thật và khi nào đang sử dụng sự thật để làm người khác đau. Xin cho con biết khóc vì điều mình đã làm tổn thương, rồi đứng dậy để sửa. Xin cho con đừng dùng mặc cảm thay cho hoán cải, đừng dùng lời giải thích thay cho trách nhiệm, đừng dùng việc đạo đức thay cho một lời xin lỗi cần nói.

CHẶNG THỨ HAI: TRỞ VỀ NGUỒN SUỐI CỦA ĐỜI DÂNG HIẾN

Hãy nhớ ngày Chúa chạm vào lòng mình. Có thể đó là một ngày rất bình thường. Một đoạn Tin Mừng được nghe như lần đầu. Một cuộc gặp người nghèo. Một giờ chầu. Một chứng tá âm thầm của người tu sĩ. Một biến cố khiến ta nhận ra cuộc đời có thể được trao đi theo một cách khác. Ta đã nghe lời gọi ấy bằng tất cả sự đơn sơ mình có. Ta chưa biết hết những khó khăn, chưa hiểu hết cơ chế, chưa hình dung hết các cuộc chuyển đổi, chưa gặp hết những người sẽ làm mình vui hoặc làm mình đau. Nhưng ta đã muốn bước theo Chúa. Sự chân thành ấy là một ân huệ cần được nhớ lại với lòng biết ơn.

Có người sau nhiều năm trở nên rất hiểu đời. Họ biết ai sẽ nói gì, ai thích điều gì, ai có ảnh hưởng, ai cần tránh, những việc nào nên làm để được an toàn. Họ có thể dự đoán các cuộc họp rất chính xác, đoán trước phản ứng của bề trên, đọc được những chuyển động trong cộng đoàn. Chỉ tiếc rằng giữa sự thông thạo ấy, họ dần đánh mất khả năng ngạc nhiên trước ân sủng. Họ nhìn một người trẻ nhiệt thành rồi cười: “Rồi sẽ biết.” Câu ấy có thể chứa kinh nghiệm, nhưng cũng có thể chứa một sự cay đắng đang muốn truyền lại. Người trẻ cần được giúp trưởng thành, cần được chuẩn bị cho thực tế; họ cũng cần được bảo vệ khỏi thói quen xem hy vọng là ngây thơ.

Tình yêu ban đầu cần lớn lên. Nó sẽ đi qua thử thách, thất vọng, những mùa không có cảm xúc, những lúc thấy mình yếu hơn đã tưởng. Trở về nguồn suối không có nghĩa phải tìm lại nguyên vẹn tâm trạng của ngày mới vào dòng. Tình yêu trưởng thành có thể ít ồn ào hơn và bền hơn. Một người tu sĩ lớn tuổi âm thầm cầu nguyện, đón nhận bệnh tật, vui với sự trưởng thành của người trẻ, có thể đang sống một tình yêu rất sâu. Người ấy không còn nhiều công việc để kể, nhưng sự hiện diện của họ làm ngôi nhà ấm hơn. Có những ngọn lửa không bùng cao, song vẫn đủ sức giữ người khác khỏi lạnh.

Chúng ta cần xét lại cách hiểu về thành công trong đời dâng hiến. Có người làm những việc được biết đến rộng rãi. Có người sống nhiều năm trong những công việc âm thầm. Có người có sức khỏe, học thức và khả năng tổ chức. Có người chỉ còn khả năng hiện diện, cầu nguyện, chịu đựng những giới hạn với lòng tin. Mỗi người có thể đáp lại Chúa trong hoàn cảnh của mình. Nếu chỉ nhìn đời tu qua công trình, chức vụ, bằng cấp hoặc số người biết đến, ta sẽ làm nhiều anh chị em cảm thấy đời mình ít giá trị. Chúa đã gọi con người trước khi giao công việc. Tình yêu của Người không tăng giảm theo năng suất.

Câu hỏi rất sâu là: khi không còn giữ chức vụ, tôi có còn tin mình được yêu không? Khi không còn được mời phát biểu, tôi có còn cảm thấy mình thuộc về cộng đoàn không? Khi sức khỏe giảm, tôi có thể để người khác giúp mình không? Khi một người trẻ làm tốt hơn, tôi có vui không? Những câu hỏi ấy cho thấy lòng ta đã gắn căn tính với điều gì. Nếu chức vụ trở thành nguồn duy nhất của giá trị, mỗi lần thay đổi sẽ giống một cuộc mất mát toàn diện. Ta sẽ khó trao lại công việc, khó để người kế nhiệm có cách làm riêng, khó nhìn sự thành công của họ mà không cảm thấy mình bị quên.

Có những cách giữ mình ở trung tâm rất tế nhị. Ta nói đã giao việc, nhưng mọi quyết định vẫn phải qua mình. Ta nói tin người trẻ, nhưng kiểm tra đến từng chi tiết và sửa cả những điều không cần sửa. Ta nói vui vì có người thay thế, nhưng thường xuyên nhắc lại rằng ngày xưa mọi sự tốt hơn. Người kế nhiệm cần kinh nghiệm của ta, song họ cũng cần khoảng trống để chịu trách nhiệm, học hỏi và lớn lên. Một người đi trước có tình yêu trưởng thành biết trao cả quyền làm việc và quyền được có những lựa chọn khác trong giới hạn hợp lý.

Đời dâng hiến có những cái chết nhỏ mỗi ngày. Chết đi nhu cầu phải luôn được đúng. Chết đi việc giữ một lời khen như thức ăn chính của lòng mình. Chết đi thói quen so sánh. Chết đi sự đòi hỏi phải được hiểu trước khi mình chịu hiểu người khác. Những cái chết ấy làm tình yêu có thêm không gian. Tuy nhiên, chúng cần được sống trong sự tôn trọng phẩm giá con người. Sự trưởng thành thiêng liêng giúp ta biết hiến thân, có khả năng đối thoại, biết chịu trách nhiệm và đủ can đảm nói điều cần nói. Nó không đòi một người bị làm nhục phải xem mọi sự là tốt, cũng không đòi người bị tổn thương phải giấu kín nỗi đau để chứng minh lòng quảng đại.

Chúng ta còn cần chấp nhận rằng đời tu có những mất mát thật. Một ước mơ mục vụ không thành. Một tương quan nâng đỡ phải thay đổi. Một công việc yêu thích phải trao lại. Một cộng đoàn mình gắn bó phải rời xa. Một người bạn đồng hành qua đời. Có những nỗi buồn không thể giải quyết bằng câu “hãy hy sinh”. Người ta cần thời gian để đau, để cầu nguyện, để kể lại, để được nghe. Lòng tin có thể đi cùng nước mắt. Sự trung tín có thể đi cùng sự run rẩy. Chúa không đòi ta phải tươi cười trước mọi mất mát. Người mời ta đem mất mát đến với Người và để mình được nâng đỡ.

Đôi khi chúng ta sợ nhìn nhận nhu cầu của mình vì tưởng người tu sĩ trưởng thành phải tự lo được mọi sự. Thế là ta sống cô đơn nhưng không nói, mệt nhưng không xin giúp, buồn nhưng chỉ biểu lộ bằng sự khó chịu. Người khác không hiểu, rồi khoảng cách càng lớn. Hãy tập gọi tên điều đang xảy ra: “Tôi cần nghỉ”; “Tôi đang buồn”; “Việc này vượt quá khả năng của tôi”; “Tôi cần được hướng dẫn”; “Tôi muốn trao đổi về một khó khăn.” Những lời ấy có thể mở ra một con đường mới. Khi nói rõ, ta giúp người khác có cơ hội đáp lại, thay vì yêu cầu họ phải đoán được tất cả những điều mình chưa nói.

VÂNG PHỤC TRONG ĐỨC TIN: TỰ DO ĐỂ LẮNG NGHE VÀ TRAO HIẾN

Lời khấn vâng phục đụng đến một vùng rất sâu: ý riêng. Có khi ta thấy vâng phục thật đẹp vì điều được yêu cầu phù hợp với điều mình muốn. Khi được sai đến nơi thích đến, giao việc thích làm, làm việc với người thích gặp, ta cảm thấy lòng đầy bình an. Thử thách xuất hiện khi có điều trái ý. Bấy giờ, ta mới biết mình đã gắn với một nơi, một công việc, một cách làm hoặc một hình ảnh về bản thân đến mức nào. Sự khó khăn ấy cần được cầu nguyện và trao đổi chân thành. Nó có thể trở thành cơ hội lớn lên nếu ta chịu bước vào sự thật.

Có người vâng phục rất nhanh ở bên ngoài, nhưng trong lòng bắt đầu một cuộc kháng nghị kéo dài. Họ nhận việc, rồi làm với sự lạnh nhạt. Họ tham dự, nhưng giữ thái độ khiến người khác thấy mình đang chịu đựng. Họ nói “dạ”, nhưng sau đó kể cho nhiều người nghe mình đã bị đối xử ra sao. Lời vâng phục trở thành một vỏ bọc, còn sự bất mãn đi bằng đường khác. Hãy xin Chúa giúp ta trình bày điều khó với đúng người, đúng lúc và có thiện chí tìm hướng giải quyết. Than phiền với mọi người thường chỉ làm nỗi bất mãn có thêm chỗ ở.

Bề trên cũng cần hồi tâm trước lời khấn vâng phục của anh chị em. Quyền bính được trao để phục vụ một ơn gọi chung, gìn giữ sự hiệp thông và giúp từng người đáp lại Chúa. Vì thế, người lãnh đạo cần biết hoàn cảnh, lắng nghe các giới hạn, cân nhắc khả năng và giải thích những điều có thể giải thích. Một quyết định có thể hợp pháp nhưng vẫn cần được thực hiện bằng sự tế nhị. Một sự điều chỉnh có thể cần thiết nhưng vẫn phải tôn trọng phẩm giá. Những lời “vì lợi ích cộng đoàn” cần được nâng đỡ bằng việc thực sự tìm hiểu lợi ích ấy, thay vì trở thành chiếc chìa khóa mở mọi cánh cửa mà không cần đối thoại.

Hiệp hành tạo điều kiện để việc vâng phục có chiều sâu. Người được giao việc có thể trình bày những yếu tố chưa được biết đến. Người lãnh đạo có thể điều chỉnh quyết định khi nhận ra điều cần sửa. Việc ấy làm trách nhiệm đáng tin hơn. Nếu một bề trên không bao giờ nhận sai, anh chị em có thể dần ngừng nói thật. Họ học cách nói những điều an toàn, giữ lại những điều quan trọng và để sự khó khăn âm thầm lớn lên. Cộng đoàn khi ấy có vẻ yên, nhưng sự yên ấy có thể là do người ta đã hết hy vọng được nghe.

Ý kiến khác biệt cần được phân định. Có ý kiến phát sinh từ tự ái; có ý kiến phát sinh từ kinh nghiệm và sự quan tâm thật. Có sự im lặng biểu lộ bình an; có sự im lặng biểu lộ sợ hãi. Có một lời “con sẵn sàng” rất quảng đại; cũng có một lời như thế được nói vì người ta không thấy mình có quyền trình bày khó khăn. Người lãnh đạo trưởng thành sẽ quan tâm đến con người phía sau câu trả lời. Người thành viên trưởng thành sẽ cố nói thật mà không công kích, cố cộng tác mà không đánh mất trách nhiệm của lương tâm.

Cần giữ rõ giới hạn: vâng phục không buộc ai thực hiện điều trái luân lý, che giấu hành vi lạm dụng hoặc từ bỏ những phương thế chính đáng để bảo vệ người bị tổn thương. Khi có điều sai, sự thật cần được trình bày qua những kênh phù hợp. Một cộng đoàn chỉ có thể chữa lành khi dám nhìn nhận những gì đã xảy ra và có trách nhiệm với hậu quả. Kêu gọi tha thứ mà không xử lý điều sai có thể làm người bị tổn thương đau thêm. Bình an cần sự thật, sự công bằng và những bước bảo vệ cụ thể.

Về phần mình, chúng ta cũng cần nhận ra khi nào đang dùng đối thoại để kéo dài sự chống đối. Có người nói muốn trao đổi, nhưng chỉ chấp nhận một kết quả. Họ đề nghị lắng nghe, nhưng chưa có ý định nghe người khác. Họ xin phân định, nhưng quyết định trong lòng đã đóng dấu từ trước. Đối thoại cần sự sẵn sàng để điều mình chưa biết có thể thay đổi điều mình đang nghĩ. Nếu mọi cuộc gặp chỉ nhằm đưa người khác về đúng quan điểm của mình, ta đang thương lượng với vẻ mặt rất đạo đức.

Xin Chúa ban cho cả bề trên và thành viên lòng khiêm tốn. Cho người lãnh đạo biết quyền bính có giới hạn và cần được sử dụng trong trách nhiệm. Cho người thành viên biết tự do trưởng thành bao gồm khả năng cộng tác, đón nhận điều chỉnh và bước vào một việc mình chưa chọn. Cho cả hai biết cầu nguyện trước khi kết luận, biết lắng nghe trước khi đánh giá, biết sửa đổi khi sự thật đòi hỏi. Một cộng đoàn như vậy có thể vẫn gặp khó khăn, nhưng khó khăn không nhất thiết phá vỡ lòng tin.

KHÓ NGHÈO: ĐỂ ĐỜI SỐNG ĐƯỢC GIẢN DỊ VÀ TRÁI TIM ĐƯỢC TỰ DO

Khó nghèo Tin Mừng đi vào cách ta sử dụng tiền bạc, thời gian, phương tiện và những đặc quyền nhỏ. Có những vật dụng cần thiết cho sức khỏe, học tập và sứ vụ. Câu hỏi là ta có sử dụng chúng với tinh thần trách nhiệm, minh bạch và biết đủ không. Ta có khả năng chia sẻ không? Có đòi hỏi điều tốt nhất cho mình trong khi người khác phải dùng điều còn lại không? Có xem nhu cầu của mình luôn cấp thiết hơn nhu cầu chung không? Có người không giữ nhiều tiền riêng, nhưng giữ rất kỹ quyền được phục vụ trước. Khó nghèo của họ khá gọn gàng về tài sản, song rất rộng rãi về đặc quyền.

Có những điều nhỏ làm lộ sự gắn bó. Một chỗ ngồi trong phòng ăn. Một phòng riêng. Một loại thức ăn. Một phương tiện quen dùng. Một cách sắp xếp phải đúng như mình muốn. Điều ấy có thể hợp lý trong một số hoàn cảnh, nhất là khi liên hệ đến sức khỏe. Nhưng nếu mọi thay đổi nhỏ đều làm ta mất bình an, hãy tự hỏi mình có còn tự do không. Có khi người ta tuyên khấn từ bỏ nhiều điều lớn, rồi dành nhiều năm bảo vệ một chiếc ghế nhỏ với quyết tâm không kém việc giữ một kho báu.

Khó nghèo cũng là tôn trọng công sức của người khác. Đồ dùng chung cần được giữ gìn. Thời gian của anh chị em cần được quý trọng. Người phục vụ trong nhà cần được đối xử tử tế. Một người có thể giảng về người nghèo rất tha thiết, nhưng nói với nhân viên bằng giọng lạnh lùng, coi việc họ làm là hiển nhiên và không bao giờ cảm ơn. Xin để Tin Mừng đi vào những tương quan ấy. Người nghèo mà ta được mời yêu thương có thể đang rửa chén, quét sân, chăm vườn hoặc sửa một vật dụng ngay trước mặt ta.

Sự minh bạch trong sử dụng tiền bạc và phương tiện bảo vệ cả cá nhân lẫn cộng đoàn. Nó giúp ta tránh cảm giác mọi điều mình làm đều không cần được xem xét vì mục đích tốt. Mục đích tốt cần cách thực hiện có trách nhiệm. Cũng cần tránh một sự khắt khe làm người ta sợ trình bày nhu cầu chính đáng. Khó nghèo có thể được sống với sự đơn sơ và lòng tin, khi việc xin, việc trao và việc sử dụng đều có sự tôn trọng.

Có một hình thức khó nghèo đặc biệt khi tuổi tác đến: chấp nhận không còn tự làm được mọi sự. Người từng giúp nhiều người nay cần người khác giúp. Người từng đi nhanh nay phải chờ. Người từng quyết định nay phải hỏi. Người từng nhớ rất tốt nay hay quên. Những thay đổi ấy có thể làm lòng đau. Cộng đoàn cần đón nhận người anh chị em với sự kiên nhẫn, để họ không cảm thấy mình trở thành một gánh nặng phải xin lỗi vì còn hiện diện. Còn người được chăm sóc có thể học trao lại, nhận giúp đỡ và cảm ơn. Cả hai cùng học một sự nghèo khó có tình yêu.

KHIẾT TỊNH: MỘT TRÁI TIM BIẾT YÊU MÀ KHÔNG CHIẾM HỮU

Khiết tịnh thánh hiến cần được nuôi dưỡng bằng đời cầu nguyện, tình bạn lành mạnh, sự hiểu biết về bản thân và những giới hạn phù hợp. Người tu sĩ vẫn có nhu cầu được lắng nghe, được nâng đỡ, được chia sẻ. Việc nhìn nhận những nhu cầu ấy giúp ta sống trưởng thành hơn. Nếu luôn phủ nhận sự cô đơn, ta có thể tìm sự bù đắp mà không nhận ra. Nếu sợ nói về tình cảm, ta có thể để một tương quan âm thầm chiếm phần lớn đời sống rồi mới thấy mình đã xa sự tự do.

Hãy hỏi cách mình gắn bó với người khác. Tôi có tôn trọng nhịp sống của họ không? Tôi có đòi họ phải luôn sẵn sàng nghe mình không? Tôi có buồn giận khi họ không trả lời ngay? Tôi có muốn mình giữ một vị trí đặc biệt đến mức khó chấp nhận những tương quan khác của họ? Có những sự chiếm hữu khoác áo quan tâm rất khéo. Ta nói lo cho người kia, nhưng thực ra đang lo mình mất chỗ trong lòng họ. Ta nói muốn giúp, nhưng lại khó chịu khi họ nhận giúp đỡ từ người khác.

Lòng yêu thương trưởng thành cho người khác khoảng trống để lớn lên. Người được ta đồng hành cần tự do, cần trách nhiệm và có thể đến một lúc không còn cần ta theo cách trước đây. Khi ấy, niềm vui của người đồng hành là thấy họ đứng vững hơn. Nếu ta buồn vì họ không còn lệ thuộc, hãy đưa nỗi buồn ấy vào cầu nguyện. Nó có thể giúp ta nhận ra một nhu cầu của mình đang trộn vào việc phục vụ.

Cũng cần chăm sóc những tương quan trong cộng đoàn. Có người dành nhiều sự dịu dàng cho những người bên ngoài, rồi đem phần mệt mỏi và cáu gắt về nhà. Người xa được nghe giọng mềm, người gần chỉ được nghe giọng thật mệt. Dĩ nhiên, ai cũng có giới hạn, và người gần thường thấy những mặt chưa đẹp của ta. Nhưng lòng bác ái cần được tập luyện chính ở nơi gần ấy. Cộng đoàn không nên trở thành nơi mọi người phải hứng phần cảm xúc còn lại sau một ngày ta đã dùng hết sự tử tế cho thế giới.

Xin Chúa làm trái tim chúng ta ấm áp mà tự do, gần gũi mà có sự phân định, biết trao và biết nhận. Xin giúp chúng ta sống những tương quan có thể được nhìn nhận trong sự thật, không cần liên tục che giấu hoặc giải thích. Xin cho những người chúng ta gặp được nâng đỡ trong phẩm giá và ơn gọi của họ. Khiết tịnh có thể sinh hoa trái rất đẹp trong một người biết yêu nhiều, biết giữ giới hạn và biết để tình yêu đưa người khác đến với Chúa.

CHẶNG THỨ BA: HIỆP HÀNH TRONG ĐỜI SỐNG HUYNH ĐỆ

Hiệp hành trở nên thật trong cách chúng ta sống với nhau. Một buổi hội thảo có thể được tổ chức chu đáo, tài liệu có thể đầy đủ, biểu ngữ có thể trang trọng; nhưng thử thách xuất hiện khi một người nói điều trái ý ta. Ta có nghe hết không? Có hỏi để hiểu không? Có nhận ra phần hợp lý trong điều họ nói không? Hay vừa nghe câu đầu, ta đã chuẩn bị cả một bài phản bác? Có những người lắng nghe với dáng vẻ rất nghiêm túc, nhưng trong đầu đang xếp đội hình cho một cuộc phản công. Người nói vừa dứt lời, đối thoại lập tức trở thành môn thi đấu có tính điểm.

Trong cộng đoàn, mỗi người cần được nghe như một con người có câu chuyện riêng. Người ít nói chưa chắc ít suy nghĩ. Người diễn đạt vụng chưa chắc không có điều quan trọng. Người trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm nhưng có thể nhìn thấy điều người lâu năm đã quen đến mức không nhận ra. Người già có thể lặp lại, nhưng phía sau sự lặp lại là một ký ức cần được tôn trọng. Người đang đau có thể nói thiếu bình tĩnh; ta cần giúp họ được nghe mà vẫn gìn giữ cách đối thoại phù hợp. Hiệp hành đòi sự kiên nhẫn với những khác biệt ấy.

Chúng ta thường nghĩ mình biết anh chị em vì đã sống với họ lâu. Nhưng thời gian ở chung không tự động tạo hiểu biết sâu. Ta có thể thuộc các thói quen của một người mà chưa biết điều gì khiến họ sợ. Ta biết họ làm việc chậm nhưng không biết họ đang chịu đau. Ta biết họ ít tham gia nhưng không biết họ cảm thấy mình luôn bị gạt ra ngoài. Ta biết họ hay phản ứng nhưng chưa nghe câu chuyện về những lần họ đã cố nói mà không được đón nhận. Tìm hiểu thêm giúp cộng đoàn có cách chăm sóc và điều chỉnh công bằng hơn.

Bàn ăn là một nơi xét mình rất thật. Ai được nghe? Ai thường bị ngắt lời? Ai luôn nói? Ai đã lâu không nói vì nghĩ chẳng có ai quan tâm? Những cuộc trao đổi có giúp người ta gặp nhau không, hay chủ yếu giúp một vài người chứng minh mình hiểu biết? Có người biến bữa ăn thành bản tin liên tục, có người biến nó thành lớp học bắt buộc, có người chỉ ngồi lặng lẽ vì không còn tìm được chỗ cho câu chuyện của mình. Xin để bàn ăn có chỗ cho cả sự vui vẻ, sự đơn sơ và những câu hỏi thật lòng.

Điện thoại có thể giúp sứ vụ, giữ liên hệ và học hỏi. Nhưng nó cũng có thể trở thành con đường rút khỏi người đang hiện diện. Ta đang nghe một người kể chuyện, điện thoại sáng lên, mắt lập tức quay đi. Người ấy tiếp tục nói, nhưng đã nhận được một thông điệp rất rõ: có một người ở nơi khác quan trọng hơn. Nếu điều đó lặp lại nhiều lần, tương quan sẽ nguội. Một bữa ăn không điện thoại trong một khoảng thời gian hợp lý có thể giúp ta nhớ lại nghệ thuật rất cổ: nhìn nhau và nghe nhau.

Có những cộng đoàn đủ tiện nghi nhưng thiếu sự ấm áp. Đồ dùng được sắp xếp, công việc được phân chia, lịch được giữ, nhưng con người cảm thấy mình chỉ đang ở cạnh nhau. Sự ấm áp thường đến từ những điều nhỏ: nhớ một ngày đặc biệt; hỏi thăm sau một cuộc khám bệnh; để ý người vắng mặt; giúp một việc khi thấy người khác quá tải; nói một lời cảm ơn. Ta có thể nghĩ những việc ấy không lớn. Nhưng với người đang buồn, một lời hỏi thật có thể giúp họ đi qua cả một ngày.

Nói hành là một trong những cách làm sự hiệp thông suy yếu nhanh nhất. Nó dễ tạo cảm giác gần gũi giữa những người cùng bàn về một người vắng mặt. Họ cùng biết một bí mật, cùng có một nhận xét, cùng cảm thấy mình đứng về phía đúng. Nhưng sự gần gũi ấy thường cần một người khác bị đẩy ra ngoài. Khi câu chuyện tiếp tục lan đi, người bị nói có thể không biết tại sao những ánh mắt quanh mình đã thay đổi. Họ sống trong một bầu khí được tạo ra bởi những điều họ chưa có cơ hội giải thích.

Có những lời mở đầu rất đạo đức: “Tôi nói vì thương”; “Tôi chỉ lo cho cộng đoàn”; “Đừng hiểu là tôi nói xấu.” Sau đó là một danh sách chi tiết dài đến mức lòng thương có vẻ sở hữu khả năng lưu trữ rất đáng nể. Hãy hỏi mình đã nói với người có trách nhiệm chưa, đã xác minh chưa, có cần kể cho người đang nghe không, và việc kể này có giúp giải quyết điều gì không. Sự thật cần được trao đúng nơi. Chuyện không cần thiết có thể được dừng ngay tại mình, như một hành vi bác ái âm thầm.

Góp ý là điều cần trong đời sống chung. Nhưng cách góp ý quyết định rất nhiều. Ta có thể nói đúng mà vẫn làm người khác bị tổn thương vì thời điểm, giọng nói hoặc cách phơi bày trước nhiều người. Nếu muốn giúp, hãy chọn hoàn cảnh có thể giúp người kia nghe. Hãy nói về hành vi cụ thể và ảnh hưởng của nó. Đừng biến một lỗi thành định nghĩa toàn bộ con người. “Việc này chưa được thực hiện” có thể mở đối thoại; “anh lúc nào cũng thiếu trách nhiệm” thường đóng cửa. Một người được tôn trọng sẽ có cơ hội sửa tốt hơn một người bị dồn vào thế phải bảo vệ mình.

Người nhận góp ý cũng cần học. Có khi lời góp ý chưa khéo nhưng vẫn chứa điều đúng. Ta có thể trình bày cảm giác của mình, đồng thời xem lại phần cần sửa. Đừng để một cách nói không hoàn hảo trở thành lý do bỏ qua mọi nội dung. Cộng đoàn gồm những con người đang học yêu, vì thế việc sửa lỗi cho nhau cũng cần được học. Mỗi bên có thể giúp bên kia trưởng thành bằng sự chân thành và lòng tôn trọng.

Tha thứ là một hành trình quan trọng. Có những va chạm nhỏ cần bỏ qua; có những bất đồng cần trao đổi; có những tổn thương cần thời gian, sự đồng hành và trách nhiệm rõ ràng. Người bị đau không nên bị thúc ép phải tỏ ra bình an ngay để người khác đỡ khó chịu. Hãy để họ có thời gian. Sự tín nhiệm có thể được xây lại bằng những thay đổi cụ thể. Người đã làm tổn thương cần tôn trọng tiến trình ấy, thay vì đòi một lời xin lỗi của mình lập tức khôi phục mọi điều.

Một lời xin lỗi chân thành đi vào điều đã làm: “Tôi đã nói nặng”; “Tôi đã kể chuyện riêng của anh chị”; “Tôi đã không giữ lời”; “Tôi đã làm anh chị mất mặt.” Sau đó, hãy nghe. Có những lời xin lỗi mở đầu rất đẹp rồi kết thúc bằng một bài giải thích rằng người kia đã khiến mình buộc phải hành động như vậy. Câu xin lỗi vừa được dựng lên thì câu bào chữa đã tháo xuống. Xin học sự đơn sơ của trách nhiệm: nhận phần mình trước, rồi trao đổi những yếu tố khác vào lúc phù hợp.

Khác biệt thế hệ cũng cần được đón nhận với sự khôn ngoan. Người lớn tuổi có ký ức, kinh nghiệm và lòng trung tín được thử luyện. Người trẻ có năng lực, sự nhạy bén và những câu hỏi cần thiết. Cả hai có thể học nhau. Người đi trước không cần xem mọi đổi mới là sự phủ nhận mình. Người đi sau không cần xem mọi kinh nghiệm là sự cản trở. Những điều cũ cần được phân định; những điều mới cũng cần được phân định. Thời gian xuất hiện của một ý tưởng chưa đủ để xác định giá trị của nó.

Một cộng đoàn trưởng thành biết trao trách nhiệm đi cùng đồng hành. Người trẻ cần cơ hội, cần sự hướng dẫn và quyền được học từ những sai sót có thể sửa. Người lớn tuổi cần được tôn trọng, được tham khảo trong những điều phù hợp và được giúp tìm hình thức phục vụ theo khả năng. Nếu một thế hệ phải thắng để thế hệ kia có chỗ, cộng đoàn sẽ mất nhiều sức. Khi biết cùng đi, ký ức giúp hy vọng có chiều sâu, còn hy vọng giúp ký ức tiếp tục sinh hoa trái.

Người đau yếu và những người ít có khả năng đóng góp bằng công việc cũng cần được đặt ở trung tâm của lòng quan tâm. Họ thuộc về cộng đoàn bằng chính con người mình. Đừng để họ phải thường xuyên chứng minh rằng sự hiện diện của họ vẫn đáng được giữ. Một ngày nào đó, mỗi người đều có thể yếu đi. Cách ta chăm sóc người yếu hôm nay đang góp phần tạo nên ngôi nhà mà ta sẽ sống khi đến lượt mình cần được chăm sóc. Lòng bác ái có một sự khôn ngoan rất thực tế: nó làm cho tương lai của mọi người bớt đáng sợ.

Hiệp hành còn đi vào cách chia việc. Có người luôn được giao việc nặng vì họ ít phàn nàn. Có người thường thoát việc vì mỗi lần được giao đều phản ứng mạnh. Lâu dần, sự quảng đại bị khai thác và sự khó chịu lại được thưởng bằng ít trách nhiệm hơn. Cần xem lại sự phân công bằng lòng công bằng. Người sẵn sàng cũng có giới hạn. Người im lặng cũng có thể đang quá tải. Đừng để sự tử tế của một người trở thành lý do khiến họ luôn phải gánh phần còn lại.

Các cuộc họp cần chỗ cho việc lắng nghe thực sự. Nếu mọi điều đã được quyết định mà vẫn tổ chức lấy ý kiến như thể đang mở, người ta sẽ dần mất lòng tin. Hãy nói rõ điều gì có thể góp ý, điều gì thuộc trách nhiệm quyết định, điều gì cần thêm thời gian. Sự rõ ràng giúp cộng đoàn cộng tác. Việc ghi nhận ý kiến cần đi cùng phản hồi phù hợp. Người ta có thể chấp nhận đề nghị của mình chưa được chọn, nhưng cần biết nó đã được nghe và cân nhắc.

CHẶNG THỨ TƯ: GẶP CHÚA TRONG LỜI NGƯỜI ĐỂ HỌC LẠI CÁCH SỐNG

Đoạn Tin Mừng Lc 10,38-42 đưa chúng ta vào nhà của Mácta và Maria. Mácta đón tiếp Chúa và bận rộn phục vụ. Maria ngồi bên chân Người, lắng nghe lời Người. Hãy đọc với lòng biết ơn đối với cả hai. Việc tiếp đón có giá trị. Bữa ăn cần được chuẩn bị. Những người phục vụ âm thầm cần được nhìn nhận. Nhưng Chúa thấy Mácta đang lo lắng và xao động, đến mức nỗi mệt mỏi trở thành lời trách và mong muốn người khác phải theo nhịp của mình. Người gọi tên chị và đưa chị trở lại điều cần thiết.

Chúng ta có thể gặp mình nơi Mácta. Ban đầu làm vì tình yêu. Sau đó bắt đầu đếm: mình đã làm bao nhiêu, người kia đã làm bao nhiêu, ai được nghỉ, ai được khen. Những con số có thể cần cho việc phân công công bằng, nhưng nếu chúng chiếm trọn lòng, việc phục vụ sẽ trở thành một cuốn sổ công nợ. Ta trao đi và chờ được nhận lại bằng lời cảm ơn, sự công nhận hoặc sự ưu tiên. Khi điều ấy chưa đến, ta thấy mọi hy sinh của mình bị xem nhẹ. Xin đem cảm giác ấy đến Chúa để được hiểu và thanh luyện.

Có những người phục vụ rất tận tâm nhưng dần không cho ai khác có cơ hội tham gia. Họ nói mình phải làm vì người khác không biết làm; nhưng khi người khác muốn học, họ lại thiếu kiên nhẫn. Họ than quá nhiều việc, nhưng không muốn trao việc. Họ muốn được giúp, với điều kiện người giúp làm chính xác theo mọi cách của mình. Thế là sự phục vụ trở thành một vương quốc nhỏ, rất bận rộn và không dễ nhập cảnh. Chúa có thể mời ta học sự tin tưởng, chấp nhận một cách làm khác và cho người khác thời gian trưởng thành.

Maria giúp chúng ta nhớ rằng người môn đệ cần nhận trước khi trao. Lời Chúa nuôi lòng, sửa cách nhìn và đặt công việc vào tương quan với Người. Có thể chúng ta đã quá quen đọc Kinh Thánh để tìm điều sẽ giảng, điều sẽ dạy, điều sẽ chia sẻ. Hôm nay, xin đọc để nghe điều Chúa nói với mình. Một câu ta đã dùng nhiều lần để khuyên người khác có thể đang đợi được sống trong chính đời ta. Một bài giảng rất hay về tha thứ vẫn cần một lời tha thứ cụ thể. Một suy niệm sâu về khiêm nhường vẫn cần khả năng nhận một góp ý.

Trong bước Lectio, hãy đọc chậm đoạn Tin Mừng. Để ý ai đang làm gì, lời nào được nói, điều gì thay đổi. Có thể đọc lại vài lần, với một khoảng dừng giữa các lần. Đừng ép mình phải tìm được điều mới lạ. Lời quen có thể đi sâu hơn nếu lòng chịu mở. Hãy chú ý từ hoặc hình ảnh khiến mình dừng lại: đón tiếp, ngồi bên chân, lắng nghe, bận rộn, lo lắng, phần tốt. Từ ấy có thể là cửa để bước vào cuộc gặp gỡ.

Trong bước Meditatio, hãy đặt đời mình bên cạnh bản văn. Tôi đang ở đâu trong ngôi nhà ấy? Tôi có đón Chúa nhưng không còn thời gian nghe Người không? Tôi có phục vụ với lòng tự do không? Tôi đang trách ai? Tôi mong Chúa yêu cầu ai thay đổi để mình đỡ khó chịu? Có điều gì trong tôi cần được Người gọi tên? Hãy suy niệm với sự chân thành. Nếu chỉ dùng bản văn để xác nhận rằng mình đang đúng, ta đã bỏ qua khả năng được biến đổi.

Trong bước Oratio, hãy thưa với Chúa bằng con người thật. “Con đang mệt”; “Con muốn được hiểu”; “Con sợ bị quên”; “Con có một nỗi giận”; “Con thấy mình khó vui”; “Con muốn trở lại nhưng chưa biết bắt đầu.” Chúa đón nhận lời cầu ấy. Không cần làm cho câu chữ trang trọng đến mức che mất lòng mình. Có khi một lời rất ngắn, được nói thật, mở ra nhiều hơn một đoạn dài đọc mà không có sự hiện diện. Xin cho chúng ta đủ tin tưởng để nói cả điều mình ngại nghe chính mình nói.

Trong bước Contemplatio, hãy ở lại với Chúa. Không cần cố đạt một trạng thái đặc biệt. Khi phân tâm, nhẹ nhàng trở về. Khi không thấy cảm xúc, vẫn có thể ở lại trong đức tin. Khi nước mắt đến, hãy để chúng được có mặt. Khi yên lặng thấy khó, hãy xin Chúa giúp mình chịu ở lại từng chút. Có những chữa lành diễn ra chậm. Có những điều phải được Chúa chạm nhiều lần. Sự hiện diện trung tín có thể làm lòng bớt phòng thủ, bớt vội và có thêm khả năng đón nhận.

Từ cuộc gặp ấy, hãy trở về công việc. Việc cầu nguyện cần có cơ hội đi vào giọng nói, ánh mắt và những quyết định. Người đã ngồi dưới chân Chúa vẫn phải xử lý khó khăn, vẫn phải góp ý, vẫn phải giữ kỷ luật, nhưng có thể làm những điều ấy với sự kiên nhẫn hơn. Hãy chú ý hoa trái nhỏ: hôm nay mình có nghe hết một câu không? Có bớt một lời cay nghiệt không? Có nhận ra người đang cần giúp không? Có đủ bình an để chưa phản ứng ngay không? Đó là những dấu hiệu đáng quý.

Thánh Thể là nguồn nuôi dưỡng đời dâng hiến. Trước Chúa, chúng ta đem cả công việc lẫn những giới hạn của mình. Người trao chính mình và dạy ta học cách trao. Việc cử hành và tham dự cần được chuẩn bị bằng lòng tin, sự chú tâm và đời sống. Có khi những điều quen làm chúng ta dễ đi qua cách máy móc. Xin mỗi ngày nhớ rằng mình đang đứng trước một mầu nhiệm lớn hơn mọi sự mình hiểu. Sự quen thuộc có thể trở thành chiều sâu nếu được sống với lòng biết ơn.

Đối với linh mục, điều ấy cũng chạm đến cách chuẩn bị bài giảng, cách cử hành và cách gặp giáo dân. Đối với tu sĩ nam nữ, nó chạm đến cách hiện diện trong phụng vụ, giờ kinh và sứ vụ. Chúng ta cần học cùng một bài: để điều mình cử hành và tuyên xưng có hình dáng trong đời sống. Người nghe có thể quên một câu giảng, nhưng họ nhớ cách mình đối xử với họ khi họ đang khó khăn. Một cử chỉ tôn trọng có thể giúp lời giảng có sức nặng. Một sự lạnh nhạt có thể làm nhiều lời đẹp trở nên khó tin.

THÁNG MÂN CÔI: CÙNG MẸ MARIA HỌC LẮNG NGHE VÀ LÊN ĐƯỜNG

Mẹ Maria là người lắng nghe, suy niệm và hành động. Mẹ đã hỏi khi chưa hiểu, đã thưa xin vâng, đã lên đường đến với bà Êlisabét, đã nhận ra sự thiếu thốn tại Cana, đã đứng bên thập giá và hiện diện với cộng đoàn cầu nguyện. Những điều ấy đưa chúng ta vào một cách sống có sự chú ý, có lòng tin và có khả năng ở lại. Mẹ giúp ta hiểu rằng lắng nghe sâu có thể sinh ra những hành động rất cụ thể.

Trong mầu nhiệm Truyền Tin, hãy xem lại khả năng đón nhận lời gọi làm thay đổi kế hoạch của mình. Ta có thể hỏi, có thể cần thời gian, nhưng lòng có còn mở không? Trong mầu nhiệm Thăm Viếng, hãy hỏi người nào đang cần ta lên đường đến gặp. Có người ở rất gần mà ta luôn để sau. Trong mầu nhiệm Giáng Sinh, hãy xin nhận ra Chúa trong sự nghèo nhỏ, trong người không có nhiều điều để gây chú ý. Trong việc tìm lại Chúa, hãy nhìn những khoảng thời gian mình đã bận rộn mà xa cuộc gặp gỡ với Người.

Các mầu nhiệm Thương giúp chúng ta ở lại với đau khổ. Có khi người đang đau cần sự hiện diện hơn một lời giải thích. Ta có thể khó chịu trước nước mắt vì muốn giải quyết nhanh. Nhưng có những nỗi đau cần được nghe nhiều lần. Mẹ đứng bên thập giá, và sự hiện diện ấy có chiều sâu của tình yêu. Xin học ở lại mà không vội yêu cầu người khác phải mạnh mẽ, phải vui, phải thấy ý nghĩa ngay. Lòng tin có thể được nâng đỡ qua một người chịu ngồi bên cạnh.

Các mầu nhiệm Mừng mở ra hy vọng. Chúa có thể làm phát sinh sự sống ở nơi ta tưởng đã hết đường. Một tương quan có thể được chữa lành từng bước. Một cộng đoàn có thể học lại cách nghe. Một người nguội lạnh có thể trở về. Một người đau yếu có thể tìm được hình thức trao hiến mới. Hy vọng cần được nuôi bằng lời cầu nguyện và những hành động. Nó giúp ta tiếp tục làm điều tốt dù chưa thấy kết quả lớn.

Xin để tràng hạt đi vào cách sống. Mỗi lời Kính Mừng có thể giúp ta bớt một lời làm người khác đau. Mỗi chục kinh có thể đi cùng một người cần được nhớ. Mỗi mầu nhiệm có thể mở một quyết tâm nhỏ. Lòng sùng kính có hoa trái trong sự kiên nhẫn, sự tế nhị và lòng quảng đại. Nếu đọc nhiều kinh mà ngày càng khó gần, hãy xin Mẹ giúp mình trở lại với điều đang đọc. Người được Mẹ dẫn đến Chúa sẽ học cách yêu những người Chúa đặt bên cạnh.

HIỆP HÀNH TRONG THẦN KHÍ VÀ SỰ THẬT: CÙNG PHÂN ĐỊNH ĐIỀU CHÚA ĐANG MỜI GỌI

Trong cuộc gặp với người phụ nữ Samari, Chúa Giêsu nói đến việc thờ phượng Chúa Cha trong thần khí và sự thật (x. Ga 4,23-24). Chủ đề tĩnh tâm của chúng ta tìm ánh sáng nơi lời ấy để nhìn lại đời sống và sự hiệp thông. Chúng ta cần để Thần Khí hướng dẫn, cần đứng trong sự thật về mình, về cộng đoàn và về những người được sai đến phục vụ. Những lời đẹp chỉ có chiều sâu khi đi cùng sự chân thành.

Phân định cần thời gian và lòng tự do. Khi đứng trước một chọn lựa, hãy hỏi điều gì đang thúc đẩy mình: tình yêu, sự sợ hãi, nhu cầu thành công, lòng tự ái, sự quan tâm đến người yếu, hay mong muốn giữ điều quen thuộc? Có thể nhiều động lực cùng hiện diện. Việc cầu nguyện, trao đổi và xem xét thực tế giúp ta hiểu rõ hơn. Cũng cần sẵn lòng điều chỉnh khi có thông tin mới. Một quyết định được làm trong trách nhiệm có thể cần được xem lại để đáp ứng hoàn cảnh đã thay đổi.

Lắng nghe Thần Khí cũng đòi chú ý đến hoa trái. Một cách làm có giúp cộng đoàn lớn lên trong lòng tin, sự thật và bác ái không? Có bảo vệ phẩm giá con người không? Có làm người ta sợ hãi, lệ thuộc hoặc im lặng trước điều sai không? Có dùng quá nhiều sức đến mức đời cầu nguyện và sức khỏe bị bỏ quên không? Những câu hỏi ấy giúp ta tránh việc gọi mọi điều mình muốn là ý Chúa. Sự xác tín cần được đặt trong một tiến trình có thể lắng nghe, kiểm chứng và chịu trách nhiệm.

Tháng Mười cũng mời chúng ta nhìn về sứ vụ. Các gia đình, người trẻ, người nghèo, người bệnh, những người đang mất niềm tin cần những người tu sĩ có khả năng hiện diện. Họ cần được nghe, được tôn trọng, được dẫn đến Chúa bằng lời và bằng đời sống. Sự hiệp thông trong nhà sẽ giúp chúng ta phục vụ tốt hơn bên ngoài. Một người học lắng nghe anh chị em sẽ dễ nghe giáo dân hơn. Một người biết nhận lỗi sẽ có thể đồng hành với người yếu đuối bằng lòng thương xót hơn. Một người sống đơn sơ sẽ nhận ra những nhu cầu thật dễ hơn.

NHỮNG QUYẾT TÂM NHỎ CHO MỘT THÁNG ĐỔI MỚI CÓ THẬT

Sau tĩnh tâm, hãy chọn một vài việc vừa sức. Quyết tâm quá nhiều có thể làm ta xúc động trong ngày đầu rồi mệt trong những ngày sau. Hãy dành một khoảng thời gian cố định mỗi ngày, có thể mười lăm phút, để ở với Chúa trong thinh lặng. Đặt điện thoại ra xa. Đọc một đoạn Lời Chúa. Thưa một lời thật. Ở lại. Khi bỏ lỡ, hãy bắt đầu lại vào ngày hôm sau. Sự trung tín được xây bằng những lần trở về, kể cả sau những lần chưa làm được.

Trong đời sống huynh đệ, hãy chọn một hành động cụ thể. Cảm ơn người âm thầm phục vụ. Gặp người đang buồn. Xin lỗi về một lời đã nói. Ngừng tham gia một cuộc bàn tán. Trình bày một bất đồng với đúng người và bằng sự tôn trọng. Với những tương quan có tổn thương nghiêm trọng, hãy tìm sự đồng hành và những bước phù hợp để có sự an toàn, sự thật và trách nhiệm. Một hành động nhỏ được làm đúng có thể mở ra điều lớn hơn.

Trong sử dụng phương tiện, hãy xem lại điều gì đang chiếm quá nhiều thời gian hoặc làm mình mất tự do. Có thể là thói quen lướt mạng, nhu cầu mua thêm, một lịch làm việc quá dày hoặc việc luôn giữ mọi trách nhiệm cho mình. Hãy thực hiện một thay đổi có thể duy trì. Giảm một khoảng thời gian trên màn hình để dành cho đọc, nghỉ hoặc gặp người khác. Chia sẻ một công việc để người khác có cơ hội tham gia. Giữ gìn một phương tiện chung. Những điều ấy giúp lời khấn có hình dáng hằng ngày.

Hãy tập chậm một chút trước khi phản ứng. Khi nghe một câu làm mình khó chịu, có thể chưa cần trả lời ngay. Hãy hỏi lại, tìm hiểu, hoặc xin một khoảng thời gian nếu cảm xúc đang quá mạnh. Có những lời nói trong vài giây cần nhiều tháng để chữa. Sự chậm rãi ấy bảo vệ tương quan. Nó cũng giúp ta nhận ra mình đang bị điều gì chạm đến: một nguyên tắc cần giữ hay một tự ái cần được thanh luyện.

Mỗi tối, hãy hồi tâm ngắn: hôm nay tôi đã nhận ân huệ nào? Tôi đã đem bình an đến đâu? Tôi đã làm ai nặng lòng? Có điều gì cần xin tha thứ? Ngày mai tôi có thể sửa bằng việc gì? Hãy nhìn cả điều tốt, để lòng biết ơn nâng đỡ sự hoán cải. Nếu chỉ nhìn lỗi, ta có thể mất hy vọng. Nếu chỉ nhìn điều tốt, ta có thể tránh sự thật. Chúa giúp ta giữ cả hai trong tình yêu.

Cộng đoàn cũng có thể chọn một quyết tâm chung: bảo vệ giờ nghỉ; dành thời gian đối thoại thực sự; xem lại việc phân công; chăm sóc người đau yếu; tạo điều kiện để anh chị em trình bày khó khăn; thống nhất một khoảng thời gian không điện thoại trong bữa ăn. Có những điều cần thay đổi ở cơ cấu và thói quen chung. Nếu một cách tổ chức làm nhiều người kiệt sức, hãy cùng xem lại. Việc yêu cầu cá nhân cố gắng hơn mãi có thể khiến vấn đề được kéo dài mà chưa được giải quyết.

Sau một thời gian, hãy nhìn lại cách thực hiện với lòng đơn sơ. Điều gì đã giúp? Điều gì chưa phù hợp? Ai đang cần hỗ trợ? Có cần điều chỉnh không? Những quyết tâm được xem lại có cơ hội trở thành nếp sống. Một chương trình chỉ được tuyên bố rồi để đó sẽ sớm trở thành tài liệu lưu trữ, rất trang trọng và rất ít ảnh hưởng đến đời thật. Chúng ta đã có đủ những bản văn đẹp; xin cho có thêm những ngày sống đẹp.

Cuối cùng, hãy giữ một câu hỏi rất gần: người sống bên cạnh tôi có được dễ thở hơn vì có tôi không? Họ có thể nói thật với tôi không? Khi yếu, họ có dám tìm đến tôi không? Khi sai, họ có tin rằng mình vẫn được tôn trọng không? Tôi có làm cho họ thấy việc theo Chúa đáng sống hơn không? Câu hỏi ấy có thể khiến ta lặng đi. Xin đừng vội tránh. Nó đang đưa ta đến nơi tình yêu cần được thực hiện.

Tháng Mười này, chúng ta có thể chưa sửa được mọi điều. Nhưng một lời thật có thể được nói. Một lời xin lỗi có thể được thực hiện. Một người bị bỏ quên có thể được nhớ. Một giờ cầu nguyện có thể được bảo vệ. Một sự phân công có thể được điều chỉnh. Một nỗi giận có thể bắt đầu được chữa lành. Đời dâng hiến lớn lên qua những chọn lựa như thế, ngày này sang ngày khác.

Xin đừng đợi đến khi mình hoàn hảo mới đến với Chúa. Người đã gọi ta giữa giới hạn và hôm nay vẫn gọi. Xin cũng đừng đợi đến khi người khác trở nên dễ thương mới bắt đầu sống bác ái. Mỗi người đều có phần khó, và chính chúng ta cũng đã nhiều lần cần lòng kiên nhẫn của người khác. Khi nhớ mình đã được chịu đựng, được tha thứ, được giúp đỡ và được yêu, ta có thể bớt khắt khe hơn.

Ngọn lửa tình yêu cần được chăm sóc. Có ngày ta giữ lửa cho người khác; có ngày cần người khác giữ lửa cho mình. Cộng đoàn có thể là nơi việc ấy diễn ra bằng những hành động âm thầm. Một người nhắc ta nghỉ. Một người nghe ta nói. Một người góp ý đúng lúc. Một người cầu nguyện cho ta. Một người giúp ta trở lại với lời gọi đã từng làm lòng mình rung động. Xin biết nhận những ân huệ ấy và trao chúng đi.

Ước gì khi tháng Mười đi qua, chúng ta không chỉ có thêm những buổi kinh và những sinh hoạt, mà còn có thêm lòng tin nơi nhau, thêm sự chân thành trước Chúa, thêm khả năng lắng nghe và thêm tự do để phục vụ. Ước gì người bước vào cộng đoàn cảm thấy mình được đón nhận. Ước gì người đang đau biết mình có chỗ. Ước gì người đang mệt có thể nghỉ mà không xấu hổ. Ước gì người có trách nhiệm được nâng đỡ để lãnh đạo trong khôn ngoan. Ước gì mỗi người tìm lại được niềm vui sâu xa: tôi được Chúa gọi, được Chúa yêu và được cùng anh chị em bước đi trong tình yêu ấy.

LỜI NGUYỆN KẾT THÚC

Lạy Chúa Giêsu, chúng con đến trước Chúa với đời dâng hiến của mình. Có những điều chúng con biết ơn, có những điều chúng con còn tiếc nuối, có những sự trung tín âm thầm và những lần lòng chúng con đã đi xa. Xin nhìn chúng con bằng ánh mắt đã gọi chúng con bước theo Chúa. Xin cho chúng con nhớ rằng mình vẫn được yêu, vẫn có thể được chữa lành và vẫn có thể bắt đầu lại.

Xin tha thứ vì những lần chúng con nói về tình yêu nhưng thiếu dịu dàng, nói về tha thứ nhưng nuôi giận, nói về hiệp hành nhưng ít chịu nghe. Xin tha thứ vì những lần chúng con làm anh chị em sợ hãi, mất lòng tin hoặc cảm thấy bị bỏ quên. Xin cho chúng con đủ can đảm nhận phần trách nhiệm của mình, nói lời xin lỗi và sửa đổi bằng những việc có thật.

Xin chữa lành những nỗi đau chúng con mang trong lòng. Những mất mát chưa được nói, những tổn thương chưa được hiểu, những nỗi cô đơn chúng con đã che bằng sự bận rộn, những áp lực chúng con không biết chia sẻ với ai. Xin gửi đến những người có thể đồng hành và giúp chúng con biết đón nhận sự giúp đỡ. Xin cho cộng đoàn trở thành nơi sự yếu đuối được chăm sóc trong sự tôn trọng.

Lạy Chúa Thánh Thần, xin soi sáng những góc khuất chúng con đang tránh nhìn. Xin thanh luyện nhu cầu được coi trọng, thói quen xét đoán và lòng muốn kiểm soát. Xin giúp chúng con phân biệt điều Chúa mời gọi với điều cái tôi đang đòi hỏi. Xin cho chúng con biết cầu nguyện, lắng nghe, xem xét thực tế và chịu trách nhiệm về những chọn lựa.

Xin ban sự khôn ngoan cho những người lãnh đạo, sự chân thành cho những người cộng tác, sự nâng đỡ cho người kiệt sức và sự bảo vệ cho người bị tổn thương. Xin cho người trẻ được tin tưởng và hướng dẫn, người lớn tuổi được tôn trọng và chăm sóc, người đau yếu được yêu thương, người ít nói có cơ hội được nghe. Xin dạy chúng con cùng bước đi với nhịp của những người cần được nâng đỡ.

Xin làm mới lời khấn của chúng con. Cho khó nghèo trở thành sự tự do để chia sẻ và biết đủ. Cho khiết tịnh trở thành một trái tim yêu thương trưởng thành, có sự dịu dàng và biết giữ giới hạn. Cho vâng phục trở thành sự trao hiến trong đức tin, có đối thoại, có trách nhiệm và có lòng tôn trọng. Xin cho lời khấn đi vào từng ngày sống, từng việc sử dụng phương tiện, từng tương quan và từng quyết định.

Xin giúp chúng con gặp Chúa trong Lời Người và trong Thánh Thể. Xin cho chúng con biết ngồi xuống như môn đệ, để được nuôi dưỡng trước khi trao đi. Xin cho giờ cầu nguyện chạm đến cách chúng con nói, cách chúng con nghe và cách chúng con đối xử với người khó làm mình hài lòng. Xin đừng để sự quen thuộc làm chúng con đi qua những mầu nhiệm mà không còn lòng biết ơn.

Lạy Mẹ Maria, xin cùng chúng con sống tháng Mân Côi này. Xin dạy chúng con biết hỏi khi chưa hiểu, biết xin vâng khi nhận ra ý Chúa, biết lên đường khi người khác cần, biết ở lại khi tình yêu đòi sự trung tín. Xin giúp chúng con gìn giữ Lời Chúa trong lòng và đem Lời ấy vào đời sống.

Xin Mẹ nâng đỡ những người đang mỏi mệt trong ơn gọi, những người đang thấy mình bị quên, những người đang đau vì một tương quan khó khăn, những người sợ tương lai, những người không còn nhiều sức nhưng vẫn muốn trao hiến. Xin cho họ gặp được sự dịu dàng của Chúa qua những con người cụ thể.

Ước gì cộng đoàn chúng con có chỗ cho lời thật, có thời gian cho việc lắng nghe, có sự can đảm để sửa điều sai và có lòng kiên nhẫn với những tiến trình chữa lành. Ước gì người gặp chúng con được nhận một chút bình an; người sống với chúng con được nâng đỡ; người nhìn vào đời chúng con có thể nhận ra tình yêu Chúa đang âm thầm làm việc.

Lạy Chúa, xin giữ chúng con ở lại trong tình yêu của Chúa. Khi chúng con tự mãn, xin giúp chúng con trở nên khiêm tốn. Khi chúng con mất hy vọng, xin nâng chúng con dậy. Khi chúng con sợ sự thật, xin ban can đảm. Khi chúng con muốn bỏ cuộc, xin nhắc lại lời gọi đầu tiên. Và mỗi ngày, xin dạy chúng con yêu thêm một chút, nghe sâu thêm một chút, sống thật thêm một chút, để đời dâng hiến trở thành lời ngợi khen được viết bằng chính cuộc sống. Amen.

Lm. Anmai, CSsR.ẹt trong một câu nói từ năm cũ; chương trình mục vụ có thể được cập nhật thường xuyên trong khi cách đối xử với anh chị em vẫn sử dụng một phiên bản cũ kỹ, nhiều lỗi, ít lòng thương xót và tuyệt nhiên không chịu nâng cấp. Có người thay điện thoại vì máy chạy chậm, nhưng vẫn giữ một tính khí khiến cả cộng đoàn phải đi thật chậm quanh mình. Có người không chịu được một đường truyền yếu, nhưng lại bình thản trước một tương quan huynh đệ đã mất kết nối từ rất lâu.