KHI THÁNH GIÁ RƠI XUỐNG, XIN ĐỪNG ĐỂ LÒNG THƯƠNG XÓT CŨNG RƠI KHỎI TRÁI TIM MÌNH
Lm. Anmai, CSsR
Có những tin buồn khiến người ta đọc xong rồi lặng đi, không biết phải nói gì. Cái chết của cha Patricio Alfredo Sánchez Molinari là một tin như thế. Ngày 17 tháng 10 năm 2026, tại Guayaquil, Ecuador, ngài qua đời sau khi một cây thánh giá rơi trúng trong lúc ngài đang cử hành Thánh lễ. Một cộng đoàn mất đi vị mục tử. Một gia đình mất đi người thân. Những anh em cùng sống đời thánh hiến mất đi một người anh em. Và những người ở xa, dù chưa từng gặp ngài, cũng thấy lòng mình chùng xuống trước một cuộc ra đi quá bất ngờ.
Điều làm người ta bàng hoàng còn nằm ở hoàn cảnh của tai nạn. Một linh mục đang ở trong nhà thờ, đang phục vụ cộng đoàn, đang đứng trước bàn thờ, lại gặp một biến cố cướp đi mạng sống. Nơi con người thường tìm đến để được an ủi bỗng trở thành nơi họ phải đối diện với một nỗi đau. Hình ảnh vốn giúp người tín hữu hướng lòng lên Chúa lại gắn với một tai nạn khiến lòng người hoang mang. Trong giây phút ấy, những câu hỏi xuất hiện gần như tự nhiên: Tại sao lại xảy ra như vậy? Tại sao ngay lúc ấy? Tại sao một người đang dâng đời mình cho Chúa vẫn phải chịu một kết cục đau thương?
Không nên vội trách những người đã đặt những câu hỏi đó. Khi đứng trước đau khổ, con người cần được phép hỏi. Có những câu hỏi bật ra từ tình yêu, từ sự thương tiếc, từ một đức tin đang bị chấn động. Một người hỏi Thiên Chúa ở đâu giữa biến cố đau thương có thể đang cố nắm lấy Người bằng tất cả phần sức lực còn lại. Nếu chúng ta chỉ nghe thấy sự nghi ngờ trong câu hỏi ấy, chúng ta có thể bỏ lỡ tiếng kêu của một tâm hồn đang cần được nâng đỡ.
Nhưng có một điều cần hết sức dè dặt: từ chỗ đau đớn vì không hiểu, người ta có thể đi đến chỗ tự nhận rằng mình đã hiểu hết ý định của Thiên Chúa. Có người vừa nghe tin tai nạn đã lập tức gọi đó là hình phạt. Có người nhìn vào cách một người chết rồi suy đoán về đời sống thiêng liêng của người ấy. Có người dùng vài dòng bình luận để đặt lên vai người đã khuất một bản án mà họ không có quyền tuyên đọc. Nỗi đau chưa kịp được ôm lấy đã bị biến thành một cuộc xét xử.
Người đã chết không còn có thể trả lời. Gia đình họ vẫn còn sống để đọc những lời ấy. Anh em của họ vẫn còn sống để chịu thêm một vết thương. Cộng đoàn của họ vẫn còn phải trở lại nơi vừa xảy ra mất mát. Trước khi nói một lời về một người đã qua đời, chúng ta cần nhớ rằng lời nói ấy sẽ rơi vào lòng những người đang thương tiếc họ. Có những nhận xét được viết rất nhanh nhưng nằm lại rất lâu trong ký ức của người đang chịu tang.
Đừng để một tai nạn làm nảy sinh thêm những tàn nhẫn mang danh lòng đạo.
Đức tin cần giúp con người đến gần nhau hơn trong lúc khốn khó. Một cách hiểu về Thiên Chúa khiến chúng ta dễ dàng kết tội người gặp nạn cần được xem xét lại dưới ánh sáng Tin Mừng. Chúng ta có thể rất sốt sắng trong việc bảo vệ những điều mình tin, nhưng sự sốt sắng ấy sẽ trở nên đáng sợ nếu nó làm chúng ta mất khả năng thương một người đang đau. Người đang chịu tang cần một chỗ tựa. Họ không cần bị đặt trước một phiên tòa của những người chỉ biết về biến cố qua màn hình.
Trong Tin Mừng Luca, khi nhắc đến những người thiệt mạng vì tháp Silôác đổ xuống, Đức Giêsu đã bác bỏ lối suy nghĩ cho rằng những nạn nhân ấy mang tội nặng hơn những người khác. Lời Người đưa người nghe trở về với trách nhiệm hoán cải của chính mình, thay vì tiếp tục dò xét lỗi lầm của những người đã chết. Đó cũng là hướng suy tư được nhắc đến trước những lời bàn tán quanh cái chết của cha Patricio. ewtnnews.com
Chúng ta rất dễ đứng ở bên ngoài nỗi đau để giải thích nỗi đau của người khác. Khi người gặp nạn là một người xa lạ, lời nhận xét thường nhẹ tênh. Nhưng thử hình dung người nằm xuống là cha mình, mẹ mình, người anh em đã cùng sống với mình nhiều năm, hoặc vị linh mục từng nâng đỡ mình trong một quãng đời tăm tối. Khi ấy, chúng ta có còn thấy những lời suy đoán kia là vô hại? Chúng ta có chịu nổi việc người khác lấy cái chết của người thân mình làm bằng chứng cho một kết luận về sự trừng phạt của Thiên Chúa?
Sự thật về một tai nạn cần được tìm hiểu bằng chứng cứ. Sự thật về một con người cần được tiếp cận bằng lòng tôn trọng. Còn mầu nhiệm đời sống của người ấy trước mặt Thiên Chúa đòi hỏi nơi chúng ta một sự khiêm nhường sâu xa. Không ai có thể dùng hình thức của một cái chết để đọc hết một đời người. Một khoảnh khắc cuối cùng, dù dữ dội đến đâu, cũng không đủ để thay thế tất cả những ngày tháng một người đã sống.
Đời người rộng hơn đoạn phim ghi lại lúc họ gặp nạn.
Có thể một đoạn hình ảnh chỉ kéo dài vài giây được chia sẻ khắp nơi, còn những năm tháng phục vụ âm thầm của một linh mục thì chẳng mấy người biết đến. Đó là sự chênh lệch khiến chúng ta phải suy nghĩ. Người ta có thể nhìn đi nhìn lại giây phút một người ngã xuống nhưng không dành lấy một phút cầu nguyện cho họ. Người ta có thể tranh luận rất lâu về hoàn cảnh cái chết mà không nghĩ đến những người đang phải sống với khoảng trống do cái chết ấy để lại.
Chúng ta cần học cách nhìn một người bằng cả cuộc đời họ, ngay cả khi mình không biết hết cuộc đời ấy. Sự thiếu hiểu biết phải làm chúng ta thận trọng hơn, chứ không cho phép chúng ta tùy tiện hơn. Với cha Patricio, điều chính đáng chúng ta có thể làm là kính trọng đời dâng hiến của ngài, cầu nguyện cho ngài, và để sự ra đi ấy nhắc mình sống tử tế hơn với những người đang còn ở bên cạnh.
Một linh mục không bắt đầu hiện hữu vào ngày người ta biết đến cái chết của ngài. Trước đó là cả một cuộc đời, với những giới hạn rất người, những chọn lựa, những cố gắng, những lần phải vượt qua mệt mỏi để tiếp tục trách nhiệm. Chúng ta không cần tô vẽ những điều mình chưa biết để có thể kính trọng một đời dâng hiến. Chính sự thật rằng một con người đã nhận lấy một ơn gọi và đã sống trong ơn gọi ấy cũng đủ mời chúng ta dừng lại với lòng biết ơn.
Nghĩ rộng hơn, biết bao linh mục đang phục vụ mà chúng ta chỉ quen nhìn như những người luôn có mặt đúng giờ. Đến giờ lễ thì cha có mặt. Có người bệnh thì cha đi. Có tang lễ thì cha đến. Có gia đình gặp chuyện thì cha nghe. Sự hiện diện đều đặn ấy dễ làm chúng ta quên rằng người linh mục cũng mang một thân xác có thể kiệt sức, một tâm hồn có thể buồn, một sức khỏe có thể suy giảm, và những nỗi lo không phải lúc nào cũng nói ra được.
Chúng ta đôi khi dành cho người đã mất những lời dịu dàng mà lúc họ còn sống chúng ta đã tiết kiệm quá nhiều. Chúng ta nhận ra sự tận tụy của họ khi chẳng còn có thể nói lời cảm ơn. Chúng ta muốn họ nghỉ ngơi khi họ đã vĩnh viễn ngừng lại. Chúng ta tiếc rằng chưa từng hỏi họ có mệt không, trong khi trước đó đã nhiều lần trách vì họ không đáp ứng được hết những điều mình mong muốn.
Một cái chết bất ngờ có thể làm chúng ta thay đổi cách đối xử với những người còn sống. Nếu sau khi khóc thương một linh mục đã qua đời, chúng ta biết bớt khắt khe với vị linh mục đang phục vụ mình, lời thương tiếc ấy đã bắt đầu sinh hoa trái. Nếu chúng ta biết cầu nguyện cho họ, chia sẻ công việc phù hợp, tôn trọng thời gian nghỉ ngơi và góp ý với lòng ngay thẳng, thì ký ức về người đã khuất đang giúp cộng đoàn trở nên nhân hậu hơn.
Dẫu vậy, nỗi đau vẫn còn nguyên câu hỏi: Tại sao một người sống cho Chúa vẫn có thể gặp tai nạn?
Có lẽ nhiều người trong chúng ta đã âm thầm mang một sự chờ đợi: người tốt sẽ được bảo vệ khỏi những điều quá dữ; người cầu nguyện sẽ được giữ khỏi những mất mát quá lớn; người dâng mình cho Chúa sẽ có một kết thúc bình an theo cách chúng ta hình dung. Sự chờ đợi ấy rất dễ hiểu. Khi yêu ai, chúng ta cũng muốn người ấy được an toàn. Vì thế, chúng ta mong Thiên Chúa bảo vệ người Người yêu theo cách chúng ta mong muốn.
Nhưng cuộc đời khiến sự chờ đợi ấy nhiều lần bị lay động. Người mẹ hiền vẫn có thể mắc bệnh nặng. Một gia đình sống tử tế vẫn có thể mất người thân. Một người trẻ đầy thiện chí vẫn có thể gặp tai nạn. Người có đức tin vẫn đứng trước những giới hạn của thân phận con người. Khi đó, chúng ta nhận ra mình cần một sự hiểu biết sâu hơn về việc tin vào Chúa.
Nếu tin chỉ có nghĩa là chờ được miễn trừ khỏi mọi đau đớn, thì mỗi biến cố bất hạnh sẽ trở thành một lý do để kết luận rằng Thiên Chúa đã bỏ rơi mình. Cách tin ấy khiến con người luôn phải dò hỏi: Tôi đã làm gì sai nên mới bị như vậy? Tôi còn thiếu việc đạo đức nào? Có phải Chúa không nhận lời vì tôi chưa đủ tốt? Những câu hỏi ấy có thể đè nặng lên một người vốn đã quá mệt vì bệnh tật hoặc tang chế.
Cần có một lời dịu dàng dành cho họ: sự đau khổ của anh chị không cho phép người khác kết luận rằng anh chị ít được Thiên Chúa yêu thương. Một biến cố dữ không phải là thước đo giá trị của người chịu biến cố ấy. Chúng ta được phép tìm kiếm nguyên nhân, được phép đau buồn, được phép xin Chúa cứu giúp. Và trong lúc chưa hiểu, chúng ta vẫn có thể đặt đời mình trong tình yêu Người.
Nhìn lên Đức Giêsu chịu đóng đinh, người tín hữu đối diện với một tình yêu đã đi vào tận chỗ đau đớn của kiếp người. Trên thập giá, Đức Giêsu đã chịu tổn thương trong thân xác, bị khước từ, bị sỉ nhục, và đã chết. Người tín hữu không nhìn thập giá như một lời giải thích khiến mọi đau đớn lập tức trở nên dễ hiểu. Chúng ta nhìn lên đó để nhận ra rằng mình có thể đem cả nỗi đau đến với Chúa, kể cả phần nỗi đau chưa tìm được lời.
Có những lúc điều giữ một người ở lại với đức tin không phải là một lập luận thật sắc bén. Đó có thể là cảm nhận rất nhỏ rằng mình vẫn được lắng nghe. Một người quỳ trước Nhà Tạm, không đọc nổi lời kinh dài, chỉ ngồi đó và khóc. Một người cầm tràng hạt nhưng bàn tay run quá, đọc được vài kinh lại ngừng. Một người chỉ thưa được: “Lạy Chúa, con không hiểu.” Những giây phút ấy vẫn có thể là cầu nguyện. Thiên Chúa không đòi một trái tim tan vỡ phải nói thật tròn câu mới chịu nghe.
Bởi vậy, khi đồng hành với người chịu tang, chúng ta đừng vội lấp đầy sự im lặng bằng những câu giải thích. Có những lời nghe rất đạo đức nhưng được nói quá sớm sẽ trở thành một sức ép. “Phải vui lên.” “Phải chấp nhận ngay.” “Đừng khóc nữa.” Người nói có thể có ý tốt, nhưng người nghe lại cảm thấy mình đang bị yêu cầu thôi đau để người khác đỡ khó xử.
Thương một người đang chịu tang là chấp nhận rằng họ cần thời gian. Có ngày họ nói nhiều. Có ngày họ không muốn nói. Có lúc họ cầu nguyện được. Có lúc họ thấy lòng khô khan. Một ngày họ tưởng mình đã khá hơn, rồi một đồ vật quen thuộc, một tiếng chuông, một lời nhắc bất ngờ lại làm nước mắt trào ra. Nỗi nhớ không đi theo lịch mà người ngoài sắp đặt.
Thử hình dung một cộng đoàn trở lại nhà thờ sau một biến cố đau thương. Bàn thờ vẫn ở đó. Những hàng ghế vẫn ở đó. Giờ kinh vẫn tiếp tục. Nhưng đối với người đã chứng kiến tai nạn, mọi thứ có thể mang một âm vang khác. Họ có thể giật mình vì một tiếng động. Họ có thể sợ hãi khi nhìn lên cao. Họ có thể thấy hình ảnh cũ trở lại ngoài ý muốn. Sự yếu đuối ấy cần được lắng nghe bằng lòng kiên nhẫn. Nếu một người cần sự trợ giúp chuyên môn để đi qua chấn động, việc tìm đến sự trợ giúp ấy cũng là một cách chăm sóc món quà sự sống mà Chúa ban.
Cộng đoàn Kitô hữu có thể trở thành nơi người đau khổ được phép mang nguyên vẹn lòng mình đến. Ở đó, người ta không bị đánh giá vì đã khóc quá lâu, không bị nghi ngờ đức tin vì còn sợ, không bị bắt phải kể lại biến cố cho người khác thỏa tò mò. Một người có thể ngồi yên bên cạnh họ. Một bữa ăn có thể được mang đến. Một công việc thường ngày có thể được giúp đỡ. Có những việc rất nhỏ nhưng giúp người đang suy sụp cảm thấy cuộc đời vẫn còn một chỗ để tựa vào.
Cũng cần nói đến cách chúng ta sử dụng mạng xã hội trước những cái chết. Màn hình khiến khoảng cách giữa người xem và nạn nhân trở nên rất lạ. Chúng ta thấy rất rõ một biến cố nhưng lại có thể cảm nhận rất ít về con người đang chịu biến cố ấy. Chúng ta nhìn gần đến mức thấy từng chuyển động, nhưng lòng lại ở xa đến mức quên rằng đó là một người có gia đình, có cộng đoàn, có những người đang chờ họ trở về.
Trước khi chia sẻ một hình ảnh đau thương, hãy dừng lại. Người thân của nạn nhân có thể gặp lại hình ảnh ấy trong lúc họ không hề chuẩn bị. Một người đang cố bình tâm có thể bị kéo trở lại khoảnh khắc kinh hoàng. Việc chia sẻ có thật sự giúp ai hiểu đúng hơn, sống tốt hơn, hoặc hỗ trợ người bị ảnh hưởng? Hay nó chỉ làm một giây phút bất hạnh tiếp tục xuất hiện trước hàng ngàn ánh mắt?
Chúng ta có thể cầu nguyện mà không cần xem lại cảnh một người chết. Chúng ta có thể thương tiếc mà không cần lưu giữ hình ảnh cuối cùng đầy đau đớn của họ. Lòng kính trọng đôi khi thể hiện qua một quyết định rất đơn giản: để người đã khuất được nhớ đến với phẩm giá của một con người, thay vì tiếp tục bị phơi bày trong khoảnh khắc bất lực nhất.
Sự tôn trọng ấy cũng đòi chúng ta thận trọng với những điều mình thêm vào câu chuyện. Khi một biến cố có hoàn cảnh đặc biệt, trí tưởng tượng rất dễ hoạt động. Người ta muốn tìm một dấu hiệu, một lời báo trước, một sự trùng hợp mang ý nghĩa huyền nhiệm. Một chi tiết chưa được kiểm chứng có thể được kể đi kể lại rồi dần trở thành điều ai cũng tưởng là thật. Tấm lòng đạo đức cần đi cùng lòng yêu sự thật. Chúng ta không làm sáng danh Chúa bằng những điều mình tự dựng nên.
Không ai trong chúng ta có quyền nhân danh Thiên Chúa để giải thích chắc chắn vì sao Người đã không ngăn một tai nạn cụ thể. Chúng ta có thể suy niệm, có thể cầu nguyện, có thể nhận ra một lời mời gọi cho chính đời mình. Nhưng lời mời gọi mình nhận được không đồng nghĩa với việc mình đã nắm được ý định kín nhiệm của Thiên Chúa về người khác.
Có thể sau một cái chết bất ngờ, tôi nhận ra mình cần hòa giải với gia đình. Điều ấy tốt. Có thể tôi thấy cần sống ơn gọi nghiêm túc hơn. Điều ấy tốt. Có thể tôi quyết định chăm sóc sức khỏe và trách nhiệm của mình cẩn thận hơn. Điều ấy cũng tốt. Tuy nhiên, tôi không nên vì những điều tốt ấy mà nói rằng Thiên Chúa đã gây nên cái chết kia để dạy tôi một bài học. Một con người không phải là phương tiện để phục vụ cho sự thức tỉnh của người khác.
Người đã khuất có giá trị nơi chính họ. Nỗi đau của gia đình họ cần được tôn trọng nơi chính nó. Từ một mất mát, chúng ta có thể được thúc đẩy làm điều thiện, nhưng vẫn phải gọi mất mát ấy bằng sự thật đau buồn của nó. Chúng ta không cần làm cho bi kịch nghe có vẻ đẹp hơn mới có thể hy vọng vào lòng thương xót của Chúa.
Điều này cũng giúp chúng ta hiểu việc đón nhận một biến cố trong đức tin. Đón nhận không có nghĩa là ngừng tìm hiểu nguyên nhân. Phó thác không có nghĩa là bỏ qua trách nhiệm. Cầu nguyện không làm cho việc phòng ngừa tai nạn trở nên thừa thãi. Trái lại, lòng quý trọng sự sống phải thúc đẩy con người chăm sóc những điều rất cụ thể đang bảo vệ sự sống mỗi ngày.
Trong đời sống giáo xứ, có những công việc âm thầm ít được chú ý: kiểm tra một vật treo, sửa một bậc thềm, thay đường dây điện xuống cấp, giữ lối đi thông thoáng, bảo đảm những thiết bị sử dụng lâu năm còn an toàn. Những việc ấy có thể không xuất hiện trong các chương trình long trọng, nhưng chúng phục vụ chính những con người bước vào nhà thờ để cầu nguyện. Chăm sóc một nơi thờ phượng cũng bao gồm việc giúp người đến đó được an toàn.
Một cộng đoàn có thể dành nhiều công sức cho vẻ đẹp bên ngoài mà chưa dành đủ sự quan tâm cho những phần ít ai nhìn thấy. Cái đẹp cần được nâng đỡ bằng sự chắc chắn. Sự trang nghiêm cần đi cùng sự cẩn trọng. Tình yêu dành cho ngôi nhà chung có thể được diễn tả qua quyết định hoãn một hạng mục trang trí để sửa một nguy cơ đang tồn tại. Khi một người nhắc đến điều chưa an toàn, họ cần được lắng nghe nghiêm túc, dù điều họ nói làm chúng ta phải thay đổi kế hoạch.
Tất nhiên, thận trọng không cho phép chúng ta vội chỉ mặt một người để quy lỗi khi chưa có kết luận. Trong đau buồn, con người rất dễ muốn tìm ngay một người chịu trách nhiệm để giải tỏa cảm giác bất lực. Sự thật cần thời gian, chuyên môn và chứng cứ. Chính vì quý trọng người đã khuất, chúng ta phải muốn sự thật được tìm ra cách công bằng, không để lời đồn thay thế việc xác minh.
Có một trách nhiệm khác mà cái chết bất ngờ đặt trước chúng ta: chăm sóc những mối tương quan trước khi quá muộn. Chúng ta thường nghĩ mình còn nhiều thời gian. Còn thời gian để nói lời xin lỗi. Còn thời gian để gọi cho cha mẹ. Còn thời gian để thăm một người đang bệnh. Còn thời gian để nói với người anh em cùng sống rằng mình biết ơn họ. Nhưng “còn thời gian” nhiều khi chỉ là điều chúng ta tự hứa với mình.
Một cuộc đời có thể dừng lại giữa công việc thường ngày. Vì thế, sự chuẩn bị cho cái chết đi vào chính cách chúng ta sống hôm nay. Hãy trả lại điều mình đang giữ không công bằng. Hãy chấm dứt một lời nói dối đang làm người khác chịu thiệt. Hãy nói lời cần nói khi người kia còn có thể nghe. Hãy chữa một vết thương trong gia đình khi vẫn còn cơ hội ngồi lại với nhau.
Người ta có thể chuẩn bị rất kỹ cho một chuyến đi ngắn mà để mặc những bất hòa kéo dài nhiều năm. Có thể cẩn thận giữ một đồ vật nhưng lại buông những lời làm người thân tổn thương. Có thể lo lắng về ngày chết nhưng vẫn sống hôm nay bằng sự lạnh lùng. Sự nhớ đến cái chết chỉ thật sự có ích khi nó khiến đời sống hiện tại trở nên có trách nhiệm và có tình người hơn.
Đối với người sống đời dâng hiến, lời nhắc ấy có một sức nặng riêng. Có thể chúng ta đang làm nhiều việc cho Chúa nhưng đã lâu không còn ngồi yên với Chúa bằng một trái tim thành thật. Có thể chúng ta phục vụ đông người nhưng lại ít kiên nhẫn với người anh em ở cùng nhà. Có thể chúng ta giảng về lòng thương xót rất tha thiết nhưng vẫn giữ một sự cay đắng chưa chịu buông xuống.
Chúng ta không cần đợi một biến cố dữ mới trở về với điều cốt yếu. Mỗi ngày vẫn có những cơ hội nhỏ để sống ơn gọi cho thật. Một lời nói bớt gắt. Một cuộc gặp được lắng nghe trọn vẹn. Một trách nhiệm được làm đến nơi. Một lỗi lầm được nhận mà không đổ cho người khác. Một thời gian cầu nguyện được gìn giữ giữa những bận rộn. Những điều ấy âm thầm làm nên hình dáng của một đời dâng hiến.
Với giáo dân cũng vậy, sự trung tín thường mang dáng vẻ bình thường. Một người cha trở về nhà với sự hiện diện thật sự dành cho con. Một người mẹ được nghỉ ngơi mà không phải mang mặc cảm vì chưa làm hết mọi việc. Anh chị em biết chia sẻ việc chăm sóc cha mẹ già. Một người chủ trả lương đúng hẹn. Một người trong giáo xứ ngừng kể câu chuyện làm mất danh dự người khác. Đó là những nơi đức tin đi vào cuộc sống.
Khi nghĩ đến một người đã qua đời, đôi khi chúng ta hỏi: Người ấy để lại điều gì? Câu trả lời có thể nằm trong những điều chẳng được ghi thành thành tích. Một người từng cảm thấy được tôn trọng. Một gia đình từng được giúp đỡ. Một người đau khổ từng có ai kiên nhẫn ngồi nghe. Chúng ta không biết hết những điều tốt lành một con người đã gieo. Có những hạt giống chỉ lớn lên trong lòng người nhận và Thiên Chúa biết.
Vì thế, khi cầu nguyện cho cha Patricio, chúng ta cũng có thể đem đến trước Chúa tất cả những điều chưa được biết, chưa được kể, chưa được ghi lại trong đời ngài. Những cố gắng âm thầm. Những giới hạn cần được tha thứ. Những điều thiện đã làm. Những dự định còn dang dở. Cầu nguyện cho một người đã khuất là đặt trọn con người ấy trong lòng thương xót, với tất cả sự thật mà chỉ Thiên Chúa thấy đầy đủ.
Chúng ta không cần tự tuyên bố điều vượt quá thẩm quyền của mình. Lòng yêu mến dành cho người đã mất được diễn tả cách chân thành qua lời cầu xin Chúa đón nhận, thanh luyện và ban cho họ sự sống đời đời. Chính sự khiêm nhường ấy giữ cho lời cầu nguyện vừa tha thiết vừa đúng với thân phận của chúng ta: những người cũng đang cần được xót thương.
Rồi sẽ đến lúc những cuộc bàn tán lắng xuống. Những dòng tin mới xuất hiện. Người ở xa tiếp tục công việc của mình. Nhưng với gia đình, anh em và cộng đoàn của người đã khuất, nỗi nhớ vẫn còn. Có những ngày bình thường sau tang lễ lại là những ngày khó nhất, khi khách đã về, công việc đã trở lại, và khoảng trống không còn bị che lấp bởi sự bận rộn.
Lòng bác ái cần ở lại qua những ngày ấy. Một lời hỏi thăm sau nhiều tuần có thể giúp người chịu tang biết rằng họ chưa bị quên. Một sự hiện diện đều đặn có thể giúp người sống sót bớt cô độc. Một cộng đoàn biết kiên nhẫn với nhau có thể dần học lại cách cầu nguyện trong nơi từng gắn với đau thương. Chữa lành thường diễn ra chậm, qua những lần con người được đối xử bằng sự dịu dàng và tin cậy.
Chúng ta cũng cần kiên nhẫn với chính mình nếu biến cố ấy làm lòng mình hoang mang. Không phải lúc nào đức tin cũng mang cảm giác vững vàng. Có những giai đoạn người ta phải sống bằng một lời nguyện rất ngắn. Có những ngày việc bước vào nhà thờ đã là một nỗ lực. Có những lúc chỉ còn biết nhờ cộng đoàn cầu nguyện thay mình. Đời sống Hội Thánh có chỗ cho những ngày yếu đuối ấy.
Được người khác nâng đỡ không làm chúng ta kém đức tin. Nó nhắc rằng chúng ta thuộc về nhau. Người hôm nay đang mạnh có thể nâng người hôm nay đang yếu; rồi một ngày chính họ cũng cần được nâng. Không ai có thể bảo đảm mình sẽ luôn hiểu, luôn bình an, luôn nói được điều đúng trước mọi mất mát. Bởi vậy, sự khiêm nhường và lòng thương xót cần đi với nhau.
Trước cái chết của cha Patricio, chúng ta có thể chưa tìm được câu trả lời làm lòng mình hoàn toàn yên ổn. Nhưng chúng ta vẫn có thể biết mình cần làm gì. Cầu nguyện cho ngài. Tôn trọng người đang chịu tang. Ngừng những lời suy đoán gây tổn thương. Chăm sóc sự an toàn trong những trách nhiệm được trao. Và sống với người bên cạnh bằng sự tử tế mà chúng ta không muốn phải tiếc nuối về sau.
Có lẽ một trong những điều đau lòng nhất là con người thường biết nói rất hay về tình yêu khi người mình yêu đã không còn. Vì vậy, hôm nay, nếu còn có thể gọi cho ai, hãy gọi. Nếu cần xin lỗi ai, hãy thành thật. Nếu biết một người đang kiệt sức, hãy giúp họ bằng một việc cụ thể. Nếu một người đang phục vụ cộng đoàn đã quá lâu chưa được ai hỏi han, hãy đến với họ như đến với một con người cần được thương.
Đừng đợi đến khi một chiếc ghế trống đi mới nhận ra ai đã ngồi đó bao năm. Đừng đợi một giọng nói im hẳn mới nhớ rằng mình đã từng được an ủi bởi giọng nói ấy. Đừng đợi một người nằm xuống mới chịu hạ xuống sự cố chấp của mình.
Khi thánh giá rơi xuống, xin đừng để lòng thương xót cũng rơi khỏi trái tim chúng ta. Xin đừng để nỗi kinh hoàng của một tai nạn trở thành lý do cho sự lạnh lùng của người sống. Xin đừng để người đã khuất bị thu nhỏ vào cách họ qua đời. Và xin đừng để những người đang khóc phải chịu thêm những vết thương do lời nói của chúng ta gây nên.
Lạy Chúa Giêsu, chúng con đem đến trước mặt Chúa cha Patricio và tất cả những người đang đau buồn vì sự ra đi của ngài. Xin đón nhận người tôi tớ Chúa trong lòng thương xót. Xin tha thứ những thiếu sót của phận người và hoàn tất nơi ngài điều tốt lành Chúa đã khởi sự. Những gì ngài đã dâng hiến, xin Chúa thương nhận. Những gì còn dang dở, xin Chúa trao cho những bàn tay biết tiếp tục bằng lòng trung tín.
Xin ở gần gia đình ngài, anh em trong đời thánh hiến và cộng đoàn đã mất đi vị mục tử. Xin chăm sóc những người còn bị ám ảnh bởi điều đã chứng kiến. Xin cho họ gặp được những người biết lắng nghe, biết ở lại, biết giúp đỡ mà không làm họ phải gắng gượng che giấu nỗi đau.
Xin dạy chúng con biết nói về Chúa với lòng khiêm nhường. Đừng để chúng con nhân danh Chúa mà kết án người mình chưa hiểu. Đừng để sự ham muốn giải thích mọi điều làm chúng con quên cúi xuống trước một con người đang bị thương. Khi chưa biết phải nói gì, xin cho chúng con biết cầu nguyện. Khi không thể làm nỗi đau biến mất, xin cho chúng con biết ở bên.
Xin cho chúng con biết quý trọng ngày sống đang có. Biết giữ gìn sự sống của nhau trong những việc nhỏ. Biết sửa điều có thể sửa, hòa giải điều có thể hòa giải, và yêu thương khi vẫn còn thời gian. Để khi đến lượt mình phải ra đi, chúng con có thể đặt đời mình vào tay Chúa, mang theo lòng cậy trông của một người biết mình đã được yêu thương và đã cố gắng sống tình yêu ấy giữa anh chị em mình. Amen.
Lm. Anmai, CSsR