XIN NHỚ ĐẾN MỘT ĐỜI NGƯỜI, TRƯỚC KHI NÓI VỀ MỘT CÁI CHẾT Lm. Anmai, CSsR

XIN NHỚ ĐẾN MỘT ĐỜI NGƯỜI, TRƯỚC KHI NÓI VỀ MỘT CÁI CHẾT Lm. Anmai, CSsR

Có những người khi còn sống đã dành phần lớn thời gian để lắng nghe người khác, nhưng khi qua đời, người ta lại ít chịu lắng nghe câu chuyện về họ. Một biến cố quá đột ngột có thể che khuất cả một đời người. Một hình ảnh gây bàng hoàng có thể khiến những năm tháng âm thầm phục vụ bị đẩy ra phía sau. Người ta nhớ rất rõ chuyện đã xảy ra trong mấy giây cuối cùng, trong khi những việc người ấy đã làm suốt bao năm lại cần có người kiên nhẫn nhắc lại. Bởi thế, khi tưởng nhớ cha Patricio Alfredo Sánchez Molinari, điều đầu tiên chúng ta cần làm có lẽ là chậm lại. Chậm lại trước một tin buồn. Chậm lại trước nỗi đau của gia đình, anh em trong dòng và cộng đoàn giáo dân. Chậm lại để đừng biến một con người thành câu chuyện được chuyền tay nhau trong ít phút, rồi bỏ quên khi một tin khác xuất hiện.

Cha Patricio Alfredo Sánchez Molinari là linh mục Dòng Chúa Cứu Thế, phục vụ tại giáo xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ở Guayaquil, Ecuador. Ngày 17 tháng 10 năm 2026, cha qua đời sau tai nạn một cây thánh giá lớn rơi xuống khi cha đang cử hành Thánh lễ. Những người trong cộng đoàn nhớ đến cha qua sự quan tâm đến người túng thiếu, qua việc quyên góp nhu yếu phẩm và những công việc chăm sóc giáo xứ. Đó là những chi tiết cần được giữ lại khi chúng ta nhắc tên cha: một linh mục, một cộng đoàn được trao phó, những gia đình cần được nâng đỡ và những việc phục vụ có thật giữa cuộc sống hằng ngày. NoticiasCaracol

Một người linh mục không bắt đầu hiện hữu vào ngày tên mình xuất hiện trên các phương tiện truyền thông. Trước ngày ấy là cả một cuộc đời, với những lựa chọn chỉ Thiên Chúa biết trọn vẹn. Có những năm tháng đào luyện, những lần được sai đi, những công việc phải học từ đầu, những giới hạn phải đối diện. Có niềm vui được đón nhận và cũng có lúc phải sống với sự hiểu lầm. Có những lời cầu nguyện được đọc trong sự sốt sắng, và có những lời cầu nguyện phải bền bỉ đọc giữa mệt mỏi. Chúng ta không biết hết những điều ấy nơi cha Patricio, nên càng cần tôn trọng phần đời mình chưa biết. Lòng tưởng nhớ chân thành không đòi chúng ta phải kể thật nhiều; nó đòi chúng ta đừng kể sai, đừng tô vẽ, đừng để sự tò mò lấn át lòng thương.

Câu hỏi “cha là ai?” vì thế không thể được trả lời chỉ bằng cách mô tả tai nạn. Một con người lớn hơn điều đã xảy đến với mình. Người chết vì tai nạn vẫn có một cuộc đời trước tai nạn. Người qua đời trên giường bệnh vẫn có một cuộc đời trước bệnh tật. Người bị nhắc tên trong một biến cố đau thương vẫn có những mối tương quan, những công việc dang dở, những người từng được họ giúp đỡ. Khi mọi sự chú ý dồn vào giây phút cuối, lòng biết ơn có bổn phận mở lại khoảng thời gian phía trước: người ấy đã sống thế nào, đã trao điều gì, đã ở bên ai, đã khiến cuộc đời của người khác bớt nặng nhọc ra sao.

Trong đời sống đức tin, chúng ta quen nhìn về bàn thờ với lòng kính trọng. Ở đó, cộng đoàn dâng lời tạ ơn, mang theo những điều rất riêng: một người mẹ cầu cho con trở về, một người chồng lo bệnh tình của vợ, một người trẻ đang mất phương hướng, một gia đình chưa biết lấy gì trả món nợ sắp đến hạn. Vị linh mục đứng giữa cộng đoàn ấy, cử hành điều Hội Thánh trao phó. Vì thế, khi một tai nạn xảy ra ngay trong Thánh lễ, nỗi đau có thêm một chiều sâu khó diễn tả. Nơi con người tìm đến để cầu bình an lại trở thành nơi họ chứng kiến mất mát. Những điều vẫn gắn với sự thân thuộc bỗng trở nên xa lạ. Có người sẽ phải mất nhiều thời gian mới đủ bình tâm trở lại chỗ ngồi cũ trong nhà thờ.

Chúng ta cần dành sự dịu dàng cho những người ấy. Người đứng ngoài có thể đọc một tin rồi tiếp tục công việc. Người có mặt phải sống cùng ký ức về điều mình đã chứng kiến. Một lời giải thích vội vàng không xóa được nỗi sợ. Một lời khuyên phải mạnh mẽ cũng không khiến trái tim lập tức yên ổn. Có khi điều họ cần trước hết là được ai đó hỏi thăm, được nói điều mình nhớ, được im lặng khi chưa muốn nói. Cộng đoàn đức tin cần biết chăm sóc cả những thương tích không nhìn thấy. Sau một biến cố, vẫn còn những con người phải trở về nhà với lòng bất an, và họ cần được đồng hành lâu hơn thời gian tin tức còn được chú ý.

Đối với gia đình người đã khuất, tên gọi “linh mục” cũng không xóa đi những tiếng gọi rất gần gũi. Người được cộng đoàn gọi là cha vẫn là người thân trong một gia đình. Trước khi khoác áo dòng, trước khi được trao một trách nhiệm mục vụ, người ấy đã được yêu thương trong những mối dây ruột thịt. Một người dâng hiến đời mình cho Thiên Chúa không vì thế mà thôi thuộc về ký ức gia đình. Sự mất mát của người thân có những điều cộng đoàn không thể hiểu hết. Họ có thể nhớ một giọng nói, một cách chào, một lần gặp gỡ tưởng bình thường mà giờ đây trở thành lần cuối. Khi cầu nguyện cho một linh mục qua đời, xin đừng quên cầu nguyện cho những người phải học sống với khoảng trống ấy.

Anh em trong cộng đoàn tu trì cũng chịu một nỗi đau riêng. Đời sống chung được dệt nên từ nhiều điều nhỏ đến mức khi còn có nhau, người ta ít để ý. Một chỗ trong nhà nguyện, một người cùng bàn ăn, một công việc thường được người ấy đảm nhận. Sự vắng mặt làm những điều quen thuộc bỗng trở nên rõ rệt. Không cần hình dung hoặc gán cho cha Patricio những sinh hoạt cụ thể mà chúng ta chưa biết, ta vẫn có thể hiểu rằng cái chết của một tu sĩ chạm đến cả đời sống huynh đệ. Người anh em được sai đi phục vụ nay không trở lại theo cách mọi người mong đợi. Cộng đoàn tiếp tục cầu nguyện, tiếp tục làm việc, nhưng phải tiếp tục với một người đã vắng mặt.

Giữa tất cả những mất mát ấy, sự quan tâm dành cho người nghèo nơi một linh mục đáng được suy nghĩ thật lâu. Chúng ta dễ ca ngợi lòng bác ái bằng những lời đẹp, nhưng người đang thiếu thốn cần một sự giúp đỡ đến đúng lúc. Một gia đình thiếu lương thực không thể nuôi con bằng những lời khen dành cho lòng quảng đại. Một người già sống cô độc cần có người nhớ đến mình. Một người đang lâm cảnh khó khăn cần gặp được ánh mắt khiến họ đủ can đảm nói ra nhu cầu. Bác ái bắt đầu trở nên có ích khi có người chịu làm những việc cụ thể: hỏi thăm, sắp xếp, vận động, đón nhận, phân chia và trao tận tay. Có những công việc chẳng có vẻ gì lớn lao, nhưng nhờ đó một mái nhà vượt qua được những ngày khó nhất.

Những việc ấy cũng giúp chúng ta hiểu rõ hơn ý nghĩa của phục vụ. Người phục vụ phải dành một phần thời gian của mình cho nhu cầu của người khác. Điều đó có nghĩa là một dự tính riêng có thể phải chờ, một buổi nghỉ có thể bị gián đoạn, một cuộc trò chuyện có thể kéo dài hơn dự kiến. Dĩ nhiên, con người cần nghỉ ngơi và có giới hạn; chẳng ai có thể đáp ứng mọi nhu cầu. Nhưng giữa những giới hạn ấy, tình yêu vẫn có thể lựa chọn. Có thể lựa chọn không làm ngơ trước một hoàn cảnh. Có thể lựa chọn nhờ người khác cùng giúp. Có thể lựa chọn trở lại hỏi thăm sau lần trao quà đầu tiên, vì người nghèo cần được nhớ đến cả khi đợt quyên góp đã kết thúc.

Một giáo xứ có thể có nhiều sinh hoạt mà vẫn bỏ sót những người cần được chăm sóc nhất. Người hoạt bát thường dễ được nhận ra. Người có khả năng đóng góp thường dễ được mời gọi. Còn người nghèo, người ngại giao tiếp, người bị mặc cảm vì hoàn cảnh gia đình có thể lặng lẽ ở bên lề. Họ đến rồi về, không ai biết tuần qua họ sống ra sao. Suy nghĩ về một linh mục được nhớ đến vì sự quan tâm đến người túng thiếu cũng là dịp để mỗi cộng đoàn tự nhìn lại: chúng ta có biết những người đang chật vật quanh mình không? Có gia đình nào không dám xin giúp vì sợ bị bàn tán? Có người nào đã lâu không xuất hiện mà chúng ta chỉ nhận xét rằng họ nguội lạnh, chưa từng hỏi xem họ có đang đau bệnh hoặc gặp khó khăn không?

Lòng thương người cần một sự kín đáo đủ lớn để bảo vệ phẩm giá của người được giúp. Có người sẵn sàng trao một món quà nhưng lại vô tình để người nhận phải trả bằng sự xấu hổ. Có người nói về hoàn cảnh của người khác quá dễ dàng, không nghĩ rằng đó là nỗi đau họ cố giữ kín. Một cộng đoàn có lòng bác ái cần học cách trao đi mà không biến sự túng thiếu thành chuyện để kể. Sự giúp đỡ tốt lành khiến người nhận cảm thấy mình được tôn trọng, còn có chỗ đứng, còn có thể nhìn người khác mà không cúi mặt. Nhớ đến người đã phục vụ người nghèo, ta có thể bắt đầu bằng việc sửa lại chính cách mình giúp đỡ.

Đời linh mục còn có những công việc bình thường gắn với việc giữ gìn ngôi nhà chung. Một mái nhà thờ cần được chăm sóc, những nơi sinh hoạt cần sạch sẽ, người đến cầu nguyện cần có chỗ ngồi và được đón tiếp. Những việc ấy dễ bị coi là phần bên lề của mục vụ. Nhưng đời sống cộng đoàn diễn ra trong những điều rất cụ thể. Một người già bước lên bậc thềm, một em nhỏ đi qua hành lang, một gia đình ngồi lại sau Thánh lễ: tất cả đều đang sử dụng những gì cộng đoàn được trao trách nhiệm gìn giữ. Chăm sóc nơi chốn cũng là một cách chăm sóc con người. Khi làm với tinh thần phục vụ, ngay cả công việc ít được nhìn thấy cũng mang ý nghĩa của sự quan tâm.

Từ đây, nỗi đau còn đặt ra một đòi hỏi nghiêm túc: tôn trọng sự sống bằng trách nhiệm cụ thể. Chúng ta không có đủ cơ sở để kết luận nguyên nhân hay quy trách nhiệm trong một tai nạn chỉ từ vài hình ảnh. Điều đó cần được những người có thẩm quyền và chuyên môn làm sáng tỏ. Tuy nhiên, lòng tin không miễn cho bất cứ cộng đoàn nào bổn phận giữ gìn sự an toàn. Các công trình cần được kiểm tra; dấu hiệu hư hỏng cần được xử lý; điều gì vượt quá hiểu biết của mình thì cần nhờ người có khả năng. Đó là công việc bình thường của những người biết quý sự sống, và chính sự bình thường ấy làm nên một phần lòng trung tín trong phục vụ.

Có những câu nói nghe có vẻ đạo đức nhưng lại khiến người đang đau thêm cô đơn. Khi một người vừa mất người thân, lời khẳng định quá nhanh rằng mọi sự đã được định sẵn có thể làm họ cảm thấy mình không còn được phép khóc. Khi nguyên nhân tai nạn chưa rõ, một cách giải thích mang danh Thiên Chúa có thể khiến những câu hỏi cần thiết bị gạt đi. Chúng ta cần cẩn trọng với lời nói của mình, nhất là khi nói về ý muốn của Chúa trong đau khổ của người khác. Có những điều chúng ta tin, có những điều chúng ta hy vọng, và có những điều chúng ta thật sự chưa hiểu. Sự khiêm nhường giúp ta giữ được cả đức tin lẫn lòng nhân hậu.

Trước một cái chết bất ngờ, câu hỏi về Thiên Chúa có thể bật lên rất thật: tại sao một người đang phục vụ lại phải chết như vậy? Tại sao tai nạn xảy ra ngay trong lúc cộng đoàn cầu nguyện? Người hỏi không nhất thiết muốn chống lại đức tin. Có thể họ đang cố giữ lấy đức tin bằng tất cả sức lực còn lại. Có thể điều họ từng xác tín bỗng trở nên khó nói sau một mất mát quá lớn. Chúng ta đừng vội xét đoán người đang hỏi. Một câu hỏi phát ra trong nước mắt cần được nghe khác với một lời tranh luận. Có lúc lòng tin chỉ còn đủ sức thưa với Chúa rằng mình chưa hiểu, mình đang đau và mình cần Người ở bên.

Đức tin Kitô giáo cho chúng ta nhìn về Đức Giêsu chịu đóng đinh. Nơi Người, chúng ta gặp một Thiên Chúa đã đi vào thân phận con người, đã chịu đau khổ và đã chết. Điều ấy không cung cấp cho chúng ta lời giải thích riêng cho từng tai nạn. Nó cho ta một nơi để mang nỗi đau đến. Khi không hiểu vì sao điều dữ xảy ra, người tín hữu vẫn có thể đến trước Chúa với sự thật trọn vẹn của lòng mình. Không cần che nước mắt để tỏ ra sốt sắng. Không cần diễn tả một sự bình an mình chưa có. Cầu nguyện có thể bắt đầu từ lời thú nhận rất nghèo: lạy Chúa, con không biết phải nghĩ gì nữa, xin giữ con trong tình yêu của Chúa.

Cũng vì thế, không ai có quyền lấy một tai nạn để tuyên bố người gặp nạn đã bị Thiên Chúa trừng phạt. Chúng ta không nhìn thấu lương tâm người khác, không sở hữu bí mật về cuộc đời họ, càng không thể biến cách một người qua đời thành bản án dành cho họ. Những lời phán đoán ấy gây tổn thương cho người sống và bất kính với người chết. Chúng có thể làm méo mó hình ảnh Thiên Chúa trong lòng người đang đau khổ. Nếu chúng ta muốn nói về sự thánh thiện của Chúa, hãy bắt đầu bằng thái độ chân thật, công bằng và biết thương. Một lời nói khiến người yếu đuối tuyệt vọng cần được xem xét lại, dù nó được diễn tả bằng những từ ngữ tôn giáo.

Sự ra đi của một linh mục trong lúc cử hành Thánh lễ khiến nhiều người liên tưởng đến việc dâng hiến. Liên tưởng ấy có thể trở thành một lời cầu nguyện đầy lòng kính trọng, miễn là ta vẫn nhìn nhận nỗi đau của tai nạn. Đừng dùng vẻ đẹp của một suy niệm để làm nhẹ sự mất mát của người ở lại. Họ đã mất một người thân, một người anh em, một vị mục tử. Họ có quyền ước mong người ấy còn sống, còn khỏe mạnh, còn tiếp tục công việc. Tình yêu không phải tỏ ra thanh thản ngay lập tức. Chính vì yêu nên họ đau, chính vì đã nhận được nhiều nên sự vắng mặt mới lớn đến thế.

Một đời dâng hiến được hình thành qua nhiều ngày sống. Lời khấn cần được sống khi công việc hợp ý và khi không hợp ý. Chức linh mục cần được sống giữa những trách nhiệm có người chứng kiến và những bổn phận không ai kiểm tra. Mỗi ngày đều có những cơ hội nhỏ để trung tín hoặc dễ dãi với chính mình. Chúng ta không biết hết cách một người đã đáp lại những cơ hội ấy. Khi một linh mục qua đời, Hội Thánh cầu nguyện cho ngài với lòng biết ơn và niềm tín thác. Cầu nguyện như thế cũng là nhìn nhận rằng người phục vụ bàn thờ vẫn là người cần lòng thương xót của Thiên Chúa.

Điều này rất gần gũi với mỗi chúng ta. Ta thường muốn được đánh giá bằng ý hướng tốt của mình, nhưng lại dễ đánh giá người khác bằng một thiếu sót nhìn thấy được. Ta biết những mệt mỏi khiến mình cáu gắt, nhưng không biết những mệt mỏi của người đang đứng trước mặt. Với các linh mục cũng vậy, lòng kính trọng cần đi cùng một cái nhìn có tình người. Họ có trách nhiệm phải sống điều mình rao giảng, và họ cũng cần được nâng đỡ để sống trách nhiệm ấy. Một cộng đoàn trưởng thành biết góp ý ngay thẳng, biết cộng tác và biết cầu nguyện. Sự nâng đỡ cụ thể có thể giúp một người phục vụ bớt cô độc trong những ngày nặng nhọc.

Có lẽ sau mỗi tang lễ linh mục, chúng ta nên tự hỏi mình đã quan tâm đến những người đang phục vụ cộng đoàn như thế nào. Ta có thể rất xúc động khi nghe một tin buồn ở xa, trong khi lâu nay chưa từng hỏi vị linh mục gần mình có khỏe không. Ta có thể viết nhiều lời tri ân dành cho người đã khuất, nhưng vẫn để những người còn sống gánh công việc chung một mình. Sự tưởng nhớ có ích khi mở lòng ta ra với hiện tại. Một lời hỏi thăm chân thành, một công việc được chia sẻ, một cuộc trao đổi bớt gay gắt có thể giúp đời sống cộng đoàn khác đi. Những điều ấy nhỏ, nhưng chúng đến được với người đang cần.

Sự bất ngờ của cái chết cũng đưa chúng ta trở lại với thời gian. Con người thường sống như thể điều cần làm vẫn còn có thể chờ. Chúng ta để dành cuộc gọi cho khi rảnh, để dành lời xin lỗi cho khi bên kia dịu xuống, để dành buổi thăm viếng cho một ngày thuận tiện. Có những trì hoãn cần thiết vì hoàn cảnh thực tế, nhưng cũng có những trì hoãn phát xuất từ việc ta tưởng mình còn rất nhiều cơ hội. Một cái chết đột ngột khiến niềm tin ấy lung lay. Ngày mai vẫn là điều ta mong đợi, nhưng hôm nay mới là thời gian đang ở trong tay mình.

Điều đó không có nghĩa chúng ta phải sống trong lo sợ từng phút. Sống như vậy sẽ khiến lòng người kiệt sức. Điều cần học là dùng thời gian với sự chú ý. Khi đang ở cùng gia đình, hãy có mặt với họ. Khi có người cần nói, hãy thử nghe hết trước khi trả lời. Khi đã biết mình làm sai, hãy tìm cách sửa thay vì chỉ mong người khác quên. Một ngày sống có thể không đủ để giải quyết mọi điều dang dở, nhưng vẫn đủ cho một cử chỉ tử tế. Chính những cử chỉ ấy làm thay đổi chất lượng của đời sống mà chúng ta đang có.

Thử hình dung một người cha trở về nhà sau một ngày làm việc. Ông có lý do để mệt, có những áp lực người trong nhà chưa hiểu hết. Nhưng đứa con cũng đã chờ cả buổi để kể một chuyện đối với nó rất lớn. Nếu lần nào câu chuyện ấy cũng bị gạt sang một bên, đến một ngày người cha có thể thấy con không còn muốn kể nữa. Khoảng cách thường hình thành bằng nhiều lần thiếu hiện diện như vậy. Một lời nhắc về sự hữu hạn của đời người có thể giúp ông đặt điện thoại xuống, hỏi thêm một câu, ngồi lại thêm một lúc. Tình yêu được đón nhận qua những việc có thể cảm thấy được.

Hay thử nghĩ đến hai anh chị em đã lâu không nhìn mặt nhau vì một chuyện gia đình. Mỗi người đều có phần tổn thương và đều nhớ rất rõ lỗi của bên kia. Họ chờ người kia mở lời, rồi năm tháng cứ trôi. Không phải bất cứ rạn nứt nào cũng có thể hàn gắn ngay, và có những mối tương quan cần khoảng cách để tránh tiếp tục gây hại. Tuy nhiên, khi còn có thể tìm một con đường đối thoại an toàn và chân thành, đừng xem nhẹ cơ hội ấy. Có những điều sau này ta sẽ ước mình đã nói bằng giọng dịu hơn. Có những người sau này ta muốn gặp, nhưng không còn gặp được.

Suy nghĩ về cái chết cũng giúp ta xét lại những điều mình đang theo đuổi. Một ngày có bao nhiêu sức lực bị tiêu vào việc giữ thể diện, bảo vệ một lời hơn thua, chứng minh mình đúng? Có bao nhiêu bực bội kéo dài chỉ vì người khác không cư xử đúng như ta mong? Khi đứng trước sự hữu hạn của đời người, vài điều từng khiến ta mất ngủ bỗng hiện ra với kích thước thật của chúng. Chúng vẫn có thể cần giải quyết, nhưng không xứng đáng nuốt mất lòng bình an và khả năng yêu thương của ta. Ta được sống để làm những việc có ý nghĩa hơn một cuộc tranh thắng kéo dài.

Trong đời sống mục vụ, ý nghĩa ấy thường nằm ở những con người cụ thể. Một buổi chuẩn bị giáo lý kỹ lưỡng có thể giúp người đang hoang mang hiểu thêm về đức tin. Một lần kiên nhẫn với người đến xin giúp có thể giữ họ khỏi cảm giác bị xua đuổi. Một cách giải quyết công bằng có thể khiến cộng đoàn bớt chia rẽ. Những việc đó ít gây chú ý hơn một sự kiện đông người, nhưng tác động của chúng đi vào đời sống thật. Khi một người phục vụ qua đời, điều ở lại trong lòng người khác nhiều khi là cách họ từng được đối xử.

Bởi thế, đừng đánh giá một đời người chỉ bằng mức độ được biết đến. Có những người sống xa ánh nhìn của đám đông nhưng được nhớ rất lâu trong một gia đình từng được họ nâng đỡ. Có những công việc không bao giờ xuất hiện trong bản tổng kết, nhưng đã giúp một người giữ được hy vọng. Có một sự âm thầm thuộc về chính bản chất của lòng tốt: người trao không giữ lại câu chuyện để kể, người nhận cũng không có cơ hội nói cho nhiều người biết. Thiên Chúa biết những điều ấy. Niềm xác tín đó giúp người làm việc thiện bớt lệ thuộc vào lời khen, và giúp người tưởng nhớ biết kính trọng cả phần đời chưa được kể lại.

Trong thời đại mà một hình ảnh có thể lan truyền rất nhanh, chúng ta còn cần tự hỏi mình đang làm gì với nỗi đau của người khác. Sự tò mò đến tự nhiên, nhưng con người có khả năng dừng lại trước điều tự nhiên ấy. Ta có thể chọn không chia sẻ một đoạn ghi hình gây tổn thương. Có thể chọn không biến tai nạn thành chất liệu để gây chú ý. Có thể nhớ rằng phía sau hình ảnh là những người thân có thể vô tình nhìn thấy điều họ không đủ sức chịu đựng. Tôn trọng người đã chết cũng bao gồm cách ta cư xử với hình ảnh về những giây phút cuối của họ.

Nếu muốn chia sẻ điều gì, hãy chia sẻ điều giúp người khác cầu nguyện, hiểu đúng và sống tốt hơn. Một lời nhắc về sự tận tâm có thể khơi dậy ý muốn phục vụ. Một suy tư về thời gian có thể giúp người đọc trở về với gia đình. Một lời cầu cho người đã khuất có thể kết nối những người chưa từng gặp nhau trong lòng hiệp thông. Sự chú ý của đám đông rồi sẽ chuyển sang nơi khác, nhưng những lựa chọn có trách nhiệm vẫn để lại ảnh hưởng. Ta không kiểm soát được mọi điều trên mạng, song vẫn kiểm soát được phần mình góp vào.

Tưởng nhớ còn đặt ra câu hỏi về những việc cần được tiếp tục. Khi người tổ chức một công việc bác ái qua đời, người cần giúp vẫn còn đó. Những gia đình khó khăn vẫn phải lo bữa ăn, những người bệnh vẫn cần được thăm hỏi, những người cô độc vẫn mong có người nhớ đến. Lòng tri ân có thể trở thành bàn tay nhận lấy một phần trách nhiệm. Không ai thay thế được trọn vẹn một người, nhưng nhiều người có thể cùng nhau gìn giữ điều tốt đã được bắt đầu. Khi một công việc phục vụ tiếp tục được làm với sự tử tế, ký ức về người đã khuất có một chỗ đứng trong đời sống hiện tại.

Điều ấy đòi hỏi sự bền bỉ sau những ngày xúc động. Khi tang lễ còn mới, người ta dễ hứa. Khi nhịp sống trở lại, lời hứa phải đi qua những việc cụ thể và đôi khi rất mệt. Một cuộc hẹn cần được giữ, một khoản đóng góp cần minh bạch, một người cần được đến thăm dù hôm ấy trời không thuận. Chính ở đó, lòng biết ơn trưởng thành. Ta không cần làm điều quá lớn để xứng với một người mình kính trọng. Ta cần làm điều đã nhận với sự trung tín, để người yếu thế không phải chịu thêm một lần hụt hẫng vì công việc bị bỏ dở.

Đối với người đang đau buồn, thời gian phía sau còn cần sự kiên nhẫn. Có thể những ngày đầu họ chưa cảm nhận hết mất mát vì bận quá nhiều việc. Khi mọi người ra về và các nghi thức đã kết thúc, sự vắng mặt mới trở nên rõ hơn. Một dịp lễ, một ngày kỷ niệm, một công việc thường có người ấy hiện diện có thể khiến nỗi buồn trở lại. Đừng nghĩ rằng đã qua một thời gian thì người ở lại phải thôi đau. Cũng đừng dùng đức tin để buộc họ đáp ứng mong đợi của mình về sự mạnh mẽ. Sự đồng hành tử tế cho phép họ có nhịp đi của riêng mình.

Niềm hy vọng phục sinh nâng đỡ chúng ta giữa tất cả những điều ấy. Người Kitô hữu cầu nguyện cho người chết vì tin rằng con người được Thiên Chúa yêu thương vượt quá giới hạn của đời sống trần gian. Chúng ta phó thác người đã khuất cho lòng thương xót của Người, xin Người thanh luyện, tha thứ và đón nhận. Đó là một lời cầu nghiêm túc, phát xuất từ tình yêu và từ sự khiêm nhường trước mầu nhiệm đời sau. Khi cầu nguyện cho cha Patricio, chúng ta không cần khẳng định điều vượt quá hiểu biết của mình. Chúng ta có thể tin cậy trao cha cho Đấng biết trọn vẹn cuộc đời cha.

Hy vọng ấy cũng hướng về người đang sống. Nếu sự chết không thể làm tình yêu Thiên Chúa trở nên vô nghĩa, thì những việc ta làm vì yêu thương hôm nay cũng không trở nên vô nghĩa chỉ vì chúng mong manh. Một cuộc đời có thể kết thúc trong điều bất ngờ, nhưng những điều tốt lành đã trao không vì thế mà bị xóa. Người được giúp có thể tiếp tục sống với lòng biết ơn. Người từng được nâng đỡ có thể học cách nâng đỡ người khác. Một cử chỉ được đón nhận hôm nay có thể trở thành cử chỉ được trao đi nhiều năm sau. Ta không biết hết đường đi của lòng tốt.

Xin vì thế hãy dành cho cha Patricio một sự tưởng nhớ đủ rộng để chứa cả lòng biết ơn, nỗi buồn và lời cầu nguyện. Đừng vội làm cho mọi điều trở nên dễ hiểu. Đừng ép sự mất mát phải lập tức đưa đến một bài học. Có những lúc chúng ta chỉ cần đứng trước Chúa, gọi tên người đã khuất và thưa rằng cộng đoàn đang nhớ cha. Khi có thể, hãy tiếp tục công việc phục vụ. Khi lòng còn nặng, hãy đón nhận sự nâng đỡ của nhau. Khi phải nói về biến cố ấy, hãy nói bằng sự kính trọng dành cho một con người và sự dịu dàng dành cho những người ở lại.

Rồi mỗi người hãy trở về với phần đời mình đang có. Có một người thân cần được gọi điện. Có một lời xin lỗi cần được nói thật lòng. Có một công việc phục vụ cần được làm đến nơi đến chốn. Có một người nghèo cần được nhìn nhận bằng tên gọi và phẩm giá của họ. Có một vị linh mục đang cần cộng đoàn chia sẻ trách nhiệm. Có một người đau buồn cần được hỏi thăm khi đám đông đã thôi nhắc đến mất mát. Những việc ấy đang chờ chúng ta trong ngày hôm nay. Ta có thể bắt đầu với một việc, làm bằng cả sự chú ý, rồi giữ lòng trung tín với điều đã bắt đầu.

Lạy Chúa Giêsu Cứu Thế, chúng con phó dâng cha Patricio Alfredo Sánchez Molinari cho lòng thương xót của Chúa. Chúa biết những năm tháng cha đã sống, những người cha đã gặp, những việc cha đã cố gắng hoàn thành. Chúa cũng biết những giới hạn, yếu đuối và điều còn dang dở nơi người tôi tớ của Chúa. Xin thương tha thứ, thanh luyện và đón nhận cha vào sự bình an của Chúa. Xin cho mọi điều tốt lành cha đã trao được sinh hoa trái nơi những người còn ở lại.

Xin ở gần gia đình cha, anh em trong dòng và cộng đoàn giáo dân đang chịu tang. Xin nâng đỡ những người đã chứng kiến tai nạn, những người còn bất an khi nhớ lại biến cố, những người đang mang câu hỏi mà chưa tìm được lời đáp. Xin cho họ gặp được sự chăm sóc kiên nhẫn, được tôn trọng trong nỗi đau và được nâng đỡ bằng một tình thương có thể cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày.

Xin dạy chúng con biết quý những người đang hiện diện bên mình. Cho chúng con bớt trì hoãn việc yêu thương, bớt khắt khe khi chưa hiểu hết hoàn cảnh người khác, bớt dễ dàng nói những lời có thể làm người đau khổ thêm cô độc. Xin cho đôi tay chúng con biết đón lấy phần việc cần làm, để những người túng thiếu vẫn được chăm sóc, những người yếu mệt vẫn có chỗ nương tựa, và cộng đoàn vẫn tiếp tục sống tình huynh đệ giữa những đổi thay.

Lạy Chúa, hôm nay chúng con nhớ một người anh em đã qua đời. Xin cho sự tưởng nhớ ấy giúp chúng con chăm sóc tử tế hơn những người Chúa còn trao cho chúng con. Và trong giờ phút cuối cùng của đời mình, xin cho chúng con được cậy trông vào chính lòng thương xót mà hôm nay chúng con đang khẩn cầu cho cha.

Lm. Anmai, CSsR