Phụng vụ Thánh Lễ – Lời nguyện – Chia sẻ (Youtube & bản văn) Thứ Ba tuần XXVI TN – Lm. Anmai, CSsR

BẢN TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO Ngày 6 tháng 10 năm 2026 Lm. Anmai, CSsR. tổng hợp

T Ba t 27 TN ĐÔI TAY CỦA MÁCTA TRÁI TIM CỦA MARIA – Lm. Anmai, CSsR

Thứ Ba Tuần 27 TN GIỮA BẾP LỬA VÀ ĐÔI CHÂN CHÚA GIÊSU – Lm. Anmai, CSsR

Phụng vụ Thánh Lễ – Lời nguyện – Chia sẻ (Youtube & bản văn) Thứ Ba tuần XXVI TN – Lm. Anmai, CSsR

LỜI NGUYỆN SÁNG THỨ BA TUẦN XXVII – MÙA THƯỜNG NIÊN
Lạy Chúa Giêsu, trong ánh sáng của ngày mới, chúng con tạ ơn Chúa đã gìn giữ chúng con qua đêm và ban cho chúng con thêm một ngày để sống, yêu thương và phục vụ. Hôm nay, khi chiêm ngắm Chúa đến thăm gia đình hai chị em Mácta và Maria, chúng con xin mở cửa tâm hồn đón Chúa vào đời mình. Xin Chúa ở cùng chúng con trong mái nhà, nơi làm việc, giữa những cuộc gặp gỡ và trong từng trách nhiệm nhỏ bé. Như Maria ngồi bên chân Chúa để lắng nghe, xin cho chúng con biết dành những phút đầu ngày ở lại với Chúa, đón nhận Lời Chúa và để Lời ấy hướng dẫn suy nghĩ, lời nói, hành động của chúng con. Xin tha thứ vì những lần chúng con quá bận rộn mà quên cầu nguyện, quá lo lắng mà đánh mất bình an, quá chú ý đến công việc mà không còn nhận ra nhu cầu của người bên cạnh.
Lạy Chúa, chúng con xin dâng lên Chúa mọi việc phải làm hôm nay. Xin thánh hóa những công việc âm thầm, những bổn phận quen thuộc và cả những cố gắng chưa được ai nhìn nhận. Xin cho chúng con biết phục vụ với lòng quảng đại như Mácta, đồng thời giữ một tâm hồn biết lắng nghe như Maria. Khi công việc chồng chất, xin giúp chúng con bình tĩnh sắp xếp điều cần làm; khi mệt mỏi, xin cho chúng con biết tìm sức mạnh nơi Chúa; khi không được giúp đỡ như mong đợi, xin giữ chúng con khỏi lời trách móc và thái độ cay đắng. Xin dạy chúng con biết điều gì thật sự cần thiết, để giữa những lo toan, chúng con vẫn gìn giữ tình nghĩa gia đình, quan tâm đến người đau khổ và sống trung thành với Chúa. Xin thương những người đang vất vả mưu sinh, những người bệnh tật, cô đơn và những ai thức dậy với lòng đầy bất an. Xin gửi đến bên họ sự nâng đỡ và cho chúng con sẵn lòng trở thành người đem lại niềm an ủi. Lạy Chúa, xin cho ngày sống này được bắt đầu trong sự hiện diện của Chúa, được tiếp tục bằng tình yêu và được khép lại trong lòng biết ơn. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

Ca nhập lễ
Lạy Chúa, Chúa đã tác tạo mọi sự cho chúng tôi hưởng dùng, Chúa đã xét xử công bình. Vì chúng tôi đã phạm tội và không tuân giữ các giới răn Chúa; nhưng xin Chúa hãy ban cho ban cho danh Chúa được vinh hiển, và xin hãy đối xử với chúng tôi theo lượng từ bi của Chúa.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa, khi Chúa thương xót và tha thứ, chính là lúc Chúa biểu lộ quyền năng cách tỏ tường hơn cả; xin không ngừng ban ơn giúp chúng con đạt tới Nước Trời là hạnh phúc Chúa đã hứa ban mà chúng con đang hết lòng theo đuổi, chúng con cầu xin…
Bài Ðọc G 3, 1-3. 11-17. 20-23
“Tại sao ban sự sáng cho kẻ khốn cực?”
Trích sách ông Gióp.
Gióp mở miệng nguyền rủa ngày mình sinh ra và nói rằng: “Hãy biến đi, ngày tôi đã sinh ra, và đêm có lời phán: ‘Con người chịu thai’. Tại sao tôi không chết trong lòng mẹ? Tại sao tôi không tắt thở ngay khi mới sinh ra? Tại sao có đầu gối đỡ lấy tôi và có vú cho tôi bú?
“Chẳng như vậy thì bây giờ tôi được ngủ yên, và an nghỉ trong giấc điệp làm một với các vua chúa, với các quan quyền trên mặt đất, là những kẻ xây cất cho mình những lăng tẩm thanh vắng, hay là cùng với các công hầu lắm vàng nhiều bạc chất đầy nhà. Sao tôi không giống như thai sảo được giấu đi, để tôi không còn sống, hoặc như các trẻ không được xem thấy sự sáng. Nơi ấy kẻ hung ác hết khuấy phá, và kẻ mỏi mệt được yên nghỉ.
“Tại sao ban sự sáng cho kẻ khốn cực, và ban sự sống cho những kẻ phải cay đắng trong tâm hồn? Những kẻ ấy mong chết mà lại không được chết, họ như những người đào mỏ tìm vàng. Khi họ tìm thấy nấm mồ, họ vui mừng hớn hở. Người chẳng tìm được lối đi, thì Thiên Chúa lấy sự tối tăm vây bọc nó tư bề”.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 87, 2-3. 4-5. 6. 7-8
Ðáp: Nguyện cho lời con cầu thấu đến tai Chúa (c. 3a).
Xướng: Lạy Chúa là Thiên Chúa của con, ban ngày con kêu van, ban đêm con than thở trước thiên nhan Ngài. Nguyện cho lời con cầu thấu đến tai Chúa, xin Chúa lắng tai nghe tiếng con kêu.
Xướng: Vì tâm hồn con đau khổ ê chề, và mạng sống con đã gần kề âm phủ. Con bị liệt vào số những kẻ đang bước xuống mồ, con đã trở nên như người tàn phế.
Xướng: Giường nằm của con kề những người đã chết, như giường của người bị giết nằm trong nấm mồ, họ là những người mà Chúa không còn nhớ tới, và họ không còn được Ngài săn sóc yêu thương.
Xướng: Ngài đã đặt con trong lỗ huyệt sâu, trong nơi u tối, trong vực thẳm. Cơn giận Chúa đè nặng trên người con, và Chúa vùi lấp con dưới sóng cả ba đào.
Alleluia: Tv 18, 9
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, giới răn Chúa làm hoan lạc tâm can, mệnh lệnh Chúa sáng soi con mắt. – Alleluia.
Phúc Âm: Lc 9, 51-56
“Người cương quyết lên đường đi Giêrusalem”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Vì gần tới thời gian Chúa Giêsu phải cất khỏi đời này, Người cương quyết lên đường đi Giêrusalem, và sai những người đưa tin đi trước Người. Những người này lên đường vào một làng Samaria để chuẩn bị mọi sự cho Người. Nhưng ở đó người ta không đón tiếp Người, bởi Người đi lên Giêrusalem. Thấy vậy, hai môn đệ Giacôbê và Gioan thưa Người rằng: “Lạy Thầy, Thầy muốn chúng con khiến lửa bởi trời xuống thiêu huỷ chúng không?” Nhưng Người quay lại, quở trách các ông rằng: “Các con không biết thần trí nào xúi giục mình. Con Người đến không phải để giết, nhưng để cứu chữa người ta”. Và các Ngài đi tới một làng khác.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, chúng con dâng những lễ vật này, xin Chúa vui lòng chấp nhận, và mở cho chúng con nguồn mạch mọi ơn phúc. Chúng con cầu xin…
Ca hiệp lễ
Lạy Chúa, đối với tôi tớ Chúa, xin nhớ lại lời Chúa, vì Chúa đã cho tôi hy vọng vào lời Chúa, đó là điều an ủi tôi trong lúc tôi khốn khổ.
Hoặc đọc
Do điều này mà chúng ta đã biết tình yêu của Thiên Chúa, là chính Người đã thí mạng sống mình vì chúng ta, nên chúng ta cũng phải thí mạng sống mình vì anh em.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, trong thánh lễ này, chúng con đã chung phần đau khổ với Ðức Kitô Con Một Chúa; xin Chúa thương đổi mới xác hồn chúng con, để chúng con được hưởng vinh quang với Người. Người hằng sống và hiển trị muôn đời.

ĐỪNG ĐỂ CHÚA ĐẾN NHÀ MÀ LÒNG TA VẪN VẮNG
Có những ngôi nhà luôn mở cửa nhưng lòng người sống trong đó lại rất khó mở ra. Có những bàn ăn được chuẩn bị chu đáo, những căn phòng được quét dọn sạch sẽ, những công việc được sắp xếp đâu vào đấy, nhưng giữa tất cả những điều tưởng như đầy đủ ấy, người ta vẫn cảm thấy thiếu một sự hiện diện biết lắng nghe. Có những người dành cả ngày để chăm lo cho người khác, đi từ việc này sang việc kia, từ trách nhiệm này sang trách nhiệm khác, đến khi đêm xuống mới nhận ra mình đã nói rất nhiều mà chưa thật sự gặp ai, đã làm rất nhiều mà chưa thật sự sống với ai, đã cố gắng phục vụ Thiên Chúa mà lòng lại xa Người. Câu chuyện Đức Giê-su đến nhà hai chị em Mác-ta và Ma-ri-a chạm đến chính khoảng trống ấy. Đó không chỉ là câu chuyện về một người tất bật và một người ngồi yên, cũng không phải một cuộc phân xử xem công việc hay cầu nguyện đáng quý hơn. Đó là lời mời bước vào tận bên trong trái tim mình để nhận ra điều gì đang dẫn dắt đời sống: tình yêu hay nỗi lo, sự hiện diện hay thành tích, lòng tin hay nhu cầu kiểm soát, niềm vui được ở với Chúa hay sự căng thẳng vì muốn làm mọi sự cho thật hoàn hảo. Chúng ta dễ nhìn thấy Mác-ta trong căn bếp và Ma-ri-a bên chân Chúa, nhưng điều cần thấy hơn là cả hai đang hiện diện trong chính mình. Có lúc chúng ta biết ngồi xuống, đón nhận và lắng nghe; có lúc chúng ta bị những việc phải làm kéo đi đến mức người đang ở trước mặt chỉ còn là một yếu tố trong chương trình của mình. Và điều đáng suy nghĩ nhất là đôi khi người ấy chính là Chúa.
Mác-ta đã đón Đức Giê-su vào nhà. Trước khi nghĩ đến sự bận rộn hay lời than phiền của chị, chúng ta cần nhìn nhận vẻ đẹp của hành động ấy. Chị có một mái nhà và chị mở mái nhà ấy cho Người. Chị có khả năng chăm sóc và chị đem khả năng ấy phục vụ Người. Chị hiểu rằng người khách cần được tiếp đón, cần có chỗ nghỉ, cần được quan tâm bằng những việc rất cụ thể. Đức tin không thể chỉ tồn tại trong những ý nghĩ đẹp; tình yêu cũng không thể chỉ được giữ trong lòng mà không đi qua đôi tay. Một bữa ăn, một chỗ ngồi, một ly nước, một căn phòng được chuẩn bị, tất cả đều có thể là ngôn ngữ của bác ái. Có biết bao người trong gia đình, giáo xứ và cộng đoàn đang sống vẻ đẹp ấy mỗi ngày mà chẳng mấy ai để ý. Họ đến sớm để mở cửa nhà thờ, ở lại muộn để thu dọn, âm thầm nấu ăn, rửa chén, chăm người bệnh, đưa đón trẻ nhỏ, sửa một bóng đèn, lau một chiếc ghế, gấp một tấm khăn. Nếu thiếu họ, rất nhiều điều chúng ta xem là bình thường sẽ không còn diễn ra bình thường nữa. Vì thế, suy niệm về Mác-ta không thể biến thành lời chê trách những người lao động hay một sự đề cao đời sống thiêng liêng đến mức coi nhẹ trách nhiệm hằng ngày. Chúa đã bước vào một ngôi nhà có người đón tiếp; chúng ta cũng được mời đón Người bằng chính những điều kiện thật của cuộc sống mình. Vấn đề xuất hiện khi đôi tay vẫn phục vụ mà trái tim bắt đầu bị cuốn vào một vòng xoáy khiến việc phục vụ không còn đem lại sự gặp gỡ.
Sự bận rộn tự nó chưa phải là dấu hiệu chúng ta xa Chúa. Một người mẹ chăm con nhỏ có thể rất bận mà lòng vẫn đầy yêu thương. Một người cha làm việc vất vả có thể rất ít thời gian rảnh mà vẫn sống sâu xa trong sự tín thác. Một linh mục đang lo cho cộng đoàn, một tu sĩ chăm bệnh nhân, một giáo dân gánh nhiều trách nhiệm có thể mệt mỏi mà vẫn giữ được sự bình an bên trong. Nhưng có một kiểu bận rộn khiến con người bị phân tán, bị kéo ra khỏi chính mình, bị ám ảnh bởi những điều chưa xong, chưa đủ, chưa đạt. Khi ấy, công việc không còn chỉ là công việc; nó trở thành thước đo giá trị bản thân, trở thành lý do để phán xét người khác, trở thành sức ép khiến chúng ta không thể dừng lại dù thân xác đã kiệt sức. Chúng ta thấy ai làm khác mình cũng khó chịu, thấy ai nghỉ ngơi cũng bực bội, thấy ai được khen cũng chạnh lòng. Chúng ta phục vụ nhưng trong lòng âm thầm ghi nhận từng thiếu sót của người khác. Chúng ta cho đi nhưng vẫn đợi một sự đáp lại đúng như mình muốn. Chúng ta nói rằng mình làm vì yêu thương, nhưng khi không được nhìn nhận, tình yêu ấy lập tức mang hình dáng của lời trách móc. Đó là lúc cần nhìn lại, không phải để phủ nhận những gì mình đã làm, nhưng để cứu chính tình yêu khỏi sự hao mòn. Có thể chúng ta không cần bỏ công việc; chúng ta cần trả công việc về đúng chỗ của nó, để nó không ngồi vào chỗ của Thiên Chúa trong lòng mình.
Lời than phiền của Mác-ta rất gần với những gì chúng ta từng nghĩ, từng nói, từng giấu kín. Người đang gánh nhiều việc thường không chỉ mệt vì công việc, mà còn mệt vì cảm giác mình phải gánh một mình. Điều làm họ đau có khi không phải là số chén cần rửa, số việc cần hoàn thành, nhưng là sự im lặng của những người chung quanh. Họ tự hỏi tại sao không ai nhìn thấy, tại sao không ai giúp, tại sao người khác có thể bình thản trong khi mình đang vất vả. Chúng ta cần có lòng thương đối với nỗi mệt ấy. Không thể khuyên một người đang bị dồn quá nhiều trách nhiệm chỉ bằng lời nhắc hãy bình an, trong khi không ai chịu chia sẻ gánh nặng với họ. Cũng không thể dùng hình ảnh Ma-ri-a để biện minh cho thái độ thờ ơ trước người đang lao nhọc. Trong một gia đình, lắng nghe Lời Chúa phải làm cho người chồng biết đứng dậy phụ vợ, làm cho con cái biết đỡ đần cha mẹ, làm cho anh chị em biết nhận lấy phần trách nhiệm của mình. Trong giáo xứ, cầu nguyện phải làm cho người ta quan tâm hơn đến những người đang âm thầm phục vụ. Tuy nhiên, ngay giữa một nỗi mệt có thật, Mác-ta vẫn được mời khám phá điều sâu hơn: chị đang muốn Chúa bước vào sự bực bội của mình để xác nhận rằng mình đúng và em mình sai. Đó là cám dỗ rất quen thuộc. Chúng ta đến với Chúa nhưng chỉ muốn Người đồng ý với cách đánh giá của mình. Chúng ta cầu nguyện nhưng trong lòng đã chuẩn bị sẵn kết luận. Chúng ta xin Chúa giải quyết vấn đề, song lại không muốn Người chạm đến những điều đang gây vấn đề trong chính mình.
Đức Giê-su không làm nhục Mác-ta. Người không phủ nhận sự đón tiếp của chị, không xem thường đôi tay đang phục vụ, cũng không đẩy chị ra khỏi cuộc gặp gỡ. Người hướng chị về tình trạng của lòng mình. Đó là cách Chúa thường làm khi chúng ta để Người đến gần. Chúng ta muốn Người sửa người khác, Người lại giúp chúng ta nhìn rõ một vết thương của mình. Chúng ta muốn Người đổi hoàn cảnh, Người lại bắt đầu bằng việc đổi cách chúng ta hiện diện trong hoàn cảnh ấy. Chúng ta muốn Người giải quyết mọi điều khiến ta khó chịu, Người lại hỏi xem vì sao trái tim ta đã bị những điều ấy nắm giữ quá chặt. Sự hướng dẫn ấy có thể làm chúng ta hụt hẫng lúc đầu, bởi ai cũng dễ chấp nhận một lời an ủi hơn một lời giúp mình nhận ra sự thật. Nhưng một tình yêu chỉ xác nhận mọi điều chúng ta nghĩ sẽ không chữa lành được chúng ta. Chúa yêu đủ sâu để không bỏ mặc ta trong nỗi lo đã trở thành thói quen, trong cách phục vụ đang dần biến thành sự kiểm soát, trong lòng nhiệt thành đang mất đi sự dịu dàng. Người không bảo chúng ta trở thành vô trách nhiệm. Người muốn chúng ta sống trách nhiệm bằng một trái tim tự do hơn. Người không đòi ta ngừng yêu thương. Người muốn tình yêu được thanh luyện để người ta chăm sóc không phải chịu thêm gánh nặng từ chính những điều ta làm cho họ.
Ma-ri-a ngồi bên chân Đức Giê-su và lắng nghe. Hành động ấy đơn sơ nhưng không hề nhỏ bé. Chị dành cho Người điều mà rất nhiều khách đến nhà chúng ta vẫn thiếu: sự chú ý thật sự. Có những cuộc tiếp đón chu đáo đến mức khách không có cơ hội gặp người chủ nhà. Chủ nhà cứ đi lại, chuẩn bị, kiểm tra, sửa soạn, hỏi han vội vã, rồi lại biến mất trong một việc khác. Có những bữa cơm rất đầy đủ mà người thân chẳng được nhìn vào mắt nhau. Có những cuộc trò chuyện trong đó một người vừa nghe vừa xem điện thoại, vừa trả lời vừa nghĩ đến chuyện khác, vừa có mặt vừa ở rất xa. Ma-ri-a dành cho Đức Giê-su một chỗ trong sự chú ý của mình. Chị không chỉ mở cửa căn nhà, chị mở khả năng đón nhận của lòng mình. Điều ấy nhắc chúng ta rằng có mặt bên cạnh ai không đồng nghĩa với hiện diện cho người ấy. Chúng ta có thể ở trong nhà thờ mà tâm trí đang chạy khắp nơi; có thể đọc kinh rất lâu mà lòng không một lần dừng lại trước Chúa; có thể nói về Người rất nhiều mà ít để Người nói với mình. Lắng nghe đòi chúng ta chấp nhận rằng người trước mặt có điều đáng cho mình đón nhận. Lắng nghe Chúa còn đòi chúng ta tin rằng đời mình không thể chỉ được xây dựng từ những điều mình tự nghĩ, tự chọn và tự làm. Có một sự thật cần được trao ban, có một tình yêu cần được đón nhận, có một ánh sáng chỉ xuất hiện khi ta thôi đứng ở vị trí người quyết định tất cả.
Ngồi dưới chân Chúa cũng là chấp nhận vị trí của người học trò. Điều này đặc biệt khó đối với người đã có nhiều kinh nghiệm, đã làm nhiều việc, đã quen hướng dẫn người khác. Càng được người ta tìm đến để xin lời khuyên, chúng ta càng dễ quên rằng mình vẫn cần được dạy. Càng biết nhiều về đời sống đạo, chúng ta càng dễ tưởng việc nghe Lời Chúa chỉ là nghe lại điều đã biết. Nhưng một người có thể giải thích rất đúng về sự tha thứ mà vẫn chưa tha thứ cho ai; có thể trình bày rất hay về lòng tín thác mà vẫn sống trong lo âu; có thể nói rất rõ về bác ái mà vẫn không kiên nhẫn với người trong nhà. Kiến thức đức tin là điều quý, nhưng nó cần đi vào một cuộc gặp gỡ làm biến đổi trái tim. Có khi điều Chúa muốn dạy hôm nay không phải một ý tưởng mới, mà là một sự thật cũ chúng ta chưa chịu sống. Có khi Người muốn đưa chúng ta trở lại một lời rất đơn sơ về yêu thương, về khiêm nhường, về trung tín, vì chính ở đó đời ta đang thiếu. Ngồi xuống trước Chúa là chấp nhận để Người đi từ điều ta biết đến điều ta sống, từ điều ta thường nói đến điều ta thường né tránh. Đó là lý do có người nghe một đoạn Tin Mừng nhiều lần nhưng đến một ngày mới thấy đoạn ấy thực sự nói với mình. Lời không đổi; lòng người đã bắt đầu mở.
Điều Ma-ri-a lựa chọn mời chúng ta suy nghĩ về những lựa chọn đang âm thầm tạo nên cuộc đời mình. Một ngày có biết bao lời mời: hoàn thành công việc, trả lời tin nhắn, đọc thêm một thông tin, xem thêm một hình ảnh, nhận thêm một trách nhiệm, chứng minh thêm một điều. Phần lớn những lời mời ấy không có vẻ xấu. Chính vì vậy, chúng dễ chiếm hết thời gian mà chúng ta không cảm thấy mình đã chọn sai. Nhưng một đời sống có thể bị đánh mất không chỉ vì làm điều xấu, mà còn vì không biết đặt giới hạn cho những điều có vẻ tốt. Chúng ta nhận quá nhiều việc đến mức không còn sức sống tử tế với người thân. Chúng ta theo dõi quá nhiều tin tức đến mức tâm hồn lúc nào cũng bất an. Chúng ta cố giúp quá nhiều người đến mức không nhận ra mình đang bỏ quên người gần nhất. Chúng ta lo giữ mọi thứ trong trật tự đến mức không còn khả năng vui trước một điều bất ngờ. Vì thế, chọn điều cần thiết đòi một sự can đảm. Can đảm dừng lại khi vẫn còn việc chưa xong. Can đảm để điện thoại sang một bên dù có thể còn người đang chờ. Can đảm dành một khoảng lặng cho Chúa dù không ai nhìn thấy giá trị của khoảng lặng ấy. Can đảm nhận rằng mình có giới hạn và không thể trở thành lời giải cho mọi vấn đề. Những lựa chọn như thế không làm đời ta nghèo đi. Chúng giữ cho đời ta khỏi bị chia nhỏ đến mức không còn một trung tâm.
Có một nỗi sợ thường ẩn phía sau sự tất bật: nếu mình dừng lại, liệu mình còn có giá trị không? Nhiều người đã quen được yêu quý vì hữu ích. Từ nhỏ họ được khen khi ngoan, khi giỏi, khi giúp việc, khi đạt thành tích. Lớn lên, họ tiếp tục cố gắng để không làm ai thất vọng. Họ khó nói lời từ chối, khó nghỉ ngơi, khó xin giúp đỡ, khó chấp nhận những ngày mình chẳng làm được bao nhiêu. Ngay cả trong đời sống đạo, họ cũng có thể mang vào một cách nghĩ rất nặng nề: phải làm nhiều hơn mới xứng đáng, phải chu toàn hơn mới được Chúa thương, phải không sai sót mới có quyền bình an. Nhưng ở bên Chúa, chúng ta được học một nền tảng khác. Tình yêu của Người đi trước những gì chúng ta có thể thực hiện. Người không chỉ tìm đến khi chúng ta thành công, không chỉ ở lại khi chúng ta mạnh mẽ, không chỉ gọi chúng ta lúc đôi tay còn làm được nhiều việc. Một người bệnh nằm trên giường vẫn có giá trị trước mặt Chúa. Một người già không còn nhanh nhẹn vẫn được Người yêu. Một người vừa thất bại vẫn có thể bắt đầu lại trong ân sủng. Nếu không đón nhận sự thật ấy, chúng ta sẽ biến cả việc lành thành một cuộc chạy đua để giành lấy điều vốn được trao ban. Ngồi bên Chúa giúp ta nhớ rằng mình là người được yêu trước khi là người phải làm việc, là người được gọi trước khi là người phải đáp ứng, là người được đón nhận trước khi là người phải chứng minh.
Điều này không làm cho việc phục vụ trở nên ít quan trọng. Trái lại, khi không còn dùng công việc để bảo vệ giá trị bản thân, chúng ta có thể phục vụ trong sáng hơn. Ta giúp người khác vì họ cần được giúp, chứ không phải vì ta cần được thấy mình là người tốt. Ta làm việc chung vì công ích, chứ không phải vì muốn mọi người phải ghi nhận vai trò của mình. Ta có thể vui khi người khác làm tốt, có thể trao trách nhiệm, có thể chấp nhận một cách thực hiện khác với cách mình quen. Ta cũng có thể xin nghỉ khi mệt mà không xem đó là sự phản bội đối với bổn phận. Một người phục vụ từ lòng tự do thường đem lại sự nhẹ nhõm cho những người chung quanh. Họ làm nhiều nhưng không khiến người khác phải sống trong cảm giác mắc nợ. Họ hy sinh nhưng không dùng sự hy sinh để gây áp lực. Họ sửa lỗi nhưng không làm tổn thương phẩm giá. Họ có thể nghiêm túc mà vẫn dịu dàng, có thể tận tụy mà không chiếm hữu. Đó là hoa trái rất cụ thể của việc ở với Chúa. Chúng ta không cần chờ đến khi công việc giảm bớt mới học sống như thế. Ngay trong công việc hôm nay, ta có thể nhận ra một lời phàn nàn đang sắp bật ra và chọn nói điều cần thiết bằng giọng bình tĩnh hơn; nhận ra mình đang muốn làm hết và chọn mời người khác cùng góp sức; nhận ra mình đang cần một lời cảm ơn và thành thật nhìn nhận nhu cầu ấy trước Chúa.
Trong gia đình, bài học về sự hiện diện có thể bắt đầu từ những điều nhỏ mà lâu nay chúng ta xem nhẹ. Một người mẹ có thể chuẩn bị đủ mọi thứ cho con nhưng vẫn chưa biết con đang sợ điều gì. Một người cha có thể lao động rất vất vả để lo cho gia đình nhưng ít khi ngồi lại nghe vợ kể về ngày sống của chị. Một người con có thể mua quà cho cha mẹ nhưng không đủ kiên nhẫn nghe một câu chuyện được kể lần nữa. Một đôi vợ chồng có thể cùng chăm lo nhà cửa, tiền bạc và việc học của con, nhưng dần dần chỉ nói chuyện với nhau bằng những thông báo. Họ còn phối hợp, nhưng ít gặp gỡ. Họ còn sống chung, nhưng không còn thật sự biết lòng nhau. Khi ấy, gia đình cần hơn một chương trình sắp xếp công việc; gia đình cần học lại cách dành chỗ cho nhau. Có thể bắt đầu bằng một bữa cơm không vội, một câu hỏi được đặt ra rồi thật sự chờ câu trả lời, một buổi tối không để màn hình chiếm hết sự chú ý. Lắng nghe không có nghĩa là phải đồng ý với mọi điều người kia nói. Lắng nghe là để người kia biết rằng đời sống của họ có chỗ trong lòng mình. Và khi gia đình cùng dành một khoảng thời gian cho Chúa, họ được tập điều căn bản ấy: không ai là trung tâm tuyệt đối, không ai được phép biến mọi người thành người phục vụ cho ý muốn của mình, tất cả cùng đứng trước một tình yêu lớn hơn để học yêu nhau.
Một mái nhà biết lắng nghe Chúa cũng sẽ biết tiếp đón những người không đem lại lợi ích cho mình. Chúng ta dễ niềm nở với người có thể giúp ta, dễ dành thời gian cho người khiến ta vui, dễ kiên nhẫn với người có cùng suy nghĩ. Nhưng lòng hiếu khách của Tin Mừng còn phải đi đến người làm ta bất tiện: một người già nói chậm, một người nghèo không biết cách diễn đạt, một người đang đau khổ cứ lặp đi lặp lại cùng một nỗi lo, một người trẻ có những câu hỏi khiến ta lúng túng. Đôi khi chúng ta vội cho lời khuyên vì không đủ kiên nhẫn ở lại với nỗi đau. Chúng ta nói người kia phải mạnh mẽ, phải tin tưởng, phải cố gắng, trong khi điều họ đang cần trước tiên là có người nghe mình mà không phán xét. Sự hiện diện chân thành không giải quyết ngay mọi khó khăn, nhưng nó có thể giúp một người thôi cảm thấy bị bỏ rơi. Có những nỗi khổ trở nên nặng hơn vì phải mang trong cô độc. Có những vết thương bắt đầu được chữa lành khi người ta không còn phải giả vờ rằng mình ổn. Nếu việc cầu nguyện làm chúng ta biết nghe Chúa nhưng không biết nghe tiếng thở dài của người chung quanh, chúng ta cần xem lại cách mình cầu nguyện. Đấng ta đón nhận trong thinh lặng cũng mời ta nhận ra những người đang cần một khoảng thời gian, một ánh mắt, một sự kiên nhẫn rất thật.
Trong đời sống giáo xứ, chúng ta cũng có thể đón Chúa bằng nhiều hoạt động mà ít dành chỗ cho Người hướng dẫn. Có những chương trình rất phong phú, những cuộc tổ chức rất công phu, những trách nhiệm được phân công rõ ràng, nhưng người tham gia ngày càng mệt mỏi và dễ va chạm. Một công việc đạo đức vẫn có thể trở thành nơi ganh đua nếu mỗi người muốn bảo vệ phần của mình hơn là tìm điều tốt cho cộng đoàn. Một nhóm phục vụ vẫn có thể đánh mất sự hiệp thông nếu chỉ bàn đến hiệu quả mà không quan tâm đến những người đang kiệt sức. Một buổi sinh hoạt vẫn có thể đông vui mà không giúp ai đến gần Chúa hơn. Vì thế, cộng đoàn cần những khoảng dừng thật sự, trong đó mọi người cùng để Lời Chúa soi vào cách làm việc, cách nói năng, cách giải quyết bất đồng. Không phải chỉ thêm một lời kinh vào đầu cuộc họp rồi tiếp tục đối xử với nhau như cũ. Cần để việc cầu nguyện chạm đến các quyết định: có công bằng khi phân chia trách nhiệm không, có lắng nghe người ít nói không, có biết cảm ơn người làm những việc nhỏ không, có sẵn sàng sửa một cách tổ chức đang gây quá tải không. Một cộng đoàn trưởng thành không phải là nơi không ai mệt, nhưng là nơi người mệt có thể nói thật mà không bị xem là thiếu nhiệt thành; không phải là nơi mọi việc đều hoàn hảo, nhưng là nơi tình yêu được giữ ngay cả khi công việc chưa hoàn hảo.
Người làm việc mục vụ càng cần thường xuyên trở về bên Chúa, bởi rất dễ sống trong tình trạng lúc nào cũng có việc chính đáng để làm. Luôn có người cần gặp, có vấn đề cần giải quyết, có bài cần chuẩn bị, có cuộc họp cần tham dự, có chương trình cần tổ chức. Nếu không cẩn thận, chúng ta có thể quen sống bằng sự khẩn cấp, đến mức thinh lặng trở thành điều khó chịu. Khi dừng lại, những nỗi lo vốn bị công việc che lấp bắt đầu xuất hiện, và chúng ta lại tìm một việc mới để khỏi phải đối diện. Nhưng nếu cứ như thế, đời sống nội tâm sẽ dần cạn, còn lời nói bên ngoài vẫn tiếp tục. Chúng ta có thể nói về bình an trong khi lòng đầy căng thẳng, nói về lòng thương xót trong khi thiếu kiên nhẫn, nói về sự phó thác trong khi muốn kiểm soát mọi điều. Điều cần thiết không phải là tự trách mình thêm, mà là thành thật trở về. Trở về để nhận rằng mình cũng cần được nâng đỡ, cũng cần được tha thứ, cũng cần được nuôi dưỡng. Người phục vụ Lời Chúa vẫn phải là người nghe Lời Chúa. Người hướng dẫn người khác cầu nguyện vẫn phải dành thời gian cầu nguyện với tất cả sự nghèo nàn thật của mình. Người trao niềm hy vọng vẫn phải để Chúa chạm đến những chỗ mình đang thất vọng. Không ai có thể mãi sống bằng việc trao đi mà không đón nhận.
Sự trở về ấy đặc biệt quý khi chúng ta gặp thất bại. Khi công việc tiến triển thuận lợi, ta dễ cảm thấy mình đang đi đúng đường. Nhưng khi một nỗ lực không được đón nhận, một kế hoạch không thành, một người mình giúp lại hiểu lầm, một việc mình chăm lo lâu ngày vẫn không thay đổi, ta bắt đầu thấy những chỗ dựa bên trong. Nếu bình an của ta hoàn toàn tùy thuộc vào kết quả, mỗi thất bại sẽ giống như một phán quyết về giá trị bản thân. Nếu ta đã quen ở với Chúa, thất bại vẫn đau nhưng không còn có quyền nói lời cuối cùng về đời ta. Ta có thể nhìn nhận điều mình làm chưa tốt, có thể học lại, có thể xin lỗi, có thể đổi cách thực hiện, mà không phải kết luận rằng tất cả đều vô nghĩa. Có những hạt giống cần thời gian rất dài. Có những người chỉ nhớ đến một sự chăm sóc sau nhiều năm. Có những việc lành không bao giờ đem lại cho người làm một lời cảm ơn rõ ràng. Lòng tín thác giúp chúng ta tiếp tục trung thành mà không đòi nhìn thấy ngay mọi hoa trái. Đồng thời, lắng nghe Chúa cũng giúp ta phân định khi nào cần tiếp tục và khi nào cần dừng một cách làm đã không còn phù hợp. Phó thác không phải cố chấp giữ nguyên mọi điều; phó thác là để Chúa dạy mình cả trong những giới hạn và thất bại.
Ánh sáng ấy cũng giúp chúng ta hiểu sự đổi đời của Phao-lô. Có những người rất nhiệt thành nhưng sự nhiệt thành của họ chưa được đặt dưới ánh sáng của Đức Ki-tô. Họ tin mình đang bảo vệ điều tốt, song lại có thể gây thương tổn vì không còn đủ khiêm nhường để nhìn nhận điều mình chưa hiểu. Một con người có thể mạnh mẽ, kiên quyết, tận tụy, mà vẫn cần một cuộc hoán cải sâu xa. Điều ấy là lời nhắc cho tất cả chúng ta: nhiệt tình không tự động bảo đảm rằng mọi cách hành động đều đúng; xác tín không cho phép ta coi thường phẩm giá người khác; kinh nghiệm không làm ta miễn trừ việc phải lắng nghe. Chúa có thể đưa một sức lực từng được sử dụng sai hướng vào một sứ mạng mới, nhưng sự thay đổi ấy đòi con người chịu để Người chạm đến tận nền tảng của mình. Hoán cải không chỉ là bỏ một vài thói xấu dễ thấy. Có khi đó là từ bỏ niềm tự hào rằng mình luôn hiểu đúng, từ bỏ thói quen xem người khác bằng một nhãn hiệu cố định, từ bỏ cách bảo vệ điều mình tin bằng sự cay nghiệt. Người càng yêu sự thật càng cần khiêm nhường trước sự thật. Người càng muốn phục vụ Chúa càng cần để Chúa sửa cách mình phục vụ. Và người đã được biến đổi càng có lý do kiên nhẫn với những người đang trên đường trở về.
Chúng ta cũng cần nhìn mình bằng ánh mắt có hy vọng ấy. Có người mang một quá khứ khiến họ luôn cảm thấy không xứng đáng đến gần Chúa. Họ nhớ những lỗi lầm, những lựa chọn sai, những lời đã làm người khác đau, những năm tháng đã bỏ phí. Khi cầu nguyện, họ chỉ thấy điều mình thiếu; khi làm việc lành, họ chỉ nghĩ đến việc bù đắp; khi nghe nói về tình yêu Chúa, họ vẫn âm thầm tin tình yêu ấy dành cho người khác dễ hơn dành cho mình. Nhưng nếu ân sủng có thể mở một con đường mới cho người từng chống đối, chúng ta không được tự đóng cửa tương lai bằng một bản án về quá khứ. Chúa không làm cho điều sai trở thành đúng, cũng không khiến trách nhiệm sửa chữa biến mất. Người ban khả năng bước tới trong sự thật. Có người cần xin lỗi, có người cần hoàn trả, có người cần tìm sự giúp đỡ, có người cần kiên trì thay đổi một thói quen. Nhưng mọi bước ấy sẽ khác khi được thực hiện từ hy vọng thay vì tuyệt vọng. Ở bên Chúa, chúng ta có thể nhận lỗi mà không đánh mất phẩm giá, có thể đau vì tội mình mà không từ chối lòng thương xót, có thể bắt đầu lại mà không giả vờ rằng mình chưa từng sai. Đó cũng là một lý do cần lắng nghe: nếu chỉ nghe tiếng tự kết án trong lòng, ta sẽ không nghe được tiếng Chúa đang gọi mình sống.
Một thử thách lớn của việc lắng nghe là thinh lặng. Nhiều người tưởng mình thiếu thời gian cầu nguyện, nhưng khi có thời gian lại không biết ở yên. Chúng ta đã quen với âm thanh, thông báo, hình ảnh, những việc nối tiếp nhau. Một khoảng trống nhỏ lập tức được lấp bằng chiếc điện thoại. Một giây chờ đợi trở thành cơ hội xem thêm điều gì đó. Dần dần, tâm trí không còn quen ở lại với một điều đủ lâu. Sự phân tán ấy theo chúng ta vào giờ kinh, vào Thánh lễ, vào những cuộc trò chuyện. Để học lắng nghe, có khi chúng ta phải bắt đầu rất khiêm tốn: vài phút không mở màn hình, một đoạn Tin Mừng được đọc chậm, một câu hỏi về ngày sống được giữ trong lòng, một khoảng ngồi yên trước Chúa mà không buộc mình phải có cảm xúc đặc biệt. Thinh lặng có thể làm lộ ra sự bất an, nỗi buồn, sự giận dữ, điều ta vẫn tránh. Điều đó không có nghĩa là cầu nguyện đang thất bại. Có thể lần đầu tiên chúng ta đang có mặt đủ thật để nhận ra lòng mình. Ta không cần vội che lấp những điều ấy bằng lời lẽ đạo đức. Có thể đem chúng đến trước Chúa như chúng đang là, xin Người giúp mình hiểu, xin Người dạy mình sống với chúng, xin Người ban sức thực hiện điều cần thiết.
Cầu nguyện vì thế không phải lúc nào cũng là một kinh nghiệm nhẹ nhàng. Có những ngày chúng ta ngồi trước Chúa mà chỉ thấy khô khan. Có những lúc đọc Lời Chúa nhưng không tìm được điều gì mới. Có những mùa đời sống đầy mất mát đến mức việc thưa một lời với Người cũng khó. Nếu chỉ xem cầu nguyện là nơi tạo ra sự dễ chịu, chúng ta sẽ dễ bỏ cuộc. Nhưng mối tương quan được xây dựng bằng lòng trung thành, và lòng trung thành có những ngày rất âm thầm. Một người chăm người thân đau yếu không phải lúc nào cũng cảm thấy vui, nhưng tình yêu vẫn có thể hiện diện trong việc ở lại. Một đôi vợ chồng sống với nhau lâu năm không phải mỗi ngày đều có những lời xúc động, nhưng sự hiện diện bền bỉ vẫn mang giá trị lớn. Với Chúa cũng vậy, chúng ta có thể đến với Người trong một ngày không có gì đặc biệt, đem theo sự mệt mỏi, sự lúng túng, một câu hỏi chưa có lời đáp. Điều cần tránh là biến sự khô khan thành một bản án về mình hoặc thành kết luận rằng Chúa đã vắng mặt. Có khi lòng trung thành đang lớn lên đúng lúc cảm xúc không còn nâng đỡ. Có khi một phút cầu nguyện rất khó khăn lại là phút chúng ta trao cho Chúa sự thật sâu nhất của đời mình.
Dẫu vậy, sự trung thành không thể chỉ được đo bằng thời gian ngồi cầu nguyện. Lời đã nghe cần trở thành cách sống. Nếu sau một giờ kinh chúng ta vẫn sẵn sàng làm nhục người khác, nếu sau một buổi suy niệm chúng ta vẫn né tránh trách nhiệm rõ ràng của mình, nếu sau một Thánh lễ chúng ta vẫn thản nhiên trước một người đang cần giúp, ta cần thành thật nhìn lại. Có thể chúng ta đã nghe bằng trí óc mà chưa cho phép lời đi vào ý muốn. Có thể ta đang tìm sự bình an riêng nhưng không muốn mang lấy đòi hỏi của tình yêu. Ma-ri-a ngồi nghe Chúa không cho phép chúng ta biến việc đạo đức thành chỗ ẩn náu khỏi đời sống. Chính việc lắng nghe phải giúp ta đứng dậy đúng lúc, làm điều cần làm, nói điều cần nói, sửa điều cần sửa. Sau khi cầu nguyện về lòng tha thứ, có thể bước kế tiếp là thôi nhắc lại một lỗi cũ để làm người kia đau. Sau khi cầu nguyện về sự thật, có thể bước kế tiếp là thừa nhận một điều mình đã che giấu. Sau khi cầu nguyện về bác ái, có thể bước kế tiếp là dành một phần tiền, một phần thời gian, một phần sức lực cho người thiếu thốn. Không cần mọi việc đều lớn lao. Một sự thay đổi nhỏ nhưng thật có thể nói rõ rằng chúng ta đã bắt đầu nghe.
Thánh lễ là nơi chúng ta được tập cả sự đón nhận lẫn sự trao hiến. Chúng ta đến với Chúa mang theo tuần sống của mình: những việc đã hoàn thành, những điều còn dang dở, những niềm vui, những nỗi lo, những lỗi lầm, những người mình yêu và những người mình chưa biết yêu. Chúng ta lắng nghe Lời để đời mình được soi sáng, đón nhận sự sống Chúa ban để không chỉ sống bằng sức riêng, rồi được sai trở lại với những bổn phận quen thuộc. Nếu chỉ đến cho đủ một việc phải làm, chúng ta dễ mang cả sự tất bật vào cuộc gặp gỡ ấy. Nếu để lòng mình hiện diện, Thánh lễ có thể trở thành nơi mọi điều rời rạc được quy tụ: công việc có lại ý nghĩa, nỗi mệt được đặt trong tình yêu, lỗi lầm được đưa vào sự hoán cải, tương lai được trao trong tín thác. Có thể hoàn cảnh bên ngoài chưa thay đổi khi ta bước ra khỏi nhà thờ, nhưng ta đã có một cách khác để bước vào hoàn cảnh. Người phải chăm bệnh nhân vẫn trở về chăm bệnh nhân; người phải lo kiếm sống vẫn trở về lao động; người đang có bất đồng vẫn phải đối diện cuộc trò chuyện khó khăn. Ân sủng không xóa mọi bổn phận. Ân sủng giúp ta sống những bổn phận ấy với một nguồn sức mạnh sâu hơn và một lòng thương rộng hơn.
Đặc biệt khi tuổi tác, bệnh tật hoặc hoàn cảnh khiến chúng ta không còn làm được nhiều, câu chuyện về sự hiện diện trở thành một niềm an ủi lớn. Có người cả đời quen lao động, đến khi phải nghỉ lại cảm thấy mình thừa. Có người từng gánh nhiều trách nhiệm, khi không còn đảm nhiệm được thì thấy như mất chính mình. Có người bệnh cần được chăm sóc nhưng luôn áy náy vì cho rằng mình chỉ gây phiền. Những lúc ấy, chúng ta cần nhớ rằng sự sống không mất giá trị khi năng suất giảm. Một người vẫn có thể yêu bằng việc đón nhận sự giúp đỡ cách khiêm nhường, bằng lời cảm ơn, bằng sự cầu nguyện, bằng kinh nghiệm được trao lại, bằng một sự hiện diện hiền lành. Người chăm sóc cũng cần học nhìn thấy con người phía sau nhu cầu chăm sóc, để không chỉ lo cho thân xác mà quên lắng nghe lòng họ. Một bàn tay được nắm, một câu chuyện được nghe, một khoảng ngồi bên cạnh có thể rất quý đối với người đang yếu. Và đối với chính người bệnh, việc ở với Chúa có thể giúp họ nhận ra rằng mình vẫn thuộc về Người ngay cả khi không còn điều gì để khoe, không còn điều gì để hoàn thành, không còn đủ sức tự lo cho mình. Có những bài học về tình yêu chỉ được học khi chúng ta chấp nhận làm người đón nhận.
Rồi sẽ đến lúc mỗi người phải buông nhiều điều mình đã dành cả đời để giữ. Công việc sẽ được trao cho người khác, vị trí sẽ thay đổi, đồ vật sẽ ở lại, những kế hoạch có thể không được hoàn tất theo ý mình. Nếu tất cả ý nghĩa đời ta đều nằm trong những điều ấy, việc buông bỏ sẽ rất đau đớn. Nhưng nếu đã tập sống trong tương quan với Chúa, chúng ta sẽ nhận ra giữa những điều đổi thay vẫn có một nền tảng để tín thác. Tình yêu đã sống không trở thành vô nghĩa vì một chức vụ chấm dứt. Một việc lành không mất giá trị vì không còn ai nhớ tên người làm. Một ngày âm thầm không bị xóa vì không được ghi nhận. Điều cần thiết hôm nay vì thế liên hệ sâu xa với điều còn lại khi nhiều thứ không còn ở trong tay ta. Chúng ta cần làm việc, xây dựng, chăm sóc, học hỏi, nhưng cũng cần mỗi ngày tự hỏi liệu những điều ấy có đang giúp mình lớn lên trong tình yêu hay không. Một đời sống có thể rất đầy về thành tích mà nghèo về sự gặp gỡ. Một đời sống có thể rất bình thường bên ngoài mà giàu những lần tha thứ, những lần đón tiếp, những lời cầu nguyện chân thành, những hy sinh không ai thấy. Chính những điều tưởng nhỏ ấy có thể làm cho lòng người đủ tự do để trao lại cuộc đời khi đến lúc phải trao.
Hôm nay, có lẽ chúng ta chưa thể thay đổi toàn bộ nhịp sống, nhưng có thể bắt đầu bằng một lựa chọn cụ thể. Trước khi mở điện thoại vào buổi sáng, dành một chút thời gian nhớ mình đang sống trước mặt Chúa. Trước khi phản ứng với một người làm mình khó chịu, dừng lại để nhận ra sự mệt mỏi hoặc tổn thương đang tác động đến lời nói. Khi làm một việc phục vụ, chú ý đến con người đang được phục vụ thay vì chỉ chú ý đến việc phải hoàn thành. Khi quá tải, nói thật về giới hạn và tìm cách chia sẻ trách nhiệm. Khi cầu nguyện, bớt vội đưa ra mọi yêu cầu để có một khoảng đón nhận. Khi về nhà, thử hỏi người thân về ngày sống của họ và nghe đến hết. Khi đến nhà thờ, đem theo một điều thật trong lòng để đặt trước Chúa, thay vì chỉ cố giữ một vẻ đạo đức bên ngoài. Những việc ấy không làm cuộc sống lập tức hết khó khăn. Nhưng chúng mở ra một lối sống trong đó ta không còn bị đẩy đi hoàn toàn bởi những sức ép chung quanh. Ta bắt đầu chọn cách hiện diện. Ta bắt đầu biết điều gì cần ưu tiên. Ta bắt đầu nhận ra rằng có những công việc làm xong rồi vẫn để lòng trống, và có những phút dừng lại giúp ta trở về với mọi công việc bằng một trái tim khác.
Đức Giê-su vẫn muốn được đón vào căn nhà thật của mỗi chúng ta. Căn nhà ấy có thể đang ngổn ngang, có những việc chưa giải quyết, có những tương quan chưa bình an, có những nỗi lo không dễ nói thành lời. Chúng ta không cần chờ cho tất cả hoàn hảo mới mở lòng. Chính giữa điều chưa hoàn hảo, chúng ta có thể dành cho Người một chỗ. Có thể thưa rằng mình đang mệt, đang bực, đang sợ, đang cố gắng mà chưa biết làm sao. Có thể xin Người giúp mình nhìn lại điều đã khiến lòng quá chật, điều đã biến sự chăm sóc thành sức ép, điều đã làm mình luôn hiện diện bằng đôi tay mà vắng mặt bằng trái tim. Chúa đến để dẫn chúng ta vào một cuộc sống có tình yêu sâu hơn. Người giúp đôi tay tiếp tục làm việc mà lòng không bị đánh mất; giúp ta biết đón nhận để có thể trao ban; giúp ta nghe tiếng Người để nhận ra nhu cầu của anh chị em. Và biết đâu, điều đẹp nhất có thể xảy ra trong ngày hôm nay không phải là chúng ta hoàn thành thêm một việc, mà là ngay giữa công việc ấy, chúng ta thực sự gặp Chúa, thực sự nhìn thấy một người, thực sự trao cho họ sự chú ý mà lâu nay họ đang chờ.
Lạy Chúa Giê-su, xin đến trong ngôi nhà của chúng con, đến trong những ngày sống nhiều trách nhiệm, trong căn bếp, nơi làm việc, phòng bệnh, lớp học, giáo xứ và những khoảng lòng mà chúng con thường giấu kín. Xin đón nhận thiện chí của chúng con và thanh luyện những điều còn pha lẫn trong đó. Khi chúng con phục vụ mà bắt đầu cay đắng, xin giúp chúng con nhận ra điều đang làm tình yêu mệt mỏi. Khi chúng con lo lắng đến mức muốn kiểm soát mọi người, xin dạy chúng con tin tưởng và biết chia sẻ. Khi chúng con lấy công việc để tránh gặp chính mình, xin ban can đảm bước vào thinh lặng. Khi chúng con dùng việc cầu nguyện để né tránh một bổn phận, xin giúp chúng con đứng dậy và thực hiện điều phải làm. Xin cho chúng con biết nghe Chúa bằng một lòng sẵn sàng thay đổi, biết nghe người thân bằng sự kiên nhẫn, biết nghe người đau khổ mà không vội phán xét. Xin cho những đôi tay lao nhọc được nâng đỡ, những trái tim đang tủi thân được an ủi, những người đang gánh một mình tìm được sự sẻ chia. Xin giữ chúng con trong tình yêu của Chúa khi thành công cũng như khi thất bại, khi còn mạnh khỏe cũng như khi cần được chăm sóc. Và xin cho mỗi ngày, giữa bao điều phải chọn, chúng con biết dành cho Chúa một chỗ thật trong lòng, để từ cuộc gặp gỡ ấy, chúng con trở về với anh chị em bằng một tình yêu hiền lành, tự do và bền bỉ hơn. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

ĐỪNG ĐỂ LÒNG MÌNH VẮNG CHÚA GIỮA NHỮNG VIỆC LÀM CHO CHÚA
Có những ngày chúng ta làm rất nhiều việc mà lòng vẫn cảm thấy trống trải. Từ sáng sớm đến chiều tối, đôi tay không ngừng hoạt động, đôi chân không ngừng di chuyển, đầu óc không ngừng tính toán, nhưng khi đêm xuống, một câu hỏi âm thầm xuất hiện: hôm nay tôi đã thực sự sống hay chỉ cố gắng hoàn thành những điều đang chờ mình? Có những người suốt đời lo cho gia đình, nhưng càng lo lại càng cảm thấy không ai hiểu mình. Có những người rất nhiệt thành với công việc giáo xứ, nhưng càng phục vụ lại càng dễ buồn vì một lời nhận xét, dễ tổn thương vì một sự thiếu quan tâm, dễ giận dữ khi người khác không làm theo ý mình. Có những người dành cả ngày để chuẩn bị những điều thuộc về đời sống đạo, nhưng chính tâm hồn họ lại không có được một khoảng lặng để gặp Chúa. Sự bận rộn dần dần trở thành một căn phòng chật hẹp: chúng ta ở trong đó, xoay xở trong đó, thở khó nhọc trong đó, rồi nghĩ rằng mình không còn cách nào khác. Tin Mừng về cuộc gặp gỡ giữa Đức Giêsu với hai chị em Mácta và Maria mở ra một cánh cửa cho những tâm hồn như thế. Giữa những việc cần làm, những trách nhiệm không thể bỏ, những bổn phận không thể trốn tránh, Chúa đến để đặt lại một câu hỏi căn bản: điều gì đang dẫn dắt lòng con? Tình yêu hay nỗi sợ? Sự tín thác hay nhu cầu kiểm soát? Niềm vui được phục vụ hay sự khao khát được công nhận? Và trong tất cả những điều con đang làm, con có còn dành chỗ cho Đấng mà con muốn yêu mến hay không?
Mácta là một người đáng quý. Nếu chỉ nhìn chị bằng ánh mắt phê bình, chúng ta sẽ bỏ qua vẻ đẹp rất thật của một con người biết mở cửa, biết tiếp đón, biết lo lắng cho người khác. Một mái nhà có khách đến cần có người chuẩn bị. Một bữa ăn muốn được dọn ra cần có người vào bếp. Một cộng đoàn muốn quy tụ cần có người âm thầm chăm lo những việc không phải ai cũng thấy. Đằng sau một Thánh lễ trang nghiêm là những bàn tay lau chùi, sắp xếp, cắm hoa, chuẩn bị sách, kiểm tra âm thanh. Đằng sau một gia đình yên ấm là những người thức sớm, ngủ muộn, tính toán từng khoản chi tiêu, nhớ lịch học của con, nhớ thuốc của cha mẹ già, nhớ những việc nhỏ mà nếu không ai làm thì cả nhà sẽ trở nên xáo trộn. Mácta có thể là hình ảnh của người mẹ đang tất bật trước giờ cả nhà trở về, của người cha âm thầm gánh những áp lực ít khi được nói ra, của người giáo dân luôn có mặt mỗi khi giáo xứ cần người, của người tu sĩ bền bỉ chăm sóc những người đau yếu, của linh mục đi từ cuộc gặp này sang cuộc gặp khác mà chưa kịp ăn một bữa cho đàng hoàng. Không thể lấy câu chuyện này làm lý do coi thường lao động, xem nhẹ trách nhiệm hay tìm một chỗ ẩn nấp cho sự lười biếng. Tình yêu cần đôi tay. Đức tin cần được diễn tả bằng những việc cụ thể. Một lời cầu nguyện chân thành phải có khả năng đưa con người đến gần người đang cần được giúp đỡ. Nhưng đôi tay có thể tiếp tục làm việc trong khi trái tim đã dần đánh mất bình an. Đó là nơi chúng ta cần dừng lại để nhìn kỹ hơn.
Điều làm Mácta đau khổ không chỉ là số lượng công việc. Có một nỗi khổ khác đang hình thành trong lòng chị: cảm giác mình phải làm một mình. Khi cảm giác ấy lớn lên, người đang phục vụ bắt đầu nhìn mọi sự qua lăng kính của sự thiệt thòi. Mình làm nhiều, người khác làm ít. Mình vất vả, người khác thảnh thơi. Mình nhớ mọi việc, người khác chẳng để tâm. Mình hy sinh, người khác xem đó là điều đương nhiên. Những suy nghĩ như thế có thể xuất hiện trong bất cứ gia đình hay cộng đoàn nào. Ban đầu chỉ là một chút buồn. Sau đó là một sự so sánh. Rồi sự so sánh biến thành lời trách. Cuối cùng, người mình đang phục vụ trở thành người mình muốn kết tội. Có khi ta vẫn tiếp tục làm mọi việc, nhưng mỗi việc làm đều mang theo một lời than phiền âm thầm. Ta dọn bữa ăn mà lòng chờ một lời khen. Ta chăm sóc người bệnh mà lòng chờ người khác nhìn thấy sự hy sinh. Ta nhận một trách nhiệm mà lòng chờ được đặt vào một vị trí tương xứng. Những nhu cầu ấy có phần rất con người, và chúng ta không cần giả vờ mình không có. Ai cũng cần được yêu thương, được lắng nghe, được nâng đỡ. Tuy nhiên, khi sự công nhận của người khác trở thành điều quyết định toàn bộ niềm vui của ta, việc phục vụ sẽ trở nên mong manh. Chỉ một người quên cảm ơn cũng có thể khiến ta muốn bỏ cuộc. Chỉ một lời góp ý vụng về cũng có thể khiến ta phủ nhận tất cả những điều tốt đẹp mình đã làm. Chúa muốn chữa lành nơi sâu kín ấy, nơi tình yêu đang bị trộn lẫn với nỗi đau chưa được gọi tên.
Chúng ta cần học cách nhận ra sự mệt mỏi trước khi nó biến thành cay đắng. Có người không bao giờ cho phép mình nói rằng mình đã quá sức. Họ cứ nhận thêm việc, cứ cố gắng thêm một chút, cứ tự nhủ mình phải chịu đựng, cho đến khi một chuyện rất nhỏ cũng làm họ nổi giận. Có người tưởng rằng người tốt thì không được có giới hạn, người có đức tin thì không được yếu đuối, người phục vụ Chúa thì phải luôn sẵn sàng trong mọi hoàn cảnh. Nhưng chúng ta là những con người bằng xương bằng thịt. Chúng ta cần ngủ, cần nghỉ, cần được chia sẻ, cần có người hỏi thăm. Sự thánh thiện không làm mất đi thân phận con người. Khi đã mệt, ta cần thành thật nhìn nhận mình mệt. Khi cần giúp đỡ, ta cần học cách xin giúp đỡ. Khi trách nhiệm đang phân chia bất công, ta cần bình tĩnh trao đổi để điều chỉnh. Một gia đình không thể bền vững nếu mọi việc cứ dồn lên vai một người rồi gọi sự im lặng của người ấy là hy sinh. Một cộng đoàn không thể trưởng thành nếu chỉ vài người luôn làm tất cả còn những người khác đứng ngoài nhận xét. Đón nhận Tin Mừng cũng có nghĩa là biết tổ chức đời sống sao cho tình yêu có thể được gìn giữ. Một lời đề nghị rõ ràng, một cuộc đối thoại chân thành, một sự phân chia công việc hợp lý đôi khi giúp chúng ta tránh được rất nhiều tổn thương. Nhưng ngay cả khi hoàn cảnh chưa thể thay đổi ngay, ta vẫn cần để Chúa chạm đến cách mình đang sống trong hoàn cảnh ấy, để sự vất vả không biến thành lý do làm đau những người mình yêu.
Maria ngồi lắng nghe. Hình ảnh ấy có vẻ rất đơn sơ, nhưng đối với con người hôm nay, đó lại là một điều khó thực hiện. Chúng ta có thể ngồi xuống mà tâm trí vẫn chạy. Có thể đứng trước bàn thờ mà trong đầu vẫn tính toán chuyện ngày mai. Có thể cầm tràng hạt mà lòng vẫn tranh luận với một người đã làm mình buồn. Có thể đọc hết một đoạn Tin Mừng mà không để một ý nào đi vào đời sống. Thân xác có mặt nhưng tâm hồn vắng mặt. Sự vắng mặt ấy không chỉ xảy ra trong cầu nguyện. Một người cha ngồi cạnh con nhưng đôi mắt luôn nhìn điện thoại. Một người chồng nghe vợ nói nhưng trong đầu đã chuẩn bị lời phản bác. Một người con ở chung nhà với mẹ già nhưng không biết mẹ đang lo điều gì. Chúng ta sống rất gần nhau mà vẫn có thể xa nhau. Chúng ta làm nhiều điều cho nhau mà vẫn có thể không thực sự gặp nhau. Maria gợi cho ta vẻ đẹp của một sự hiện diện trọn vẹn: ở đây, lúc này, trước Đấng đang đến với mình. Không vội vàng biến cuộc gặp thành một công việc phải hoàn thành. Không lập tức hỏi mình sẽ thu được điều gì. Không coi thời gian lắng nghe là khoảng trống cần được lấp đầy. Khi thực sự lắng nghe, ta trao cho người trước mặt một điều rất quý: quyền được bước vào lòng mình.
Trong đời sống thiêng liêng, lắng nghe Chúa đòi chúng ta từ bỏ một thói quen khó nhận ra: chỉ tìm nơi Chúa điều xác nhận cho ý riêng của mình. Chúng ta có thể cầu nguyện rất lâu mà vẫn chỉ muốn Chúa đồng ý với những điều mình đã quyết định. Ta trình bày kế hoạch, giải thích lý do, kể những khó khăn, rồi chờ Chúa giúp mọi sự diễn ra đúng như mình mong muốn. Cầu nguyện như vậy có sự chân thành, nhưng cần được mở rộng để có chỗ cho việc đón nhận. Có lúc điều Chúa muốn làm trước tiên là thay đổi cách ta nhìn người khác. Có lúc Chúa muốn ta ngừng một lời nói đang gây tổn thương. Có lúc Chúa muốn ta chấp nhận một giới hạn, sửa một sai lầm, xin lỗi một người, buông một sự cố chấp. Có lúc ta xin Chúa làm cho người khác hiểu mình, nhưng khi thinh lặng đủ lâu, ta nhận ra chính mình đã không muốn hiểu họ. Có lúc ta xin Chúa giải quyết một cuộc xung đột, nhưng ta vẫn giữ trong lòng nhu cầu phải thắng. Có lúc ta xin bình an, nhưng lại không chịu rời khỏi những thói quen khiến lòng mình ngày càng bất an. Lắng nghe là để cho Chúa có thể đưa ta đến một nơi mình chưa dự định. Lắng nghe là chấp nhận rằng tình yêu của Chúa lớn hơn khả năng hiểu biết của ta, và sự hướng dẫn của Người có thể đi qua những điều ban đầu khiến ta khó chịu.
Một tâm hồn biết lắng nghe sẽ dần thay đổi cách phục vụ. Người ấy vẫn làm việc, vẫn chịu trách nhiệm, vẫn chăm lo những điều cần thiết, nhưng bên trong bắt đầu có một sự tự do mới. Họ có thể làm một việc tốt mà không cần giữ lại nó như món nợ người khác phải trả. Họ có thể nhận một lời cảm ơn với niềm vui, nhưng không sụp đổ khi lời cảm ơn ấy không đến. Họ có thể vui khi người khác được khen, vì điều tốt của người khác không làm giảm giá trị của mình. Họ có thể đón nhận sự giúp đỡ mà không thấy mình thất bại. Họ có thể để người khác làm theo cách khác, miễn là điều đó phù hợp và có ích. Họ hiểu rằng mình không cần đứng ở trung tâm của mọi công việc. Đây là một cuộc giải thoát rất lớn. Nhiều nỗi khổ trong đời sống chung xuất phát từ việc chúng ta muốn vừa phục vụ vừa kiểm soát, vừa cho đi vừa giữ quyền quyết định, vừa nói mình hy sinh vừa đòi mọi người phải sống theo cách mình mong muốn. Khi trở về trước Chúa, ta học lại ý nghĩa của việc trao tặng. Điều đã được trao bằng tình yêu không cần phải biến thành sợi dây buộc người khác vào mình. Người mình giúp đỡ vẫn có tự do của họ. Người mình yêu thương vẫn có hành trình riêng của họ. Ta được mời gọi làm điều tốt với sự trung thành, rồi phó thác kết quả vào tay Chúa.
Trong gia đình, bài học này trở nên rất cụ thể. Một người mẹ có thể lo cho con từng bữa ăn, từng bộ quần áo, từng buổi học, nhưng nếu mọi cuộc trò chuyện chỉ xoay quanh việc con phải làm gì, phải đạt điều gì, phải tránh điều gì, thì đứa trẻ có thể lớn lên trong một ngôi nhà được chăm sóc đầy đủ mà vẫn thiếu cảm giác được lắng nghe. Một người cha có thể làm việc đến kiệt sức để bảo đảm cuộc sống, nhưng nếu vì mệt mỏi mà chỉ trở về nhà với sự im lặng hoặc nóng nảy, những người thân có thể không biết làm sao đến gần ông. Một người vợ có thể giữ cho nhà cửa gọn gàng mà lòng ngày càng xa chồng. Một người chồng có thể nghĩ rằng chu cấp là đã hoàn thành mọi bổn phận, trong khi người vợ đang cần một cuộc trò chuyện có sự chú tâm. Những nhu cầu vật chất rất quan trọng, nhưng con người còn cần sự hiện diện. Có những đứa trẻ nhớ suốt đời một buổi chiều cha ngồi nghe chúng kể chuyện. Có những người già được an ủi sâu xa vì một đứa cháu kiên nhẫn nghe lại câu chuyện đã kể nhiều lần. Có những cuộc hôn nhân được cứu khỏi sự lạnh nhạt nhờ hai người chịu đặt công việc sang một bên để nói thật về những điều đang diễn ra trong lòng. Thời gian dành để lắng nghe không làm tình yêu nghèo đi. Nó giúp những việc chúng ta làm cho nhau có được một khuôn mặt, một hơi ấm, một ý nghĩa.
Cũng cần để ý rằng có những người dùng công việc để tránh đối diện với chính mình. Khi còn bận rộn, họ không phải chạm vào một nỗi buồn. Khi còn nhận thêm trách nhiệm, họ không phải nghĩ đến một vết thương. Khi còn chạy từ nơi này sang nơi khác, họ không phải nhìn nhận một mối tương quan đang rạn nứt. Sự tất bật trở thành một cách trì hoãn cuộc gặp với sự thật. Chính vì thế, thinh lặng có thể khiến ta khó chịu. Vừa ngồi xuống, những điều lâu nay bị đẩy sang bên bắt đầu xuất hiện: một lỗi lầm chưa được sửa, một người chưa được tha thứ, một sự ghen tị chưa được nhận diện, một nỗi sợ chưa được chia sẻ. Ta muốn đứng dậy làm tiếp việc gì đó để không phải ở lại với những điều này. Nhưng nếu luôn chạy đi, lòng ta sẽ mãi mang theo những gánh nặng chưa được chữa lành. Đến với Chúa trong thinh lặng là cho phép mình được nhìn thấy rõ hơn, với niềm tin rằng Người không khinh chê sự yếu đuối của ta. Ta không cần trình diễn một tâm hồn hoàn hảo. Ta có thể đến với sự rối bời thật của mình, với những câu hỏi chưa có lời giải, với tình yêu còn pha nhiều ích kỷ. Điều cần thiết là sự chân thành. Một người thật lòng nhận mình đang khó yêu có thể bắt đầu học yêu. Một người thật lòng nhận mình đang kiệt sức có thể bắt đầu tìm sự nâng đỡ. Một người thật lòng nhận mình đang xa Chúa có thể bắt đầu trở về.
Đời sống cầu nguyện vì thế cần có một chỗ thật trong ngày sống. Nếu ta chỉ cầu nguyện khi mọi việc đã xong, rất có thể ta sẽ luôn thiếu thời gian cầu nguyện, bởi công việc hiếm khi thực sự kết thúc. Luôn có một điều cần giải quyết, một cuộc gọi cần trả lời, một tin nhắn cần đọc, một kế hoạch cần chuẩn bị. Ta cần lựa chọn một thời điểm có thể gìn giữ được, dù ban đầu rất ngắn. Buổi sáng, trước khi chạm vào điện thoại, có thể dành vài phút để đặt ngày sống trước mặt Chúa. Giữa trưa, khi tâm trí bị kéo đi bởi nhiều việc, có thể dừng lại một chút để nhận ra mình đang sống với thái độ nào. Buổi tối, trước khi ngủ, có thể nhìn lại những người đã gặp, những lời đã nói, những điều đã làm, những điều còn khiến lòng nặng nề. Một đoạn Tin Mừng được đọc chậm và giữ lại trong lòng có thể trở thành ánh sáng cho một quyết định. Một lời xin ơn chân thành có thể giúp ta bước vào cuộc đối thoại khó với sự hiền hòa hơn. Một phút nhớ đến sự hiện diện của Chúa có thể ngăn một cơn giận trở thành lời xúc phạm. Không cần chờ đến khi có cảm xúc mạnh mới cầu nguyện. Có những ngày cầu nguyện khô khan, nhưng sự trung thành vẫn làm lòng người có khả năng trở về. Cây không lớn chỉ trong những lúc ta nhìn thấy nó lớn. Tình yêu với Chúa cũng được nuôi dưỡng trong những thời gian âm thầm như thế.
Tuy nhiên, việc giữ giờ cầu nguyện cần đi cùng sự tỉnh táo và lòng bác ái. Nếu có người đang gặp nguy hiểm, cần đưa đi cấp cứu, cần được bảo vệ, thì ta phải đáp lại điều cấp thiết ấy. Nếu một đứa trẻ đang cần sự chăm sóc, nếu người đau yếu đang cần được giúp, thì sự hiện diện của ta lúc ấy có thể là trách nhiệm phải thực hiện ngay. Đời sống thiêng liêng không miễn trừ ta khỏi những đòi hỏi cụ thể của tình yêu. Vấn đề là biết phân biệt giữa điều thực sự cấp thiết và thói quen tự làm mình bận rộn. Có những việc cần làm ngay; cũng có những việc có thể chờ. Có những trách nhiệm thuộc về ta; cũng có những trách nhiệm cần được chia sẻ. Có những nhu cầu cần đáp ứng; cũng có những mong đợi không hợp lý mà ta phải biết trao đổi. Người trưởng thành trong đức tin học cách phân định để đời sống có một trật tự giúp tình yêu lớn lên. Trật tự ấy cần sự linh hoạt, nhưng cũng cần sự trung thành. Nếu mọi tiếng động đều có quyền kéo ta đi, lòng ta sẽ không bao giờ có nơi để nghỉ. Nếu mọi yêu cầu đều được xem là tuyệt đối, ta sẽ dần đánh mất khả năng nhận ra điều Chúa thực sự đang mời gọi mình làm.
Đối với những người phục vụ trong Hội Thánh, lời mời gọi trở về càng cần được đón nhận nghiêm túc. Có thể chúng ta nói về Chúa nhiều đến mức tưởng rằng mình luôn ở gần Chúa. Có thể chúng ta chuẩn bị các sinh hoạt đạo đức nhiều đến mức tưởng rằng tâm hồn mình đương nhiên được nuôi dưỡng. Có thể chúng ta quen với ngôn ngữ đức tin, quen với những công việc thánh, quen với những bài giảng và bài hát, nhưng sự quen thuộc ấy chưa chắc đã trở thành một cuộc gặp sâu xa. Một linh mục vẫn cần những giờ cầu nguyện không nhằm chuẩn bị điều gì để nói với người khác. Một tu sĩ vẫn cần đứng trước Chúa với thân phận của người cần được yêu thương và tha thứ. Một giáo lý viên vẫn cần để Lời Chúa soi sáng chính đời sống mình trước khi giải thích cho học viên. Một người tham gia ca đoàn vẫn cần cầu nguyện bằng tâm hồn, bên cạnh việc hát đúng và hát hay. Một người làm công tác bác ái vẫn cần giữ cho lòng mình khỏi chai cứng trước những hoàn cảnh lặp đi lặp lại. Công việc thuộc về Hội Thánh có thể rất phong phú, nhưng người phục vụ vẫn có nguy cơ cạn kiệt. Khi ấy, ta dễ dùng sự nóng nảy để điều hành, dùng lời trách để thúc đẩy, dùng thành tích để đo giá trị, dùng sự so sánh để đánh giá anh chị em. Những dấu hiệu này mời gọi ta chăm sóc lại đời sống bên trong, trước khi sự khô cằn làm tổn thương cộng đoàn.
Một cộng đoàn trưởng thành cần biết quý cả công việc được nhìn thấy lẫn sự hiện diện âm thầm. Người đứng trước cộng đoàn và người chuẩn bị phía sau đều có phần trách nhiệm đáng trân trọng. Người khỏe mạnh và người đau yếu đều cần có chỗ trong lòng Hội Thánh. Người có khả năng tổ chức và người chỉ có thể cầu nguyện trong căn phòng nhỏ của mình đều có giá trị. Khi chỉ nhìn con người qua mức độ đóng góp, ta có thể vô tình khiến người già, người bệnh, người khuyết tật hay người đang gặp khủng hoảng cảm thấy mình là gánh nặng. Nhưng phẩm giá của họ không giảm đi khi sức khỏe giảm đi. Họ vẫn là những người cần được gặp gỡ, được lắng nghe, được yêu thương. Chính việc đến thăm một người không còn khả năng làm gì để đáp lại có thể giúp ta thanh luyện động lực phục vụ. Ta đến vì họ đáng được yêu, vì sự sống của họ quý giá, vì nỗi cô đơn của họ cần được chia sẻ. Không phải mọi cuộc gặp đều tạo ra kết quả có thể báo cáo. Không phải mọi việc có ý nghĩa đều có thể đếm được. Có khi một giờ ngồi bên người bệnh, một cuộc trò chuyện với người đang tuyệt vọng, một lần kiên nhẫn nghe người cao tuổi nói đã là một điều rất lớn trong ngày sống của ta.
Một trong những điều khó nhất là chấp nhận mình vẫn đáng được yêu khi chưa làm được nhiều. Chúng ta thường quen với việc phải chứng minh giá trị: phải giỏi hơn, phải nhanh hơn, phải thành công hơn, phải hữu ích hơn. Khi không thể đáp ứng những đòi hỏi ấy, ta thấy xấu hổ hoặc lo sợ mình bị bỏ lại. Nỗi sợ này có thể đi vào cả đời sống đạo. Ta nghĩ mình phải làm thật nhiều việc tốt thì mới có quyền đến gần Chúa. Ta nghĩ nếu cầu nguyện mà chưa thay đổi ngay, Chúa sẽ thất vọng về mình. Ta nghĩ khi yếu đuối, mình nên trốn đi cho đến lúc trở nên tốt hơn. Nhưng chính lúc yếu đuối là lúc ta cần đến với Người. Tình yêu của Chúa đi trước những thành tích của chúng ta. Ân sủng mở ra khả năng sống tốt, nâng đỡ những cố gắng sửa mình, giúp ta bắt đầu lại sau vấp ngã. Đón nhận tình yêu ấy không khiến ta thụ động; nó cho ta một nền tảng vững hơn để hành động. Khi biết mình được yêu, ta có thể làm điều tốt với lòng biết ơn. Khi biết mình có thể được tha thứ, ta có can đảm nhận lỗi. Khi biết đời mình không bị thu hẹp vào một thất bại, ta có sức đứng dậy. Có những người cần rất nhiều thời gian để học điều này, vì họ đã quen sống trong cảm giác phải xứng đáng ở mọi nơi. Trước Chúa, họ được mời gọi mở lòng để nhận ra mình là người con đang được đón chờ.
Từ nền tảng ấy, ta cũng học cách đối xử dịu dàng hơn với chính mình và với người khác. Không phải mọi sự chưa hoàn hảo đều là thất bại. Một bữa cơm đơn sơ vẫn có thể chứa đựng nhiều tình yêu. Một sinh hoạt giáo xứ ít người tham dự vẫn có thể giúp vài tâm hồn được nâng đỡ. Một bài giáo lý chưa thật trôi chảy vẫn có thể gieo một ý tốt vào lòng học viên. Một cuộc thăm viếng ngắn vẫn có thể làm người cô đơn cảm thấy mình được nhớ đến. Sự nghiêm túc và cố gắng là cần thiết, nhưng nếu cứ đòi mọi việc phải đạt mức hoàn hảo mới cho phép mình bình an, ta sẽ biến đời sống thành một cuộc kiểm tra không kết thúc. Ta cũng dễ đặt gánh nặng ấy lên người khác: con cái phải hoàn hảo, vợ chồng phải luôn hiểu nhau, người cộng tác phải không bao giờ sai, cộng đoàn phải luôn đáp ứng mọi kỳ vọng. Khi trở về với Chúa, ta được mời gọi sống trách nhiệm với lòng khiêm tốn. Ta làm hết sức trong khả năng của mình, sẵn sàng học hỏi và sửa chữa, đồng thời chấp nhận rằng sự lớn lên cần thời gian. Một người vừa cố gắng vừa biết cảm thông thường giúp người khác tiến bộ tốt hơn một người chỉ biết gây áp lực. Một gia đình có chỗ cho việc xin lỗi và bắt đầu lại sẽ có nhiều hy vọng hơn một gia đình chỉ có chỗ cho sự đúng đắn bề ngoài.
Mỗi ngày, chúng ta có thể tập một cách sống đơn sơ: nhận ra những khoảnh khắc lòng mình bắt đầu bị kéo ra khỏi tình yêu. Khi đang làm việc mà liên tục nghĩ đến sự hơn thua, ta cần dừng lại. Khi đang giúp đỡ mà muốn kể công, ta cần nhìn lại. Khi đang nói về một điều tốt mà lời nói ngày càng gay gắt, ta cần tự hỏi mình đang bảo vệ điều gì. Khi nghe người thân mà chỉ tìm chỗ sai để sửa, ta cần tập nghe thêm. Khi thấy người khác nghỉ ngơi mà lập tức khó chịu, ta cần xem có phải chính mình đang quá mệt và cần được nâng đỡ. Những câu hỏi ấy không nhằm làm ta nghi ngờ mọi hành động của mình. Chúng giúp ta giữ cho lòng tỉnh táo. Có khi chỉ cần nhận ra cơn giận đang đến là ta đã có thể không nói lời gây hại. Có khi chỉ cần thành thật nói mình cần giúp đỡ là sự căng thẳng đã giảm đi. Có khi chỉ cần trở lại một lời cầu nguyện rất ngắn là ta nhớ mình đang sống trước mặt Chúa. Cuộc hoán cải thường diễn ra trong những lựa chọn nhỏ như vậy. Ta không trở nên hiền hòa trong một ngày, nhưng mỗi lần kiềm lại một lời cay nghiệt, mỗi lần đón nhận một góp ý, mỗi lần giúp người khác với sự tự do hơn, lòng ta đang được uốn nắn.
Sự lựa chọn sâu xa nhất vẫn là dành cho Chúa một vị trí có thể định hướng tất cả những lựa chọn khác. Nếu Người chỉ có chỗ trong phần thời gian còn thừa, đời sống đức tin sẽ dễ bị đẩy ra bên lề. Nếu Người chỉ được nhớ đến khi khó khăn, ta sẽ thiếu sự gắn bó để nhận ra Người trong những ngày bình thường. Nếu Người chỉ xuất hiện trong những công việc bên ngoài, lòng ta có thể dần xa Người mà không nhận biết. Chúng ta cần một mối tương quan được gìn giữ bằng sự hiện diện, bằng cầu nguyện, bằng việc đón nhận Lời Chúa, bằng đời sống bí tích và bằng những hành động bác ái. Tất cả những điều ấy có thể đan vào nhau trong một ngày sống rất bình thường. Người mẹ cầu nguyện trước khi chuẩn bị bữa sáng. Người cha xin ơn bình tĩnh trước cuộc họp khó. Người trẻ suy nghĩ về một chọn lựa dưới ánh sáng đức tin. Người bệnh dâng lên Chúa nỗi đau và đón nhận sự chăm sóc. Người phục vụ giáo xứ dành một lúc để cầu nguyện trước khi bắt tay vào việc. Chúa có thể được đón tiếp trong chính những hoàn cảnh ấy, khi ta không để sự tất bật chiếm toàn bộ lòng mình. Điều cần thay đổi có khi rất nhỏ, nhưng nếu được giữ bằng lòng trung thành, nó sẽ dần làm ngày sống có một hướng đi mới.
Rồi sẽ đến những lúc chúng ta không còn làm được như trước. Tuổi tác, bệnh tật, hoàn cảnh gia đình, những biến cố bất ngờ có thể buộc ta dừng lại. Một người quen năng động bỗng phải nằm trên giường bệnh. Một người quen điều hành bỗng phải trao trách nhiệm cho người khác. Một người quen giúp đỡ bỗng trở thành người cần được giúp. Những thay đổi này có thể làm ta đau đớn, nhất là khi lâu nay ta gắn toàn bộ giá trị của mình với khả năng làm việc. Chính lúc ấy, đời sống gắn bó với Chúa trở thành một chỗ nâng đỡ sâu xa. Ta có thể học cách nhận sự chăm sóc mà không thấy mình mất phẩm giá. Ta có thể chấp nhận một ngày sống chậm hơn mà vẫn biết nó có ý nghĩa. Ta có thể cầu nguyện với những giới hạn của mình, tiếp tục yêu thương bằng sự kiên nhẫn, bằng lời động viên, bằng lòng biết ơn. Hành trình này không dễ và không cần bị tô hồng. Người bệnh vẫn có thể buồn, người già vẫn có thể sợ, người phải rời công việc vẫn có thể hụt hẫng. Nhưng trong những cảm xúc thật ấy, ta được mời gọi khám phá một nền tảng bền vững hơn: đời mình vẫn ở trong tình yêu của Chúa. Mình vẫn có thể thuộc về Người, vẫn có thể đón nhận và trao đi tình yêu, ngay cả khi đôi tay không còn mạnh như trước.
Hôm nay, có lẽ chúng ta không cần bắt đầu bằng một quyết tâm thật lớn. Có thể chỉ cần dành vài phút ngồi yên trước Chúa với tất cả sự chân thật của lòng mình. Không vội giải thích, không vội chứng minh, không vội kể mình đã làm được bao nhiêu. Hãy để những điều đang đè nặng được hiện ra: sự mệt mỏi, cảm giác không được hiểu, nỗi buồn vì bị quên, sự bực bội với người thân, nỗi lo về tương lai. Hãy xin Chúa giúp mình nhìn những điều ấy trong ánh sáng của Người. Sau đó, ta có thể bước ra với một lựa chọn cụ thể: nói nhẹ hơn với một người, xin giúp đỡ trong một việc, dành thời gian nghe con, thăm một người bệnh, sửa một lời đã nói sai, trở lại giờ cầu nguyện đã bỏ lâu ngày. Những bước nhỏ ấy làm cho cuộc gặp với Chúa đi vào đời sống. Bình an không nhất thiết đến ngay như một cảm giác rõ rệt. Có khi bình an bắt đầu từ việc ta không còn phải gồng mình để chứng minh tất cả. Có khi nó bắt đầu từ một lời xin lỗi. Có khi nó bắt đầu từ việc chấp nhận hôm nay mình chỉ làm được từng ấy. Có khi nó bắt đầu từ sự nhận biết rất đơn sơ rằng Chúa vẫn ở đây và mình có thể trở về.
Lạy Chúa Giêsu, xin đi vào ngày sống của chúng con, vào những căn nhà đầy việc phải lo, vào những cộng đoàn đang mang nhiều trách nhiệm, vào những tâm hồn đã mệt mà vẫn chưa dám dừng lại. Xin đón nhận những cố gắng chân thành của chúng con và thanh luyện những điều còn làm tình yêu trở nên nặng nề. Xin giúp chúng con biết nhận ra giới hạn, biết xin giúp đỡ, biết chia sẻ trách nhiệm, biết giữ lời nói khỏi làm tổn thương những người đang sống gần mình. Xin cho chúng con có một lòng lắng nghe, để khi cầu nguyện, chúng con có thể đón nhận sự hướng dẫn của Chúa; khi gặp người khác, chúng con có thể hiểu thêm nỗi lòng của họ; khi phục vụ, chúng con có thể trao đi với sự tự do và hiền hòa. Xin nâng đỡ những người đang âm thầm làm rất nhiều mà ít được biết đến. Xin an ủi những người đã kiệt sức, những người thấy mình bị bỏ quên, những người không còn khả năng làm việc như trước. Xin cho họ cảm nhận mình vẫn quý giá, vẫn được yêu thương, vẫn có chỗ trong lòng Chúa và trong cộng đoàn. Xin dạy chúng con giữ một khoảng lặng mỗi ngày để trở về, để nhìn lại, để nhận ơn tha thứ và sức mạnh bắt đầu lại. Và khi bước vào những bổn phận thường ngày, xin cho chúng con mang theo sự bình an đã nhận được, để đôi tay làm việc với sự chăm chỉ, lời nói có sự dịu dàng, ánh mắt có sự cảm thông, và trái tim luôn biết dành chỗ cho Chúa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

ĐỂ LỜI CHÚA CÓ MỘT CHỖ TRONG ĐỜI MÌNH
Có những ngày chúng ta trở về nhà với một thân thể mệt mỏi và một tâm hồn còn mệt mỏi hơn. Công việc có thể đã hoàn tất, những cuộc hẹn có thể đã được giải quyết, những người cần gặp có thể đã gặp, những điều cần nói có thể đã nói, nhưng bên trong vẫn còn một khoảng trống không biết gọi tên. Chúng ta đã làm rất nhiều mà chưa chắc đã sống thật sâu; đã đi qua nhiều nơi mà chưa chắc đã trở về với chính mình; đã nói chuyện với nhiều người mà chưa chắc đã dành cho ai sự hiện diện trọn vẹn. Ngay cả trong đời sống đức tin, chúng ta cũng có thể trải qua tình trạng ấy. Chúng ta tham dự nhiều sinh hoạt, đảm nhận nhiều công việc, lo lắng cho nhiều chương trình, hết lòng phục vụ cộng đoàn, nhưng khi đêm xuống lại thấy lòng mình khô khan, dễ bực bội, dễ tổn thương và khó bình an. Có khi điều làm chúng ta kiệt sức không chỉ là khối lượng công việc, mà còn là một tâm hồn đã quá lâu không được nghỉ ngơi trong tình yêu của Chúa. Có khi điều chúng ta thiếu không phải là thêm một phương pháp tổ chức, thêm một lời khuyên hay thêm một khả năng, mà là một khoảng lặng đủ thật để nhận ra mình đang sống trước mặt Đấng nào, đang tìm kiếm điều gì và đang để điều gì điều khiển đời mình. Giữa những chuyển động không ngừng ấy, hình ảnh một người ngồi bên chân Đức Giêsu mở ra cho chúng ta một con đường rất đơn sơ: dừng lại, hiện diện, lắng nghe và để cho Chúa bước vào nơi sâu nhất của tâm hồn. Một đời sống có thể bắt đầu đổi khác từ chính giây phút ấy, khi chúng ta không còn chỉ hỏi hôm nay mình phải làm được những gì, mà còn biết tự hỏi hôm nay mình đã đón nhận tình yêu của Chúa như thế nào.
Ngôi nhà của Mácta và Maria là một ngôi nhà có cửa mở. Đức Giêsu được đón tiếp vào trong đời sống thường ngày, giữa những điều rất gần gũi như bữa ăn, việc phục vụ, sự quan tâm và những lo toan của chủ nhà. Điều ấy giúp chúng ta nhận ra rằng cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa không nhất thiết bắt đầu ở một nơi xa lạ hay trong một hoàn cảnh đặc biệt. Chúa có thể đến ngay giữa căn bếp còn nóng, bàn ăn chưa dọn xong, sân nhà còn ngổn ngang, những công việc chưa hoàn tất và những mệt mỏi chưa được giải tỏa. Người không đòi chúng ta phải có một cuộc đời hoàn hảo rồi mới cho phép Người bước vào. Người đến với con người thật của chúng ta, với sự quảng đại và cả những giới hạn, với lòng yêu mến và cả những bất an. Vì thế, khi suy niệm về ngôi nhà ấy, chúng ta không nên đứng ngoài để vội vàng phán xét người này đúng, người kia sai, nhưng cần nhìn thấy chính đời mình trong cả hai chị em. Trong chúng ta có một Mácta sẵn sàng làm việc, muốn mọi sự chu đáo, muốn người khác được chăm sóc, muốn chứng tỏ tình yêu bằng những việc cụ thể. Trong chúng ta cũng có một Maria khao khát được ở gần Chúa, được hiểu điều Chúa muốn, được nghe một lời có khả năng nâng đỡ tâm hồn. Vấn đề không phải là phải xóa bỏ một người để giữ lại người kia, nhưng là làm sao cho mọi công việc của chúng ta được nuôi dưỡng bởi một sự gắn bó sâu xa với Đức Giêsu. Bàn tay cần làm việc, nhưng trái tim cũng cần được ở lại. Căn nhà cần được chăm sóc, nhưng người đang sống trong căn nhà ấy cũng cần được yêu thương. Bữa ăn cần được chuẩn bị, nhưng cuộc gặp gỡ không thể bị đánh mất chỉ vì mọi người quá bận lo cho bữa ăn.
Chúng ta rất dễ hiểu lầm giá trị của mình khi sống lâu trong một thế giới luôn đòi hỏi thành tích. Từ nhỏ, nhiều người đã quen được khen khi đạt điểm cao, khi làm đúng, khi ngoan ngoãn, khi hữu ích, khi không gây phiền hà. Lớn lên, họ tiếp tục tìm kiếm sự công nhận qua công việc, địa vị, khả năng, mức thu nhập và những đóng góp cho người khác. Dần dần, một niềm tin âm thầm hình thành: nếu tôi không làm được điều gì, tôi sẽ không còn đáng được yêu; nếu tôi không giúp ích, tôi sẽ trở thành gánh nặng; nếu tôi nghỉ ngơi, người khác sẽ quên tôi. Niềm tin ấy có thể len vào cả đời sống đạo. Chúng ta bắt đầu nghĩ rằng phải làm thật nhiều cho Chúa thì mới được Chúa hài lòng, phải chứng minh sự nhiệt thành thì mới xứng đáng đứng trước mặt Người. Khi ấy, việc phục vụ không còn chỉ là một hành động yêu thương mà trở thành một cuộc chạy đua để bảo vệ giá trị bản thân. Chúng ta lo lắng khi không được giao việc, buồn khi đóng góp không được nhắc đến, khó chịu khi người khác được đánh giá cao hơn và cảm thấy bất an khi phải ngồi yên. Nhưng tình yêu của Thiên Chúa không được mua bằng sự bận rộn. Chúng ta được Người yêu trước khi hoàn thành bất cứ công việc nào. Một người bệnh nằm trên giường, một người già không còn đi lại được, một người thất nghiệp đang mất phương hướng, một người mẹ vừa kiệt sức vì chăm con, tất cả vẫn có phẩm giá và vẫn được Chúa yêu thương. Khi thật sự đón nhận điều này, chúng ta mới có thể phục vụ trong tự do. Chúng ta làm việc vì đã được yêu, chứ không phải làm việc để buộc mình trở nên đáng được yêu.
Sự mệt mỏi của Mácta rất gần với sự mệt mỏi của những người âm thầm gánh vác đời sống gia đình và cộng đoàn. Có những người lo mọi chuyện, nhớ mọi việc, nhìn thấy mọi thiếu sót và tự động đứng lên giải quyết. Họ biết trong nhà còn thiếu gì, biết ai cần thuốc, biết bữa ăn phải chuẩn bị lúc nào, biết người già cần được đưa đi khám, biết đứa trẻ đang có chuyện ở trường, biết việc chung còn ai chưa làm. Chính vì họ thường xuyên làm được nên người khác dễ mặc nhiên nghĩ rằng họ sẽ tiếp tục làm. Sự quảng đại của họ dần trở thành một điều bị xem là đương nhiên. Bởi thế, khi đọc Tin Mừng, chúng ta không thể dùng thái độ của Maria để biện minh cho sự vô tâm của mình. Không ai có quyền ngồi yên hưởng thụ sự phục vụ rồi gọi sự thờ ơ ấy là đời sống chiêm niệm. Một người thực sự lắng nghe Chúa sẽ học cách nhận ra người bên cạnh đang kiệt sức. Một gia đình thực sự sống Lời Chúa sẽ không để toàn bộ việc nhà đổ lên vai một người rồi chỉ khuyên người ấy bớt lo lắng. Một cộng đoàn thực sự có đời sống cầu nguyện sẽ biết phân chia trách nhiệm, bảo vệ sức khỏe của người phục vụ, trân trọng những công việc không ai thấy và tạo điều kiện để mọi người đều được nghỉ ngơi. Lắng nghe Chúa phải làm cho chúng ta biết lắng nghe tiếng thở dài của anh chị em. Nếu việc cầu nguyện khiến ta ngày càng khó nhận ra nỗi vất vả của người khác, ta cần xét lại cách cầu nguyện của mình. Chúa có thể đang chờ ta ngay trong một đôi bàn tay cần được giúp đỡ, một thân thể cần được nghỉ và một con người cần được nhìn nhận.
Tuy nhiên, có một điều khác cũng cần được nhìn thẳng: khi mệt mỏi kéo dài, tình yêu của chúng ta dễ bị pha lẫn với sự trách móc. Ban đầu, chúng ta làm vì thương. Sau đó, chúng ta bắt đầu đếm những gì mình đã làm. Rồi chúng ta so sánh với những gì người khác chưa làm. Cuối cùng, mỗi công việc trở thành một bằng chứng trong phiên tòa âm thầm của lòng mình. Chúng ta không còn nhìn người bên cạnh như một người để yêu, nhưng như một người phải chịu trách nhiệm về sự mệt mỏi của ta. Một câu trả lời chậm cũng làm ta tổn thương, một việc nhỏ chưa hoàn tất cũng khiến ta nổi giận, một lời góp ý nhẹ cũng trở thành điều không thể chấp nhận. Trong trạng thái ấy, chúng ta cần có can đảm dừng lại. Dừng lại để nhận ra mình đang quá tải. Dừng lại để nói thật về nhu cầu của mình. Dừng lại để phân biệt giữa một trách nhiệm cần được chia sẻ và một nỗi bất an đang khiến ta muốn kiểm soát mọi sự. Dừng lại không phải là bỏ cuộc. Đôi khi đó là cách bảo vệ điều tốt đẹp nhất trong việc mình đang làm. Một người biết xin giúp đỡ không vì thế mà kém quảng đại. Một người biết thừa nhận mình mệt không vì thế mà thiếu đức tin. Một người biết nghỉ ngơi có thể trở về với công việc bằng một trái tim hiền hòa hơn. Điều đáng tiếc là nhiều người chỉ cho phép mình nghỉ khi đã ngã bệnh, chỉ chịu nói mình đau khi đã không còn chịu nổi và chỉ tìm về với Chúa khi mọi sự đã rối tung. Chúng ta cần học sự khôn ngoan của một tâm hồn biết trở về trước khi cạn kiệt.
Lắng nghe Lời Chúa cũng không dễ như chúng ta tưởng. Tai có thể nghe mà lòng vẫn đóng. Mắt có thể nhìn vào trang Kinh Thánh mà tâm trí vẫn chạy theo những vấn đề khác. Miệng có thể đọc rất rõ mà bên trong không hề sẵn sàng thay đổi. Có người nghe để tìm một ý hay, có người nghe để có thêm kiến thức, có người nghe để tìm câu trả lời cho một cuộc tranh luận, có người nghe để nghĩ xem ai khác cần được nhắc nhở. Nhưng lắng nghe trong đức tin đòi hỏi một sự chuyển hướng sâu hơn: để Lời Chúa chạm đến chính mình. Điều làm chúng ta khó lắng nghe thường không phải là Lời quá khó hiểu, mà là chúng ta sợ điều mình hiểu sẽ đòi hỏi một thay đổi cụ thể. Ta có thể hiểu rất rõ rằng phải bớt nóng giận, nhưng vẫn muốn giữ quyền trút cơn giận lên người thân. Ta có thể biết mình cần sống trung thực, nhưng vẫn muốn giữ một khoản lợi ích đến từ sự gian dối. Ta có thể nhận ra cần tha thứ, nhưng vẫn muốn nuôi dưỡng hình ảnh mình là người bị xúc phạm để có lý do không bước tới. Ta có thể nghe lời mời gọi chăm sóc người nghèo, nhưng vẫn trì hoãn vì sợ mất đi sự tiện nghi. Chính ở đây, lắng nghe trở thành một hành vi khiêm nhường. Tôi không chỉ mở tai để nghe điều Chúa dạy; tôi mở đời mình để điều Chúa dạy có thể thay đổi cách tôi sống. Tôi không đến với Lời Chúa như người có toàn quyền chọn những gì phù hợp với sở thích, nhưng như một người cần được dẫn đường, kể cả khi con đường ấy đi qua sự từ bỏ.
Một trở ngại lớn của việc lắng nghe là chúng ta thường tưởng mình đã biết rồi. Một đoạn Tin Mừng quen thuộc có thể làm ta mất sự chú ý ngay từ câu đầu. Ta nhớ cốt truyện, biết nhân vật, đoán được ý nghĩa và nghĩ mình không còn gì để học. Nhưng cùng một Lời Chúa có thể gặp chúng ta ở những độ sâu khác nhau trong từng chặng đời. Khi còn trẻ, ta nghe câu chuyện Mácta và Maria với tâm thế của người nhiều dự định. Khi lập gia đình, ta nghe giữa những lo toan cơm áo. Khi phục vụ lâu năm, ta nghe với một trái tim có thể đã chất chứa nhiều mỏi mệt. Khi bước vào tuổi già, ta nghe trong nỗi sợ mình không còn làm được nhiều việc. Khi mất một người thân, ta nghe với một khoảng trống mà không hoạt động nào có thể lấp đầy. Bản văn không thay đổi, nhưng người đang đọc đã thay đổi, và những vùng cần được chữa lành cũng thay đổi. Vì thế, ta cần đọc với sự mới mẻ của người chưa nắm hết mọi điều. Một thái độ rất đẹp khi mở Kinh Thánh là không vội mang theo kết luận. Hãy để một chi tiết nhỏ giữ mình lại. Hãy để một hành động của Đức Giêsu làm mình suy nghĩ. Hãy để một khoảng cách giữa cách Chúa cư xử và cách mình cư xử trở thành lời mời gọi hoán cải. Có khi điều cần thiết trong ngày không phải là đọc thật nhiều, nhưng là ở lại đủ lâu với một điều mình đã đọc để nó đi từ trang sách vào lương tâm.
Chúng ta đang sống giữa một lượng âm thanh quá lớn. Điện thoại có thể làm đứt một cuộc trò chuyện chỉ bằng một tiếng báo. Những dòng tin nối tiếp nhau khiến tâm trí quen với việc chuyển sang điều mới trước khi kịp hiểu điều cũ. Có những người vừa thức dậy đã để cả thế giới bước vào đầu mình, nhưng chưa dành một phút để nhận ra sự sống hôm nay là một hồng ân. Họ biết người ở rất xa đang làm gì, nhưng không biết người trong nhà đang buồn vì điều gì. Họ nghe hàng trăm ý kiến trong một ngày, nhưng không còn đủ kiên nhẫn cho một người già kể chậm một câu chuyện. Họ đọc rất nhiều lời về bình an, nhưng không có một khoảng bình an để thực sự đọc Lời Chúa. Điều này không có nghĩa là phải rời bỏ mọi phương tiện hay coi mọi điều mới mẻ là nguy hiểm. Điều cần thiết là lấy lại quyền quyết định đối với sự chú ý của mình. Không phải điều gì gọi cũng phải đáp ngay. Không phải điều gì xuất hiện cũng phải xem. Không phải điều gì gây xúc động cũng đáng để trao cả buổi tối. Sự chú ý là một phần của tình yêu. Ta đặt sự chú ý ở đâu, trái tim ta sẽ dần được dẫn về đó. Nếu muốn Chúa có chỗ trong đời mình, ta cần dành cho Người một khoảng thời gian thật, trong đó mình không liên tục bị kéo đi. Một chiếc điện thoại được đặt xuống, một màn hình được tắt đi, một cánh cửa được khép lại nhẹ nhàng có thể là những bước đầu rất cụ thể của một đời sống biết lắng nghe.
Nhưng sự thinh lặng bên ngoài chưa đủ. Có khi căn phòng hoàn toàn yên mà lòng chúng ta vẫn đầy những cuộc tranh cãi. Ta đang nghĩ lại lời ai đó làm mình đau, đang chuẩn bị câu trả lời cho một cuộc đối thoại chưa diễn ra, đang lo về ngày mai, đang tự trách về hôm qua, đang tưởng tượng những điều có thể mất. Vì thế, bước vào cầu nguyện nhiều khi là bước vào một căn phòng bên trong đã lâu không được sắp xếp. Đừng nản lòng nếu vừa bắt đầu đã thấy mình chia trí. Đừng nghĩ rằng chỉ những người không có vấn đề mới có thể cầu nguyện. Chính các vấn đề ấy có thể được mang đến trước mặt Chúa. Ta có thể đến với Người bằng một tâm hồn chưa bình an, một nỗi buồn chưa giải thích được, một cơn giận chưa lắng xuống và một sự sợ hãi chưa biết cách vượt qua. Điều quan trọng là đừng giả vờ. Chúa không cần một bộ mặt đạo đức che kín con người thật. Người muốn gặp chính ta. Trong sự thật ấy, ta học cách đặt từng điều đang làm mình bận tâm trước mặt Người, rồi trở về với Lời đang đọc. Sự trở về ấy có thể phải diễn ra nhiều lần. Mỗi lần nhận ra mình đã đi xa và nhẹ nhàng quay lại, ta đang tập một sự trung thành nhỏ. Cầu nguyện không luôn đem đến cảm giác êm dịu ngay lập tức. Có những ngày nó chỉ là một sự ở lại khó nhọc, nhưng chính sự ở lại ấy giúp ta không hoàn toàn bị cuốn theo những gì đang khuấy động lòng mình.
Hình ảnh Maria ngồi bên chân Đức Giêsu còn gợi lên một sự thật rất giải phóng: con người có quyền đón nhận trước khi trao ban. Chúng ta không thể mãi sống như một cái giếng bị múc mà không được bồi đầy. Người chăm sóc người khác cũng cần được chăm sóc. Người an ủi người khác cũng có những ngày cần được nâng đỡ. Người thường xuyên đem lại hy vọng cũng có thể trải qua những giờ tối tăm. Người phục vụ trong Hội Thánh không vì mang một trách nhiệm mà thôi là một con người mong manh. Một linh mục cần Lời Chúa cho chính tâm hồn mình trước khi tìm ý cho bài giảng. Một giáo lý viên cần để đức tin nâng đỡ đời mình trước khi truyền đạt bài học cho trẻ em. Một người làm việc bác ái cần giữ cho trái tim được mềm lại để không nhìn người nghèo như một hồ sơ. Một người phụ trách cộng đoàn cần có nơi để đặt xuống nỗi lo và học lại cách tin tưởng. Nếu chúng ta chỉ đến với Kinh Thánh để chuẩn bị điều sẽ nói cho người khác, ta có thể trở nên rất thành thạo trong ngôn từ mà vẫn nghèo nàn trong tương quan với Chúa. Có những điều ta hiểu bằng trí óc nhưng chưa chịu để chúng chữa lành lòng mình. Có những điều ta trình bày trôi chảy nhưng chưa dám thực hiện. Vì thế, trước mỗi trách nhiệm thiêng liêng, ta cần trở lại với tư thế của người học. Chúng ta không sở hữu Lời Chúa. Chúng ta được Lời Chúa hướng dẫn, sửa dạy, nâng đỡ và sai đi.
Một dấu hiệu quan trọng của việc đã lắng nghe là cách chúng ta đối xử với người khác sau giờ cầu nguyện. Không thể chỉ đo chiều sâu cầu nguyện bằng cảm xúc trong nhà thờ. Có người xúc động rất mạnh nhưng về nhà vẫn dùng những lời tàn nhẫn. Có người đọc kinh đều đặn nhưng không cho người khác quyền trình bày suy nghĩ. Có người say mê những đề tài đạo đức nhưng dễ dàng tham gia vào việc làm nhục một người trên mạng. Ngược lại, có người không nói nhiều về đời sống thiêng liêng, nhưng biết kiềm lại một lời nặng, biết nhận lỗi, biết bảo vệ người yếu thế và biết ở bên người đang đau khổ. Những điều ấy không phải là phần phụ của đời sống đức tin. Chúng là nơi đức tin có hình hài. Một Lời Chúa đã được đón nhận thật sẽ dần làm cho cách nhìn của ta thay đổi. Ta bớt vội vàng gán nhãn. Ta nhận ra đằng sau một thái độ khó chịu có thể là một nỗi đau chưa được nói. Ta hiểu rằng một sai lầm không diễn tả hết con người. Ta học cách nói sự thật mà không làm nhục, sửa lỗi mà không nghiền nát, giữ nguyên tắc mà không đánh mất lòng thương xót. Điều ấy không có nghĩa là nhắm mắt trước điều sai hay để mặc cho người khác gây hại. Tình yêu cần sự thật, cần trách nhiệm và đôi khi cần những giới hạn rõ ràng. Nhưng ngay cả khi phải ngăn chặn một hành vi sai trái, ta vẫn được mời gọi giữ lòng mình khỏi sự thù hằn và khỏi niềm vui khi thấy người khác bị hủy hoại.
Trong gia đình, nhu cầu được lắng nghe thường sâu hơn nhu cầu được giải thích. Một người vợ có thể không cần chồng lập tức đưa ra giải pháp cho mọi chuyện, nhưng cần cảm thấy nỗi mệt của mình được nhận biết. Một người chồng có thể không biết diễn tả áp lực đang mang, nhưng cần một không gian đủ an toàn để thừa nhận mình đang lo. Một đứa trẻ có thể kể một chuyện rất nhỏ, nhưng qua chuyện ấy đang thử xem người lớn có thật sự quan tâm đến mình hay không. Một người già có thể lặp lại điều đã kể nhiều lần, nhưng đằng sau sự lặp lại là nỗi sợ bị quên lãng. Nếu mọi cuộc trò chuyện trong nhà đều bị cắt ngang bởi lời khuyên, sự phán xét hoặc một màn hình, các thành viên sẽ dần học cách im lặng. Căn nhà vẫn có tiếng nói, nhưng ít có tâm hồn được gặp nhau. Bởi vậy, việc đặt Lời Chúa ở trung tâm gia đình không chỉ là đặt một cuốn sách tại nơi trang trọng. Đó còn là học cách hiện diện với nhau trong ánh sáng của Lời ấy. Có thể bắt đầu bằng một bữa ăn bớt vội, một buổi tối không ai phải tranh giành quyền nói, một lời xin lỗi không kèm theo sự đổ lỗi, một câu hỏi được đặt bằng sự quan tâm thật. Khi cha mẹ biết lắng nghe con, đứa trẻ có thể dễ hiểu hơn rằng Thiên Chúa cũng lắng nghe mình. Khi vợ chồng đối thoại trong tôn trọng, lời cầu nguyện chung không còn chỉ là một nghi thức bên cạnh đời sống, nhưng trở thành sức mạnh giúp đời sống được đổi mới.
Có những gia đình không thiếu bàn thờ, ảnh tượng hay giờ kinh, nhưng vẫn thiếu sự dịu dàng. Điều này đặt ra một câu hỏi rất thật: điều chúng ta cử hành đã đi vào những gì chúng ta sống đến mức nào? Sau lời kinh cầu bình an, ta có thể bớt một lần nổi nóng không? Sau lời cầu xin được tha thứ, ta có thể thôi dùng quá khứ của người thân để làm họ đau không? Sau khi nghe về lòng thương xót, ta có thể nhìn một người lầm lỡ bằng ánh mắt ít khắc nghiệt hơn không? Sau khi cầu cho người nghèo, ta có thể chia sẻ một phần cụ thể trong thu nhập không? Những câu hỏi ấy không nhằm làm chúng ta mặc cảm vì mình chưa tốt, nhưng giúp đức tin có một hướng đi. Sự biến đổi thường bắt đầu ở những việc nhỏ đến mức không ai chú ý. Một người cha đi làm về và dành ít phút nghe con kể chuyện. Một người mẹ đang giận nhưng quyết định không dùng lời xúc phạm. Một người con chủ động hỏi thăm ông bà. Một người trong nhà nhận phần công việc mà lâu nay mình đã né tránh. Một bữa cơm được dùng để gặp nhau thay vì kiểm điểm nhau. Những thay đổi ấy có vẻ nhỏ, nhưng chúng làm cho căn nhà có một bầu khí khác. Người ta có thể chưa biết trình bày đức tin bằng những từ ngữ lớn, nhưng sẽ cảm nhận được một tình yêu có khả năng làm cho con người dễ thở hơn. Đó là một cách rất thật để Lời Chúa được loan báo.
Việc loan báo Tin Mừng vì thế không chỉ bắt đầu ở bục giảng hay một chương trình được tổ chức cẩn thận. Nó bắt đầu ở chỗ một người đã để Chúa thay đổi cách mình hiện diện. Trong nơi làm việc, một người Công giáo có thể loan báo bằng sự trung thực khi không ai kiểm tra, bằng cách không tham gia nói xấu, bằng thái độ tôn trọng người có vị trí thấp hơn, bằng sự công bằng trong trả lương và sự trách nhiệm đối với công việc. Trong khu xóm, họ có thể loan báo bằng việc nhớ đến người sống một mình, biết giúp khi có tang chế, biết cư xử tử tế với người khác tôn giáo và biết giữ lời hứa. Trong gia đình, họ loan báo bằng sự chung thủy, lòng kiên nhẫn và khả năng bắt đầu lại sau những bất đồng. Trên mạng, họ loan báo bằng việc không chia sẻ điều chưa kiểm chứng, không dùng đức tin làm cớ để xúc phạm và không biến đau khổ của người khác thành một thứ để mua vui. Có những người chưa muốn nghe chúng ta nói về Chúa, nhưng vẫn đang đọc đời sống của chúng ta mỗi ngày. Họ nhìn cách ta phản ứng khi bị thiệt thòi, cách ta sử dụng quyền lực, cách ta đối xử với người không mang lại lợi ích và cách ta giữ lòng nhân hậu khi gặp một người khó chịu. Một lời giải thích có thể giúp người ta hiểu, nhưng một đời sống nhất quán giúp người ta tin rằng điều được giải thích có thể trở thành hiện thực.
Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên vì biết mình còn nhiều thiếu sót mà cho rằng phải chờ đến lúc hoàn hảo mới có thể làm chứng. Nếu phải đợi đến ngày không còn yếu đuối, có lẽ không ai trong chúng ta dám lên đường. Chứng tá Kitô giáo không đòi ta trình diễn một cuộc đời không bao giờ sai. Nó đòi ta sống trong sự thật, biết quay về, biết nhận trách nhiệm và không che giấu điều sai bằng những lời đạo đức. Một người biết xin lỗi có thể làm chứng rất mạnh. Một người dám sửa một khoản thu nhập bất chính có thể loan báo Tin Mừng bằng hành động ấy. Một người thôi bào chữa cho sự nóng giận và bắt đầu tìm cách thay đổi đang cho thấy ân sủng có thể hoạt động trong một đời sống bình thường. Một người từng xa Chúa nhưng kiên trì trở lại đang đem hy vọng cho người khác. Điều làm chứng tá suy yếu nhiều khi không phải là việc người ta thấy chúng ta có giới hạn, mà là việc chúng ta nhất quyết không nhận giới hạn ấy. Ta nói về khiêm nhường nhưng không chịu được góp ý; nói về sự thật nhưng luôn tìm cách giữ hình ảnh; nói về tha thứ nhưng chỉ muốn người khác xin lỗi; nói về phục vụ nhưng luôn cần được chú ý. Lời Chúa mời chúng ta bước ra khỏi sự phòng thủ ấy. Khi không còn phải dùng mọi sức để bảo vệ một hình ảnh đẹp, chúng ta có thể dành sức cho việc trở nên tốt hơn thật sự. Khi dám để Chúa gặp con người chưa hoàn thiện của mình, ta mở được một cánh cửa cho sự chữa lành.
Một người đã lắng nghe Chúa cũng cần học cách lắng nghe những người mình muốn giúp đỡ. Có một kiểu nhiệt thành rất dễ làm người khác mệt: ta biết sẵn họ cần gì trước khi họ kịp nói, quyết định sẵn điều họ phải làm trước khi hiểu hoàn cảnh, đưa ra sẵn một lời khuyên trước khi nhận ra vết thương. Ta có thể có ý tốt, nhưng ý tốt ấy chưa đủ nếu thiếu sự tôn trọng. Một người đau buồn không luôn cần được giải thích ngay rằng mọi sự rồi sẽ ổn. Một người đang khủng hoảng đức tin không luôn cần bị nhắc rằng phải mạnh mẽ hơn. Một người nghèo không chỉ cần một món quà mà còn cần được đối xử như một con người có tiếng nói. Một người lầm lỡ không chỉ cần nghe mình đã sai, nhưng còn cần thấy một con đường cụ thể để bắt đầu lại. Lắng nghe giúp chúng ta không biến người khác thành đối tượng cho sự nhiệt thành của mình. Nó giúp ta nhận ra điều đang xảy ra trong đời họ, những gì họ có thể thực hiện, những hỗ trợ họ cần và những giới hạn ta phải tôn trọng. Có khi sự giúp đỡ tốt nhất trong lúc đầu chỉ là không bỏ đi, không kết luận vội và không làm người đang đau cảm thấy mình có lỗi vì chưa thể vui. Một người mang Lời Chúa trong lòng sẽ hiểu rằng sự hiện diện kiên nhẫn cũng có thể là một hình thức phục vụ sâu sắc.
Trong cộng đoàn, chúng ta rất cần một đời sống hoạt động được nâng đỡ bởi sự lắng nghe. Nhiều công việc phải được làm, nhiều trách nhiệm phải được chu toàn, nhiều người cần được phục vụ. Nhưng nếu mọi sinh hoạt chỉ xoay quanh việc hoàn thành chương trình, cộng đoàn có thể trở nên hiệu quả mà lạnh lẽo. Ta có thể tổ chức một buổi lễ chu đáo nhưng làm tổn thương những người cùng chuẩn bị. Ta có thể có một kế hoạch bác ái lớn nhưng không nhận ra người phục vụ bên cạnh đang kiệt sức. Ta có thể có nhiều cuộc họp nhưng không có nơi để một người nói thật về khó khăn của mình. Ta có thể nói về hiệp thông mà vẫn để những khác biệt biến thành phe nhóm. Chính vì thế, Lời Chúa phải có chỗ trong cách cộng đoàn quyết định và cư xử. Trước một bất đồng, chúng ta cần hỏi điều gì đang phục vụ con người, điều gì đang bảo vệ phẩm giá và điều gì chỉ đang bảo vệ lòng tự ái. Trước một kế hoạch mới, cần xét khả năng thực tế của những người thực hiện, chứ không chỉ nhìn vào sự đẹp đẽ của ý tưởng. Trước một người muốn rút lui vì mệt, cần tìm hiểu thay vì vội kết luận rằng họ thiếu nhiệt thành. Một cộng đoàn có chiều sâu thiêng liêng sẽ biết quý cả người đứng trước lẫn người đứng sau, người nói giỏi lẫn người chỉ lặng lẽ làm việc. Khi sự lắng nghe trở thành một thói quen chung, những khác biệt không nhất thiết biến thành rạn nứt; chúng có thể giúp cộng đoàn hiểu đời sống đầy đủ hơn.
Điều khó trong việc sống Lời Chúa là chúng ta không thể thay đổi tất cả chỉ bằng một quyết tâm mạnh. Có những thói quen đã ăn sâu, những phản ứng đã được hình thành nhiều năm, những vết thương khiến ta luôn phòng thủ. Hôm nay ta có thể rất sốt sắng, nhưng ngày mai lại trở về với lối cư xử cũ. Điều ấy dễ làm ta thất vọng và nghĩ rằng việc cầu nguyện không đem lại gì. Nhưng sự lớn lên của tâm hồn thường âm thầm hơn những gì ta mong. Một người hay nổi nóng có thể chưa trở nên hiền ngay, nhưng bắt đầu nhận ra cơn giận sớm hơn. Một người khó tha thứ có thể chưa thôi đau, nhưng bắt đầu không muốn làm người kia đau lại. Một người chỉ quen nghĩ đến mình có thể chưa quảng đại nhiều, nhưng bắt đầu nhìn thấy nhu cầu của người khác. Một người sống phân tán có thể chưa cầu nguyện được lâu, nhưng bắt đầu giữ một khoảng thời gian nhỏ mỗi ngày. Những dấu hiệu ấy cần được trân trọng. Chúng không cho phép ta tự mãn, nhưng giúp ta kiên trì. Đời sống đức tin không chỉ có những bước tiến rõ rệt; nó còn có những lần quay về sau khi vấp ngã. Quan trọng là ta có tiếp tục mở lòng hay không, có tiếp tục tìm kiếm sự trợ giúp hay không, có chịu thực hiện điều tốt mình đã nhận ra hay không. Lời Chúa cần được nghe nhiều lần, không phải vì Người thiếu sức mạnh, nhưng vì tâm hồn ta cần thời gian để thôi kháng cự và học một cách sống mới.
Để sự lắng nghe không chỉ là một ý tưởng đẹp, chúng ta cần dành cho nó một chỗ cụ thể trong ngày. Có thể là ít phút trước khi bắt đầu công việc, khi chưa bị những yêu cầu khác lấp đầy. Có thể là một khoảng buổi tối, sau khi đã thu xếp những trách nhiệm cần thiết. Có thể là lúc ngồi yên bên giường bệnh, lúc đi đường trong sự an toàn, lúc nghỉ giữa hai công việc. Không nhất thiết phải đọc nhiều. Một đoạn ngắn được đọc chậm có thể đủ để giữ tâm hồn ở lại. Sau khi đọc, hãy tự hỏi điều gì đang làm mình chú ý, điều gì đang chạm đến đời sống hiện tại, điều gì cần được thay đổi và bước nhỏ nào có thể thực hiện hôm nay. Nếu đoạn Tin Mừng giúp ta nhận ra mình đang thiếu kiên nhẫn, hãy chọn một người cụ thể để đối xử dịu dàng hơn. Nếu ta nhận ra mình đã quá lâu không quan tâm đến cha mẹ, hãy thực hiện một cuộc gọi hay một cuộc thăm viếng. Nếu ta thấy cần làm hòa, hãy chuẩn bị một lời xin lỗi chân thành. Nếu ta nhận ra sự bất công trong cách sử dụng tiền bạc hay quyền lực, hãy bắt đầu sửa điều có thể sửa. Đừng để mỗi lần đọc Lời Chúa đều kết thúc ở cảm giác rằng bài học này rất hay. Điều hay cần được trao một hình hài trong ngày sống. Đến tối, ta có thể nhìn lại với sự thật và lòng tin: mình đã thực hiện được gì, đã quên điều gì, đã bị kéo đi ở đâu và cần xin ơn nào để tiếp tục vào ngày mai.
Trong Thánh lễ, việc lắng nghe cũng cần sự hiện diện của cả con người. Chúng ta có thể ngồi trong nhà thờ mà lòng vẫn đang ở một nơi khác. Điều ấy đôi khi do mệt mỏi, đôi khi do lo âu, đôi khi do thói quen. Thay vì chỉ tự trách, hãy chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ bằng những điều đơn sơ. Đến sớm một chút khi có thể. Đặt xuống những trao đổi chưa cần thiết. Ý thức rằng mình đang cùng cộng đoàn bước vào một hành vi thờ phượng. Mang theo những người mình lo lắng, những công việc mình đang làm và những điều mình cần được chữa lành. Khi Lời Chúa được công bố, hãy nghe như một người đang cần được hướng dẫn, không chỉ như một người kiểm tra xem điều ấy có mới hay không. Khi bước đến bàn tiệc Thánh Thể, hãy để lòng mình thực sự đón nhận Đức Kitô, với niềm tin rằng đời sống của Người có thể nâng đỡ sự yếu đuối của mình. Và khi trở về, hãy mang cuộc gặp gỡ ấy vào những việc đang chờ. Bữa ăn, công việc, trách nhiệm, các mối tương quan vẫn ở đó, nhưng ta có thể bước vào bằng một tinh thần khác. Sự hiệp thông với Chúa cần tiếp tục trong cách ta giữ lời, sử dụng thời gian, chăm sóc người thân và đối xử với người khó thương. Một Thánh lễ được sống sâu không khép lại khi ta rời nhà thờ; nó mở ra một ngày sống được trao cho tình yêu.
Có những chặng đời chúng ta không còn đủ sức hoạt động như trước. Tuổi tác, bệnh tật, một biến cố gia đình hay một mất mát có thể buộc ta dừng lại. Đối với người đã quen sống bằng việc làm, sự dừng lại ấy có thể rất đau. Họ cảm thấy mình không còn hữu ích, không còn được cần đến, không còn có chỗ. Chính lúc này, hình ảnh ngồi bên chân Chúa đem lại một ánh sáng đặc biệt. Cuộc đời không chỉ có giá trị khi đôi tay còn làm được nhiều việc. Sự hiện diện của một người già có thể giữ ký ức và sự ấm áp cho gia đình. Lời cầu nguyện của một người bệnh có thể nâng đỡ những người đang phục vụ. Một người đang chịu đau khổ vẫn có thể trao tặng sự chân thành, lòng biết ơn và tình yêu trong những điều nhỏ. Nhưng ngay cả khi người ấy chưa thể trao tặng điều gì rõ ràng, phẩm giá của họ vẫn nguyên vẹn. Họ không phải là một gánh nặng cần được biện minh bằng sự hữu ích. Họ là một con người đáng được yêu thương. Cộng đoàn và gia đình cần cho họ cảm nhận điều ấy bằng sự chăm sóc cụ thể, bằng thời gian, bằng những cuộc thăm viếng và bằng thái độ không làm họ xấu hổ vì phải nhờ giúp đỡ. Học lắng nghe Chúa cũng là học nhìn con người bằng một ánh mắt không định giá họ theo năng suất. Trong ánh mắt ấy, người yếu đuối có một chỗ, người chậm chạp có một chỗ, người chưa thành công có một chỗ và người đang cần được nâng đỡ có một chỗ.
Sau cùng, điều chúng ta cần gìn giữ là một trái tim còn có thể được Chúa chạm đến. Ta có thể mất đi nhiều điều trong đời: một cơ hội, một vị trí, một khả năng, một sức khỏe từng tưởng sẽ luôn còn. Ta cũng có thể thất bại trong những việc đã đặt nhiều hy vọng. Nhưng nếu vẫn biết trở về với Chúa, ta chưa mất con đường để bắt đầu lại. Sự trở về ấy không cần đợi đến một ngày hoàn hảo. Nó có thể diễn ra ngay hôm nay, giữa công việc còn dang dở và tâm hồn còn ngổn ngang. Hãy dành cho Chúa một chỗ thật trong ngày sống. Hãy cho phép Người gặp ta trước khi ta cố gắng trình bày một phiên bản tốt đẹp hơn của mình. Hãy mở Lời Chúa với sự khiêm nhường của người còn cần học. Hãy để một điều đã nghe trở thành một việc được làm. Hãy bước đến với người bên cạnh bằng sự chú ý sâu hơn. Hãy nghỉ khi cần nghỉ, xin giúp đỡ khi cần giúp đỡ và trở về khi nhận ra mình đã đi xa. Dần dần, ta sẽ thấy công việc không còn hoàn toàn nuốt mất tâm hồn, sự phục vụ không còn luôn đi kèm với cay đắng và đời sống đức tin không còn chỉ là những điều phải hoàn thành. Giữa những trách nhiệm vẫn rất thật, ta có thể sống với một điểm tựa bên trong: mình được yêu thương, được hướng dẫn và không phải tự mang cả cuộc đời bằng sức riêng.
Lạy Chúa Giêsu, xin bước vào ngôi nhà tâm hồn chúng con, nơi có những dự định tốt đẹp và cả những góc tối chúng con thường tránh nhìn. Xin gặp chúng con giữa sự bận rộn, những lo âu, nỗi mệt mỏi và những khát vọng chưa biết diễn tả. Xin giúp chúng con nhận ra khi nào đôi tay đang phục vụ mà trái tim đã rời xa tình yêu, khi nào chúng con đang làm nhiều việc tốt nhưng lại bỏ quên người ở ngay bên cạnh, khi nào chúng con đang dùng sự bận rộn để tránh đối diện với chính mình. Xin dạy chúng con biết lắng nghe với lòng khiêm nhường, biết đón nhận với sự tin tưởng và biết thực hành bằng những bước nhỏ trung thành. Xin làm cho Lời Chúa thấm vào cách chúng con nói, cách chúng con quyết định, cách chúng con sử dụng tiền bạc, thời gian và những khả năng đã được trao ban. Xin giữ chúng con khỏi sự cứng cỏi khiến mình luôn nghĩ đã biết đủ, khỏi lòng tự ái khiến mình không chịu được sửa dạy và khỏi sự nản chí khiến mình bỏ cuộc sau những lần vấp ngã. Xin nâng đỡ những người đang âm thầm gánh vác gia đình, những người phục vụ lâu ngày đã mệt, những người bệnh cảm thấy mình vô ích và những người cô đơn mong được ai đó lắng nghe. Xin cho chúng con trở thành sự trợ giúp thật đối với nhau. Và mỗi khi trở về với công việc thường ngày, xin cho chúng con mang theo một trái tim đã được ở gần Chúa, để bàn tay biết làm việc trong yêu thương, lời nói biết đem lại bình an và đời sống biết mở một cánh cửa cho người khác gặp được lòng nhân hậu của Người. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

GIỮ MỘT CHỖ CHO CHÚA GIỮA NHỮNG BẬN RỘN CỦA ĐỜI MÌNH
Có những ngày chúng ta đi từ sáng đến tối mà lòng vẫn có cảm giác chưa đến được nơi nào. Việc này vừa xong, việc khác đã chờ. Điện thoại vừa tắt, một tin nhắn mới lại hiện lên. Bữa cơm chưa dọn hết, chuyện ngày mai đã kéo về trong đầu. Người làm cha mẹ lo cho con, người trẻ lo tìm việc, người lớn tuổi lo bệnh tật, người đang phục vụ cộng đoàn lo chương trình, người đang gánh trách nhiệm lo những điều mà ít ai nhìn thấy. Chúng ta sống giữa rất nhiều đòi hỏi, và nhiều đòi hỏi thật sự chính đáng. Không thể bỏ mặc gia đình, không thể làm việc tùy tiện, không thể coi nhẹ những người đang cần mình. Thế nhưng, giữa bao nhiêu việc phải làm, một câu hỏi âm thầm vẫn đợi chúng ta trả lời: lòng mình đang ở đâu? Đôi tay có thể đang làm một việc tốt mà lòng đã đầy cay đắng. Đôi chân có thể đang đi phục vụ mà bên trong chỉ còn mệt mỏi, trách móc và muốn được công nhận. Miệng có thể đang đọc kinh mà trí óc đã chạy hết từ chuyện này sang chuyện khác. Chúng ta vẫn hiện diện trong cuộc sống, vẫn hoàn thành những điều người khác mong đợi, nhưng đôi khi lại vắng mặt ngay trong chính tâm hồn mình. Bởi vậy, có những lúc điều chúng ta cần không chỉ là thêm sức để làm tiếp, mà còn là ánh sáng để hiểu vì sao mình đang làm, đang làm với ai và đang để điều gì dẫn dắt mình.
Tin Mừng đưa chúng ta vào một ngôi nhà có Đức Giêsu hiện diện, có người đón tiếp, có việc phục vụ, có người ngồi lắng nghe, và cũng có một trái tim đang trở nên nặng nề giữa những điều tưởng như rất bình thường. Ngôi nhà ấy gần với đời sống chúng ta hơn mình nghĩ. Đó có thể là căn bếp của một người mẹ sau ngày làm việc dài, là phòng khách nơi người cha vừa trở về với những áp lực chưa kịp đặt xuống, là phòng sinh hoạt giáo xứ trước một cuộc lễ, là nhà dòng vào lúc ai cũng đang có phần việc riêng, là căn phòng của một người đang chăm sóc thân nhân đau yếu. Nơi ấy có tình yêu, nhưng tình yêu đang chịu thử thách. Nơi ấy có thiện chí, nhưng thiện chí đang bị sự mệt mỏi bào mòn. Nơi ấy có Chúa, nhưng người ta vẫn có thể bối rối đến mức không còn cảm nhận được niềm vui vì Người đang ở đó. Điều này đáng để chúng ta dừng lại suy nghĩ: sự hiện diện của Chúa không tự động làm cho mọi công việc biến mất, nhưng có thể thay đổi cách chúng ta ở trong công việc. Chúa bước vào nhà để gặp con người, và cuộc gặp gỡ ấy cần một tâm hồn biết mở cửa, chứ không chỉ một căn nhà đã được chuẩn bị chu đáo.
Mácta đáng được nhìn bằng sự trân trọng. Chị đón khách, chị quan tâm, chị muốn dành những điều tốt đẹp cho người đến nhà mình. Đằng sau việc phục vụ luôn có những nỗ lực mà người ngoài dễ bỏ qua. Một bữa cơm đặt lên bàn là kết quả của nhiều việc nhỏ; một căn nhà sạch sẽ là thành quả của những bàn tay âm thầm; một buổi gặp gỡ diễn ra tốt đẹp thường được nâng đỡ bởi những người đã đến trước và còn ở lại sau cùng. Đời sống gia đình và cộng đoàn sẽ nghèo đi biết bao nếu thiếu những con người sẵn sàng làm những việc ấy. Vì thế, chúng ta không nên đọc câu chuyện này rồi vội vàng xem nhẹ công việc của Mácta. Nhưng chính vì việc phục vụ quý giá, chúng ta càng cần nhận ra điều có thể làm nó mất đi vẻ đẹp. Một người bắt đầu bằng lòng hiếu khách có thể dần bị cuốn vào sự sốt ruột. Một người muốn làm điều tốt có thể dần trở nên khó chịu với bất cứ ai không làm theo nhịp của mình. Một người rất yêu cộng đoàn có thể đến lúc nhìn mọi người như những người đang mắc nợ mình. Công việc vẫn tiếp tục, nhưng sự tự do trong tình yêu đã bị thu hẹp. Và lúc ấy, người phục vụ cần được chăm sóc trong chính tâm hồn mình.
Có lẽ nhiều người trong chúng ta hiểu sự nặng lòng ấy. Chúng ta không chỉ mệt vì số lượng công việc; chúng ta còn mệt vì cảm giác mình phải gánh một mình. Không chỉ buồn vì việc chưa xong; chúng ta còn buồn vì nghĩ rằng chẳng ai quan tâm đến mình. Không chỉ khó chịu vì người khác đang nghỉ; chúng ta còn khó chịu vì trong lòng đã xuất hiện một cuộc so sánh. Tại sao tôi phải làm còn người ấy được ngồi? Tại sao tôi luôn nhớ còn người ấy luôn quên? Tại sao tôi cố gắng bao nhiêu mà chẳng ai nói một lời? Những câu hỏi ấy có thể bắt nguồn từ những bất công thật sự, và cần được lắng nghe, đối thoại, điều chỉnh. Nhưng chúng cũng có thể lớn lên từ những suy đoán chưa được kiểm chứng, từ một vết thương cũ, từ nhu cầu được nhìn nhận mà chúng ta chưa biết diễn tả cách bình an. Khi mệt mỏi, chúng ta dễ đọc mọi sự bằng ánh sáng của nỗi tủi thân. Một sự im lặng trở thành dấu hiệu của vô tâm. Một sơ suất trở thành bằng chứng của thiếu yêu thương. Một khác biệt trong cách làm trở thành thái độ chống đối. Vì thế, trước khi kết luận về lòng người khác, có những lúc chúng ta cần nhận ra tình trạng của chính mình: tôi đang quá sức, tôi đang cần được giúp, tôi đang có điều buồn chưa nói ra.
Điều đáng quý là Mácta đem nỗi bức xúc của mình đến với Đức Giêsu. Chị không có một tâm trạng hoàn hảo khi đến với Người. Chị đến bằng chính điều đang làm mình khó chịu. Đây là một cánh cửa rất thực cho đời sống cầu nguyện. Nhiều người nghĩ chỉ có thể cầu nguyện khi lòng đã yên, khi mọi cảm xúc đã được sắp xếp, khi mình có thể nói những lời sốt sắng. Nhưng nếu phải đợi đến lúc ấy, có thể chúng ta sẽ trì hoãn cuộc gặp gỡ với Chúa quá lâu. Chúng ta có thể đến với Người khi đang mệt, khi đang buồn, khi đang giận, khi không biết phải xử lý một tình huống thế nào. Có thể thưa với Chúa rằng mình đang cảm thấy cô đơn trong trách nhiệm, đang thất vọng vì một người thân, đang mất kiên nhẫn, đang sợ mình sẽ làm tổn thương ai đó. Sự chân thật ấy không làm lời cầu nguyện trở nên thấp kém. Nó giúp chúng ta đứng trước Chúa bằng con người thật. Tuy nhiên, đem nỗi lòng đến với Chúa cũng là chấp nhận để Người soi sáng nỗi lòng ấy. Chúng ta không chỉ mong Chúa xác nhận rằng mình đúng, mà còn cần để Người giúp mình thấy những điều mình chưa thấy, kể cả phần trách nhiệm của mình trong sự căng thẳng đang diễn ra.
Sự nóng nảy thường làm cho thế giới trong mắt chúng ta trở nên rất chật. Chúng ta chỉ thấy việc cần hoàn tất, chỉ thấy người phải thay đổi, chỉ thấy điều đang cản trở mình. Trong cái nhìn ấy, mọi sự đều gấp, mọi thiếu sót đều lớn, mọi lời giải thích đều có vẻ là chống chế. Nhưng một khi dừng lại trước Chúa, chúng ta có thể bắt đầu thấy rộng hơn. Người bên cạnh cũng có những mệt mỏi mà mình chưa biết. Điều mình cho là tối cần thiết có thể chỉ là một đòi hỏi do chính mình đặt ra. Việc mình đang cố làm thật hoàn hảo có thể không cần đến mức ấy. Câu nói mình sắp buông ra có thể để lại một vết thương lâu hơn nhiều so với sự bất tiện đang xảy ra. Cầu nguyện giúp chúng ta có khoảng cách cần thiết với cơn xúc động, để không biến một phút quá sức thành một quyết định làm hỏng cả một mối tương quan. Có những cuộc cãi vã sẽ không xảy ra nếu một người biết im lặng vài giây trước khi trả lời. Có những lời nặng nề sẽ được thay bằng một lời xin giúp đỡ nếu người nói nhận ra điều mình thực sự cần. Có những ngày khó khăn sẽ dễ chịu hơn nếu chúng ta thôi đòi mọi việc phải diễn ra đúng như dự tính của mình.
Maria ngồi lắng nghe Đức Giêsu. Dáng ngồi ấy làm chúng ta nghĩ đến một điều rất đơn sơ nhưng ngày càng khó thực hiện: dành sự chú ý trọn vẹn cho người đang ở trước mặt mình. Chúng ta có thể nghe âm thanh mà chưa lắng nghe con người. Có thể nghe một câu chuyện mà trong đầu đã chuẩn bị lời đáp. Có thể nghe Lời Chúa mà chỉ tìm một ý để nói với người khác. Có thể dự một giờ cầu nguyện mà lòng liên tục kiểm tra những việc còn dang dở. Lắng nghe đòi chúng ta chấp nhận rằng lúc này có một điều đáng để mình dừng lại, có một Đấng đáng để mình trao sự chú ý, có một lời mình cần đón nhận trước khi tiếp tục hành động. Đối với người quen chủ động, quen giải quyết, quen đứng ra tổ chức, sự dừng lại ấy có thể gây khó chịu. Nó khiến chúng ta cảm thấy mình đang không làm được gì. Nhưng chính trong sự lắng nghe, một công việc khác đang diễn ra sâu bên trong: những động cơ được thanh luyện, những nỗi sợ được gọi tên, những điều rối ren được đặt lại đúng vị trí, và trái tim học cách bước đi theo sự hướng dẫn của Chúa.
Có một sự nghèo khó cần thiết trong việc lắng nghe: nhận rằng mình chưa hiểu hết. Người quá chắc về mình sẽ khó nghe được điều mới. Người chỉ muốn chứng minh mình đúng sẽ chọn lọc mọi lời theo ý mình. Người luôn nghĩ người khác cần được sửa sẽ ít nhận ra chính mình cũng cần hoán cải. Khi đến với Lời Chúa, chúng ta cần để lòng có chỗ cho sự bất ngờ. Có thể chúng ta muốn được an ủi, nhưng điều chạm đến mình lại là lời mời xin lỗi. Có thể chúng ta muốn được chỉ cách thay đổi người khác, nhưng điều sáng lên lại là sự thiếu kiên nhẫn của mình. Có thể chúng ta muốn biết phải làm thêm gì, nhưng lại nhận ra mình cần bớt một việc để có thời gian cho gia đình. Có thể chúng ta đang tự kết án quá nặng nề, và được mời gọi tin tưởng hơn vào lòng thương xót. Lời Chúa không phục vụ cho nhu cầu giữ nguyên con người cũ của chúng ta. Lời ấy đi vào đời sống để chữa lành, nâng đỡ, uốn nắn và mở ra những bước đi mới. Người biết nghe sẽ dần học được sự mềm mại của một tâm hồn có thể được dẫn dắt.
Chúng ta thường nghĩ điều làm đời sống khô cạn là thiếu những việc đạo đức. Nhưng cũng có khi mình đã làm nhiều việc đạo đức mà vẫn ít dành thời gian thật sự ở với Chúa. Đọc kinh rất nhanh để kịp chương trình, tham dự nhiều sinh hoạt nhưng không để lòng được nghỉ, nói nhiều về đức tin nhưng ít xét lại cách sống, phục vụ nhiệt tình nhưng mang theo một sự bực bội kéo dài. Những thực hành tốt đẹp ấy cần được nuôi dưỡng bằng cuộc gặp gỡ thật. Nếu không, chúng ta có thể dần quen với những hình thức đến mức không còn nhận ra mình đang thiếu sự thân tình với Người. Một người có thể biết rất rõ lịch phụng vụ mà lại không biết lòng mình đang xa Chúa ở điểm nào. Một người có thể hướng dẫn người khác cầu nguyện mà bản thân đã lâu không thưa với Chúa một lời thật lòng. Một người có thể nhắc nhiều đến bác ái nhưng trở nên khắt khe với những người sống gần mình. Vì vậy, câu chuyện trong ngôi nhà này mời gọi mỗi chúng ta nhìn lại cách mình sống đức tin: tôi có đang để Chúa gặp tôi, hay chỉ đang làm những việc liên quan đến Chúa?
Đời sống nội tâm cũng cần được bảo vệ trước thói quen liên tục tìm kích thích. Có những khoảng trống vừa xuất hiện là chúng ta lập tức lấp đầy bằng màn hình. Chờ vài phút cũng phải xem tin, đi một đoạn ngắn cũng phải nghe một điều gì, vừa thức dậy đã tìm điện thoại, trước khi ngủ vẫn còn kéo dài những hình ảnh không cần thiết. Tâm trí quen với việc chuyển từ đối tượng này sang đối tượng khác sẽ khó ở lại đủ lâu với một lời cầu nguyện, một người thân, một câu hỏi quan trọng. Chúng ta không cần phủ nhận giá trị của những phương tiện đang giúp mình làm việc và liên lạc. Nhưng cần nhìn thật vào cách chúng đang chiếm lấy sự chú ý. Nếu mỗi ngày dành nhiều thời gian để biết người xa đang làm gì mà lại không nhận ra người trong nhà đang buồn, thì có một điều cần được điều chỉnh. Nếu mình có thể theo dõi hàng chục cuộc tranh luận mà không còn kiên nhẫn nghe một người thân nói hết câu, thì tâm hồn đang cần được tập lại khả năng hiện diện. Giữ một chỗ cho Chúa có thể bắt đầu bằng một hành động rất cụ thể: đặt điện thoại xuống, để căn phòng yên một lúc, và ở đó với Người bằng tất cả sự đơn sơ của mình.
Sự yên lặng ban đầu có thể làm chúng ta khó chịu. Khi không còn tiếng động bên ngoài, những lo lắng bên trong bắt đầu hiện rõ. Chúng ta thấy những điều mình đã né tránh: một mối tương quan rạn nứt, một lỗi lầm chưa sửa, một nỗi sợ chưa dám nói, một cảm giác trống rỗng mà công việc vẫn thường giúp che đi. Nhưng chính vì thế, sự yên lặng có giá trị. Nó cho phép chúng ta nhận ra mình đang cần Chúa ở đâu. Không phải mọi phút thinh lặng đều mang lại cảm giác dễ chịu; có lúc nó giống như mở một căn phòng đã lâu không được chăm sóc. Chúng ta thấy sự bừa bộn, thấy bụi bặm, thấy những món đồ cần đặt lại. Điều ấy không có nghĩa mình thất bại trong cầu nguyện. Có thể đó là lúc mình bắt đầu thành thật. Chúa có thể gặp chúng ta trong căn phòng ấy, nơi chưa được sắp xếp xong, nơi còn nhiều điều lộn xộn. Chúng ta chỉ cần đừng đóng cửa vì xấu hổ. Một lời thưa nhỏ, một sự phó thác chưa trọn vẹn, một quyết tâm khiêm tốn cũng có thể trở thành bước đầu của sự đổi mới.
Từ việc lắng nghe Chúa, chúng ta học cách lắng nghe những người sống bên cạnh. Trong gia đình, nhiều nỗi buồn lớn lên vì người ta không còn cảm thấy mình được nghe. Người vợ nói một điều, người chồng lập tức tìm cách giải quyết mà chưa hiểu điều chị đang mang trong lòng. Người chồng kể một nỗi lo, người vợ vội so sánh với những khó khăn của mình. Người con muốn nói về một thất bại, cha mẹ đã cắt ngang bằng lời trách. Người già nhắc lại một câu chuyện cũ, con cháu tỏ vẻ sốt ruột vì đã nghe nhiều lần. Ai cũng có lý do để vội, nhưng cuối cùng mọi người đều có thể cảm thấy cô đơn. Lắng nghe không nhất thiết đòi chúng ta có lời khuyên hay. Có khi điều cần nhất là để người khác nói hết, nhìn họ với sự quan tâm, hỏi một câu chân thành, và cho họ biết rằng nỗi lòng của họ có chỗ trong trái tim mình. Một gia đình có thể chưa giải quyết được mọi khó khăn, nhưng sẽ có thêm sức nếu các thành viên biết mình không phải mang nỗi khó khăn ấy một mình. Sự hiện diện chăm chú có sức an ủi mà nhiều lời giải thích không thể thay thế.
Trong việc phục vụ cộng đoàn cũng vậy, điều chúng ta làm cần luôn trở về với con người mà mình đang phục vụ. Chương trình có thể rất chu đáo, nhưng nếu người yếu thế không được đón nhận, thì còn một điều quan trọng đang thiếu. Một cuộc lễ có thể được chuẩn bị kỹ, nhưng nếu trong quá trình chuẩn bị có người bị làm nhục vì một sai sót nhỏ, thì chúng ta cần xét lại cách mình thực hiện. Một công việc bác ái có thể huy động được nhiều người, nhưng nếu người nhận sự giúp đỡ cảm thấy bị xem thường, thì tình yêu chưa được diễn tả đầy đủ. Những yêu cầu về trách nhiệm, chất lượng và kỷ luật vẫn cần thiết. Tuy nhiên, chúng phải được thực hiện bằng sự tôn trọng phẩm giá con người. Người phục vụ cần biết hỏi mình: sau khi gặp tôi, người khác có dễ mở lòng với Chúa hơn không? Cách tôi làm việc có giúp cộng đoàn bình an hơn không? Tôi có biết hướng dẫn mà không đè nặng, góp ý mà không làm nhục, sửa sai mà không phủ nhận thiện chí của người khác không? Những câu hỏi ấy đưa chúng ta trở về với trái tim của việc phục vụ.
Một điều rất dễ làm mất bình an là nhu cầu kiểm soát mọi sự. Chúng ta muốn người khác làm đúng cách mình làm, muốn kế hoạch diễn ra đúng từng bước, muốn mọi người hiểu ý mình ngay lập tức. Khi điều ấy không xảy ra, mình cảm thấy khó chịu như thể toàn bộ công việc đang bị đe dọa. Nhưng đời sống chung luôn có sự khác biệt, và người trưởng thành trong đức tin cần học cách làm việc với sự khác biệt ấy. Có những cách làm khác mình mà vẫn tốt. Có những người chậm hơn mình nhưng rất cẩn thận. Có những người ít nói nhưng bền bỉ. Có những người còn vụng về nhưng đang thật lòng cố gắng. Nếu chỉ chấp nhận một kiểu đóng góp, chúng ta sẽ làm nghèo cộng đoàn và khiến bản thân luôn quá tải. Biết trao việc, biết hướng dẫn, biết chấp nhận một kết quả chưa hoàn hảo nhưng đang tiến bộ là những biểu hiện của lòng tin và sự khiêm nhường. Chúng ta cần phân biệt điều thật sự phải giữ với điều có thể linh động. Sự rõ ràng ấy giúp mình bớt căng thẳng, đồng thời mở đường cho người khác lớn lên trong trách nhiệm.
Cũng cần học cách nói về sự mệt mỏi mà không biến nó thành lời buộc tội. Một lời xin giúp đỡ có thể mở ra sự cộng tác; một lời trách móc thường làm người nghe co lại hoặc chống đỡ. Khi quá sức, chúng ta có thể nói rõ mình đang cần điều gì: cần ai đó phụ một phần việc, cần một khoảng nghỉ, cần được thông báo sớm, cần cùng nhau sắp xếp lại trách nhiệm. Những nhu cầu cụ thể dễ được hiểu hơn một sự khó chịu kéo dài. Trong gia đình, đừng đợi đến lúc bực bội đã tràn đầy mới nói. Trong cộng đoàn, đừng âm thầm ôm hết rồi xem sự quá tải của mình như bằng chứng rằng người khác vô tâm. Khi đã thấy một việc vượt quá khả năng, hãy trao đổi sớm và thành thật. Có thể người khác chưa nhận ra; có thể họ tưởng mình vẫn ổn; có thể chính mình đã quen nói rằng không cần giúp. Một mối tương quan lành mạnh cần sự thật về khả năng và giới hạn của mỗi người. Chúng ta không phải chứng minh lòng yêu thương bằng cách che giấu mọi nhu cầu của mình.
Nghỉ ngơi cũng cần một tâm hồn khiêm nhường. Có người không dám nghỉ vì sợ bị đánh giá, có người thấy mình chỉ có giá trị khi đang làm việc, có người lo rằng nếu dừng lại thì mọi sự sẽ sụp đổ. Những nỗi lo ấy khiến thân xác kiệt sức và tâm hồn trở nên dễ tổn thương. Khi thiếu ngủ, thiếu những khoảng phục hồi, chúng ta thường khó kiên nhẫn, khó suy xét và khó đón nhận người khác. Vì thế, chăm sóc sức khỏe và sắp xếp thời gian nghỉ là một phần của trách nhiệm đối với chính mình và những người mình phục vụ. Người cha nghỉ đủ sẽ dễ nghe con hơn; người mẹ có sự nâng đỡ sẽ có thêm sức để yêu thương; người phục vụ biết giới hạn của mình sẽ có thể bền bỉ hơn. Cầu nguyện không khiến chúng ta trở thành những con người không cần ngủ, không cần ăn, không cần được quan tâm. Cầu nguyện giúp mình nhận ra sự mong manh ấy trong bình an, để biết đón nhận sự giúp đỡ mà không xấu hổ. Có khi điều đẹp lòng Chúa hôm nay là hoàn thành một việc; có khi là chịu để người khác làm thay và mình được nghỉ.
Bên cạnh sự mệt mỏi, còn có một nỗi lo âm thầm hơn: chúng ta sợ mình không đủ tốt. Sợ làm cha mẹ chưa đủ, phục vụ chưa đủ, cầu nguyện chưa đủ, hy sinh chưa đủ. Một lương tâm nhạy bén là điều quý giá, nhưng nếu mọi cố gắng đều bị phủ lên bằng cảm giác mình luôn thiếu, chúng ta sẽ mất khả năng nhận ra ân sủng đang hoạt động. Đời sống đức tin cần lòng khao khát tiến tới, đồng thời cần sự tín thác của người biết mình được Chúa yêu ngay giữa những bất toàn. Chúng ta có thể sửa một lỗi mà không phủ nhận toàn bộ những điều tốt mình đã cố gắng làm. Có thể nhận một giới hạn mà không xem mình vô dụng. Có thể bắt đầu lại mà không tự hành hạ vì đã ngã. Khi ở trước Chúa, chúng ta được mời gọi thành thật, và sự thành thật ấy bao gồm cả việc nhận biết những ơn lành mình đã lãnh nhận. Một trái tim chỉ biết tự kết án sẽ khó phục vụ với niềm vui. Một trái tim biết đón nhận lòng thương xót sẽ có thêm sự dịu dàng đối với chính mình và đối với người khác.
Điều chúng ta nghe trong cầu nguyện cần được đem vào những lựa chọn nhỏ của ngày sống. Nếu đã nhận ra mình cần kiên nhẫn, hãy bắt đầu bằng cách không cắt ngang một cuộc trò chuyện. Nếu đã nhận ra mình cần khiêm nhường, hãy đón nhận một lời góp ý mà chưa vội biện minh. Nếu đã nhận ra mình cần công bằng, hãy chia sẻ việc nhà cách cụ thể. Nếu đã nhận ra mình cần chân thật, hãy sửa một điều mình đang che giấu. Nếu đã nhận ra mình cần sống chậm hơn, hãy dành một khoảng thời gian thật sự cho người thân. Một giờ cầu nguyện có thể không làm thay đổi ngay cảm giác trong lòng, nhưng có thể thay đổi cách chúng ta trả lời một câu hỏi, xử lý một sơ suất, gặp một người khó tính. Chính ở những nơi ấy, Lời Chúa bắt đầu có hình hài trong cuộc sống. Sự hoán cải thường kín đáo. Nó hiện ra trong một lời xin lỗi được nói sớm hơn, một sự phán xét được giữ lại, một trách nhiệm được làm cẩn thận hơn, một người trước đây mình thường tránh mà hôm nay mình có thể gặp bằng thái độ bình an.
Có những ngày chúng ta không làm được nhiều điều như mong muốn. Một cơn bệnh, một biến cố, một cuộc gọi bất ngờ có thể làm cả kế hoạch thay đổi. Khi ấy, chúng ta dễ xem ngày sống như một sự thất bại. Nhưng cần học cách nhìn kỹ hơn. Có thể hôm nay việc quan trọng nhất là ngồi bên một người đang sợ. Có thể điều cần làm là đưa một thân nhân đi khám, nghe một người bạn nói hết nỗi đau, chăm một đứa trẻ đang sốt. Những việc ấy không xuất hiện trong danh sách ban đầu, nhưng vẫn là trách nhiệm thật của tình yêu. Điều này không có nghĩa mọi sự gián đoạn đều phải được chấp nhận vô điều kiện, hay chúng ta không cần giữ giới hạn. Nó có nghĩa cần có sự phân định để nhận ra điều đang được trao cho mình trong hoàn cảnh cụ thể. Một người có đời sống nội tâm sẽ dần biết cách vừa tôn trọng những bổn phận đã nhận, vừa đủ mềm mại trước con người đang cần được quan tâm. Sự trung thành ấy không cứng nhắc. Nó có khả năng chú ý đến đời sống đang diễn ra, thay vì chỉ bám vào chương trình mình đã lập.
Ngôi nhà có Chúa hiện diện cũng cần những mối tương quan được chữa lành. Chúng ta không thể nói nhiều về bình an mà cứ duy trì những lời làm tổn thương nhau. Không thể mong giờ kinh gia đình sốt sắng nếu ngay trước đó mọi người đã đối xử với nhau bằng sự khinh miệt mà không ai muốn nhìn nhận. Không thể lấy công việc tốt mình đã làm để miễn trừ trách nhiệm cho một thái độ sai. Khi đã nóng nảy, hãy xin lỗi. Khi đã hiểu lầm, hãy tìm cách làm rõ. Khi đã dùng lời nặng nề, hãy nhận rằng điều ấy đã gây đau. Có người sợ xin lỗi sẽ làm mất uy tín, nhất là khi mình là cha mẹ hoặc người có trách nhiệm. Nhưng một lời xin lỗi chân thành có thể làm uy tín trở nên sâu hơn, vì người khác thấy mình biết sống điều mình đòi hỏi nơi họ. Trong gia đình, con cái cần nhìn thấy người lớn biết sửa sai. Trong cộng đoàn, những người phục vụ cần thấy người đứng đầu biết lắng nghe. Sự trưởng thành không nằm ở chỗ không bao giờ lầm lỗi, mà ở khả năng để sự thật và tình yêu đưa mình trở lại.
Khi những thói quen ấy được vun trồng, gia đình dần có một bầu khí khác. Vẫn còn khó khăn, vẫn có ngày bận rộn, vẫn có những khác biệt, nhưng các thành viên bớt sợ nhau hơn. Người mệt có thể nói mình mệt. Người sai có thể nhận mình sai. Người buồn có thể tìm một nơi để nói. Người yếu không phải giả vờ mạnh để khỏi bị coi thường. Đó là một môi trường tốt cho đức tin lớn lên, bởi con người học được rằng mình có thể đến với Chúa bằng sự thật của mình. Trẻ em sẽ hiểu cầu nguyện qua cách người lớn sống sau giờ cầu nguyện. Người trẻ sẽ cảm nhận được giá trị của Tin Mừng khi thấy lòng tin giúp cha mẹ biết đối thoại và tha thứ. Người ngoài sẽ nhận ra nét đẹp của một gia đình Công giáo qua sự hiếu khách, cách chăm sóc người già, lòng tử tế với hàng xóm, sự công bằng trong công việc. Đời sống bình thường trở thành nơi làm chứng khi tình yêu được thực hiện cách cụ thể và bền bỉ. Một mái nhà giữ chỗ cho Chúa cũng có thể mở thêm chỗ cho những người đang cần một sự nâng đỡ.
Đối với những người đang đau yếu hoặc không còn khả năng làm việc như trước, câu chuyện này còn mở ra một niềm an ủi sâu xa. Có thể chúng ta đã quen đánh giá mình bằng những gì làm được, nên khi thân xác yếu đi, lòng dễ cảm thấy mình trở thành gánh nặng. Nhưng giá trị của một con người không mất đi khi sức lực giảm sút. Người già vẫn có thể trao một tình yêu, một lời cầu nguyện, một sự hiện diện hiền hòa. Người bệnh vẫn có thể được yêu, được chăm sóc, được lắng nghe, và vẫn có một đời sống sâu xa với Chúa. Có những mùa đời, chúng ta phục vụ bằng đôi tay mạnh khỏe; có những mùa đời, chúng ta học đón nhận sự phục vụ của người khác. Cả hai đều đòi lòng tin. Đừng nghĩ Chúa chỉ đến gần khi mình đang hữu ích theo những tiêu chuẩn dễ nhìn thấy. Người gặp chúng ta trong phẩm giá của những người con được yêu thương. Đối với gia đình và cộng đoàn, điều này cũng là lời nhắc phải bảo vệ những người yếu: dành thời gian cho họ, hỏi điều họ cần, tôn trọng tiếng nói của họ, và giúp họ cảm nhận rằng mình vẫn thuộc về mái nhà chung.
Mỗi ngày, chúng ta có thể bắt đầu bằng một khoảng lặng rất nhỏ nhưng thật. Trước khi những đòi hỏi kéo mình đi, hãy ý thức rằng mình đang được trao một ngày sống trong sự hiện diện của Chúa. Có thể hôm nay còn nhiều việc khó, còn một cuộc gặp khiến mình lo, còn một vấn đề chưa có cách giải quyết. Hãy đem những điều ấy đến với Người, xin một trái tim sáng suốt và hiền hòa. Trong ngày, khi thấy mình trở nên căng thẳng, hãy dừng một chút để nhận ra điều đang diễn ra bên trong. Đôi khi chỉ cần một lời cầu nguyện ngắn, một hơi thở chậm, một quyết định không trả lời ngay, là đã giúp chúng ta tránh được một sự nóng nảy. Cuối ngày, hãy nhìn lại bằng lòng biết ơn và sự chân thật: lúc nào mình đã yêu thương, lúc nào mình đã vội, điều gì cần sửa, điều gì cần phó thác. Những thực hành nhỏ ấy sẽ dần tạo nên một nhịp sống có Chúa. Chúng không đòi chúng ta phải có hoàn cảnh lý tưởng. Chúng giúp mình sống hoàn cảnh đang có bằng một trái tim được chăm sóc.
Có lẽ điều đẹp nhất chúng ta có thể xin hôm nay là một đời sống thống nhất: cầu nguyện bằng con người thật của mình, làm việc bằng lòng yêu thương, nghỉ ngơi trong sự tín thác, gặp người khác bằng sự tôn trọng, và sửa sai bằng lòng khiêm nhường. Chúng ta cần sự nhiệt thành của người biết đứng lên phục vụ, và cần sự chăm chú của người biết dừng lại lắng nghe. Khi hai điều ấy lớn lên trong cùng một trái tim, công việc sẽ bớt trở thành gánh nặng của sự tự khẳng định, còn cầu nguyện sẽ đi sâu hơn vào đời sống cụ thể. Chúng ta có thể vẫn mệt sau một ngày dài, nhưng không nhất thiết phải mang theo sự cay đắng. Có thể vẫn chưa giải quyết xong mọi vấn đề, nhưng biết mình không bị bỏ một mình. Có thể vẫn còn vụng về, nhưng đã học được cách trở về. Mỗi lần trở về ấy, chúng ta lại giữ được một khoảng trong lòng để Chúa hiện diện, và từ khoảng ấy, sự bình an có thể lan vào lời nói, công việc, gia đình và những người mình gặp.
Lạy Chúa Giêsu, xin đến với căn nhà của chúng con, với những công việc còn dang dở, những nỗi lo chưa giải quyết, những mệt mỏi chưa được nói thành lời. Xin nhìn đến những người đang âm thầm gánh nhiều trách nhiệm, những người phục vụ mà lòng đã khô cạn, những người đang cố chăm sóc người khác nhưng bản thân lại rất cần được nâng đỡ. Xin giúp chúng con biết đem sự thật của mình đến trước Chúa. Khi chúng con quá vội, xin dạy chúng con dừng lại. Khi chúng con trách móc, xin giúp chúng con hiểu điều mình đang cần và biết diễn tả bằng sự tôn trọng. Khi chúng con chỉ nhìn thấy thiếu sót của người khác, xin mở mắt chúng con để nhận ra thiện chí và những gánh nặng họ đang mang. Xin ban cho chúng con lòng khiêm nhường để nhận sự giúp đỡ, sự can đảm để xin lỗi, sự khôn ngoan để sắp xếp trách nhiệm, và sự kiên nhẫn để yêu thương trong những việc nhỏ. Xin cho Lời Chúa có một chỗ thật trong ngày sống của chúng con, để mỗi lần lắng nghe, chúng con được đổi mới trong cách nghĩ, cách nói và cách làm. Xin cho gia đình chúng con trở thành nơi người mệt được nghỉ, người buồn được nghe, người sai được giúp bắt đầu lại, người yếu được bảo vệ. Và giữa tất cả những bận rộn của cuộc đời, xin giữ lòng chúng con ở gần Chúa, để những gì chúng con làm được nuôi dưỡng bằng tình yêu, và những gì chúng con chưa làm được vẫn được trao phó trong niềm tin. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.

GIỮA BAO ĐIỀU PHẢI LÀM, ĐỪNG ĐÁNH MẤT ĐẤNG MÌNH YÊU
Có những ngày chúng ta thức dậy và lập tức bị kéo vào một dòng chảy không có điểm dừng. Chưa kịp ý thức rằng mình đang được sống thêm một ngày, chúng ta đã nhớ đến những việc chưa xong từ hôm qua, những cuộc hẹn đang chờ, những món tiền phải trả, những người cần gặp, những điều phải sửa chữa. Người mẹ mở mắt đã nghĩ đến bữa sáng của con. Người cha vừa bước xuống giường đã lo công việc và những khoản chi trong nhà. Người trẻ cầm điện thoại lên là thấy hàng loạt tin nhắn, lời nhắc, thông báo, yêu cầu. Người phục vụ trong giáo xứ nhìn lịch sinh hoạt và thấy ngày của mình đã được lấp đầy. Người linh mục bước vào một ngày mới với Thánh lễ, những cuộc gặp gỡ, người đau bệnh, người cần hòa giải, người xin được lắng nghe, những công việc mục vụ không thể bỏ qua. Ai cũng có lý do để bận. Ai cũng có những trách nhiệm thật sự. Và chính giữa những điều rất thật ấy, một câu hỏi âm thầm chạm đến tận đáy lòng: trong một ngày có quá nhiều việc phải làm, chúng ta còn có chỗ cho Chúa hay không? Chúng ta có thể sắp xếp mọi thứ vào lịch, nhưng lại không biết đặt Chúa ở đâu trong trái tim. Chúng ta có thể nhớ rất kỹ những việc liên quan đến người mình yêu, nhưng dần dần lại quên gặp chính người ấy. Chúng ta có thể dành cả đời để làm điều tốt, mà không nhận ra tâm hồn mình đang khô đi vì thiếu một cuộc gặp gỡ sâu xa với Đấng là nguồn mạch của mọi điều tốt lành.
Khung cảnh Đức Giêsu bước vào ngôi nhà của hai chị em Mácta và Maria gần gũi đến mức chúng ta có thể thấy bóng dáng gia đình mình trong đó. Có một người khách quý, có niềm vui đón tiếp, có những việc phải chuẩn bị, có người tất bật và có người ngồi nghe. Ngôi nhà ấy không phải một nơi xa lạ với cuộc sống. Nó có những nhịp điệu rất đời thường, những khác biệt trong cách yêu thương, những mong đợi không được nói rõ, những mệt mỏi tích tụ và cả một lời trách phát ra khi sức chịu đựng đã gần cạn. Mácta mở cửa đón Chúa. Đó là một cử chỉ đẹp. Nếu không có sự đón tiếp ấy, cuộc gặp gỡ đã không diễn ra trong mái nhà của chị. Chị muốn dành cho Chúa điều tốt nhất mình có thể làm. Chị không thờ ơ, không lười biếng, không quay lưng. Nhưng có một điều xảy ra trong quá trình phục vụ: những việc cần làm dần chiếm hết tâm trí, đến mức sự hiện diện của vị khách trở nên mờ nhạt trước những điều chị nghĩ mình phải hoàn tất. Chúa đang ở trong nhà, nhưng chị không còn đủ tự do bên trong để vui với sự hiện diện ấy. Đây là một nguy cơ rất tinh tế của đời sống đức tin: chúng ta đã mở cửa cho Chúa, rồi chính sự tất bật của mình lại khiến chúng ta sống như thể Người chưa đến.
Có lẽ nhiều người sẽ thấy thương Mácta ngay từ đầu. Bởi ai đã từng lo một bữa cơm đông người, tổ chức một buổi lễ, chăm sóc một người bệnh, chuẩn bị một cuộc đón tiếp, đều hiểu rằng công việc không tự nhiên hoàn thành. Cần có người đứng lên, cần có người làm những việc ít được nhìn thấy, cần có người chịu phần vất vả. Không thể để trẻ em đói chỉ vì người lớn đang muốn có một giờ yên tĩnh. Không thể bỏ người bệnh một mình để giữ một chương trình cầu nguyện theo ý mình. Không thể nói đến tình yêu mà không chịu rửa một chiếc chén, lau một căn phòng, đưa một người già đi khám, dành thời gian cho một người đang hoảng sợ. Tin Mừng đi vào chính cuộc đời có những nhu cầu cụ thể ấy. Vì thế, khi nhìn Mácta, chúng ta cần nhìn với lòng biết ơn đối với tất cả những con người đang âm thầm giữ cho gia đình, cộng đoàn và xã hội được vận hành. Có những bàn tay rất ít khi chắp lại lâu trong nhà thờ vì còn phải đỡ một thân thể yếu đau. Có những đôi chân không thể ở lại lâu trước Nhà Tạm vì đang phải chạy đi mua thuốc cho người thân. Có những người mẹ cầu nguyện bằng một tiếng thở dài trong lúc giặt áo cho con. Chúa biết những hy sinh ấy. Người nhìn thấy tình yêu trong những việc nhỏ bé mà người khác dễ bỏ qua.
Tuy nhiên, điều đáng suy nghĩ là cùng một việc phục vụ có thể được làm từ những tâm thế rất khác nhau. Một người nấu bữa cơm với lòng vui vì gia đình được quây quần; cũng người ấy, vào một ngày khác, có thể nấu với nỗi tức giận vì cảm thấy mình luôn phải gánh hết mọi sự. Một người dấn thân trong giáo xứ với niềm biết ơn vì được góp phần; rồi sau nhiều tháng, người ấy bắt đầu tính toán xem ai làm nhiều hơn, ai được khen hơn, ai nhận được sự quan tâm hơn. Công việc bên ngoài vẫn giống nhau, nhưng bên trong đã đổi khác. Từ chỗ muốn trao tặng, chúng ta chuyển sang muốn được nhìn nhận. Từ chỗ vui vì người khác được chăm sóc, chúng ta đau vì mình không được chú ý. Những cảm xúc ấy rất con người, và chúng cần được lắng nghe. Nhưng nếu không nhận ra chúng, chúng ta có thể để nỗi buồn điều khiển cả cách nhìn về Chúa và về anh chị em. Khi ấy, điều đang làm vì yêu thương lại trở thành nơi phát sinh cay đắng. Đôi tay vẫn phục vụ, nhưng lòng đã bắt đầu đóng lại. Miệng vẫn nói những điều đạo đức, nhưng bên trong đang âm thầm xét xử mọi người.
Lời trách của Mácta cho thấy một nỗi mệt mỏi đã vượt khỏi giới hạn của công việc. Chị không chỉ cần thêm một bàn tay. Chị cần được hiểu, được thấy, được chia sẻ. Đằng sau nhiều lời trách trong gia đình cũng là những nhu cầu như vậy. Khi một người vợ nói rằng chồng chẳng quan tâm, có thể chị đang muốn nói rằng mình đã quá cô đơn trong những trách nhiệm hằng ngày. Khi một người chồng trở nên cáu gắt, có thể anh đang sợ mình không đủ sức lo cho gia đình nhưng không biết diễn tả nỗi sợ ấy. Khi một người phục vụ trong cộng đoàn khó chịu với mọi người, có thể họ đã làm quá lâu mà không được nghỉ ngơi, không được hỏi han, không được đồng hành. Một lời trách có thể làm người nghe đau, nhưng bên dưới lời trách ấy cũng có một vết thương. Chúa đi đến nơi sâu hơn trong tâm hồn Mácta. Người quan tâm đến tình trạng của chị, đến sự xao động đang khiến chị không còn bình an trong chính việc mình chọn làm. Sự quan tâm ấy mở ra cho chúng ta một cách sống: biết nhìn những người đang bực bội với lòng kiên nhẫn, đồng thời cũng biết nhìn lại chính mình khi sự mệt mỏi bắt đầu biến thành những lời làm tổn thương người khác.
Có một dấu hiệu giúp chúng ta nhận ra tâm hồn đang bị công việc chiếm đoạt: chúng ta không còn chịu nổi việc người khác hiện diện theo một cách khác mình. Người hoạt động nhiều dễ nghĩ người ngồi yên là thiếu trách nhiệm. Người thích cầu nguyện trong thinh lặng có thể nghĩ người làm việc ngoài kia chỉ lo chuyện bên ngoài. Người có năng khiếu tổ chức muốn mọi người phải sống theo nhịp tổ chức của mình. Người thiên về suy tư mong mọi người đều phải dành nhiều thời gian để suy tư. Dần dần, điều tốt mình đang làm trở thành một tiêu chuẩn dùng để đánh giá tất cả. Chúng ta khó chấp nhận rằng trong cùng một mái nhà, cùng một cộng đoàn, tình yêu có thể mang những cách biểu lộ khác nhau. Sự khác biệt chỉ trở thành quà tặng khi có đối thoại và trách nhiệm. Nếu thiếu những điều ấy, nó sẽ biến thành khoảng cách. Bởi vậy, gia đình cần những cuộc nói chuyện thành thật về việc phân chia công việc, về giới hạn của mỗi người, về điều ai cũng đang cần. Cộng đoàn cũng cần biết chăm sóc những người phục vụ, để lòng quảng đại của họ có một nơi được nâng đỡ. Có những căng thẳng sẽ giảm đi rất nhiều nếu chúng ta biết hỏi nhau một câu đơn sơ: hôm nay tôi có thể giúp gì để anh, để chị bớt nặng lòng?
Maria ngồi dưới chân Chúa và lắng nghe. Trong một thế giới luôn thúc giục con người phải chứng minh rằng mình hữu ích, hình ảnh ấy mang một vẻ đẹp sâu xa. Chị dành sự chú ý cho Người đang hiện diện. Chị để lời Người đi vào tâm trí mình. Chị chấp nhận rằng có những điều quan trọng chỉ được nhận lãnh khi con người chịu dừng lại. Chúng ta thường biết cách tiếp thu thông tin, nhưng chưa chắc biết lắng nghe. Chúng ta nghe một câu rồi lập tức nghĩ đến điều mình sẽ trả lời. Chúng ta đọc một đoạn Tin Mừng và vội tìm một ý để sử dụng. Chúng ta bước vào giờ cầu nguyện với hàng loạt điều muốn trình bày, đến mức gần như không có khoảng trống cho Chúa chạm đến mình. Lắng nghe đòi hỏi một sự khiêm tốn lớn: chấp nhận rằng mình chưa biết hết, chưa hiểu hết, chưa nhìn đúng hết. Có thể điều mình tin là cần thiết nhất hôm nay lại đang cần được điều chỉnh. Có thể một cuộc gặp gỡ ngắn sẽ quan trọng hơn một công việc mình cố hoàn thành bằng mọi giá. Có thể điều Chúa đang mời gọi nằm ở một chỗ mình chưa muốn nhìn, vì nó đụng đến sự tự ái, nỗi sợ hoặc thói quen lâu năm.
Ngồi lại với Chúa còn là học để được yêu thương mà không phải liên tục chứng minh giá trị của mình. Nhiều người đã quen sống trong tâm thế phải làm được điều gì đó mới xứng đáng được đón nhận. Từ nhỏ, họ được khen khi đạt thành tích, được chú ý khi ngoan, được công nhận khi đáp ứng kỳ vọng. Lớn lên, họ tiếp tục mang nỗi lo ấy vào mọi tương quan, kể cả tương quan với Thiên Chúa. Họ nghĩ mình phải cầu nguyện thật nhiều, phục vụ thật giỏi, sống thật hoàn hảo thì Chúa mới hài lòng. Mỗi lần thất bại, họ thấy mình như bị loại ra khỏi tình yêu. Nhưng một người ngồi trước Chúa với đôi tay trống vẫn có thể được Người đón nhận. Một người đang kiệt sức vẫn có thể ở lại trong tình yêu của Người. Một người chưa biết giải quyết vấn đề của mình vẫn có thể cầu nguyện. Chính sự đón nhận ấy giúp con người dám thay đổi. Khi không còn phải dùng mọi việc làm để bảo vệ giá trị bản thân, chúng ta sẽ phục vụ với sự thanh thản hơn, nhận lỗi dễ hơn, nhờ giúp đỡ tự nhiên hơn và bớt đau đớn khi người khác không nhận ra tất cả những gì mình đã làm.
Có những lúc chúng ta cần hỏi thật lòng: tại sao tôi không thể ngồi yên? Có phải vì trách nhiệm quá nhiều, hay còn vì tôi sợ gặp chính mình trong thinh lặng? Khi mọi âm thanh bên ngoài lắng xuống, có những điều bị che phủ bấy lâu bắt đầu xuất hiện. Một nỗi buồn chưa được gọi tên. Một sự giận hờn chưa được giải quyết. Một mất mát mình chưa dám khóc. Một cảm giác trống rỗng mà công việc chỉ tạm thời lấp lại. Vì thế, chúng ta cứ tìm thêm việc, thêm tiếng động, thêm cuộc hẹn, thêm màn hình. Bận rộn đôi khi trở thành một cách trốn tránh rất được xã hội tán thưởng. Người ta thấy chúng ta năng động, tận tụy, làm được nhiều điều. Chỉ có chúng ta biết rằng nếu dừng lại, mình sẽ phải đối diện với một nỗi đau. Giờ cầu nguyện có thể là nơi bắt đầu một cuộc đối diện hiền lành như thế. Chúng ta không cần giải thích mọi điều ngay lập tức. Chỉ cần đủ thành thật để hiện diện trước Chúa với tình trạng thật của mình. Có khi lời cầu nguyện đầu tiên là một sự thú nhận rất nhỏ: hôm nay con mệt; hôm nay con thấy cô đơn; hôm nay con đang giận; hôm nay con không biết mình phải đi tiếp thế nào.
Người có đời sống nội tâm không nhất thiết là người luôn cảm thấy bình an. Có những ngày họ cũng phân tán, nóng nảy, khô khan, hoang mang. Điều khác biệt nằm ở chỗ họ học trở về. Họ biết mình cần một nơi để đặt xuống những điều đang đè nặng. Họ biết tâm hồn cũng cần được chăm sóc như thân thể. Chúng ta thường thấy rõ sự cần thiết của một bữa ăn, một giấc ngủ, một lần khám bệnh; nhưng có thể để nhiều tháng trôi qua mà không dành một khoảng lặng thực sự cho lòng mình. Khi đó, sự mệt mỏi tinh thần sẽ âm thầm đi vào mọi tương quan. Chúng ta phản ứng quá mạnh trước một chuyện nhỏ. Chúng ta nghe một góp ý như một sự xúc phạm. Chúng ta thấy thành công của người khác như một mối đe dọa. Chúng ta cảm thấy ai cũng đang đòi hỏi nơi mình. Đời sống cầu nguyện giúp chúng ta nhận ra những chuyển động ấy trước khi chúng gây thêm thương tích. Một ít thời gian bên Chúa mỗi ngày có thể không làm công việc giảm xuống, nhưng giúp chúng ta mang công việc bằng một tâm hồn được soi sáng hơn. Chúng ta bắt đầu phân biệt điều thật sự phải làm với điều chỉ do nỗi sợ thúc đẩy; điều cần làm ngay với điều có thể chờ; điều thuộc trách nhiệm mình với điều nên trao cho người khác.
Đối với gia đình, việc chọn phần tốt bắt đầu từ khả năng dành sự hiện diện cho nhau. Có những mái nhà đầy đủ tiện nghi nhưng ai cũng thiếu một người biết nghe. Cha mẹ lo cho con rất nhiều, nhưng khi con muốn nói thì người lớn đang vội. Con cái yêu thương cha mẹ, nhưng những cuộc gọi luôn bị thu ngắn vì công việc. Vợ chồng cùng sống dưới một mái nhà nhưng phần lớn lời nói chỉ xoay quanh những gì cần mua, cần trả, cần đón, cần sửa. Những chuyện ấy quan trọng, song một tương quan cần cả những phút được nhìn nhau như một con người có tâm hồn. Người vợ cần được hỏi về nỗi lo của mình. Người chồng cần có nơi nói ra sự yếu đuối mà không sợ bị xem thường. Đứa trẻ cần được kể một câu chuyện vụng về đến hết. Người già cần được nhắc lại một ký ức dù đã từng kể nhiều lần. Lắng nghe như thế tốn thời gian, nhưng chính thời gian ấy làm nên sự gắn bó. Có khi điều một người thân cần nhất trong ngày là chúng ta đặt chiếc điện thoại xuống, quay mặt về phía họ và để họ biết rằng lúc này họ đang được quan tâm trọn vẹn.
Một gia đình có thể học cầu nguyện từ sự lắng nghe ấy. Trước khi đọc kinh chung, hãy cố gắng bớt một lời trách. Trước khi xin Chúa gìn giữ mái nhà, hãy nhìn xem có ai trong nhà đang bị bỏ quên. Trước khi dạy con phải sống tốt, hãy cho con thấy người lớn cũng biết xin lỗi. Giờ kinh tối sẽ sâu hơn khi những lời đọc nối liền với những việc đã sống trong ngày. Nếu một người mẹ vừa kiệt sức sau nhiều giờ làm việc, lòng đạo đức của cả nhà có thể được biểu lộ trước hết bằng việc cùng nhau dọn dẹp để mẹ được ngồi xuống. Nếu một đứa con đang buồn, gia đình có thể dành một chút thinh lặng và cầu nguyện cho nỗi buồn ấy, thay vì lập tức giảng giải thật nhiều. Nếu cha mẹ vừa có một cuộc căng thẳng, việc trở lại bên nhau với một lời dịu dàng có thể giúp con cái hiểu thế nào là sức mạnh của đức tin. Chúa đi vào những điều rất cụ thể. Người được đón nhận trong một mái nhà khi con người học cách đón nhận nhau. Và khi cả nhà cùng lắng nghe Lời Chúa, họ có cơ hội để những thành kiến, thói quen và cách cư xử của mình được sửa đổi.
Đối với người phục vụ trong Hội Thánh, Tin Mừng hôm nay chạm đến một thử thách thường xuyên: làm sao giữ được trái tim khi công việc ngày càng nhiều? Có những người bắt đầu việc tông đồ với sự đơn sơ và nhiệt thành, rồi dần dần bị cuốn vào lịch trình, tổ chức, thành tích, đánh giá. Họ dành nhiều thời gian để chuẩn bị mọi điều cho cộng đoàn nhưng lại thiếu thời gian để nhìn vào đời sống thiêng liêng của mình. Họ nghe rất nhiều người nhưng ít khi để mình được lắng nghe. Họ giúp người khác cầu nguyện nhưng chính mình lại cầu nguyện trong vội vã. Lâu ngày, trách nhiệm có thể trở nên một gánh nặng khó nói ra. Lời nói mất đi sự dịu dàng. Người đến xin giúp đỡ dễ bị nhìn như thêm một việc phải giải quyết. Một cuộc gặp gỡ đáng lẽ mang lại sự nâng đỡ lại trở thành nơi cả hai đều thấy mệt. Vì thế, giữ một khoảng thời gian thật sự cho Chúa là chăm sóc chính khả năng yêu thương của mình. Người phục vụ cần biết trở về với lý do ban đầu của ơn gọi, nhớ lại rằng mỗi con người mình gặp có một câu chuyện, một phẩm giá và một nỗi đau mà lịch làm việc không thể diễn tả đầy đủ.
Đối với linh mục, có một sự nghèo khó rất cần được đón nhận: sự nghèo khó của người biết mình cũng cần được Chúa dẫn dắt từng ngày. Dù đã nhiều lần giảng về một đoạn Tin Mừng, vẫn cần đọc lại như một người đang được gọi hoán cải. Dù đã nhiều lần khuyên người khác phó thác, vẫn cần đem nỗi lo thật của mình đến trước Chúa. Dù đã nhiều lần cử hành bí tích hòa giải, vẫn cần thành thật với những giới hạn và lỗi lầm của bản thân. Có một nguy cơ là trở nên quá quen với những điều thánh đến mức chỉ còn biết thực hiện chúng cho đúng, trong khi trái tim không còn ngỡ ngàng. Sự thân quen ấy cần được làm mới bằng cầu nguyện, bằng thinh lặng, bằng việc để Lời Chúa chất vấn chính mình trước khi dùng Lời ấy hướng dẫn người khác. Một bài giảng có thể được chuẩn bị rất kỹ, nhưng nếu người giảng không để mình được chạm đến, lời nói dễ trở nên xa với đời sống. Ngược lại, một tâm hồn biết ở lại với Chúa sẽ có cơ hội học sự kiên nhẫn, hiểu lòng người và tìm được những lời đơn sơ mà thật. Đó là một công việc âm thầm, không ai dễ đo lường, nhưng có ảnh hưởng sâu xa đến cách người mục tử gặp gỡ đoàn chiên.
Chúng ta cũng cần cảnh giác với một cách sử dụng sự cầu nguyện để tránh trách nhiệm. Một người có thể thích ở trong những giờ đạo đức vì ngoài kia có một cuộc đối thoại khó khăn đang chờ. Một người có thể dễ dàng tham dự nhiều sinh hoạt nhưng lại không muốn chăm sóc người thân đang cần mình. Một người có thể nói rất hay về lòng yêu mến Chúa, nhưng không chịu thực hiện một nghĩa vụ nhỏ trong gia đình. Khi lắng nghe Chúa thật sự, chúng ta sẽ dần nhận ra những điều mình đang né tránh. Lời Người có thể dẫn chúng ta trở lại bên người bị mình làm tổn thương, thúc đẩy chúng ta giữ một lời hứa, sửa một thói quen, trả lại sự công bằng cho ai đó. Ngồi dưới chân Chúa có ý nghĩa khi chúng ta cho phép Người thay đổi bước chân mình. Những điều được nhận lãnh trong cầu nguyện cần đi vào cách cư xử, cách làm việc, cách tiêu dùng, cách dùng quyền và cách nhìn những người yếu thế. Sự lắng nghe trở nên sâu hơn khi nó sinh ra một đời sống có trách nhiệm. Có những ngày, sau giờ cầu nguyện, điều cụ thể Chúa mời gọi rất giản dị: hãy đứng lên phụ giúp người đang quá tải; hãy đến thăm người đã chờ lâu; hãy gọi điện cho người thân; hãy giải quyết một việc mình đã trì hoãn vì thiếu can đảm.
Trong nhịp sống hôm nay, chúng ta còn phải học gìn giữ sự chú ý. Tâm trí bị chia nhỏ bởi quá nhiều điều. Đang làm việc này, chúng ta nghĩ việc khác. Đang nói chuyện với một người, chúng ta nhìn màn hình. Đang cầu nguyện, chúng ta nhớ hàng loạt điều chưa xong. Một ngày trôi qua với rất nhiều tiếp xúc nhưng rất ít sự hiện diện sâu sắc. Dần dần, con người khó ở lâu với bất cứ điều gì, kể cả với chính nỗi đau và niềm vui của mình. Đọc một đoạn Tin Mừng chậm rãi có thể là một cách bắt đầu tập lại sự chú ý. Dành vài phút thinh lặng trước Thánh lễ cũng có thể giúp lòng mình bớt tản mác. Tắt thông báo trong bữa cơm, để điện thoại xa lúc trò chuyện, làm từng việc với sự quan tâm vừa sức: những lựa chọn nhỏ ấy có ý nghĩa thiêng liêng. Chúng giúp chúng ta lấy lại khả năng đón nhận. Bởi Chúa có thể đang đến trong một lời rất nhẹ, trong một người không biết diễn tả nhu cầu, trong một biến cố không gây chú ý. Nếu lòng luôn bị cuốn đi, chúng ta dễ đi qua những cuộc gặp gỡ quan trọng mà không nhận ra.
Chọn phần tốt cũng là học chấp nhận giới hạn. Có người luôn cảm thấy có lỗi khi nghỉ ngơi. Họ nghĩ rằng chỉ cần mình dừng lại thì mọi việc sẽ hỏng, mọi người sẽ thất vọng, trách nhiệm sẽ bị bỏ bê. Vì vậy, họ tiếp tục làm ngay cả khi thân thể đã mệt và tâm hồn đã căng. Đến một lúc, sự tận tụy ấy khiến họ không còn đủ sức cư xử dịu dàng. Nhận ra giới hạn giúp chúng ta sống thật hơn. Chúng ta có thể nói rằng mình cần được hỗ trợ. Chúng ta có thể nhờ người khác chia sẻ công việc. Chúng ta có thể để một việc chưa thiết yếu chờ đến ngày mai. Có những tiêu chuẩn phải được điều chỉnh để gia đình và cộng đoàn có thể sống bền vững. Một bữa ăn đơn giản vẫn có thể đầy tình yêu. Một buổi sinh hoạt ít cầu kỳ vẫn có thể giúp con người gặp Chúa. Một căn nhà chưa hoàn hảo vẫn có thể là nơi mọi người được bình an. Khi giảm bớt nhu cầu kiểm soát mọi chi tiết, chúng ta có thêm chỗ để nhìn người khác, để vui với điều đã có, để biết ơn những bàn tay cùng góp sức.
Trong tuổi già, bệnh tật hoặc những giai đoạn không còn làm được nhiều việc, lời mời gọi này mang một sức an ủi đặc biệt. Có người từng rất năng động, từng lo cho cả gia đình, từng phục vụ nhiều năm trong giáo xứ, nay phải cần người khác giúp đỡ những việc đơn giản nhất. Họ thấy buồn vì không còn hữu ích như trước. Họ sợ trở thành gánh nặng. Họ nhìn cuộc đời mình qua những gì không còn làm được. Nhưng phẩm giá của một con người vẫn hiện diện trọn vẹn khi đôi tay yếu đi, khi trí nhớ giảm sút, khi bước chân chậm lại. Người ấy vẫn đáng được yêu thương, vẫn có thể đón nhận tình yêu của Chúa, vẫn có thể trao cho gia đình sự hiện diện và lời cầu nguyện của mình. Một đời sống đang thu hẹp về khả năng hoạt động có thể mở ra một chiều sâu mới trong sự phó thác. Và những người chăm sóc cần giúp người yếu đau cảm nhận điều ấy bằng thái độ cụ thể: kiên nhẫn hơn, hỏi ý kiến họ, lắng nghe họ, tránh làm họ thấy mình chỉ là một công việc. Có khi một cái nắm tay đủ lâu sẽ nói được điều mà nhiều lời an ủi chưa nói tới.
Chúng ta thường nghĩ mình sẽ dành thời gian cho Chúa khi bớt bận. Nhưng thời gian ít khi tự nhiên trở nên rộng rãi. Hết việc này sẽ có việc khác. Qua một giai đoạn khó sẽ đến một giai đoạn có những đòi hỏi mới. Nếu sự gặp gỡ với Chúa luôn được đặt sau tất cả những việc khác, nó sẽ luôn nằm ở cuối danh sách. Vì thế, cần một lựa chọn có ý thức, vừa sức và bền bỉ. Một khoảng lặng buổi sáng trước khi mở điện thoại. Một đoạn Tin Mừng được đọc với lòng chăm chú. Một lần dừng lại giữa ngày để nhận ra mình đang sống trong sự hiện diện của Chúa. Một ít phút buổi tối để nhìn lại cách mình đã yêu thương và những nơi mình còn thiếu sót. Những việc ấy có thể rất nhỏ, nhưng chúng tạo thành một nhịp trở về. Chúng ta không cần đợi đến khi cầu nguyện thật sốt sắng mới bắt đầu. Chúng ta bắt đầu với lòng mình đang có: có thể khô khan, phân tán, nặng nề, nhiều lo âu. Sự trung thành giúp chúng ta dần học cách ở lại. Và ngay cả khi chưa cảm thấy điều gì rõ rệt, chúng ta vẫn có thể tin rằng một cuộc gặp gỡ chân thành với Chúa đang âm thầm tác động đến đời sống.
Trước Thánh Thể, chúng ta học đón nhận một sự hiện diện vượt quá khả năng tính toán của mình. Có thể chúng ta đến với hàng loạt điều xin được giải quyết. Có thể chúng ta mong khi đứng dậy, mọi nỗi lo sẽ nhẹ đi ngay. Nhưng nhiều lần, điều được ban trước hết là sức để ở lại, sức để tiếp tục yêu thương, sức để làm một việc cần thiết mà hôm qua mình chưa đủ can đảm. Cầu nguyện không bảo đảm rằng ngày mai sẽ không có khó khăn. Nó giúp chúng ta đi vào khó khăn với một tương quan nâng đỡ mình. Người đang đau vẫn có thể đau, người đang lo vẫn còn những điều phải lo, nhưng họ không phải tự mang tất cả trong cô độc. Khi được nâng đỡ như thế, chúng ta cũng học nâng đỡ người khác. Chúng ta bớt đòi một người đang buồn phải vui ngay, bớt thúc một người bị thương phải lành ngay, bớt xem sự yếu đuối như một điều cần che giấu. Có những điều chỉ có thể được đi qua bằng sự hiện diện kiên trì. Chúa ở lại với chúng ta, và chúng ta học ở lại với nhau.
Ngôi nhà của Mácta và Maria gợi cho chúng ta một câu hỏi rất gần: nếu Chúa bước vào nhà mình hôm nay, Người sẽ gặp điều gì? Một gia đình đang vội đến mức không ai nghe ai? Một tâm hồn đang lo nhiều đến mức không còn nhận ra những điều đáng biết ơn? Một người phục vụ đã mệt nhưng không dám nói? Một người trẻ có vô số kết nối mà vẫn thấy cô đơn? Một người già chờ được trò chuyện? Một người đang dùng công việc để che một nỗi đau? Chúng ta có thể đem tất cả những điều ấy đến với Người. Không cần sửa xong mọi thứ rồi mới mời Chúa vào. Không cần có một tâm hồn hoàn hảo mới bắt đầu cầu nguyện. Chính ngôi nhà còn ngổn ngang, chính lòng người còn rối bời, chính những tương quan đang cần chữa lành là nơi cần đón Người. Điều chúng ta có thể làm hôm nay là dành cho Người một chỗ thật: một chút thời gian, một sự thành thật, một quyết tâm nhỏ, một thái độ sẵn sàng nghe. Từ chỗ ấy, cuộc sống có thể bắt đầu được sắp xếp lại từng bước.
Rồi chúng ta sẽ vẫn trở về với những công việc của mình. Người mẹ vẫn lo bữa ăn, người cha vẫn đi làm, người trẻ vẫn học tập, người phục vụ vẫn chuẩn bị sinh hoạt, người linh mục vẫn đến với những người đang cần. Nhưng giữa tất cả những điều ấy, chúng ta có thể giữ một ý thức mới: Chúa đang hiện diện và từng người trước mặt mình cũng đáng được đón nhận. Khi rửa chén, chúng ta có thể nhớ đến những người vừa cùng ăn. Khi chuẩn bị một bài giảng, chúng ta có thể nghĩ đến người đang cần được nâng đỡ. Khi giải quyết một việc khó, chúng ta có thể xin ơn để giữ sự công bằng và bình tĩnh. Khi thấy mình sắp nói một lời cay nghiệt, chúng ta có thể dừng lại một chút. Khi quá mệt, chúng ta có thể thành thật xin giúp đỡ. Đời sống được biến đổi trong những lựa chọn như thế. Có thể chẳng ai nhận ra ngay, nhưng một mái nhà sẽ dần bớt căng thẳng, một cộng đoàn sẽ có thêm lòng tin, một người đang tổn thương sẽ tìm được nơi an toàn. Sự lắng nghe Chúa có thể sinh hoa trái ngay trong cách chúng ta sống một ngày bình thường.
Lạy Chúa Giêsu, xin bước vào ngôi nhà của chúng con và ở lại giữa những điều còn ngổn ngang. Xin đến với những trách nhiệm chúng con đang mang, những nỗi lo chúng con chưa biết nói, những mệt mỏi khiến chúng con dễ làm đau người khác. Xin giúp chúng con nhận ra lúc nào lòng mình đã bị cuốn đi quá xa, lúc nào công việc đang che khuất người cần được yêu thương, lúc nào chúng con cần ngồi xuống và lắng nghe. Xin cho chúng con đủ khiêm tốn để nhận sự giúp đỡ, đủ can đảm để nói thật về giới hạn của mình, đủ quảng đại để chia sẻ gánh nặng của anh chị em. Xin chữa lành nơi chúng con nhu cầu luôn phải được công nhận, để chúng con có thể trao tặng với một trái tim tự do hơn. Xin gìn giữ những người đang phục vụ âm thầm, những người chăm sóc bệnh nhân, những cha mẹ quá tải, những mục tử mệt mỏi, những người già đang cảm thấy mình bị quên lãng. Xin cho mỗi người tìm được một nơi để được lắng nghe và nâng đỡ. Giữa một ngày nhiều việc, xin giúp chúng con dành thời gian cho Chúa. Giữa một cuộc đời nhiều tiếng động, xin giúp chúng con nhận ra lời Chúa. Và khi đứng lên trở lại với công việc, xin cho chúng con mang theo sự dịu dàng đã nhận được, để từng người gặp chúng con có thể cảm thấy mình được quan tâm, được tôn trọng và được yêu thương. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.