TIN GH CÔNG GIÁO VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI THỨ NGÀY 19 THÁNG 9 NĂM 2026 – Lm. Anmai, CSsR tổng hợp
Thứ Bảy tuần 24 TN HẠT GIỐNG ÂM THẦM VÀ MẢNH ĐẤT CỦA TÂM HỒN – Lm. Anmai, CSsR
Thứ Bảy tuần 24 TN HẠT GIỐNG ÂM THẦM LỚN LÊN TRONG LÒNG NGƯỜI. – Lm. Anmai, CSsR
https://youtu.be/mNjiVeZuhXE
LỜI NGUYỆN THỨ BẢY TUẦN XXIV – MÙA THƯỜNG NIÊN
Lạy Chúa Giêsu, trong buổi sáng của ngày Thứ Bảy Tuần XXIV Mùa Thường Niên, chúng con khiêm tốn đến trước mặt Chúa với một tâm hồn còn nhiều ngổn ngang, nhiều lo toan và không ít yếu đuối. Qua dụ ngôn người gieo giống, Chúa lại gieo Lời của Chúa vào cuộc đời chúng con. Hạt giống của Chúa luôn tốt, tình yêu của Chúa luôn quảng đại, lòng thương xót của Chúa chẳng bao giờ cạn; nhưng mảnh đất tâm hồn chúng con nhiều khi lại quá khô cứng, đầy sỏi đá, hoặc bị những bụi gai của tiền bạc, danh vọng, lo âu và những đam mê đời này làm cho Lời Chúa không thể lớn lên và sinh hoa kết quả.
Lạy Chúa, xin đừng để tâm hồn chúng con trở thành vệ đường, nơi Lời Chúa vừa được nghe đã mau chóng bị những tiếng ồn của cuộc đời cuốn mất. Xin đừng để chúng con trở thành mảnh đất đầy sỏi đá, chỉ sốt sắng trong những phút cảm động ban đầu nhưng lại dễ bỏ cuộc khi gặp thử thách, hiểu lầm, đau khổ hay thất bại. Xin cũng nhổ khỏi lòng chúng con những bụi gai của ích kỷ, hơn thua, nóng giận, ghen ghét, tham vọng và những lo lắng quá mức về ngày mai. Xin làm cho lòng chúng con trở thành mảnh đất tốt: biết lắng nghe Lời Chúa, ghi nhớ Lời Chúa, kiên trì sống Lời Chúa và để Lời ấy âm thầm biến đổi từng suy nghĩ, lời nói và hành động của chúng con.
Lạy Chúa Giêsu, xin cho chúng con hiểu rằng hoa trái thiêng liêng không xuất hiện trong một ngày, nhưng lớn lên từng chút một qua sự trung thành mỗi ngày. Có những hạt giống phải nằm rất lâu trong lòng đất trước khi nảy mầm; cũng vậy, có những lời cầu nguyện tưởng như chưa được đáp lời, những hy sinh tưởng như chẳng ai nhìn thấy, những việc lành tưởng như chẳng mang lại kết quả. Xin cho chúng con biết kiên nhẫn và tín thác, vì Chúa vẫn âm thầm làm việc trong những điều chúng con chưa nhìn thấy.
Trong ngày hôm nay, xin cho mỗi lời chúng con nói đều có thể gieo một hạt giống bình an; mỗi việc chúng con làm trở thành một hạt giống yêu thương; mỗi sự tha thứ trở thành một hạt giống chữa lành; mỗi hy sinh âm thầm trở thành một hạt giống của Nước Trời. Xin đừng để chúng con đi qua cuộc đời chỉ để tìm kiếm hoa trái cho riêng mình, nhưng biết trở thành người gieo giống của Chúa giữa gia đình, cộng đoàn và những người chúng con gặp gỡ.
Lạy Mẹ Maria, Mẹ đã đón nhận Lời Thiên Chúa bằng một tâm hồn hoàn toàn rộng mở và đã để Lời ấy sinh hoa trái tuyệt vời trong cuộc đời Mẹ. Xin Mẹ dạy chúng con biết lắng nghe, suy niệm và gìn giữ Lời Chúa trong lòng, để giữa những vui buồn của cuộc sống, chúng con vẫn trung thành bước theo Chúa.
Lạy Chúa, xin gieo Lời Chúa vào lòng chúng con hôm nay, xin chăm sóc mảnh đất tâm hồn chúng con, và xin cho cuộc đời chúng con sinh được những hoa trái tốt lành của đức tin, đức cậy, đức mến, lòng bao dung, sự khiêm nhường và tình yêu phục vụ. Xin cho chúng con biết kiên trì cho đến cùng, để một ngày kia được cùng Chúa bước vào mùa gặt vĩnh cửu trong Nước Trời. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
Ca nhập lễ
Lạy Chúa, xin ban bình an cho những ai trông cậy vào Chúa, xin cho các tiên tri của Chúa được trung trực; xin nhậm lời cầu nguyện của tôi tớ Chúa, và của Is-ra-el dân Chúa.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa là Ðấng sáng tạo và điều khiển muôn loài, xin nhìn đến chúng con và cho chúng con biết tận tình thờ phượng Chúa, hầu luôn được cảm thấy rõ ràng lòng Chúa yêu thương. Chúng con cầu xin…
Bài Ðọc I: (Năm I) 1 Tm 6, 13-16
“Con hãy gìn giữ huấn lệnh cho tinh tuyền, cho tới ngày Chúa lại đến”.
Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi Timôthêu.
Con thân mến, cha chỉ thị cho con trước mặt Thiên Chúa, Ðấng làm cho muôn vật được sống, và trước mặt Ðức Giêsu Kitô, Ðấng đã làm trước mặt Phongxiô Philatô lời tuyên xưng thẳng thắn, con hãy giữ gìn huấn lệnh đó cho tinh tuyền và không thể trách được cho tới ngày Chúa chúng ta là Ðức Giêsu Kitô lại đến, mà tới thời đã định, Ðấng phúc lộc và quyền năng duy nhất sẽ tỏ ra Người là Thiên Chúa, Vua các vua và Chúa các chúa, Ðấng độc nhất trường sinh bất tử, Người ngự trong ánh sáng siêu phàm, không một ai trong loài người đã xem thấy, hay có thể xem thấy: Vinh dự và quyền năng (xin kính dâng) cho Người muôn đời. Amen!
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 99, 2. 3. 4. 5
Ðáp: Hãy vào trước thiên nhan với lòng hân hoan khoái trá (c. 2c).
Xướng: Toàn thể địa cầu, hãy reo mừng Thiên Chúa, hãy phụng sự Thiên Chúa với niềm vui vẻ! Hãy vào trước thiên nhan với lòng hân hoan khoái trá.
Xướng: Hãy biết rằng Chúa là Thiên Chúa; chính Người đã tạo tác thân ta, và ta thuộc quyền sở hữu của Người; ta là dân tộc, là đoàn chiên Chúa chăn nuôi.
Xướng: Hãy vào trụ quan nhà Người với lời khen ngợi, vào hành lang với khúc ca vui; hãy tán dương, hãy chúc tụng danh Người.
Xướng: Vì Thiên Chúa, Người thiện hảo, lòng từ bi Người tồn tại muôn đời, và lòng trung tín Người còn tới muôn muôn thế hệ.
Bài Ðọc I: (Năm II) 1 Cr 15, 35-37. 42-49
“Gieo xuống trong mục nát, sống lại trong bất hủ”.
Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.
Anh em thân mến, có người sẽ nói: những người chết sống lại thế nào? Họ lấy thân xác nào mà đến? Hỡi kẻ khờ dại! Vật ngươi gieo xuống, nếu nó không chết trước đã, thì sẽ không sống được; và vật gì ngươi gieo xuống, không phải là hình sẽ có, nhưng chỉ là một hạt trơ trụi, chẳng hạn như hạt lúa mì hay bất cứ hạt gì khác. Việc kẻ chết sống lại cũng thế: gieo xuống trong mục nát, sống lại trong bất hủ. Gieo xuống trong hèn mạt, sống lại trong vinh quang. Gieo xuống trong yếu đuối, sống lại trong khoẻ mạnh. Gieo xuống là xác phàm, sống lại là xác thiêng.
Và nếu có xác phàm thì cũng có xác thiêng, như lời chép rằng: “Ađam cũ là người có sự sống, còn Ađam mới thì có thần trí ban sự sống. Nhưng điều có trước, không phải thuộc tinh thần, song là điều thuộc thể xác, rồi mới đến cái thuộc tinh thần. Người thứ nhất bởi đất mà ra, thì thuộc địa giới; còn người thứ hai bởi trời mà đến, thì thuộc thiên giới. Người thuộc địa giới đó thế nào, thì những người khác thuộc địa giới cũng vậy; và người thuộc thiên giới đó thế nào, thì những người khác thuộc thiên giới cũng vậy”. Bởi thế, như chúng ta đã mang hình ảnh của người thuộc địa giới, thì chúng ta cũng sẽ mang hình ảnh người thiên quốc như vậy.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 55, 10c-11. 12-13
Ðáp: Tôi sẽ bước đi trước nhan Thiên Chúa, trong ánh sáng của cõi nhân sinh (c. 13c).
Xướng: Tôi biết chắc điều này là Thiên Chúa phù trợ tôi. Nhờ ơn Thiên Chúa là Ðấng mà tôi ca tụng lời hứa, tôi tin cậy vào Thiên Chúa, tôi không kinh hãi; con người phàm kia làm chi hại được tôi.
Xướng: Ôi Thiên Chúa, con mắc nợ những điều con khấn cùng Ngài, con sẽ tiến dâng Ngài lễ vật bằng lời ca tụng. Vì Ngài đã cứu mạng con thoát khỏi tử thần, và cứu chân con khỏi quỵ ngã, để con được tiến thân trước nhan Thiên Chúa, trong ánh thiều quang của cõi nhân sinh.
Alleluia: Tv 118, 34
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin giáo huấn con, để con tuân cứ luật pháp của Chúa, và để con hết lòng vâng theo luật đó. – Alleluia.
(Hoặc đọc: Alleluia, alleluia. Hạnh phúc thay người thành tâm thiện chí, hằng ấp ủ lời Chúa trong lòng, nhờ kiên nhẫn mà sinh hoa kết quả. – Alleluia.)
Phúc Âm: Lc 8, 4-15
“Hạt rơi trong đất tốt, là những người giữ lấy lời và nhờ kiên nhẫn, họ sinh được hoa trái”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, có đông dân chúng tụ họp lại, và người ta từ các thị trấn đến cùng Chúa Giêsu. Người dùng dụ ngôn mà nói rằng: “Người gieo hạt giống ra đi gieo hạt giống mình. Và đang khi gieo, có hạt rơi xuống bên vệ đường, bị người ta chà đạp và chim trời đến ăn đi. Hạt khác rơi trên đá sỏi, vừa mọc lên liền héo đi, vì không có đất ẩm. Hạt khác rơi vào bụi gai, và gai góc cùng mọc lên, bóp nghẹt nó. Hạt khác rơi vào đất tốt, đã mọc lên và kết quả gấp trăm”.
Khi nói những lời đó, Người kêu lên rằng: “Ai có tai để nghe thì hãy nghe!”. Bấy giờ các môn đệ hỏi Người dụ ngôn đó ý nghĩa thế nào. Người nói rằng: “Phần các con, thì cho các con biết những mầu nhiệm Nước Thiên Chúa; đối với người khác, thì dùng dụ ngôn, để chúng xem mà không thấy, nghe mà không hiểu. Dụ ngôn đó có nghĩa thế này: Hạt giống là lời Thiên Chúa. Những hạt rơi bên vệ đường, tức là những người đã nghe, nhưng rồi quỷ tới và cướp lời khỏi lòng họ, kẻo họ tin mà được cứu độ. Những hạt rơi trên đá sỏi là những người, khi nghe thì vui vẻ đón nhận lời Chúa, nhưng họ không đâm rễ, họ chỉ tin tưởng nhất thời, và khi đến giờ thử thách, thì tháo lui. Hạt rơi vào bụi gai, là những người đã nghe, nhưng khi đi đường, những mối lo nghĩ, sự giàu có và thú vui của đời sống bóp nghẹt và họ không sinh hoa kết quả. Còn như hạt rơi trong đất tốt, là những người nghe lời với tấm lòng tốt lành và thiện hảo, họ giữ lấy và nhờ kiên nhẫn, họ sinh được hoa trái”.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, xin nghe lời chúng con cầu nguyện và thương nhận những lễ vật này để hiến lễ mỗi người chúng con dâng mà tôn vinh Danh Thánh, giúp mọi người đạt tới ơn cứu độ. Chúng con cầu xin…
Ca hiệp lễ
Ôi Thiên Chúa, cao quý thay ân sủng của Ngài. Con người ta tìm nương tựa trong bóng cánh của Ngài.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, xin làm cho sức mạnh của bí tích này tràn ngập chúng con cả hồn lẫn xác, để chúng con không còn sống theo những cảm nghĩ tự nhiên, nhưng luôn theo ơn Thánh Thần hướng dẫn. Chúng con cầu xin…
HẠT GIỐNG ÂM THẦM LỚN LÊN TRONG LÒNG NGƯỜI
Có những điều lớn lao trong cuộc đời không bắt đầu bằng tiếng vỗ tay, không xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu, không khởi sự bằng những chương trình hoành tráng, những con số gây choáng ngợp hay những thành công khiến mọi người lập tức chú ý. Có những điều thật sự thay đổi một đời người lại bắt đầu rất nhỏ, nhỏ đến mức người ta có thể không nhận ra; giống như một hạt giống bé xíu được gieo xuống lòng đất, biến mất khỏi tầm mắt, nằm im lìm trong bóng tối, chẳng ai nghe thấy nó cựa mình, chẳng ai nhìn thấy rễ của nó âm thầm chui sâu xuống đất, chẳng ai biết trong lớp vỏ tưởng như bất động ấy đang diễn ra cả một mầu nhiệm kỳ diệu của sự sống. Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta về với hình ảnh hết sức bình dị ấy: người gieo giống ra đi gieo hạt. Hạt giống rơi xuống nhiều loại đất khác nhau: có hạt rơi bên vệ đường, có hạt rơi trên đá, có hạt rơi giữa bụi gai, và có hạt rơi vào đất tốt rồi sinh hoa kết quả gấp trăm. Hình ảnh ấy quen thuộc đến mức chúng ta có thể nghe nhiều lần mà không còn cảm thấy điều gì đặc biệt. Nhưng chính trong một hình ảnh quen thuộc đến giản dị như thế, Chúa Giêsu mở ra trước mắt chúng ta một trong những chân lý quan trọng nhất của đời sống thiêng liêng: Lời Chúa có sức sống, nhưng sức sống ấy cần một trái tim biết đón nhận; ân sủng Thiên Chúa luôn được trao ban, nhưng ân sủng ấy cần một con người biết để cho mình được biến đổi; hạt giống đã mang sẵn trong nó khả năng trở thành cây lớn, nhưng nó cần một mảnh đất cho phép nó bén rễ, nảy mầm và lớn lên.
Điều đáng suy nghĩ đầu tiên là người gieo giống trong dụ ngôn thật quảng đại. Ông không đứng trước từng mảnh đất rồi cân nhắc xem chỗ nào đáng gieo, chỗ nào không đáng gieo. Ông cứ gieo. Hạt giống bay đi khắp nơi. Có những hạt dường như bị lãng phí; có những hạt chưa kịp mọc đã bị chim trời ăn mất; có những hạt nảy lên rất nhanh rồi chết vì thiếu rễ; có những hạt bị gai góc bóp nghẹt; nhưng người gieo giống vẫn gieo. Chính hình ảnh ấy nói với chúng ta rất nhiều về trái tim Thiên Chúa. Thiên Chúa không chỉ trao Lời của Người cho những người mà Người biết chắc sẽ trở thành thánh. Người không chỉ ban ân sủng cho những người đã tốt lành. Người không chỉ gõ cửa những tâm hồn đã chuẩn bị hoàn hảo. Người gieo Lời vào cả những con người đang rối ren, những trái tim đang đầy vết thương, những người còn yếu đuối, những kẻ đang bị tội lỗi trói buộc, những người đang phân tâm, những người hôm nay nghe rồi ngày mai có thể quên. Thiên Chúa vẫn gieo bởi vì bản chất của tình yêu là trao ban. Mặt trời vẫn mọc trên cánh đồng có đất tốt cũng như trên con đường sỏi đá. Mưa vẫn rơi trên mảnh vườn được chăm sóc cũng như trên mảnh đất bỏ hoang. Thiên Chúa vẫn nói, vẫn gọi, vẫn mời, vẫn kiên nhẫn bởi vì Người không ngừng hy vọng nơi con người.
Nhiều khi chúng ta lại không có sự kiên nhẫn ấy với chính mình và với người khác. Chúng ta muốn mọi sự phải thay đổi ngay lập tức. Chúng ta cầu nguyện vài ngày mà chưa thấy cuộc đời đổi khác thì thất vọng. Chúng ta khuyên một người vài lần mà họ vẫn như cũ thì muốn bỏ cuộc. Chúng ta bắt đầu một việc thiện mà chưa thấy kết quả thì nghĩ rằng công sức của mình vô ích. Chúng ta giảng một bài mà chẳng thấy ai phản ứng, dạy một lớp giáo lý mà các em vẫn nghịch, nuôi dạy một người con mà nó vẫn bướng, chăm sóc một gia đình mà các tương quan vẫn còn nhiều vết nứt, phục vụ một cộng đoàn mà đôi khi chẳng nhận được một lời cảm ơn; thế là trong lòng chúng ta phát sinh câu hỏi: “Có ích gì không?” Tin Mừng về hạt giống trả lời rằng: đừng quá vội đánh giá giá trị của một hạt giống bằng điều mắt thấy ngay hôm nay. Có những hạt giống cần nhiều năm mới trổ hoa. Có một lời khuyên người ta nghe lúc hai mươi tuổi nhưng đến năm bốn mươi tuổi mới thực sự hiểu. Có một câu Tin Mừng người ta nghe đi nghe lại cả trăm lần, nhưng chỉ trong một biến cố đau thương nào đó nó mới bất ngờ trở thành ánh sáng. Có một cử chỉ tử tế rất nhỏ mà người làm đã quên từ lâu, nhưng người nhận lại nhớ suốt đời. Có một lời tha thứ được nói trong nước mắt, một cái bắt tay sau nhiều năm giận hờn, một lần người cha ôm người con, một lần người mẹ âm thầm cầu nguyện bên giường bệnh, một linh mục kiên nhẫn ngồi nghe một người đau khổ kể chuyện, một giáo lý viên âm thầm chuẩn bị bài, một người chồng quyết định không nói lại lời làm tổn thương vợ, một người vợ cố gắng hiểu chồng thay vì chỉ trách móc, một người trẻ chọn nói thật dù phải chịu thiệt; tất cả những điều ấy đều có thể là những hạt giống của Nước Trời.
Chúng ta thường thích những điều lớn lao, nhưng Thiên Chúa rất thích bắt đầu từ những điều nhỏ bé. Một hài nhi sinh ra trong chuồng bò Bêlem đã trở thành Đấng Cứu Độ thế gian. Mười hai con người bình thường, thậm chí đầy yếu đuối, đã được sai đi và từ nhóm nhỏ ấy Tin Mừng lan đến muôn dân. Một vài chiếc bánh và mấy con cá trong tay một em bé đủ để Chúa nuôi cả đám đông. Một đồng xu của bà góa nghèo được Chúa đánh giá cao hơn những món tiền rất lớn. Một ly nước lã trao cho người bé nhỏ cũng không mất phần thưởng. Một hạt cải nhỏ bé có thể trở thành cây. Một chút men có thể làm cả khối bột dậy lên. Đường lối của Thiên Chúa rất khác với sự hấp tấp của chúng ta. Chúng ta say mê thống kê; Chúa nhìn vào sự trung tín. Chúng ta muốn biết có bao nhiêu người; Chúa hỏi có bao nhiêu tình yêu. Chúng ta muốn thấy thành quả ngay lập tức; Chúa kiên nhẫn với tiến trình. Chúng ta dễ bị hấp dẫn bởi những thứ ồn ào; Chúa lại thường làm những việc lớn trong thinh lặng.
Một hạt giống, trước khi trở thành cây, phải chấp nhận biến mất trong lòng đất. Đây là một quy luật rất sâu của đời sống Kitô hữu. Hạt giống không thể giữ nguyên hình dạng và đồng thời trở thành cây. Nó phải nứt ra. Nó phải chịu mục đi theo một nghĩa nào đó. Nó phải thôi “bảo vệ chính mình” để sự sống bên trong được giải phóng. Chúa Giêsu từng nói về hạt lúa mì nếu không rơi xuống đất và chết đi thì vẫn trơ trọi một mình, nhưng nếu chết đi thì sinh nhiều bông hạt. Đời sống chúng ta cũng thế. Có những lúc Thiên Chúa mời ta đi vào một loại “lòng đất”: khoảng thời gian bị hiểu lầm, những tháng ngày bệnh tật, những thất bại làm ta mất tự tin, những hy sinh chẳng ai biết, những bổn phận rất đều đặn tưởng như nhàm chán, những lời cầu nguyện khô khan, những thời gian ta chẳng thấy Thiên Chúa đáp lời. Ta có thể tưởng những ngày ấy vô ích; nhưng rất có thể chính trong bóng tối đó rễ đang mọc. Điều Chúa đang làm trong linh hồn nhiều khi sâu hơn điều cảm xúc của ta có thể nhận ra.
Hãy nhìn một hạt giống dưới đất: bên trên là mặt đất yên lặng, nhưng bên dưới là một cuộc chuyển mình. Cũng vậy, một con người có thể bên ngoài chưa thay đổi bao nhiêu nhưng bên trong đã bắt đầu có một cuộc chiến. Một người nghiện có thể chưa cai được hoàn toàn nhưng đã bắt đầu nhận ra mình cần thay đổi. Một người mang lòng hận thù có thể chưa đủ sức tha thứ nhưng đã bắt đầu thôi nuôi ý định trả thù. Một người bỏ cầu nguyện nhiều năm có thể chỉ mới thốt lên một câu: “Lạy Chúa, nếu Chúa còn nghe con…”; nhưng đó đã có thể là vết nứt đầu tiên để ánh sáng đi vào. Một đứa con xa nhà có thể chưa quay về nhưng đã bắt đầu nhớ đến cha mẹ. Một người từng chống đối đức tin có thể chỉ bắt đầu bằng một câu hỏi chân thành. Đừng coi thường những dấu hiệu nhỏ đó. Có khi đó chính là mầm cây đang xuyên qua lớp đất cứng.
Bài Tin Mừng cũng mời chúng ta nhìn vào từng loại đất trong lòng mình. Điều thú vị là Chúa Giêsu không nói có bốn loại người cố định: người vệ đường, người sỏi đá, người bụi gai và người đất tốt. Có lẽ nơi mỗi chúng ta đều có cả bốn loại đất. Có những khu vực trong đời sống mà chúng ta rất mềm với Chúa, nhưng cũng có những khu vực chúng ta cứng như lối đi bị người ta giẫm lên nhiều năm. Có những điều ta sẵn sàng nghe Chúa, nhưng lại có những điều ta không muốn Chúa chạm đến. Có thể ta rất quảng đại với người nghèo nhưng không chịu tha thứ cho một người trong gia đình. Có thể ta đọc kinh đều đặn nhưng lại để lòng ganh tị bén rễ. Có thể ta đi lễ hằng ngày nhưng không chịu thay đổi cách nói gây thương tích. Có thể ta làm việc tông đồ rất nhiệt thành nhưng lòng lại đầy nhu cầu được người khác nhìn nhận. Đó là điều rất đáng sợ: một người có thể đứng rất gần Lời Chúa nhưng vẫn có những vùng đất đóng kín với Lời.
Mảnh đất bên vệ đường là trái tim đã bị chai cứng. Con đường trở nên cứng không phải chỉ trong một ngày. Nó bị người ta giẫm lên hết lần này đến lần khác cho đến khi đất không còn mềm nữa. Trái tim con người cũng có thể bị chai dần như thế. Mỗi lần ta khước từ một tiếng lương tâm, lòng ta cứng thêm một chút. Mỗi lần biết điều đúng mà vẫn cố tình làm điều sai, lòng ta cứng thêm. Mỗi lần nghe Tin Mừng nhưng tự nhủ “đó là chuyện của người khác chứ không phải của tôi”, lòng ta cứng thêm. Mỗi lần ta biện minh cho một sự ích kỷ, nuôi dưỡng một thành kiến, cố chấp trong một mối hận, ta lại để một bước chân đi qua mảnh đất tâm hồn. Dần dần hạt giống Lời Chúa không thể thấm vào nữa. Ta nghe nhưng không còn bị đánh động. Ta biết nhưng không thấy cần thay đổi. Ta có thể thuộc rất nhiều giáo lý nhưng trái tim không còn rung động trước sự thật.
Có một nguy hiểm rất lớn trong đời sống đạo, đó là quen với điều thánh đến mức không còn để điều thánh lay động mình. Người ta có thể nghe hàng ngàn bài giảng, đọc hàng ngàn đoạn Kinh Thánh, dự hàng ngàn Thánh lễ và cuối cùng vẫn sống gần như cũ. Không phải vì Lời Chúa mất sức mạnh, nhưng vì mặt đất của lòng người đã trở thành lối đi. Do đó, mỗi lần nghe Tin Mừng chúng ta cần cầu xin một điều rất căn bản: “Lạy Chúa, xin đừng để con nghe Lời Chúa như nghe một câu chuyện quá quen. Xin làm cho lòng con mềm lại.” Chúng ta cần giữ trong mình khả năng ngạc nhiên trước Tin Mừng. Khi nghe Chúa nói “hãy yêu kẻ thù”, đừng vội nghĩ mình biết rồi; hãy hỏi hôm nay ai đang là “kẻ thù” trong lòng tôi. Khi nghe “hãy tha thứ”, đừng chỉ gật đầu; hãy gọi tên người mà tôi chưa muốn tha. Khi nghe “đừng xét đoán”, hãy nhớ đến người tôi đang âm thầm kết án. Khi nghe “hãy bán của cải mà cho người nghèo”, hãy hỏi đâu là sự bám víu đang giữ tôi lại. Khi nghe “hãy theo Thầy”, hãy hỏi tôi còn đang đi theo điều gì khác.
Mảnh đất thứ hai là đất có đá. Hạt mọc rất nhanh vì lớp đất mỏng, nhưng khi nắng lên thì khô héo vì không có rễ. Đây là hình ảnh của một đời sống đức tin có nhiều cảm xúc nhưng ít chiều sâu. Có những lúc chúng ta rất hăng say: sau một kỳ tĩnh tâm, một cuộc hành hương, một biến cố mạnh, ta quyết định từ nay sẽ thay đổi hoàn toàn. Ta cầu nguyện sốt sắng vài ngày, đọc Kinh Thánh, hứa sẽ bỏ một thói quen xấu. Nhưng rồi thử thách đến, cảm xúc qua đi, công việc bận rộn, người khác làm ta thất vọng, lời cầu nguyện không còn ngọt ngào, và mọi quyết tâm dần tan biến. Vấn đề không phải ta chưa từng có thiện chí; vấn đề là thiện chí chưa kịp bén rễ thành thói quen, thành kỷ luật, thành một chọn lựa có chiều sâu.
Rễ cây mọc trong bóng tối. Không ai vỗ tay cho bộ rễ. Người ta ngắm hoa, thưởng thức trái, nghỉ dưới bóng cây, nhưng chẳng ai đứng trước rễ mà khen. Tuy nhiên không có rễ thì chẳng có hoa trái. Đời sống thiêng liêng cũng thế. Những “bộ rễ” ít ai nhìn thấy chính là giờ cầu nguyện riêng tư, những hy sinh không ai biết, việc xét mình mỗi tối, thói quen đọc Lời Chúa, sự trung thành với bổn phận nhỏ, việc trở lại sau mỗi lần sa ngã, Bí tích Hòa Giải, Thánh Thể, đời sống cộng đoàn, khả năng im lặng trước Thiên Chúa. Người có rễ không phải là người không bao giờ gặp nắng nóng; đó là người có nguồn nước sâu hơn cái nóng. Người có đức tin trưởng thành không phải là người chẳng bao giờ nghi nan; đó là người ngay trong nghi nan vẫn biết bám vào Chúa. Không phải người không đau khổ; nhưng trong đau khổ vẫn còn một chiều sâu giữ họ đứng vững.
Mảnh đất thứ ba là nơi hạt giống mọc giữa bụi gai. Đây có lẽ là hình ảnh gần gũi nhất với con người thời đại hôm nay. Hạt giống không chết ngay; nó vẫn mọc. Nhưng có quá nhiều thứ mọc cùng nó và cuối cùng bóp nghẹt nó. Chúa Giêsu nói đến những lo lắng, giàu sang và thú vui cuộc đời. Chúng ta có thể thêm vào đó vô số “bụi gai” của thế giới hôm nay: tiếng ồn liên tục của điện thoại, mạng xã hội, tin tức, nhu cầu so sánh mình với người khác, tham vọng được công nhận, nỗi lo tiền bạc, áp lực công việc, những mối quan hệ độc hại, sự nghiện giải trí, thói quen chạy theo những điều mới lạ, nỗi sợ tụt hậu, ám ảnh thành tích. Không phải mọi thứ ấy đều xấu, nhưng khi chúng chiếm hết không gian của tâm hồn, Lời Chúa không còn chỗ để thở.
Có một nghịch lý: con người hiện đại có thể tiếp nhận hàng ngàn thông tin mỗi ngày nhưng lại rất ít điều thật sự bén rễ. Chúng ta đọc một câu hay, bấm thích, chia sẻ, rồi vài phút sau đã quên. Chúng ta nghe một bài giảng cảm động nhưng vừa ra khỏi nhà thờ lại quay ngay về nhịp sống cũ. Chúng ta có thể lưu hàng trăm bài suy niệm mà chẳng sống nổi một câu. Điều Chúa muốn không phải là tâm trí chứa đầy những câu nói đạo đức, nhưng là cuộc đời được một lời nào đó thật sự thay đổi. Tốt hơn một câu Tin Mừng được sống suốt một tháng còn hơn một trăm bài suy niệm được đọc rồi quên. Tốt hơn một lần quyết định xin lỗi thật sự còn hơn đọc mười bài về lòng khiêm nhường. Tốt hơn một bữa ăn bớt đi một món để chia sẻ với người nghèo còn hơn nói rất nhiều về bác ái. Hạt giống chỉ sinh trái khi nó đi từ tai xuống tim rồi từ tim ra bàn tay.
Mảnh đất tốt không phải mảnh đất hoàn hảo. Đây là điều rất quan trọng. Đất tốt vẫn cần được cày, được tưới, được nhổ cỏ, được bón phân. Người có tâm hồn tốt không phải là người sinh ra đã thánh thiện, không còn yếu đuối, không có những cuộc chiến nội tâm. Đó là người cho phép Chúa làm việc trên đời mình. Đất tốt mềm vì nó chấp nhận lưỡi cày. Người trưởng thành thiêng liêng cũng thế: họ chấp nhận để sự thật làm đau mình; họ không luôn tự vệ khi được góp ý; họ dám nhìn nhận sai lầm; họ sẵn sàng cắt bỏ những thói quen khiến đức tin nghẹt thở. Đôi khi Thiên Chúa dùng những biến cố khó chịu như một lưỡi cày. Một thất bại cày vỡ lòng kiêu ngạo. Một lần bị phản bội cày sâu nỗi đau nhưng cũng có thể mở ra lòng cảm thông với người khác. Một bệnh tật làm đảo lộn kế hoạch nhưng dạy ta nhận ra mình không làm chủ thời gian. Một cái chết trong gia đình khiến ta đối diện lại với điều thật sự quan trọng. Ta không nên nói mọi đau khổ đều do Chúa gửi đến, nhưng ta có thể tin rằng chẳng đau khổ nào vượt khỏi khả năng Thiên Chúa biến đổi thành một nơi ân sủng hoạt động.
Lịch sử Giáo Hội Hàn Quốc là một minh họa đẹp về sức mạnh của những hạt giống nhỏ. Kitô giáo tại Hàn Quốc có một khởi đầu rất đặc biệt: những học giả giáo dân Triều Tiên tiếp xúc với sách Công giáo, nghiên cứu, trao đổi với nhau và bắt đầu thực hành đức tin; Yi Seung-hun sang Bắc Kinh, được rửa tội rồi trở về, mang theo sách và chia sẻ đức tin; các cộng đoàn giáo dân dần được hình thành trước khi các linh mục ngoại quốc có thể hiện diện thường xuyên. Sau đó là những thời kỳ bách hại dữ dội, nhưng hạt giống đức tin không bị tiêu diệt. Điều rất đẹp ở đây là Thiên Chúa không chờ mọi điều kiện hoàn hảo. Không có hệ thống lớn, không có cơ sở đồ sộ, thậm chí rất thiếu người hướng dẫn, nhưng có những con người nhận được một hạt giống rồi nghiêm túc để nó mọc trong lòng mình và truyền sang người khác.
Đức tin của chúng ta hôm nay cũng đã đến nhờ một chuỗi những con người như thế. Nếu lần ngược về quá khứ, mỗi chúng ta đều có thể tìm thấy những “người gieo giống” mà có lẽ ta chưa từng cảm ơn. Có thể là cha mẹ đã dạy ta làm dấu Thánh Giá khi còn bé. Có thể là một bà ngoại đọc kinh mỗi tối. Có thể là một cha xứ đã giảng một câu ta nhớ suốt đời. Có thể là một giáo lý viên rất bình thường nhưng kiên trì. Có thể là một người bạn đã mời ta trở lại nhà thờ. Có thể là một người nghèo cho ta một bài học mà họ chẳng biết. Có thể là một bệnh nhân dạy ta kiên nhẫn. Có thể là một kẻ từng làm ta tổn thương, nhưng nhờ họ ta học được thế nào là tha thứ. Chúng ta là kết quả của biết bao hạt giống mà người khác đã gieo.
Điều này đặt ra cho chúng ta một câu hỏi rất đẹp: hôm nay tôi đang gieo gì vào đời người khác? Bởi vì dù muốn hay không, mỗi ngày chúng ta đều gieo. Một người cha gieo bằng cách nói với con. Một người mẹ gieo bằng thái độ trong gia đình. Một linh mục gieo bằng bài giảng nhưng cũng bằng cách đối xử với người khác. Một giáo viên gieo bằng kiến thức nhưng còn nhiều hơn bằng cách tôn trọng học sinh. Một người sử dụng mạng xã hội gieo bằng mỗi điều mình đăng. Một người lãnh đạo gieo bằng cách dùng quyền. Một người già gieo bằng sự bình an hay cay đắng của mình. Một người trẻ gieo bằng cách nói chuyện với bạn bè. Không ai sống mà không gieo.
Ta có thể gieo hạt giống hy vọng hoặc gieo hạt giống hoang mang. Ta có thể gieo lòng biết ơn hoặc sự than phiền. Ta có thể gieo hòa bình hoặc chia rẽ. Ta có thể gieo sự thật hoặc tin đồn. Ta có thể gieo lòng nhân hậu hoặc gieo sự cay độc. Một câu nói rất ngắn có thể làm người khác mang vết thương nhiều năm; nhưng một câu nói cũng có thể cứu một người khỏi tuyệt vọng. Vì thế người Kitô hữu phải tập một câu hỏi trước khi nói: điều tôi sắp gieo sẽ mọc thành gì?
Có những người suốt đời mang trong lòng một câu cha mẹ nói khi còn nhỏ: “Mày chẳng làm được gì nên hồn.” Câu ấy là một hạt giống độc. Nó có thể lớn thành mặc cảm. Nhưng cũng có những người sống cả đời nhờ một câu khác: “Dù con thất bại, cha mẹ vẫn yêu con.” Đó là hạt giống của bình an. Một linh mục có thể chỉ nhớ mơ hồ một người từng nói với mình lúc trẻ: “Cha nghĩ con có ơn gọi.” Một người tuyệt vọng có thể được giữ lại chỉ vì ai đó nói: “Bạn quan trọng với tôi.” Một bệnh nhân có thể chịu đựng thêm một ngày bởi một bàn tay nắm lấy họ. Đừng bao giờ nghĩ rằng điều nhỏ không quan trọng.
Nhưng hạt giống còn dạy ta bài học về thời gian. Không người nông dân nào gieo hạt buổi sáng rồi chiều đào lên xem nó đã mọc chưa. Nếu cứ ngày nào cũng đào hạt lên kiểm tra, chính người nông dân sẽ giết nó. Ông phải tin vào tiến trình. Đời sống thiêng liêng cũng cần lòng tin ấy. Có những việc ta phải làm rồi phó thác kết quả cho Chúa. Ta cầu nguyện cho một người thân nhiều năm mà chưa thấy thay đổi. Ta kiên nhẫn với một đứa con đang xa Chúa. Ta cố chữa lành một mối quan hệ. Ta làm điều tốt mà không được hiểu. Ta gieo và chờ. Chờ không phải là thụ động; chờ là tiếp tục chăm sóc trong khi biết mình không kiểm soát được sự sống.
Đây là một bài học đặc biệt cần thiết cho những ai làm công việc mục vụ. Người mục tử rất dễ rơi vào cám dỗ đo thành công của Tin Mừng bằng những gì có thể đếm được: bao nhiêu người tham dự, bao nhiêu lượt xem, bao nhiêu người theo dõi, bao nhiêu chương trình, bao nhiêu công trình. Những con số có giá trị nhất định nhưng không thể đo được mọi sự. Một bài giảng chỉ có một người nghe nhưng thay đổi cả cuộc đời người ấy có thể mang hoa trái lớn hơn một bài có hàng triệu lượt xem nhưng chẳng ai thực sự sống. Chúa Giêsu đã dành nhiều năm cho một nhóm nhỏ môn đệ, và ngay cả nhóm đó cũng không hiểu Người hoàn toàn. Nếu đo bằng tiêu chuẩn “hiệu quả tức thì”, sứ vụ của Chúa vào chiều Thứ Sáu Tuần Thánh xem ra là một thất bại khủng khiếp: đám đông bỏ đi, môn đệ chạy trốn, một người phản bội, một người chối Thầy, Đấng Mêsia chết trần truồng trên thập giá. Nhưng chính hạt giống rơi xuống đất ấy đã mở ra sự sống cho thế gian.
Thiên Chúa không yêu cầu chúng ta phải nhìn thấy mọi kết quả. Người yêu cầu chúng ta trung tín với việc gieo. Đây là một sự giải thoát rất lớn. Người làm cha mẹ không thể kiểm soát toàn bộ tương lai của con cái; hãy gieo tình yêu, đức tin, sự thật và gương sáng. Người linh mục không thể kiểm soát linh hồn giáo dân; hãy rao giảng trung thực, cử hành bí tích với lòng sốt mến, sống gần người nghèo, rồi để Chúa làm phần của Người. Người giáo lý viên không thể đảm bảo mọi em nhỏ sẽ giữ đạo suốt đời; hãy gieo cho thật tốt. Người phục vụ truyền thông Công giáo không thể biết câu nào sẽ chạm đến ai; hãy cố gieo sự thật, lòng thương xót và hy vọng. Người đang cầu nguyện cho gia đình đừng nghĩ lời cầu xin của mình vô ích chỉ vì chưa thấy kết quả.
Có một điều khác thật đẹp: hạt giống không chỉ cần đất tốt; đất tốt cũng cần hạt giống. Một trái tim dù có thiện chí nhưng nếu không được nuôi bằng Lời Chúa cũng sẽ dần khô cằn. Ta không thể sống đức tin chỉ bằng ký ức của những năm trước. Ta cần để Lời Chúa tiếp tục được gieo mỗi ngày. Cũng như thân xác cần thức ăn thường xuyên, linh hồn cần Lời. Không phải vì ta chưa từng nghe câu ấy, nhưng vì hôm nay ta đã là một con người khác hôm qua. Cùng một câu Tin Mừng nhưng khi ta hai mươi tuổi nghe khác, bốn mươi tuổi nghe khác, sáu mươi tuổi nghe khác; khi khỏe mạnh nghe khác, khi nằm bệnh viện nghe khác; lúc thành công nghe khác, lúc thất bại nghe khác; lúc chưa mất ai nghe khác, sau một đám tang nghe khác. Lời Chúa không thay đổi nhưng mảnh đất cuộc đời luôn thay đổi, vì thế hạt giống ấy luôn có thể sinh một mầm mới.
Chúng ta hãy thử tưởng tượng mỗi sáng trước khi bước vào ngày mới, ta mở Tin Mừng và đọc chậm chỉ vài câu, không nhằm “học thêm kiến thức” mà để hỏi: “Lạy Chúa, hôm nay Chúa muốn gieo gì vào con?” Có thể chỉ là một câu: “Đừng sợ.” Hãy mang câu ấy vào một ngày đầy áp lực. Có thể là: “Hãy tha thứ.” Hãy mang nó đến nơi ta đang giữ một vết thương. Có thể là: “Phúc thay ai có lòng thương xót.” Hãy nhớ nó lúc ta định phê phán. Có thể là: “Con hãy theo Thầy.” Hãy để nó chất vấn những ưu tiên trong ngày. Chỉ một hạt giống thôi, nhưng nếu giữ lại trong tim, nó có thể làm ngày hôm ấy khác đi.
Đất tốt còn được nhận biết qua sự kiên trì. Chúa nói đến những người nghe Lời với tấm lòng tốt lành, giữ lấy và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả. Đức tin trưởng thành không phải là một chuỗi cảm xúc thiêng liêng mãnh liệt; nó thường rất bình thường. Đó là người vẫn cầu nguyện dù không cảm thấy gì. Vẫn đi lễ dù mệt. Vẫn tử tế dù không được đáp lại. Vẫn trung thành dù không ai khen. Vẫn đứng dậy sau khi phạm cùng một lỗi nhiều lần. Vẫn tin vào lòng thương xót dù thấy mình bất xứng. Chúng ta hay tìm điều phi thường, nhưng các thánh thường nên thánh nhờ sự trung thành với những điều rất thường.
Hãy nghĩ đến một cây lớn. Nó không lớn lên bằng một cú nhảy. Mỗi ngày chỉ thêm một chút. Hôm nay thêm một vòng gỗ rất mỏng, ngày mai thêm một chút, một năm ta hầu như không nhận ra, nhưng sau ba mươi năm đã thành thân cây vững chắc. Tính cách con người cũng được hình thành như vậy. Không ai trở nên kiên nhẫn chỉ nhờ một quyết tâm. Ta trở nên kiên nhẫn qua hàng nghìn lần chọn không nổi nóng. Không ai trở nên quảng đại chỉ bằng một lần bố thí; quảng đại được hình thành qua những lần nhỏ biết chia sẻ. Không ai có đời sống cầu nguyện sâu chỉ vì dự một kỳ tĩnh tâm; nó được vun bằng hàng ngàn buổi sáng vẫn ngồi trước mặt Chúa. Sự thánh thiện là hoa trái của rất nhiều hạt giống nhỏ được chăm sóc lâu dài.
Nhưng đôi khi chúng ta nản vì nhìn thấy quá nhiều cỏ dại trong mình. Chúng ta tự hỏi: “Bao nhiêu năm theo Chúa rồi mà sao tôi vẫn nóng tính, vẫn ích kỷ, vẫn yếu đuối?” Câu hỏi ấy có thể tốt nếu nó dẫn đến khiêm nhường, nhưng sẽ nguy hiểm nếu dẫn đến thất vọng. Người nông dân không bỏ cánh đồng chỉ vì cỏ mọc lại. Ông nhổ rồi nó lại mọc, rồi lại nhổ. Cũng vậy, đời sống hoán cải là một hành trình liên tục. Có những tính xấu ta phải chiến đấu hàng chục năm. Có những vết thương phải chữa từng lớp. Có những ràng buộc không biến mất sau một đêm. Điều quan trọng không phải là “tôi đã hoàn hảo chưa?” mà là “tôi còn để Chúa làm việc trên tôi không?”
Hạt giống cũng không lớn một mình. Nó cần ánh sáng, nước, đất, khí trời. Người Kitô hữu cũng không thể sống đức tin hoàn toàn cô lập. Ta cần cộng đoàn. Ta cần những người giúp ta nhớ mình là ai khi ta quên. Ta cần những người có thể góp ý khi ta lệch hướng. Ta cần Thánh lễ, bí tích, lời cầu nguyện chung, gương sáng của các thánh, tình huynh đệ. Có những lúc đức tin của ta yếu đến mức phải “mượn” đức tin của cộng đoàn. Khi ta không cầu nguyện nổi, người khác cầu cho ta. Khi ta mất hy vọng, ai đó cầm tay ta. Khi ta ngã, một người nâng ta dậy. Nhiều hạt giống mọc cùng nhau thành cánh đồng; và một cánh đồng chống chịu gió bão tốt hơn một thân cây đơn độc.
Hãy nhớ lại các Kitô hữu đầu tiên tại Hàn Quốc: họ đọc, học hỏi và nâng đỡ nhau trong đức tin; những cộng đoàn nhỏ được hình thành từ chính những người giáo dân bình thường trước khi có sự hiện diện thường xuyên của hàng giáo sĩ ngoại quốc. Điều ấy nhắc chúng ta rằng việc truyền giáo không bao giờ chỉ là chuyện của linh mục hay tu sĩ. Mỗi Kitô hữu đã lãnh nhận phép Rửa đều là một mảnh đất được gieo và đồng thời là một người được sai đi gieo. Ta không cần đứng trên bục giảng để loan báo Tin Mừng. Một gia đình biết tha thứ đã là bài giảng. Một người làm ăn trung thực đã là bài giảng. Một bác sĩ tôn trọng phẩm giá bệnh nhân đã là bài giảng. Một công nhân không gian dối đã là bài giảng. Một người Công giáo biết xin lỗi đã là bài giảng. Một người chịu đau khổ mà không đánh mất lòng nhân hậu đã là bài giảng.
Có lẽ thế giới hôm nay cần những “hạt giống” Tin Mừng hơn bao giờ hết, nhưng không nhất thiết cần thêm tiếng ồn. Trong một xã hội dễ chia phe, một người biết lắng nghe đã là hạt giống hòa bình. Trong một thời đại người ta nhanh chóng kết án nhau, một người biết chậm lại trước khi phán xét đã là hạt giống lòng thương xót. Trong một nền văn hóa say mê hình ảnh và thành tích, một người dám sống âm thầm đã là hạt giống tự do. Trong một thế giới đầy thông tin sai lệch, một người tôn trọng sự thật đã là hạt giống công lý. Trong những gia đình đang bị xé rách bởi cái tôi, một người chịu nói “tôi xin lỗi” đã là hạt giống Phục Sinh.
Đừng coi thường một hạt giống chỉ vì nó nhỏ. Bên trong nó là cả một cánh rừng tiềm ẩn. Một hạt có thể thành một cây, cây cho hàng ngàn hạt khác, những hạt ấy lại tạo nên hàng ngàn cây. Không ai có thể đo hết tương lai của một hành động tốt. Có thể hôm nay ta chỉ dạy một đứa trẻ một kinh Lạy Cha; biết đâu sau này nó trở thành một người mang Chúa đến cho hàng ngàn người. Có thể ta chỉ giúp một gia đình nghèo; đứa trẻ trong gia đình ấy lớn lên và tiếp tục giúp người khác. Có thể ta tha thứ cho một người và nhờ kinh nghiệm ấy họ học cách tha thứ cho con mình. Ân sủng có khả năng lan truyền.
Tuy nhiên cũng phải nhớ điều ngược lại: điều xấu cũng là hạt giống. Một lời vu khống có thể lan qua hàng trăm người. Một thái độ khinh miệt có thể được trẻ em học theo. Một sự gian dối được dung túng hôm nay có thể thành thói quen mai sau. Vì thế trách nhiệm của ta rất lớn. Trước khi gieo bất cứ điều gì vào đời người khác bằng lời nói, bài viết, video, bài đăng hay hành động, hãy tự hỏi: “Nếu hạt này lớn lên gấp trăm, tôi có muốn nhìn thấy cánh đồng của nó không?” Nếu đó là lòng thương xót, hãy gieo thật nhiều. Nếu đó là sự thật, hãy gieo. Nếu đó là hy vọng, hãy gieo. Nếu là giận dữ, thành kiến, khinh miệt, vu khống, hãy dừng lại.
Hình ảnh người gieo giống còn giúp chúng ta hiểu lại sự thất bại. Người gieo trong dụ ngôn mất khá nhiều hạt. Nếu nhìn bằng con mắt kinh tế, tỉ lệ ấy có vẻ đáng thất vọng. Nhưng Chúa không tập trung vào số hạt mất; Người kết thúc bằng mùa gặt dồi dào. Trong cuộc đời cũng vậy, có những cố gắng không mang kết quả ta mong. Có những mối quan hệ không cứu được. Có những dự án thất bại. Có những lời khuyên không được nghe. Có những người ta yêu vẫn chọn con đường khác. Điều đó đau, nhưng nó không có nghĩa toàn bộ việc gieo của ta vô ích. Người gieo không dừng tay vì vài hạt mất. Hãy học tiếp tục làm điều tốt mà không để thất vọng biến mình thành cay đắng.
Có lẽ đây là một trong những hình thức đức tin đẹp nhất: gieo điều tốt mà không đòi được nhìn thấy mùa gặt. Một người cha già có thể qua đời trước khi thấy đứa con trở lại. Một nhà truyền giáo có thể chết trước khi cộng đoàn phát triển. Một người xây trường không biết những thế hệ học sinh mai sau. Một người viết sách không biết ai sẽ đọc sau nhiều năm. Một bà mẹ chỉ biết ngày ngày cầu nguyện. Nhưng trước mặt Thiên Chúa, hạt giống không biến mất. Người biết nơi nó rơi, biết lúc nào nó nảy mầm.
Điều này mời chúng ta phó thác. Chúng ta chịu trách nhiệm về sự trung tín, không chịu trách nhiệm kiểm soát mọi kết quả. Chúa mới là Đấng làm cho hạt mọc. Thánh Phaolô từng nói: người này trồng, người kia tưới, nhưng Thiên Chúa mới làm cho lớn lên. Có lẽ người kiêu ngạo muốn vừa gieo vừa tưới vừa làm cho hạt nảy mầm, nghĩa là muốn kiểm soát tất cả. Người khiêm nhường làm phần của mình rồi biết buông cho Thiên Chúa. Điều ấy không phải là thiếu trách nhiệm, nhưng là nhận đúng vị trí của mình.
Trong đời sống nội tâm cũng vậy. Ta hợp tác với ân sủng: cầu nguyện, tập luyện nhân đức, tránh dịp tội, sửa mình, xin lời khuyên; nhưng ta không thể tự sản xuất sự thánh thiện như một sản phẩm. Sự thánh thiện trước hết là hoa trái của ân sủng. Hạt giống sự sống thần linh đã được đặt vào chúng ta từ Bí tích Rửa Tội. Ta chăm sóc nó, nhưng chính Thiên Chúa làm cho lớn.
Ngày hôm nay, trước Lời Chúa, có lẽ không cần chúng ta đặt ra hàng chục quyết tâm. Chỉ cần hỏi ba câu rất đơn giản nhưng rất thật. Hạt giống nào Chúa đang gieo vào đời tôi lúc này? Có thể là lời mời tha thứ, trở về, kiên nhẫn, bỏ một tật xấu, chăm sóc một người, trung thành với cầu nguyện, sống thật hơn. Điều gì đang ngăn hạt ấy bén rễ? Có phải sợ hãi, tự ái, bận rộn, một tương quan không lành mạnh, nghiện mạng xã hội, tiền bạc, tham vọng hay vết thương chưa chữa? Và cuối cùng: hôm nay tôi có thể làm một việc nhỏ nào để hạt ấy có thêm đất?
Đừng chọn điều quá lớn. Nếu đang có xung đột, hãy gửi một tin nhắn hòa giải. Nếu đã bỏ cầu nguyện, hãy dành mười phút tối nay. Nếu đang xa bí tích, hãy lên kế hoạch xưng tội. Nếu đang cay đắng, hãy thử cầu nguyện cho người làm mình đau. Nếu đang quá bận, hãy tắt điện thoại mười lăm phút để thinh lặng trước Chúa. Nếu có ai cô đơn, hãy gọi cho họ. Một bước nhỏ nhưng thật còn giá trị hơn một trăm ước muốn đẹp.
Và nếu hôm nay ta cảm thấy đời mình chỉ là một hạt giống bị chôn trong tối, hãy nhớ: bị chôn không có nghĩa là bị bỏ quên. Có khi chính nơi ta nghĩ mọi sự đã kết thúc, Thiên Chúa đang chuẩn bị một khởi đầu mới. Hạt giống dưới đất không nhìn thấy mặt trời, nhưng vẫn hướng về ánh sáng. Rễ cây đi xuống trước khi thân cây đi lên. Có những mùa cuộc đời Chúa cho ta đi xuống: xuống trong khiêm nhường, xuống trong thinh lặng, xuống trong từ bỏ, xuống trong sự thật về chính mình. Nhưng đó có thể là cách Người làm cho rễ sâu hơn để một ngày cây đứng vững hơn.
Xin Chúa biến trái tim chúng ta thành đất tốt. Xin Người cày vỡ nơi nào đang cứng; lấy đi những viên đá của sự nông cạn; nhổ những bụi gai của lo lắng, ích kỷ và đam mê; tưới lòng ta bằng Thánh Thần; và cho mỗi Lời Người gieo không chỉ dừng ở tai mà đi xuống tận sâu trong đời sống. Xin cho chúng ta biết kiên nhẫn với tiến trình của chính mình và của người khác. Xin cho ta không coi thường những việc nhỏ, không tuyệt vọng khi chưa thấy thành quả, không ngừng gieo điều tốt chỉ vì chưa có ai vỗ tay.
Và xin cho mỗi chúng ta, khi một ngày hành trình trần thế kết thúc, có thể nhìn lại và nhận ra rằng đời mình đã để lại phía sau một vài hạt giống tốt: trong một người từng được ta an ủi, một đứa trẻ từng được ta dạy cầu nguyện, một người nghèo từng được giúp đỡ, một kẻ thù từng được tha thứ, một gia đình từng được nối lại, một tâm hồn từng được nghe nói về Chúa. Chúng ta có thể không bao giờ biết hết những hạt ấy đã đi đến đâu. Điều đó không quan trọng. Người gieo giống biết. Thiên Chúa biết. Và trong bàn tay Người, chẳng hạt giống yêu thương chân thành nào thực sự bị mất.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG ÂM THẦM VÀ MẢNH ĐẤT CỦA TÂM HỒN
Có lẽ một trong những điều khiến con người thời đại hôm nay dễ nản lòng nhất chính là chúng ta đã quá quen với tốc độ. Chúng ta muốn mọi sự phải xảy ra nhanh, phải nhìn thấy kết quả ngay, phải đo lường được hiệu quả tức thì. Gieo hôm nay thì ngày mai muốn thấy cây; làm một việc tốt hôm nay thì mong ngày mai người khác ghi nhận; bắt đầu cầu nguyện vài hôm thì muốn tâm hồn lập tức bình an; khuyên một người con một lần thì mong nó đổi đời; giảng một bài giảng thì mong cộng đoàn biến chuyển; mở một công việc mục vụ thì mong người ta hưởng ứng đông đảo; gieo một hạt giống Tin Mừng thì mong ngày mai đã thấy cả một cánh đồng vàng rực. Nhưng đường lối của Thiên Chúa thường không như thế. Thiên Chúa rất thích bắt đầu từ những gì nhỏ bé, âm thầm, khiêm tốn, đôi khi nhỏ đến mức con người chẳng thèm để ý. Một hạt cải nhỏ. Một nắm men. Một tiếng “xin vâng” của một thiếu nữ vô danh tại Nazareth. Một Hài Nhi sinh ra trong máng cỏ. Mười hai con người hết sức bình thường. Một chút bánh và vài con cá. Một ngôi mộ trống trong buổi sáng còn mờ tối. Và hôm nay, trong Tin Mừng theo thánh Luca, Chúa Giêsu lại đưa chúng ta trở về với một hình ảnh cũng hết sức bình dị: một người đi gieo hạt giống.
Người gieo giống bước ra đồng. Ông mang theo những hạt giống rất nhỏ. Nhìn một hạt giống nằm trong lòng bàn tay, chúng ta khó hình dung bên trong nó đang chứa cả một khả năng kỳ diệu. Nó chẳng có vẻ gì là một thân cây. Nó chẳng giống một cánh đồng. Nó chẳng có màu xanh của lá, chẳng có mùi thơm của hoa, chẳng mang dáng vẻ của một mùa gặt. Nhưng tất cả đã được đặt trong đó như một lời hứa. Hạt giống mang trong mình khả năng của sự sống, nhưng khả năng ấy cần được đón nhận. Nó cần đất. Nó cần độ sâu. Nó cần nước. Nó cần ánh sáng. Nó cần thời gian. Và nhất là nó cần được để yên đủ lâu để làm công việc âm thầm của mình.
Chính ở đây, dụ ngôn của Chúa Giêsu chạm đến một sự thật hết sức sâu xa trong đời sống đức tin: Lời Chúa luôn mang sức sống, nhưng hoa trái của Lời còn tùy thuộc rất nhiều vào mảnh đất là lòng con người. Chúa Giêsu không nói rằng hạt giống này tốt còn hạt giống kia xấu. Cùng một hạt giống được gieo. Cùng một bàn tay gieo. Cùng một lời mời gọi của Thiên Chúa. Nhưng có hạt rơi xuống vệ đường, có hạt rơi trên đá, có hạt rơi giữa bụi gai, và có hạt rơi vào đất tốt. Bi kịch không nằm ở hạt giống. Bi kịch nằm ở chỗ một hạt giống đầy sức sống có thể được trao cho một mảnh đất không chịu mở ra để đón nhận sự sống ấy.
Có những tâm hồn giống như vệ đường. Lời Chúa đi ngang qua nhưng không bao giờ đi vào trong. Người ta nghe rất nhiều, nhưng chẳng giữ lại điều gì. Một đời người có thể đã nghe hàng ngàn bài Tin Mừng, hàng ngàn bài giảng, đã tham dự hàng ngàn Thánh lễ, đã đọc nhiều sách đạo đức, đã nghe nhiều lời khuyên, nhưng lòng vẫn có thể cứng như một lối đi bị giẫm lên mỗi ngày. Chúng ta có thể trở nên quá quen với điều thánh thiêng đến mức điều thánh thiêng không còn làm chúng ta rung động. Nghe “hãy yêu thương nhau” nhưng không thấy có gì mới. Nghe “hãy tha thứ” nhưng cho rằng câu ấy dành cho người khác. Nghe “phúc thay ai có lòng thương xót” nhưng vẫn giữ những oán hận cũ. Nghe Chúa bảo “đừng xét đoán” nhưng vừa bước khỏi nhà thờ đã nói về khuyết điểm của một người. Hạt giống rơi xuống, nhưng mặt đất của tâm hồn đã bị những thói quen, những thành kiến, những tự ái và những ích kỷ giẫm quá cứng nên hạt giống không thể xuyên vào.
Có những tâm hồn giống như đất đá. Họ đón nhận Lời Chúa với niềm vui rất nhanh. Họ có thể xúc động sau một bài giảng, nhiệt thành sau một kỳ tĩnh tâm, sốt sắng sau một biến cố thiêng liêng, hăng hái sau một lời mời gọi. Nhưng vì rễ chưa sâu, nên khi nắng lên, cây héo. Bao nhiêu người đã từng bắt đầu rất đẹp nhưng không đi được đường dài. Có người từng cầu nguyện rất sốt sắng nhưng rồi bỏ cuộc khi không cảm thấy gì. Có người từng quyết tâm sửa đổi nhưng sau vài lần thất bại thì nghĩ rằng mình không thể thay đổi. Có người từng tham gia công việc chung nhưng khi bị hiểu lầm, bị phê bình, bị đặt vào chỗ không như ý thì rút lui. Có người theo Chúa khi đời sống êm đềm, nhưng khi bệnh tật đến, mất mát đến, thử thách đến thì bắt đầu hỏi: “Chúa ở đâu?” Điều thiếu không phải là cảm xúc ban đầu. Điều thiếu là bộ rễ.
Một cái cây đứng vững không nhờ những chiếc lá đẹp mà nhờ những chiếc rễ sâu. Đời sống Kitô hữu cũng vậy. Cái quyết định chúng ta có đứng được trong giông bão không phải là chúng ta từng xúc động thế nào, từng khóc bao nhiêu lần, từng hăng say bao nhiêu, nhưng là chúng ta đã để Lời Chúa bén rễ sâu đến đâu. Rễ sâu là một đời sống cầu nguyện trung thành ngay cả khi chẳng thấy sốt sắng. Rễ sâu là tiếp tục sống tốt ngay cả khi chẳng ai khen. Rễ sâu là tha thứ không phải vì người kia xứng đáng mà vì mình muốn trung thành với Tin Mừng. Rễ sâu là vẫn tin vào Thiên Chúa trong những ngày chẳng hiểu Thiên Chúa đang làm gì. Rễ sâu là vẫn giữ lòng ngay thẳng khi cái gian dối xem ra mang lại nhiều lợi ích hơn. Rễ sâu là ở lại dưới chân thập giá khi những người khác đã bỏ đi.
Lại có những hạt giống rơi vào bụi gai. Đây có lẽ là hình ảnh rất gần với con người hôm nay. Không phải chúng ta từ chối Lời Chúa. Không phải chúng ta không yêu Chúa. Chỉ là đời sống có quá nhiều thứ cùng chen vào. Một chút lo âu. Một chút tiền bạc. Một chút danh dự. Một chút ganh đua. Một chút giải trí. Một chút điện thoại. Một chút mạng xã hội. Một chút bận rộn. Một chút tham vọng. Một chút hơn thua. Mỗi thứ chỉ một chút, nhưng tất cả cộng lại tạo thành một bụi gai dày đặc. Hạt giống Lời Chúa vẫn mọc, nhưng không còn đủ không gian.
Người ta có thể rất bận rộn mà không thực sự sống. Người ta có thể biết rất nhiều mà không thực sự khôn ngoan. Người ta có thể kết nối với hàng ngàn người mà vẫn cô độc. Người ta có thể đọc rất nhiều điều mỗi ngày mà tâm hồn lại không còn chỗ cho một câu Tin Mừng. Có khi trước khi đi ngủ, chúng ta sẵn sàng dành nửa giờ xem những điều chẳng cần thiết, nhưng bảo dành năm phút thinh lặng với Chúa thì thấy dài. Có khi chúng ta biết rõ hôm nay ai nói gì trên mạng, ai đang gây tranh luận, ai đang được chú ý, nhưng hỏi Tin Mừng Chúa Nhật vừa rồi nói gì thì không nhớ. Không phải hạt giống Lời Chúa không có sức sống, nhưng gai góc đã lớn quá nhanh.
Vì thế, điều Chúa mời gọi không chỉ là nghe Lời, mà là dọn đất. Một người nông dân muốn gieo trồng không đứng giữa ruộng rồi than phiền rằng đất xấu. Ông xới đất. Ông nhổ cỏ. Ông đập những cục đất cứng. Ông lấy đá ra. Ông vun xới. Ông kiên nhẫn. Đời sống thiêng liêng cũng đòi hỏi một công việc tương tự. Tâm hồn tốt không phải tự nhiên mà có. Một trái tim biết lắng nghe phải được luyện tập. Một đời sống cầu nguyện phải được gìn giữ. Một thói quen tốt phải được vun trồng. Một tật xấu phải được nhổ nhiều lần. Có những thứ chúng ta phải can đảm lấy ra khỏi đời mình để Lời Chúa có chỗ mà sống.
Nhưng đẹp nhất trong dụ ngôn là vẫn có hạt rơi vào đất tốt. Chúa Giêsu không kể dụ ngôn này để khiến chúng ta bi quan. Người muốn nói rằng mùa gặt vẫn có thể xảy ra. Một hạt giống được đón nhận đúng cách có thể sinh gấp ba mươi, sáu mươi, một trăm. Điều nhỏ bé có thể trở thành rất lớn. Điều âm thầm có thể thay đổi cả một đời người. Một câu nói có thể cứu một người đang tuyệt vọng. Một hành động tử tế có thể làm người khác tin lại vào lòng tốt. Một lời xin lỗi có thể cứu một gia đình. Một lời tha thứ có thể chặn lại nhiều năm hận thù. Một người mẹ kiên nhẫn dạy con làm dấu thánh giá có thể đang gieo một hạt giống theo đứa trẻ suốt cả cuộc đời. Một người cha sống trung thực giữa một xã hội đầy gian dối có thể đang dạy con mình một bài học mà chẳng cần bài giảng nào. Một linh mục kiên trì ngồi tòa giải tội dù chỉ có vài người đến có thể đang được Chúa dùng để thay đổi một cuộc đời. Một giáo lý viên âm thầm dạy vài em nhỏ có thể đang gieo những hạt giống mà hai mươi năm sau mới nảy mầm.
Lịch sử Kitô giáo tại Hàn Quốc là một minh họa rất đẹp cho sức mạnh của những hạt giống như thế. Đức tin Kitô giáo tại đây đã có một khởi đầu rất khác thường. Những người trí thức giáo dân Hàn Quốc tiếp xúc với các sách Công giáo từ Trung Hoa, đọc, suy nghĩ, trao đổi với nhau rồi bắt đầu sống theo điều họ khám phá. Một trong những khuôn mặt quan trọng của giai đoạn đầu ấy là Yi Seung-hun, người sang Bắc Kinh, lãnh nhận phép Rửa rồi trở về quê hương mang theo sách vở và đức tin mới được đón nhận. Trước khi các linh mục ngoại quốc có thể hiện diện thường xuyên, chính những giáo dân này đã chia sẻ đức tin với nhau, hình thành những cộng đoàn nhỏ và nuôi dưỡng đời sống Kitô hữu trong những hoàn cảnh đầy khó khăn. Về sau, những cuộc bách hại dữ dội xảy ra, nhiều người bị bắt bớ và giết chết, nhưng hạt giống đã bén rễ. Cuối cùng, Giáo Hội Hàn Quốc phát triển, và thánh Anrê Kim Taegon trở thành linh mục người Hàn Quốc đầu tiên cũng như một trong những vị tử đạo nổi tiếng của Giáo Hội nơi đây.
Điều đáng suy nghĩ là: những người tín hữu đầu tiên ấy không có những điều kiện mà ngày nay chúng ta thường cho rằng phải có mới có thể truyền giáo. Họ không có một hệ thống mục vụ lớn. Không có nhà thờ nguy nga. Không có truyền thông hiện đại. Không có mạng xã hội. Không có những chương trình tổ chức hoành tráng. Có lúc họ thậm chí không có linh mục ở bên. Họ chỉ có một điều: hạt giống đã chạm tới họ, và họ không giữ hạt giống ấy cho riêng mình. Họ học điều mình có thể học. Họ sống điều mình đã hiểu. Họ truyền lại điều mình đã lãnh nhận. Chính tác giả bài suy niệm của Radio Veritas Asia nhấn mạnh rằng hạt giống đức tin tại Hàn Quốc đã bắt đầu lớn lên trước cả khi những người có thể chính thức chăm sóc cộng đoàn đến nơi; những tín hữu đầu tiên không chờ điều kiện hoàn hảo mới bắt đầu.
Đó là một câu hỏi rất mạnh cho đời sống của chúng ta: tại sao chúng ta thường chờ? Chờ có thời gian rồi mới cầu nguyện. Chờ bớt bận rồi mới quan tâm đến gia đình. Chờ người kia thay đổi rồi mới tha thứ. Chờ có tiền nhiều rồi mới giúp người nghèo. Chờ có khả năng rồi mới phục vụ. Chờ hoàn cảnh thuận lợi rồi mới làm điều tốt. Chờ cộng đoàn tốt hơn rồi mới nhiệt thành. Chờ người khác bắt đầu rồi mình mới theo. Nhưng những điều lớn lao trong Nước Thiên Chúa rất thường bắt đầu từ một người không chờ nữa.
Có thể hôm nay Chúa chẳng đòi ta làm một việc lớn. Có khi Chúa chỉ xin ta gieo một hạt giống. Một cú điện thoại cho người lâu ngày mình quên hỏi thăm. Một lần chủ động làm hòa. Một bữa ăn chia sẻ với người thiếu thốn. Một lời động viên dành cho người đang xuống tinh thần. Một giờ ngồi nghe người già kể chuyện mà không nóng ruột. Một lần tắt điện thoại để nói chuyện thực sự với con cái. Một kinh Kính Mừng cho người đang đau khổ. Một lần nhịn không trả lời một câu làm mình tổn thương. Một hành động nhỏ đến mức chẳng ai biết. Nhưng Thiên Chúa biết.
Vấn đề của chúng ta là thường đánh giá hạt giống bằng kích thước của nó thay vì bằng khả năng Thiên Chúa đã đặt trong nó. Chúng ta nhìn một việc nhỏ và bảo: “Có ích gì?” Một lời cầu nguyện có ích gì? Một việc bác ái có ích gì? Một người tốt giữa một môi trường xấu thì thay đổi được gì? Một gia đình sống đạo tử tế giữa xã hội lớn như thế thì có nghĩa gì? Một linh mục cố gắng sống trung thành thì có ảnh hưởng được bao nhiêu? Một giáo dân cố gắng giữ lương tâm ngay thẳng có làm thế giới tốt hơn được không?
Đó chính là lúc chúng ta phải nhớ rằng người nông dân gieo một hạt lúa không hề nhìn hạt lúa rồi nói: “Chỉ có thế này thôi sao?” Ông biết cái mà mắt đang thấy không phải là toàn bộ sự thật. Đức tin cũng là khả năng nhìn thấy điều chưa xuất hiện. Hạt vẫn nằm trong đất mà người nông dân đã tin vào mùa gặt.
Trong bài đọc thứ nhất, thánh Phaolô cũng dùng chính hình ảnh hạt giống để nói về mầu nhiệm phục sinh của thân xác. Điều được gieo xuống không mang cùng hình dạng với điều sẽ mọc lên. Hạt giống được gieo vào lòng đất, dường như bị mất đi, nhưng từ sự nhỏ bé và mục nát ấy, một sự sống mới xuất hiện. Thánh Phaolô muốn đưa người tín hữu vượt qua logic của cái nhìn tự nhiên: cái chết không phải là tiếng nói cuối cùng. Những gì xem ra bị chôn vùi trong Thiên Chúa có thể được biến đổi thành sự sống. Cả đời sống Kitô hữu, vì thế, cũng có một quy luật phục sinh: có những điều phải được chôn xuống trước khi sinh hoa trái.
Một hy sinh âm thầm có thể chẳng ai thấy. Một nước mắt người mẹ rơi xuống vì con có thể chẳng ai biết. Một mục tử chịu đựng hiểu lầm trong thinh lặng có thể chẳng được ai bênh vực. Một người bệnh dâng những đau đớn của mình cho Chúa có thể nghĩ rằng mình chẳng còn làm được điều gì. Nhưng trong Nước Thiên Chúa, không phải chỉ những gì ồn ào mới có giá trị. Có những hạt giống của tình yêu đang được chôn xuống mỗi ngày. Và có thể người gieo sẽ không sống đủ lâu để nhìn thấy mùa gặt.
Cha mẹ nhiều khi cũng vậy. Nuôi một đứa con là gieo hạt giống vào một mảnh đất mà mình không thể kiểm soát hoàn toàn. Cha mẹ nói một lời, sống một gương tốt, kiên nhẫn sửa dạy, cầu nguyện, hy sinh. Có giai đoạn tưởng như tất cả đều vô ích. Đứa con lớn lên, nó có tự do của nó, nó đi con đường của nó. Có khi nó rời xa Chúa. Có khi nó không nghe lời. Có khi cha mẹ đau lòng vì nghĩ bao nhiêu năm giáo dục đã mất hết. Nhưng đừng quá nhanh kết luận rằng hạt giống đã chết. Có những hạt giống ngủ rất lâu trong lòng đất. Có những lời của cha mẹ hai mươi năm sau mới được con nhớ lại. Có những bài học chỉ khi cuộc đời va đập đủ nhiều người ta mới hiểu giá trị.
Người làm mục vụ cũng cần học điều này. Có những cộng đoàn không thay đổi nhanh như mình mong. Có những người mình khuyên mãi vẫn vậy. Có những bài giảng tưởng như rơi vào khoảng không. Có những chương trình bắt đầu rất khiêm tốn. Nhưng người gieo giống không được phép tuyệt vọng chỉ vì chưa nhìn thấy mùa gặt. Nhiệm vụ của người gieo là gieo cách trung thành. Sự lớn lên thuộc về Thiên Chúa.
Đôi khi chúng ta muốn vừa gieo xong đã đào đất lên xem hạt có mọc không. Nếu người nông dân ngày nào cũng đào hạt giống lên để kiểm tra, hạt sẽ không bao giờ mọc. Trong đời sống thiêng liêng cũng vậy: có những điều phải giao lại cho Thiên Chúa. Chúng ta cầu nguyện cho một người rồi cứ muốn kiểm tra xem họ đã thay đổi chưa. Chúng ta làm một việc tốt rồi muốn biết ai đã ghi nhận chưa. Chúng ta phục vụ rồi mong được đáp lại. Như thế là gieo mà không để hạt giống có thời gian.
Thiên Chúa kiên nhẫn hơn chúng ta rất nhiều. Người không hấp tấp với chúng ta. Bao nhiêu lần chúng ta chậm hiểu, Người vẫn dạy. Bao nhiêu lần chúng ta té ngã, Người vẫn nâng lên. Bao nhiêu lần chúng ta nghe Lời mà không sống, Người vẫn tiếp tục gieo. Mỗi Thánh lễ là một lần gieo. Mỗi trang Kinh Thánh là một lần gieo. Mỗi tiếng lương tâm là một lần gieo. Mỗi cuộc gặp gỡ tốt đẹp là một lần gieo. Mỗi biến cố đời sống đều có thể mang một hạt giống của Thiên Chúa.
Câu hỏi không phải là: “Chúa có đang nói không?” Chúa luôn nói. Câu hỏi là: “Lòng tôi đang là loại đất nào?”
Có khi chúng ta thích tự nhận mình là đất tốt. Nhưng có lẽ mỗi người mang trong lòng cả bốn loại đất. Có những phần rất mềm, nhưng cũng có những phần rất cứng. Có những điều ta dễ nghe Chúa, nhưng có những điều vừa chạm tới là ta đóng lại. Có những lời Tin Mừng ta rất thích, nhưng có những lời ta muốn tránh. Ta thích nghe về lòng thương xót nhưng không thích nghe về từ bỏ. Thích nghe về phúc lành nhưng không thích nghe về thập giá. Thích nghe “Chúa yêu con” nhưng khó nghe “hãy yêu kẻ thù”. Thích nghe về tha thứ của Thiên Chúa nhưng khó thực hành tha thứ với người làm mình đau.
Đất tốt không có nghĩa là con người hoàn hảo. Đất tốt là tâm hồn chịu để Chúa cày xới. Đây là điểm quan trọng. Một thửa đất có thể cứng hôm nay nhưng nếu được cày, ngày mai sẽ mềm. Một thửa đất đầy đá có thể được nhặt đá. Một mảnh đất đầy gai có thể được nhổ cỏ. Không ai bị kết án mãi mãi làm đất xấu. Hoán cải chính là để Thiên Chúa biến đổi mảnh đất tâm hồn mình.
Đôi khi cái lưỡi cày của Thiên Chúa là một biến cố ta không thích. Một thất bại làm ta bớt kiêu ngạo. Một căn bệnh làm ta hiểu cuộc đời mong manh. Một mất mát làm ta biết quý người còn bên cạnh. Một hiểu lầm làm ta bớt phán xét người khác. Một lần bị bỏ rơi làm ta hiểu nỗi đau của người cô đơn. Những biến cố ấy giống lưỡi cày rạch qua mặt đất. Nó đau, nhưng đất không bị cày thì không gieo được.
Vì thế, thay vì luôn hỏi: “Tại sao chuyện này xảy ra với con?”, đôi khi có thể hỏi: “Lạy Chúa, Chúa đang muốn làm mềm phần đất nào trong con qua biến cố này?”
Chúng ta cũng cần học cách tôn trọng những khởi đầu nhỏ nơi người khác. Đôi khi một người mới trở lại với Chúa có một chút thiện chí, nhưng chúng ta đòi họ hoàn hảo ngay. Một đứa trẻ mới học cầu nguyện thì lơ đãng. Một người trẻ mới tập sống đạo còn rất vụng về. Một người từng sống sai bắt đầu thay đổi nhưng vẫn còn nhiều thiếu sót. Thay vì vun xới, ta lại giẫm lên mầm non bằng phê phán. Chúng ta quên rằng cây lớn cũng từng là mầm nhỏ.
Trong đời sống cộng đoàn, một trong những điều đẹp nhất chúng ta có thể làm là trở thành người bảo vệ mầm non. Thấy ai bắt đầu làm việc tốt thì khích lệ. Thấy ai vừa quay về thì đừng đào lại quá khứ. Thấy ai cố gắng thì đừng chỉ nhìn những gì họ chưa làm được. Thiên Chúa nhìn con người không chỉ theo hiện trạng hôm nay mà còn theo điều họ có thể trở thành nhờ ân sủng.
Phêrô khi được Chúa gọi chưa phải thánh Phêrô tử đạo. Ông còn nóng tính, bốc đồng, còn chối Thầy. Nhưng Chúa thấy trong con người ấy một hạt giống. Augustinô từng có một đời sống xa Chúa, nhưng Monica nhìn thấy một hạt giống và tưới nó bằng nước mắt cầu nguyện. Phanxicô Assisi từng là một chàng trai ham vui, nhưng Thiên Chúa thấy trong anh một hạt giống có thể làm mới Giáo Hội. Không ai trong chúng ta được quyền đóng khung người khác ở giai đoạn chưa trưởng thành của họ.
Một điều khác cũng rất quan trọng: hạt giống không mọc bằng tiếng động. Nếu đặt tai sát xuống đất, chúng ta không nghe được tiếng hạt nứt vỏ. Nhưng sự sống vẫn diễn ra. Trong đời thiêng liêng có rất nhiều biến đổi không tạo tiếng động. Một người bắt đầu bớt nóng giận một chút. Một người biết im lặng thay vì trả đũa. Một người bắt đầu đọc một đoạn Tin Mừng mỗi tối. Một người lâu ngày bỏ nhà thờ bỗng một hôm bước vào ngồi phía cuối. Một người đang bất hòa bắt đầu có ý định gọi điện làm hòa. Những điều ấy có thể chưa ai nhìn thấy, nhưng Nước Thiên Chúa đã bắt đầu mọc.
Chúng ta thường chỉ kính phục cây lớn mà quên tôn trọng mầm nhỏ. Nhưng Thiên Chúa thấy cả hai.
Có lẽ vì thế mà Chúa Giêsu rất kiên nhẫn. Người không đòi một người thu thuế phải trở thành tông đồ trước khi gọi ông. Người không đòi Phêrô phải hoàn hảo rồi mới trao sứ mạng. Người gieo trước, rồi Người chờ.
Và nếu Thiên Chúa kiên nhẫn với chúng ta, chúng ta cũng phải biết kiên nhẫn với chính mình. Có người nản lòng vì nghĩ: “Tôi sửa mãi mà vẫn vậy.” Nhưng một người nông dân không đứng cạnh cây mỗi ngày rồi thất vọng vì hôm nay nó chỉ cao hơn hôm qua một milimét. Tăng trưởng thật thường rất chậm. Điều quan trọng là đang hướng về ánh sáng.
Đừng hỏi mỗi ngày: “Tôi đã nên thánh chưa?” Hãy hỏi: “Hôm nay tôi có trung thành hơn hôm qua một chút không? Tôi có yêu thương hơn không? Tôi có bớt ích kỷ hơn không? Tôi có biết cầu nguyện trong khó khăn hơn không? Tôi có biết xin lỗi nhanh hơn không? Tôi có bớt xét đoán hơn không?”
Nếu có, hạt giống đang mọc.
Và cuối cùng, hạt giống trưởng thành không giữ sự sống cho mình. Một cây lúa trưởng thành sinh ra những hạt khác. Đức tin thật cũng vậy. Nếu Lời Chúa đã thật sự bén rễ trong ta, sớm muộn gì nó cũng trở thành điều có ích cho người khác. Người thực sự gặp lòng thương xót sẽ trở nên nhân hậu hơn. Người thực sự biết mình được tha thứ sẽ dễ tha thứ hơn. Người thực sự tin Thiên Chúa quan phòng sẽ đem bình an đến cho người khác. Đức tin không sinh hoa trái nơi tha nhân thì cần được xem lại.
Các Kitô hữu Hàn Quốc đầu tiên đã không giữ những gì mình khám phá trong sách vở cho riêng mình. Họ chia sẻ với gia đình và bạn bè. Họ để hạt giống tiếp tục đi từ người này sang người khác. Chính điều ấy làm nên sức sống của Hội Thánh: một ngọn lửa trao cho một ngọn lửa khác mà không mất đi ánh sáng của mình.
Hôm nay, Chúa cũng trao cho mỗi người chúng ta một túi hạt giống. Đó có thể là Lời Chúa chúng ta đã nghe. Là những kinh nghiệm chúng ta đã trải qua. Là một ơn chữa lành. Là một lần được tha thứ. Là một bài học rút ra từ đau khổ. Là một khả năng Chúa ban. Câu hỏi là chúng ta sẽ làm gì với chúng.
Giữ trong túi thì nó sẽ chẳng bao giờ trở thành cánh đồng.
Phải gieo.
Có thể một vài hạt sẽ rơi xuống đường. Có thể có người từ chối điều tốt mình trao. Có thể có người hiểu lầm. Có thể nhiều cố gắng không có kết quả. Nhưng người gieo giống vẫn gieo.
Chính Chúa Giêsu cũng đã gieo như thế. Không phải mọi người đều tin Người. Có người bỏ đi. Có người chống đối. Có người đóng đinh Người. Nhìn từ chiều Thứ Sáu Tuần Thánh, có vẻ như hạt giống đã bị chôn vùi. Nhưng sáng Phục Sinh cho thấy điều Thiên Chúa chôn xuống không phải để tiêu mất mà để sinh sự sống.
Đó cũng là niềm hy vọng của người Kitô hữu.
Đừng thất vọng vì mình nhỏ bé.
Đừng nản lòng vì kết quả chậm.
Đừng coi thường một việc lành nhỏ.
Đừng đào hạt giống lên chỉ vì chưa thấy mầm.
Đừng bỏ cuộc vì người khác chưa thay đổi.
Hãy làm đất tốt.
Hãy gieo.
Hãy tưới.
Hãy cầu nguyện.
Hãy chờ.
Và hãy để Thiên Chúa làm phần còn lại.
Có thể hôm nay ta chỉ gieo một hạt, nhưng biết đâu Thiên Chúa đang nhìn thấy một cánh đồng.
Có thể hôm nay ta chỉ nói một lời tử tế, nhưng biết đâu lời ấy đang cứu một người khỏi tuyệt vọng.
Có thể hôm nay ta chỉ âm thầm tha thứ, nhưng biết đâu ta đang chấm dứt một vòng tròn hận thù kéo dài nhiều năm.
Có thể hôm nay ta chỉ dạy một đứa trẻ làm dấu Thánh Giá, nhưng biết đâu vài chục năm nữa chính đôi tay ấy sẽ tiếp tục làm dấu trên trán con cái của nó.
Có thể hôm nay ta chỉ quỳ xuống cầu nguyện cho một người đang đi xa, nhưng biết đâu hạt giống ấy đang nằm sâu trong lòng đất và chờ một mùa mưa ân sủng.
Thiên Chúa không yêu cầu chúng ta nhìn thấy mọi mùa gặt. Người chỉ xin chúng ta đừng ngừng gieo.
Và đôi khi, một trong những hành vi đức tin đẹp nhất chính là gieo một hạt giống mà mình biết có thể cả đời mình sẽ chẳng nhìn thấy cây.
Bởi vì người Kitô hữu không đặt hy vọng nơi tốc độ của kết quả. Người Kitô hữu đặt hy vọng nơi Thiên Chúa, Đấng làm cho hạt giống mọc lên trong đêm tối.
Lạy Chúa, xin làm cho lòng con trở thành một mảnh đất mềm. Xin lấy đi những viên đá của kiêu ngạo, những bụi gai của lo âu, những lối mòn chai cứng của thành kiến và ích kỷ. Xin cho con biết đón nhận Lời Chúa không chỉ bằng đôi tai mà bằng cả cuộc đời. Xin cho con đủ kiên nhẫn với những hạt giống Chúa đang gieo trong con, đủ khiêm tốn để chăm sóc những mầm non nơi anh chị em, và đủ lòng tin để tiếp tục gieo điều thiện ngay cả khi chưa nhìn thấy kết quả. Xin cho mỗi ngày sống của con, dù âm thầm và nhỏ bé, cũng trở thành một nắm hạt giống được tung vào cánh đồng của thế giới này. Và xin cho đến ngày mùa gặt, con được vui mừng nhận ra rằng chẳng có một hạt giống yêu thương nào được gieo trong Chúa mà thực sự mất đi.
Lm. Anmai, CSsR
HÃY TRỞ THÀNH MẢNH ĐẤT TỐT ĐỂ LỜI CHÚA SINH HOA TRÁI
Thứ Bảy Tuần XXIV Thường Niên – 1 Cr 15,35-37.42-49; Lc 8,4-15
Có những hình ảnh trong Tin Mừng đơn sơ đến mức một đứa trẻ cũng có thể hiểu, nhưng càng sống lâu, càng trải qua nhiều thăng trầm, càng cầu nguyện và càng va chạm với chính những giới hạn của mình, người ta lại càng nhận ra rằng đằng sau những hình ảnh tưởng như rất bình thường ấy là cả một vực sâu của mầu nhiệm. Dụ ngôn người gieo giống hôm nay là một trong những hình ảnh như thế. Chỉ có một người ra đi gieo hạt. Chỉ có những hạt giống được tung xuống đất. Chỉ có vệ đường, đá sỏi, bụi gai và đất tốt. Chỉ là những điều quá quen thuộc với một dân tộc nông nghiệp thời Chúa Giêsu. Nhưng trong những hình ảnh đơn sơ ấy, Đức Giêsu đặt trước mặt chúng ta gần như toàn bộ câu chuyện của đời sống đức tin: Thiên Chúa không ngừng gieo, Lời Chúa không ngừng được ban, ân sủng không ngừng được trao, nhưng hoa trái trong đời người lại tùy thuộc rất nhiều vào cách con người đón nhận, gìn giữ, kiên trì và để cho Lời ấy biến đổi mình. Điều làm chúng ta giật mình là Chúa Giêsu không chỉ nói về bốn loại người khác nhau; nhiều khi cả bốn loại đất ấy cùng có mặt trong một trái tim, thậm chí cùng có mặt trong chính một ngày sống của chúng ta. Có lúc ta là vệ đường, nghe nhưng không để Lời Chúa đi vào. Có lúc ta là đất sỏi, hăng hái trong giây lát rồi nguội lạnh. Có lúc ta là bụi gai, rất muốn sống tốt nhưng để bao nhiêu lo toan, tham vọng, tổn thương, so đo, tiền bạc, danh dự và những tiếng ồn của đời sống bóp nghẹt điều Chúa đang gieo. Và cũng có những lúc, nhờ ân sủng của Người, tâm hồn ta trở thành đất tốt, biết lắng nghe, biết giữ lấy, biết kiên trì và cuối cùng sinh hoa trái. Vì thế, đứng trước dụ ngôn này, điều cần làm trước tiên không phải là nhìn người khác và tự hỏi: “Người kia thuộc loại đất nào?”, nhưng là cúi xuống chính mình và hỏi: “Hôm nay trái tim tôi đang là loại đất nào trước Lời Chúa?” Người gieo giống trong Tin Mừng thật kỳ lạ. Nếu một người nông dân bình thường biết trước chỗ nào là đường đi, chỗ nào đầy sỏi đá, chỗ nào mọc gai, chắc chắn họ sẽ tiết kiệm hạt giống và chỉ gieo vào nơi có khả năng sinh lợi. Nhưng người gieo giống của Tin Mừng dường như lại “phung phí”. Ông gieo khắp nơi. Hạt rơi cả trên đường, trên đá, giữa bụi gai và trong đất tốt. Và chính sự “phung phí” ấy lại hé mở khuôn mặt của Thiên Chúa: Thiên Chúa không bao giờ keo kiệt với ân sủng; Người không bao giờ nói rằng người này hết hy vọng, người kia không đáng được nghe Tin Mừng, người nọ đã chai đá nên không cần gieo nữa. Người vẫn gieo. Người gieo vào một người tội lỗi. Người gieo vào một kẻ đã thất bại nhiều lần. Người gieo vào một gia đình đang rạn nứt. Người gieo vào một tâm hồn nguội lạnh. Người gieo vào một người đã bỏ cầu nguyện nhiều năm. Người gieo vào một người đang giận Chúa. Người gieo vào một người đang mang nỗi cay đắng. Người gieo cả vào chính những nơi mà chúng ta tưởng chẳng còn gì có thể mọc lên. Điều đó nói với chúng ta một chân lý rất đẹp: nếu hôm nay đời tôi chưa có hoa trái, chưa chắc là vì Thiên Chúa không gieo; có lẽ tôi cần để Người xới lại mảnh đất lòng mình. Nếu hôm nay tâm hồn tôi còn cứng, chưa có nghĩa là mãi mãi sẽ cứng. Đường đi có thể được cuốc lên thành đất mềm. Đá sỏi có thể được nhặt bỏ. Bụi gai có thể được chặt đi. Đất khô có thể được tưới. Không loại đất nào bị kết án phải mãi mãi là như thế. Ân sủng của Thiên Chúa có thể cải tạo cả những vùng đất cằn cỗi nhất của đời người, miễn là chúng ta cho Người làm việc.
Hạt giống đầu tiên rơi bên vệ đường. Đó là hạt giống không kịp bén rễ, vì mặt đất quá cứng. Bao nhiêu bước chân qua lại đã nện đất xuống đến mức hạt giống chỉ nằm trên bề mặt và rồi bị lấy mất. Có một tình trạng đáng sợ trong đời sống thiêng liêng không phải là phạm một tội lớn, mà là dần dần trở nên chai lì. Người ta vẫn đi lễ, vẫn nghe Lời Chúa, vẫn biết những câu Kinh Thánh quen thuộc, vẫn có thể giảng giải cho người khác, nhưng Lời Chúa không còn làm người ta bối rối, không còn khiến lương tâm rung động, không còn làm người ta muốn sửa đổi. Ta nghe “hãy tha thứ” nhưng lập tức nghĩ đến lỗi của người khác. Ta nghe “đừng xét đoán” nhưng vừa ra khỏi nhà thờ đã kể chuyện và phê bình. Ta nghe “hãy yêu thương kẻ thù” nhưng trong lòng vẫn nuôi danh sách những người ta không muốn nhìn mặt. Ta nghe “hãy bán của cải mà bố thí” nhưng chỉ nghĩ đến cách tích lũy thêm. Ta nghe “ai muốn theo Thầy phải từ bỏ mình” nhưng vẫn luôn đòi mọi người phải chiều theo ý mình. Lời Chúa chạm tai nhưng không chạm tim. Đó là vệ đường. Và vì sao tâm hồn có thể thành vệ đường? Có khi vì quá quen với những điều thánh. Một người mới nghe Tin Mừng lần đầu có thể xúc động; người đã nghe hàng ngàn lần lại có thể trở nên dửng dưng. Cái quen thuộc đôi khi là một ân huệ, nhưng cũng có thể trở thành nguy hiểm nếu chúng ta tưởng rằng vì mình đã biết câu Lời Chúa ấy nên mình không cần để nó xét lại cuộc đời nữa. Không phải biết nhiều về Lời Chúa là đủ; điều quan trọng là để Lời Chúa biết mình, soi mình, cắt vào mình và thay đổi mình. Có những người thuộc lòng hàng trăm câu Kinh Thánh nhưng chưa bao giờ để một câu nào bẻ gãy lòng kiêu ngạo. Có người đọc nhiều sách thiêng liêng nhưng không thể nói một lời xin lỗi. Có người giảng rất hay về bác ái nhưng đối xử khắc nghiệt với người sống cạnh mình. Có người nói nhiều về thánh ý Chúa nhưng nổi giận khi ý riêng không được thực hiện. Vấn đề không phải hạt giống thiếu sức sống, nhưng mặt đất chưa chịu mở ra. Bởi vậy, trước mỗi Thánh lễ, trước mỗi lần đọc Kinh Thánh, có lẽ ta cần cầu nguyện rất đơn sơ: “Lạy Chúa, xin đừng để con nghe Lời Chúa như nghe một điều quen thuộc. Xin làm cho trái tim con mềm lại. Xin cho con nghe hôm nay như thể đây là lần đầu tiên Chúa nói với con.” Có thể chính một câu Lời Chúa ta đã nghe suốt ba mươi năm sẽ trở thành câu cứu đời mình vào năm thứ ba mươi mốt, nếu lần ấy trái tim thực sự mở ra.
Loại đất thứ hai là đất có sỏi đá. Hạt giống mọc rất nhanh nhưng không có rễ sâu. Đây có lẽ là hình ảnh của rất nhiều khởi đầu đẹp trong đời sống đức tin. Có những ngày chúng ta sốt sắng vô cùng. Sau một kỳ tĩnh tâm, ta quyết tâm từ nay sẽ cầu nguyện mỗi ngày. Sau một bài giảng làm mình xúc động, ta quyết tâm bỏ một thói quen xấu. Sau một biến cố đau thương, ta hứa với Chúa sẽ sống khác. Sau một lần thoát khỏi nguy hiểm, ta cảm thấy đời mình từ nay thuộc về Chúa. Những phút ấy không giả. Nhiều khi cảm xúc ấy hoàn toàn chân thành. Nhưng vấn đề không phải là khởi đầu; vấn đề là rễ. Một cây có thể nhìn xanh tốt bên trên nhưng nếu rễ cạn, chỉ cần một mùa nắng là chết. Đức tin cũng vậy. Có những người rất nhiệt thành khi mọi sự thuận lợi, nhưng khi lời cầu xin không được đáp lại như mong muốn, họ thất vọng. Khi được cộng đoàn yêu thương, họ sốt sắng; khi bị hiểu lầm, họ bỏ cuộc. Khi phục vụ mà được ghi nhận, họ vui vẻ; khi không ai biết đến, họ chán nản. Khi gia đình bình yên, họ nói Chúa tốt lành; khi bệnh tật đến, họ hỏi Chúa ở đâu. Khi đời sống cầu nguyện đầy an ủi, họ dành hàng giờ trước Chúa; khi bước vào khô khan, họ thôi cầu nguyện vì “không cảm thấy gì”. Nhưng chính ở đó mới là lúc rễ phải mọc sâu. Đức tin trưởng thành không được đo bằng những lúc ta cảm thấy Chúa gần, mà nhiều khi được đo bằng khả năng tiếp tục trung thành khi ta không cảm thấy gì cả. Tình yêu thật không phải lúc nào cũng là cảm xúc. Người mẹ thức đêm chăm con bệnh không phải vì đêm ấy chị thấy dễ chịu. Người cha tiếp tục gánh trách nhiệm gia đình không phải vì mỗi ngày đều có cảm hứng. Một linh mục tiếp tục cầu nguyện, dâng lễ, thăm người đau yếu và phục vụ khi mệt mỏi không nhất thiết vì ngày nào cũng cảm thấy hăng say. Một đôi vợ chồng tiếp tục giữ lời hứa qua những giai đoạn khó khăn không phải vì cảm xúc ban đầu lúc nào cũng nguyên vẹn. Chính sự trung tín trong những ngày không có hoa mới nuôi rễ để một ngày có trái. Chúa Giêsu không nói đất tốt là đất làm hạt mọc nhanh nhất; Người nói đất tốt là nơi hạt sinh hoa trái trong sự kiên trì. Có một từ của Tin Mừng mà người thời nay đôi khi không thích: kiên trì. Chúng ta quen với tốc độ. Điện thoại phải nhanh. Mạng phải nhanh. Giao hàng phải nhanh. Thành công phải nhanh. Câu trả lời phải nhanh. Thay đổi phải nhanh. Ta mang tâm lý ấy vào đời sống thiêng liêng và muốn Chúa cũng phải làm việc theo tốc độ của mình. Ta cầu nguyện ba hôm và muốn vấn đề được giải quyết. Ta cố gắng bỏ một thói xấu một tuần và muốn nó biến mất. Ta nói chuyện với con cái một lần và muốn chúng thay đổi. Ta tha thứ một lần và muốn vết thương hoàn toàn lành. Nhưng Thiên Chúa thường làm việc theo nhịp của hạt giống. Hạt được chôn xuống đất không gây tiếng động. Ngày đầu chẳng thấy gì. Ngày thứ hai cũng chẳng thấy gì. Nhiều ngày sau mặt đất vẫn trông như cũ. Nhưng dưới đó có một điều đang xảy ra. Vỏ hạt nứt ra. Một mầm nhỏ xuất hiện. Rễ âm thầm đi xuống. Sự sống đang làm việc trong bóng tối. Có những giai đoạn trong đời ta cũng vậy. Ta cầu nguyện mà tưởng không có gì thay đổi. Ta cố gắng sống tốt mà dường như bản thân vẫn yếu đuối. Ta kiên nhẫn với một người nhiều năm mà chưa thấy kết quả. Ta cầu cho con cháu trở về với Chúa mà chúng vẫn xa. Đừng vội kết luận hạt giống đã chết. Có những công việc của Thiên Chúa chỉ diễn ra trong lòng đất, trong im lặng, ngoài tầm mắt chúng ta. Điều được đòi hỏi nơi ta là tiếp tục tưới, tiếp tục chờ, tiếp tục hy vọng.
Rồi có hạt rơi vào bụi gai. Có lẽ đây là loại đất gần với đời sống hiện đại nhất. Hạt đã mọc. Đức tin có thật. Thiện chí có thật. Người ta không từ chối Chúa. Nhưng bên cạnh Lời Chúa còn có quá nhiều thứ khác cùng mọc, và cuối cùng những thứ ấy chiếm hết ánh sáng, hết dưỡng chất, hết không gian. Chúa Giêsu nói đến những lo lắng, giàu sang và thú vui cuộc đời. Điều đáng chú ý là không phải mọi bụi gai đều là điều xấu tự bản chất. Lo cho gia đình đâu phải xấu. Làm việc đâu phải xấu. Có tiền đâu tự nó là tội. Nghỉ ngơi và tận hưởng những điều tốt đẹp đâu phải điều sai. Nhưng bất cứ điều gì, kể cả điều tốt, khi chiếm vị trí đáng lẽ thuộc về Thiên Chúa, đều có thể trở thành bụi gai. Một người có thể bận đến mức không còn năm phút thinh lặng. Một người có thể chăm lo cho tương lai đến mức đánh mất bình an hôm nay. Một người có thể muốn lo cho gia đình thật đầy đủ nhưng vì quá chạy theo tiền bạc mà không còn hiện diện với gia đình. Một người có thể làm rất nhiều việc cho giáo xứ nhưng bên trong ngày càng xa Chúa vì không còn cầu nguyện. Một linh mục có thể bận rộn với công việc mục vụ đến mức chính đời sống nội tâm bị bỏ đói. Một người có thể dành hàng giờ theo dõi tin tức, mạng xã hội, video, tranh luận, nhưng nói rằng không có thời gian đọc mười câu Tin Mừng. Bụi gai không nhất thiết xuất hiện như kẻ thù. Nó thường mọc cạnh cây tốt, lặng lẽ tranh lấy những gì cây tốt cần để sống. Đây là điều chúng ta phải xét mình: điều gì đang lấy mất thời giờ của tôi? Điều gì đang lấy mất sự chú ý của tôi? Điều gì làm đầu óc tôi luôn đầy mà tâm hồn lại rỗng? Điều gì tôi nghĩ đến ngay khi thức dậy và trước khi đi ngủ? Điều gì làm tôi mất bình an nhất? Điều gì khiến tôi sẵn sàng hy sinh giờ cầu nguyện nhưng không bao giờ chịu hy sinh nó? Có khi câu trả lời ấy chính là tên của một bụi gai trong lòng ta. Ta thường nghĩ tội lỗi lớn nhất là làm điều xấu, nhưng có một kiểu nghèo nàn khác: để đời mình đầy những điều không xấu nhưng chẳng còn chỗ cho điều quan trọng nhất. Một căn phòng có thể không chứa rác nhưng vẫn không thể đón khách nếu nó đã chật kín đồ đạc. Một tâm hồn có thể không phạm những tội kinh khủng, nhưng vẫn không có khoảng trống để Chúa nói nếu mọi phút giây đều bị tiếng ồn lấp đầy. Đời sống thiêng liêng cần những khoảng trống. Cần những phút không điện thoại. Cần những lúc không tranh luận. Cần những giờ không chạy. Cần một góc trong ngày để ngồi trước mặt Chúa và chẳng cần chứng minh gì với ai. Không phải để trốn đời, nhưng để trở lại với đời bằng một trái tim không bị đời nuốt mất.
Sau cùng là đất tốt. Chúng ta dễ nghĩ đất tốt là trái tim của những người đạo đức hoàn hảo, những người gần như không còn yếu đuối. Không. Đất tốt trước hết không phải là đất không bao giờ có đá hay gai, nhưng là đất được chăm sóc. Một thửa ruộng màu mỡ cũng phải được cày. Một mảnh đất tốt cũng phải nhổ cỏ. Cũng phải nhặt sỏi. Cũng cần nước. Cũng có mùa khô, mùa mưa. Nói cách khác, tâm hồn tốt không phải tự nhiên mà có; đó là tâm hồn để cho Thiên Chúa canh tác. Người thánh thiện không nhất thiết là người chưa bao giờ có cám dỗ, nhưng là người biết đem cám dỗ đến với Chúa. Không phải người chưa bao giờ giận, nhưng là người không để cơn giận trở thành hận thù. Không phải người chưa từng ngã, nhưng là người mỗi lần ngã lại đứng lên. Không phải người không có những ngày khô khan, nhưng là người vẫn trung thành cầu nguyện. Không phải người không có vết thương, nhưng là người không để vết thương trở thành lý do làm tổn thương người khác. Không phải người không có quá khứ, nhưng là người để ân sủng biến quá khứ thành mảnh đất của lòng thương xót. Một trong những điều đẹp nhất của Tin Mừng hôm nay nằm ở chữ “kiên trì”. Hoa trái không chỉ do nghe Lời, nhưng do nghe, giữ và kiên trì. Thế giới thích những người nổi bật; Thiên Chúa thường làm nên Nước Trời bằng những người kiên trì. Một người mẹ ngày nào cũng cầu cho con. Một người cha âm thầm làm việc lương thiện. Một cụ già lần chuỗi mỗi sáng. Một người bệnh dâng đau đớn cho Chúa. Một giáo lý viên nhiều năm dạy những lớp nhỏ chẳng mấy ai biết tên. Một tu sĩ trung thành với những bổn phận không ai nhìn thấy. Một linh mục tiếp tục hiện diện bên đoàn chiên qua những ngày vui buồn. Một người từng nghiện ngập mỗi ngày lại chọn không quay về thói cũ. Một người bị tổn thương cứ từng chút tập tha thứ. Đó là những mảnh đất tốt của Nước Trời. Họ có thể không tạo nên tiếng vang, nhưng trong mắt Thiên Chúa, họ đang sinh hoa trái.
Bài đọc thứ nhất hôm nay từ thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô làm cho hình ảnh hạt giống còn sâu hơn nữa. Thánh Phaolô nói về sự phục sinh và cũng dùng hình ảnh một hạt được gieo xuống. Điều được gieo phải trải qua một sự biến đổi. Thân xác được gieo trong hư nát nhưng được sống lại trong bất hoại; được gieo trong yếu hèn nhưng được sống lại trong quyền năng. Đây không chỉ là giáo lý về điều xảy ra sau cái chết; đây còn là một chìa khóa để hiểu cách Thiên Chúa hoạt động trong đời người. Hạt giống muốn thành cây phải chấp nhận một hình thức “mất đi”. Nó được chôn. Nó biến mất khỏi tầm mắt. Vỏ của nó phải nứt. Hình dạng cũ không còn. Nhưng chính từ sự mất ấy, một sự sống lớn hơn xuất hiện. Mầu nhiệm Vượt Qua nằm ngay trong hạt giống. Đức Kitô đã nói về chính Người bằng hình ảnh hạt lúa mì rơi xuống đất và chết đi để sinh nhiều bông hạt. Cuộc đời Kitô hữu cũng không tránh quy luật ấy. Có những điều phải chết trong chúng ta để con người mới được sinh ra. Cái tôi phải chết một phần để tình yêu lớn lên. Kiêu ngạo phải chết để ta biết xin lỗi. Ý riêng phải chết để ta có thể đón nhận thánh ý Chúa. Sự ích kỷ phải chết để ta biết cho đi. Nhu cầu luôn được công nhận phải chết để ta có thể phục vụ âm thầm. Những hình ảnh cũ về bản thân đôi khi phải chết để ta khám phá mình trong ánh mắt của Thiên Chúa. Có những mối gắn bó không lành mạnh phải chết để tự do nội tâm được sinh ra. Có những ảo tưởng về một cuộc đời hoàn toàn theo kế hoạch của ta phải chết để lòng tín thác được sinh ra. Và cuối cùng chính thân xác này cũng phải đi qua cái chết, nhưng đối với Kitô hữu, cái chết không phải tiếng nói cuối cùng. Ta được gieo xuống trong hư nát để được Thiên Chúa cho trỗi dậy trong một sự sống mà ta hiện giờ chỉ có thể tin, mong và chờ đợi. Vì thế người Kitô hữu nhìn nghĩa trang khác với cách thế gian nhìn. Nghĩa trang không chỉ là nơi những cuộc đời kết thúc; trong đức tin phục sinh, đó còn là một cánh đồng đang chờ ngày mùa của Thiên Chúa. Những thân xác được trao lại cho lòng đất không bị Thiên Chúa quên. Một ngày nào đó, điều được gieo trong yếu đuối sẽ được gọi vào vinh quang. Thánh Phaolô không phủ nhận đau đớn của cái chết. Đức tin Kitô giáo không bắt người ta giả vờ rằng chia ly không đau. Đức Giêsu đã khóc trước mồ Lazarô. Nhưng nước mắt của Kitô hữu không phải nước mắt tuyệt vọng. Chúng ta khóc vì yêu, nhưng khóc trong niềm hy vọng rằng tình yêu không kết thúc ở huyệt mộ.
Có một sự liên kết tuyệt đẹp giữa bài đọc một và Tin Mừng: cả hai đều nói về hạt giống. Một hạt được gieo xuống đất để cho thấy mầu nhiệm phục sinh; một hạt khác được gieo vào lòng người để cho thấy mầu nhiệm Lời Chúa. Như thể phụng vụ hôm nay nói với chúng ta rằng toàn bộ đời sống Kitô hữu là một cuộc gieo trồng. Thiên Chúa gieo Lời Người vào chúng ta. Chúng ta gieo những lựa chọn mỗi ngày. Rồi một ngày chính đời ta được gieo vào lòng đất trong niềm hy vọng phục sinh. Và ở mọi giai đoạn, quy luật vẫn giống nhau: điều nhỏ bé có thể mang trong nó một tương lai rất lớn; điều âm thầm có thể chứa đựng một sức sống phi thường; điều tưởng như mất đi trong Thiên Chúa lại có thể được biến đổi thành điều vượt xa trí tưởng tượng. Vì thế đừng coi thường những hạt giống nhỏ của lòng tốt. Một câu nói dịu dàng có thể cứu một người đang tuyệt vọng. Một lần nhịn để không nói câu làm đau người khác có thể cứu một mối quan hệ. Một lời xin lỗi có thể mở đầu cho sự chữa lành nhiều năm. Một lần cầu nguyện với một đứa trẻ có thể trở thành ký ức dẫn nó về Chúa sau nhiều chục năm. Một nghĩa cử âm thầm với người nghèo có thể không thay đổi cả thế giới, nhưng thay đổi thế giới của một con người. Một lời khích lệ có thể thành hạt giống ơn gọi. Một bài giảng có thể được người nghe quên gần hết nhưng chỉ một câu đi vào lòng họ và ở lại suốt đời. Người gieo không luôn được thấy mùa gặt. Cha mẹ gieo mà con cái có thể gặt. Thầy cô gieo mà nhiều năm sau học trò mới hiểu. Linh mục gieo mà có khi sau khi ngài qua đời hạt giống mới nảy mầm. Người truyền giáo gieo trên mảnh đất mà chính mình không bao giờ thấy thành quả. Nếu cứ đòi thấy kết quả ngay, ta sẽ rất dễ thất vọng trong việc phục vụ. Thiên Chúa không đòi người gieo kiểm soát mùa gặt; Người đòi chúng ta trung thành gieo.
Điều này đặc biệt quan trọng trong một thời đại ám ảnh bởi hiệu quả, con số và phản ứng tức thì. Người ta đăng một điều lên mạng và ngay lập tức nhìn xem bao nhiêu lượt thích. Người ta làm một chương trình và muốn biết bao nhiêu người xem. Người ta tổ chức một hoạt động và đo thành công bằng số người tham dự. Những công cụ ấy có thể hữu ích, nhưng nếu mang chúng hoàn toàn vào đời sống Nước Trời, ta sẽ quên mất một sự thật: hạt giống không báo cáo tiến độ mỗi ngày. Một lời Chúa gieo hôm nay có thể hai mươi năm sau mới trổ sinh. Một đứa con đang sống xa đức tin hôm nay có thể mang trong lòng hàng trăm hạt giống cha mẹ đã gieo mà chính nó chưa ý thức. Một người đang chống đối Giáo Hội có thể một ngày nhớ lại lòng tử tế của một linh mục đã gặp từ rất lâu. Một người trẻ đang hoang mang có thể được giữ lại bởi một câu giáo lý viên từng nói năm nào. Ta không biết. Và chính vì không biết nên ta phải học trao mùa gặt cho Chúa. Công việc của ta là gieo đúng hạt, gieo bằng tình yêu, chăm đất trong kiên nhẫn và đừng nhổ cây lên mỗi ngày để xem rễ dài đến đâu. Có những cha mẹ vì quá lo lắng cho con đã biến việc giáo dục đức tin thành sức ép. Có những mục tử vì muốn người khác thay đổi quá nhanh nên quên rằng chỉ Thiên Chúa mới có thể làm hạt nảy mầm. Ta có thể tưới, có thể chăm, có thể làm gương, có thể cầu nguyện, có thể nói khi cần nói và im khi cần im; nhưng không thể giật một cái cây cho nó cao nhanh hơn. Tình yêu phải có kiên nhẫn.
Tin Mừng cũng đặt trước mặt chúng ta một câu hỏi về việc nghe. Đức Giêsu nhiều lần nói: ai có tai thì nghe. Tất nhiên mọi người xung quanh Người đều có tai thể lý. Vậy “nghe” ở đây là một thái độ thiêng liêng. Có thể nghe bằng tai mà tâm hồn đóng. Có thể nghe bài đọc nhưng đang nghĩ chuyện khác. Có thể ngồi trước một người đang đau mà chỉ chờ họ nói xong để mình trả lời. Có thể đọc Tin Mừng nhưng chỉ tìm câu củng cố ý kiến sẵn có. Lắng nghe thật sự đòi ta tạm ngưng cái tôi. Khi lắng nghe Thiên Chúa, ta phải chấp nhận nguy cơ rằng Người sẽ nói điều khác với điều ta muốn nghe. Có người chỉ cầu nguyện để Chúa xác nhận quyết định mình đã chọn. Có người tìm lời khuyên nhưng chỉ chấp nhận người nào đồng ý với mình. Có người đọc Kinh Thánh và chỉ chọn những câu an ủi, tránh những câu đòi hoán cải. Nhưng Lời Chúa vừa an ủi vừa cắt tỉa. Có lúc Lời nói: “Đừng sợ.” Có lúc Lời nói: “Hãy bỏ điều ấy đi.” Có lúc Lời nói: “Con được tha thứ.” Có lúc Lời nói: “Con phải tha thứ.” Có lúc Lời nói: “Hãy nghỉ ngơi.” Có lúc Lời nói: “Hãy đứng dậy mà đi.” Có lúc Lời cho ta bình an; có lúc Lời phá vỡ thứ bình an giả tạo mà ta dựng lên để khỏi thay đổi. Đất tốt là trái tim đủ khiêm nhường để nói: “Lạy Chúa, xin cứ nói, ngay cả khi lời ấy làm con khó chịu; vì điều con cần không phải là được Chúa đồng ý với con, mà là được Chúa biến đổi con.”
Ta cũng cần nhìn lại những bụi gai của thời đại kỹ thuật số. Chưa bao giờ con người nhận nhiều thông tin như hôm nay, nhưng chưa chắc đã biết lắng nghe hơn. Mỗi ngày hàng nghìn câu chữ, hình ảnh, âm thanh đi vào đầu óc. Tin nóng. Thông báo. Video ngắn. Bình luận. Tranh cãi. Quảng cáo. Tin nhắn. Người này nói. Người kia phản bác. Chưa kịp hiểu một vấn đề đã có vấn đề khác xuất hiện. Tâm trí bị chia nhỏ thành hàng trăm mảnh. Trong một môi trường ấy, Lời Chúa rất dễ trở thành một nội dung giữa vô số nội dung khác. Ta đọc một câu Tin Mừng rồi một giây sau xem một thông báo. Ta nghe bài giảng nhưng điện thoại rung. Ta ngồi cầu nguyện mà trí óc tiếp tục lướt qua hàng chục điều vừa xem. Có khi vấn đề không phải ta thiếu Lời Chúa mà là ta thiếu thinh lặng để Lời thấm xuống. Một cơn mưa rất lớn rơi xuống nền xi măng sẽ chảy đi; một lượng nước nhỏ nhưng thấm từ từ vào đất sẽ nuôi rễ. Đời sống thiêng liêng không cần lúc nào cũng thêm thật nhiều nội dung; đôi khi cần bớt đi để một điều có thể ở lại. Đọc một chương Kinh Thánh không nhất thiết tốt hơn đọc một câu nếu ta đọc xong mà quên hết. Có khi chỉ cần đọc: “Đừng sợ, vì Thầy ở với con”, rồi mang câu ấy suốt ngày. Khi lo lắng, nhắc lại. Khi gặp khó, nhắc lại. Khi đi đường, nhắc lại. Khi nằm xuống, nhắc lại. Đó là cách hạt giống đi từ tai xuống tim, từ tim vào ký ức, từ ký ức vào cách ta phản ứng, rồi từ phản ứng thành một lối sống.
Đất tốt cũng không chỉ nhận mà phải sinh hoa trái. Đức tin không phải một kho để tích trữ kiến thức. Nếu một người học Kinh Thánh rất nhiều nhưng ngày càng khó thương hơn, có điều gì đó sai. Nếu cầu nguyện rất nhiều nhưng ngày càng kiêu ngạo, có điều gì đó sai. Nếu tham dự nhiều sinh hoạt đạo nhưng gia đình lại thấy mình lạnh lùng, có điều gì đó sai. Nếu biết giáo lý rất rõ nhưng thích hạ nhục người khác trên mạng, có điều gì đó sai. Hoa trái của Lời Chúa phải có thể nhận ra trong cách chúng ta sống: kiên nhẫn hơn, hiền hòa hơn, biết tha thứ hơn, thành thật hơn, rộng lượng hơn, biết phục vụ hơn, bớt chấp nhất hơn, biết nâng người yếu đuối hơn. Không phải một ngày trở thành thánh ngay, nhưng phải có một chuyển động. Một cây sống thì phải lớn, dù rất chậm. Nếu sau nhiều năm theo Chúa mà tôi vẫn cứ giữ nguyên một thái độ cay nghiệt, có lẽ tôi cần hỏi xem Lời Chúa đã thật sự bén rễ đến đâu. Dấu hiệu của đời sống thiêng liêng không phải chỉ là cảm thấy sốt sắng, mà là khả năng yêu trong những hoàn cảnh trước đây ta không thể yêu. Người nóng tính dần biết kiềm chế. Người thích nói xấu dần biết im. Người ích kỷ dần biết chia sẻ. Người kiêu căng dần có thể nhận lỗi. Người tuyệt vọng dần học hy vọng. Người từng không thể tha thứ dần có thể cầu nguyện cho người làm mình đau. Đó là hoa trái.
Có một điều khác rất quan trọng: đất tốt không tự nhận công vì cây mọc. Đất chỉ đón nhận hạt giống, nước, ánh sáng và để sự sống hoạt động. Người trưởng thành trong đời sống thiêng liêng càng sinh hoa trái lại càng khiêm nhường, vì họ hiểu điều tốt nơi mình phần lớn là ân sủng. Một người càng gần Chúa càng ít nhu cầu chứng minh mình thánh thiện. Họ biết rõ những vùng đất cứng của chính mình. Họ biết nếu Chúa không kiên nhẫn, họ chẳng đứng được. Vì thế họ cũng bớt khắc nghiệt với người khác. Ai ý thức mình được tha thứ sẽ dễ tha thứ. Ai biết mình sống nhờ lòng thương xót sẽ bớt xét đoán. Ai nhớ rằng chính đời mình từng là đất sỏi sẽ không tuyệt vọng về người đang là đất sỏi. Ai từng được Chúa nhổ gai khỏi lòng sẽ không chế giễu người còn mắc trong bụi gai. Dụ ngôn người gieo giống không cho ta quyền phân loại người khác; nó dạy ta hy vọng cho mọi người, vì người gieo vẫn tiếp tục gieo.
Thật vậy, có lúc một con người tưởng như đã mất hết khả năng thay đổi nhưng chỉ một biến cố, một lời nói, một sự gặp gỡ có thể làm đất nứt ra. Bao nhiêu vị thánh trong lịch sử đã từng có những giai đoạn sống xa Chúa. Augustinô đã có cả một hành trình dài của tìm kiếm và lạc hướng trước khi trái tim được đánh động. Phêrô đã chối Thầy nhưng sau này trở thành người củng cố anh em. Phaolô từng bách hại Hội Thánh nhưng trở thành người gieo Tin Mừng khắp nơi. Nếu các Kitô hữu đầu tiên gặp Saolô trên đường và kết luận “mảnh đất này không thể sinh gì”, họ đã lầm biết bao. Điều đó nhắc ta đừng bao giờ đóng dấu “hết hy vọng” lên một người. Đặc biệt trong gia đình, chúng ta rất dễ thất vọng về nhau vì sống cạnh nhau lâu. Ta nghĩ: “Người này chẳng bao giờ thay đổi đâu.” Nhưng câu đó không thuộc về đức tin. Người có thể chưa thay đổi hôm nay; có thể họ đã chống lại ân sủng nhiều lần; nhưng bao lâu còn sống, Thiên Chúa còn có những lối vào mà ta không biết. Việc của ta không phải bảo đảm họ thay đổi, mà là đừng trở thành chướng ngại cho ân sủng. Ta cầu nguyện. Ta sống chứng tá. Ta nói sự thật trong bác ái. Ta giữ ranh giới cần thiết nếu có những hành vi gây hại. Nhưng ta không tước mất quyền của Thiên Chúa được làm điều mới nơi họ.
Khi nói về hạt giống và mảnh đất, ta cũng cần nói về đau khổ. Nhiều người chỉ muốn đời mình là mùa gặt nhưng không muốn có mùa cày. Cày đất là đau. Lưỡi cày xé mặt đất. Nhưng nếu đất không bị phá vỡ, hạt không vào sâu được. Có những biến cố đau đớn trong đời, dù Thiên Chúa không vui vì đau khổ của ta và không phải mọi đau khổ đều trực tiếp do Người gửi đến, vẫn có thể trở thành nơi lòng ta được mở ra. Một bệnh tật có thể làm người ta nhận ra đời mong manh và quay về với điều quan trọng. Một thất bại có thể bẻ gãy ảo tưởng tự mãn. Một mất mát có thể dạy ta thương những người đang chịu mất mát. Một lần bị hiểu lầm có thể giúp ta bớt vội xét đoán người khác. Một giai đoạn cô đơn có thể mở trong ta chiều sâu cầu nguyện chưa từng biết. Một vết thương, nếu được chữa trong Chúa, có thể biến thành khả năng đồng cảm. Không phải đau khổ tự nó tốt. Thập giá vẫn là thập giá. Nhưng Thiên Chúa có khả năng làm mọc lên sự sống ngay trong vùng đất chúng ta chỉ thấy là tan vỡ. Chính nơi tưởng là mồ chôn lại có thể thành vườn Phục Sinh. Đây là niềm hy vọng lớn từ bài đọc của thánh Phaolô: điều được gieo trong hư nát có thể được Thiên Chúa cho trỗi dậy trong vinh quang. Không thất bại nào có quyền nói lời cuối cùng khi đời người được đặt trong tay Thiên Chúa.
Vì thế, nếu hôm nay ai đó đang trải qua một giai đoạn mà mọi sự như bị chôn vùi, đừng vội nghĩ Thiên Chúa đã bỏ quên. Có thể một ước mơ vừa chết. Có thể sức khỏe không còn như trước. Có thể tuổi già làm người ta thấy mình không còn hữu dụng. Có thể một người thân đã ra đi. Có thể một sứ vụ kết thúc. Có thể một cánh cửa đóng lại. Có thể người ta đã làm tất cả mà không đạt điều mong muốn. Mầu nhiệm hạt giống nói rằng được chôn không luôn đồng nghĩa với bị kết thúc. Trong bàn tay Thiên Chúa, có những cái chôn là khởi đầu cho một hình thức sống khác. Người về hưu có thể tưởng đời phục vụ đã hết, nhưng chính lúc ấy lại mở ra một sứ mạng cầu nguyện sâu hơn. Người bệnh không thể hoạt động như trước nhưng có thể trở thành một nhà truyền giáo trong âm thầm bằng việc dâng đau khổ. Một người mất đi công việc quen thuộc có thể được dẫn sang con đường mà trước đây không bao giờ nghĩ tới. Đương nhiên ta không nên lãng mạn hóa đau khổ hay nói những câu dễ dàng với người đang đau. Nhưng đức tin cho phép ta nói điều khiêm tốn này: bóng tối không phải lúc nào cũng là đoạn kết; hạt giống nảy mầm trong bóng tối.
Thế thì hôm nay làm sao trở thành đất tốt? Có lẽ không cần bắt đầu bằng những quyết tâm khổng lồ. Hãy bắt đầu bằng một việc nhỏ nhưng đều đặn. Mỗi ngày mười phút với Tin Mừng. Không điện thoại. Không vội. Đọc chậm. Chọn một câu. Hỏi: câu này nói gì về Chúa? Câu này nói gì về tôi? Có điều gì phải thay đổi? Có điều gì cần cảm tạ? Có ai cần được tôi tha thứ? Có việc nào hôm nay tôi có thể làm để Lời này trở thành hành động? Rồi giữ một câu ấy trong ngày. Đây chính là cách đất được chăm. Rồi mỗi tối xét lại: hôm nay hạt giống ấy có chạm vào cách tôi nói, cách tôi làm việc, cách tôi đối xử với người trong nhà không? Nếu thất bại, đừng bỏ cuộc. Một người nông dân không đốt ruộng chỉ vì có vài cây không mọc. Ngày mai gieo lại. Đời sống thiêng liêng có một từ rất đẹp: bắt đầu lại. Người thánh không phải người không bao giờ phải bắt đầu lại, nhưng thường chính là người bắt đầu lại nhiều nhất mà không tuyệt vọng về lòng thương xót.
Ta cũng cần học nhổ gai. Mỗi người có loại gai riêng. Có người là sự lo lắng. Có người là tiền bạc. Có người là nhu cầu được người khác công nhận. Có người là giận dữ. Có người là nghiện điện thoại. Có người là thói quen so sánh. Có người là những cuộc chuyện trò vô bổ. Có người mang một ký ức cay đắng và ngày nào cũng tưới cho nó bằng cách kể lại, nghĩ lại, sống lại. Có người không thể buông một lỗi của chính mình dù Thiên Chúa đã tha. Nhổ gai thường đau vì gai đã bén rễ. Ta không thể chỉ cắt ngọn; phải chạm đến gốc. Nếu gốc là sợ hãi, phải đem sợ hãi đến Chúa. Nếu gốc là thiếu cảm giác được yêu, phải để tình yêu Chúa chữa lành. Nếu gốc là kiêu ngạo, phải tập những hành động khiêm nhường cụ thể. Nếu gốc là nghiện ngập hay một vấn đề vượt khả năng tự xử lý, cần sự trợ giúp thích hợp của người chuyên môn và cộng đoàn. Ân sủng không loại bỏ trách nhiệm; ân sủng cho ta sức để thực hiện trách nhiệm.
Có lẽ điều cảm động nhất trong dụ ngôn vẫn là người gieo. Ông ra đi gieo. Không mệt mỏi. Không tuyệt vọng. Không ngồi đó than rằng đất xấu quá. Đây chính là Thiên Chúa với chúng ta. Bao nhiêu lần ta để hạt bị lấy mất, Người lại gieo. Bao nhiêu lần ta hăng hái rồi bỏ, Người lại gieo. Bao nhiêu lần gai mọc đầy, Người lại gieo. Bao nhiêu lần ta phạm cùng một lỗi, đến với Bí tích Hòa giải, quyết tâm rồi lại yếu đuối, Người vẫn không ngừng gọi về. Dĩ nhiên lòng thương xót không phải lý do để ta dễ dãi với tội lỗi; trái lại, chính vì được yêu bền bỉ như thế mà ta muốn thay đổi. Thiên Chúa tin vào khả năng sinh hoa trái của ta còn hơn chính ta tin vào mình. Khi ta nhìn đời mình và chỉ thấy vùng đất cằn, Người nhìn và thấy một cánh đồng có thể có mùa gặt. Khi ta chỉ thấy những năm tháng bị lãng phí, Người vẫn có thể gieo vào phần thời gian còn lại. Người trộm lành trên thập giá có rất ít thời gian, vậy mà một lời quay về đủ mở cửa thiên đàng. Không bao giờ quá muộn để mảnh đất mở ra cho hạt giống.
Và nếu ta đang có một chút hoa trái, hãy nhớ đừng giữ cho mình. Một cây sinh hạt để hạt tiếp tục được gieo. Người nhận Lời Chúa thật sự rồi cũng phải trở thành người gieo. Không nhất thiết phải đứng trên bục giảng. Một bà mẹ dạy con làm dấu thánh giá đang gieo. Một ông bà kể cho cháu nghe về lòng Chúa thương xót đang gieo. Một người trẻ không gian lận giữa môi trường ai cũng gian lận đang gieo. Một bác sĩ đối xử với bệnh nhân nghèo bằng phẩm giá đang gieo. Một người chủ trả lương công bằng đang gieo. Một giáo viên kiên nhẫn với học sinh yếu đang gieo. Một người con chăm cha mẹ già đang gieo. Một người bị xúc phạm mà chọn không trả đũa đang gieo. Một Kitô hữu trên mạng từ chối hạ nhục người bất đồng đang gieo. Mỗi lựa chọn Tin Mừng là một hạt. Ta không biết nó rơi vào đâu, nhưng cứ gieo. Thế giới hôm nay không thiếu lời; nó thiếu những cuộc đời làm cho Lời đáng tin. Người ta có thể tranh luận với giáo lý của chúng ta, nhưng sẽ khó phủ nhận một lòng tốt chân thành. Một người có thể không bước vào nhà thờ vì bài giảng của ta, nhưng có thể bắt đầu đặt câu hỏi về Thiên Chúa vì đã gặp một Kitô hữu sống khác.
Hôm nay, khi nghe dụ ngôn người gieo giống, ta đừng vội tìm một cảm xúc đẹp. Hãy để Lời Chúa trở thành một cuộc xét đất. Đâu là vùng chai cứng trong tôi? Đâu là viên đá tôi chưa chịu nhặt? Đâu là bụi gai đang bóp nghẹt điều tốt? Tôi đang cần kiên trì ở chỗ nào? Có hạt giống nào Chúa đã gieo từ lâu mà tôi cứ trì hoãn không chịu sống? Có lời tha thứ nào tôi biết nhưng chưa thực hiện? Có lời mời gọi phục vụ nào tôi đã nghe nhưng cứ viện lý do? Có một thói quen nào Chúa đã nhiều lần nhắc tôi bỏ? Có một người nào Chúa muốn tôi đến gần? Có một điều gì tôi cần phó thác thay vì cứ kiểm soát? Hãy chọn một điều. Đừng cố thay toàn bộ đời sống trong một buổi sáng. Hãy chọn một viên đá và nhặt nó lên. Một bụi gai và bắt đầu nhổ. Một góc đất và xới lại. Một câu Tin Mừng và sống nó. Nếu trung thành từng ngày, một mảnh ruộng sẽ thay đổi.
Và khi ta nản vì mình thay đổi quá chậm, hãy nhìn hạt giống. Không hạt nào xấu hổ vì hôm nay nó chưa là cây. Nó chỉ cần ở lại trong đất, nhận nước và ánh sáng, để sự sống bên trong làm công việc của mình. Chúng ta cũng vậy. Không cần so sánh hành trình của mình với người khác. Có cây lớn nhanh, có cây chậm. Có người được ơn hoán cải đột ngột, có người được Chúa dẫn từng bước suốt nhiều năm. Điều quan trọng là ở lại trong ân sủng. Đừng rời đất. Đừng bỏ nguồn nước. Đừng quay lưng với ánh sáng. Hãy để Chúa làm việc. Có thể chính những yếu đuối khiến ta xấu hổ hôm nay, khi được trao cho Chúa, một ngày sẽ trở thành nơi ta có thể cảm thông và giúp người khác. Có thể chính đoạn đời ta muốn xóa đi lại trở thành bằng chứng rằng lòng thương xót mạnh hơn quá khứ.
Lạy Chúa Giêsu, hôm nay con nhận ra rằng Chúa vẫn là Người Gieo Giống kiên nhẫn đi ngang qua cánh đồng đời con. Chúa đã gieo biết bao hạt giống mà nhiều lần con không biết quý. Có những lời Chúa nói con đã để gió cuốn đi. Có những quyết tâm đẹp con đã để chết vì không chịu đâm rễ sâu. Có những ơn lành con đã để lo âu, tiền bạc, tự ái và những bận tâm trần thế bóp nghẹt. Có những lúc Chúa đã kiên nhẫn chờ hoa trái nhưng con chỉ dâng lại cho Chúa một mảnh đất khô cứng. Xin Chúa đừng mệt mỏi với con. Xin cứ gieo. Xin cày xới những nơi chai lì. Xin nhặt khỏi lòng con những viên đá của kiêu ngạo, cố chấp, tự ái và sợ hãi. Xin nhổ những bụi gai của tham lam, ganh tị, hận thù, lo lắng và ham muốn được người khác công nhận. Xin tưới lòng con bằng Thánh Thần Chúa. Xin cho con biết yêu mến Lời Chúa không chỉ bằng môi miệng nhưng bằng đời sống; không chỉ nghe rồi quên nhưng nghe, giữ và kiên trì. Khi con phải trải qua những ngày như bị chôn vùi, xin cho con nhớ hạt giống. Khi một điều trong đời phải chết đi, xin cho con nhớ mầu nhiệm Phục Sinh. Khi con phục vụ mà chưa thấy kết quả, xin cho con tiếp tục gieo. Khi con cầu nguyện cho một người nhiều năm mà chưa thấy họ thay đổi, xin cho con tiếp tục hy vọng. Khi con thất vọng về chính mình, xin nhắc con rằng Người Gieo vẫn chưa bỏ cánh đồng. Và khi đời con đến ngày được gieo vào lòng đất, xin cho con bước vào cái chết với niềm tín thác rằng Đấng đã làm hạt giống trỗi dậy từ lòng đất cũng sẽ gọi con ra khỏi mồ để mặc lấy sự sống không hư nát. Xin cho đời con, dù nhỏ bé và đầy bất toàn, cuối cùng vẫn có thể sinh một chút hoa trái cho Nước Chúa: một chút yêu thương nơi có hận thù, một chút hy vọng nơi có tuyệt vọng, một chút tha thứ nơi có tổn thương, một chút ánh sáng nơi có bóng tối. Và nếu có hoa trái nào xuất hiện, xin cho con luôn nhớ rằng hạt giống là của Chúa, mưa nắng là của Chúa, sự sống là của Chúa; con chỉ là mảnh đất nghèo được Chúa thương ghé xuống và làm cho sinh hoa trái. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG PHẢI ĐƯỢC GIEO XUỐNG – MỘT TRÁI TIM TỐT VÀ KIÊN NHẪN SẼ SINH HOA TRÁI
Thứ Bảy Tuần XXIV Thường Niên – 1 Cr 15,35-37.42-49; Lc 8,4-15
Có lẽ trong cuộc đời Kitô hữu, chúng ta đã nghe dụ ngôn người gieo giống rất nhiều lần. Nghe nhiều đến độ vừa nghe Đức Giêsu bắt đầu nói đến người gieo giống ra đi gieo hạt, chúng ta đã có thể đoán được phần tiếp theo: hạt rơi bên vệ đường, hạt rơi trên đá, hạt rơi vào bụi gai, hạt rơi vào đất tốt. Và chính vì quá quen mà một đoạn Tin Mừng tuyệt đẹp đôi khi lại trở thành một đoạn Tin Mừng chúng ta nghe mà không còn thực sự nghe nữa. Tai nghe nhưng lòng không rung động; trí nhớ nhận ra câu chuyện nhưng đời sống không còn bị chất vấn. Thế nhưng hôm nay Đức Giêsu lại kết thúc dụ ngôn bằng một lời rất mạnh: “Ai có tai để nghe thì hãy nghe.” Không phải ai có tai cũng thực sự nghe. Không phải ai ngồi trong nhà thờ cũng thực sự nghe Lời Chúa. Không phải ai cầm Kinh Thánh cũng để Kinh Thánh đi vào cuộc đời. Không phải ai biết nhiều giáo lý cũng nhất thiết đã để Tin Mừng biến đổi tâm hồn. Và có lẽ câu hỏi quan trọng nhất hôm nay không phải là: “Tôi đã nghe dụ ngôn này bao nhiêu lần?” nhưng là: “Sau bao nhiêu năm nghe Lời Chúa, mảnh đất tâm hồn tôi hiện đang là loại đất nào?” Bởi vì hạt giống vẫn là một. Người gieo giống vẫn quảng đại. Lời Chúa vẫn đầy sức sống. Điều tạo nên khác biệt chính là mảnh đất tiếp nhận hạt giống ấy. Chúa không ngừng gieo. Chúa gieo vào ngày ta vui cũng như ngày ta buồn; gieo khi đời bình an cũng như khi bão tố; gieo khi ta thành công cũng như khi thất bại; gieo qua một bài Tin Mừng, một Thánh lễ, một biến cố, một người nghèo, một lời khuyên, một thất bại, một đau bệnh, một cuộc chia ly, thậm chí một giọt nước mắt. Vấn đề không phải Chúa có nói với ta hay không. Chúa vẫn nói. Vấn đề là trái tim ta có còn đủ thinh lặng để nghe hay không, đủ mềm để đón nhận hay không, đủ sâu để Lời bén rễ hay không, và đủ kiên trì để Lời ấy sinh hoa trái hay không.
Người gieo giống trong Tin Mừng thật lạ. Theo cách tính toán của con người, ông dường như quá phung phí. Ông không chỉ chọn phần đất tốt nhất để gieo. Ông gieo cả bên vệ đường, trên đá sỏi, giữa bụi gai và trên đất tốt. Người nông dân kinh nghiệm chắc chắn biết hạt giống quý giá và sẽ cố gắng tránh những nơi không có khả năng sinh trưởng. Nhưng Đức Giêsu muốn cho chúng ta thấy một Thiên Chúa khác với sự tính toán của con người. Thiên Chúa gieo Lời của Người bằng một lòng quảng đại gần như “hoang phí”. Người không chỉ gieo cho những người thánh thiện. Người gieo cho cả người tội lỗi. Người không chỉ gieo cho những tâm hồn ngoan ngoãn. Người gieo cả vào những trái tim chai đá. Người không chỉ gieo cho người chắc chắn sẽ đáp trả. Người gieo cả nơi những người có thể quay lưng với Người. Bởi vì tình yêu của Thiên Chúa không bắt đầu từ việc con người xứng đáng, nhưng từ lòng nhân hậu của chính Người. Có những người cả đời tưởng mình đã xa Chúa đến mức Chúa không còn tìm họ nữa. Nhưng không. Hạt giống vẫn được gieo. Có những người sau hàng chục năm nguội lạnh bỗng một ngày nghe một câu Kinh Thánh mà bật khóc. Có những người đã đi qua một quá khứ rất phức tạp, tưởng như không còn con đường trở về, thế rồi một biến cố làm trái tim họ mềm lại. Có những người đã khép cửa với Thiên Chúa từ lâu, nhưng Thiên Chúa vẫn kiên nhẫn đứng bên ngoài. Người gieo giống không mệt mỏi. Đó là niềm hy vọng của chúng ta. Nếu hôm qua đời ta là vệ đường, hôm nay Chúa vẫn gieo. Nếu hôm qua lòng ta đầy đá, hôm nay Chúa vẫn gieo. Nếu hôm qua cuộc đời ta mọc đầy gai, hôm nay Chúa vẫn gieo. Không một quá khứ nào có quyền tuyên bố rằng con người không thể trở thành đất tốt. Không một thất bại nào là lời cuối cùng khi người gieo giống vẫn đang đi ngang qua cánh đồng cuộc đời ta.
Nhưng dụ ngôn cũng buộc ta phải nhìn thẳng vào chính mình. Mảnh đất thứ nhất là vệ đường. Hạt vừa rơi xuống thì bị giẫm lên và chim trời đến ăn mất. Đây là hình ảnh của một trái tim đã trở nên quá cứng. Đất vốn có thể mềm nhưng vì quá nhiều bước chân đi qua nên nó bị nén chặt lại. Trái tim con người cũng vậy. Không ai sinh ra đã chai đá. Có khi lòng ta bị chai vì từng bị tổn thương. Có khi vì thất vọng quá nhiều. Có khi vì những lời cầu nguyện tưởng như không được đáp lại. Có khi vì thấy những gương xấu trong Giáo Hội. Có khi vì tiền bạc, tranh chấp, đố kỵ. Có khi vì một người làm ta đau rồi từ đó ta khép cửa với mọi người, và cuối cùng khép cửa cả với Thiên Chúa. Có những người nghe Lời Chúa nhưng Lời vừa chạm tới đã bật ngược ra ngoài. Khi nghe “hãy tha thứ”, họ lập tức nghĩ: “Người ta không biết họ đã làm gì với tôi.” Khi nghe “hãy yêu thương kẻ thù”, họ nghĩ: “Đó là chuyện lý tưởng, không thể thực hiện.” Khi nghe “hãy tín thác”, họ trả lời: “Tôi đã cầu nguyện rồi mà có được gì đâu.” Khi nghe “hãy từ bỏ”, họ nghĩ: “Sống trên đời không lo cho mình thì ai lo?” Lời Chúa không có cơ hội đi sâu vì trái tim đã dựng một lớp bê tông tự vệ. Điều nguy hiểm của sự chai đá là người ta thường không nhận ra mình chai đá. Người ta tưởng mình thực tế, tưởng mình khôn ngoan, tưởng mình chỉ đang bảo vệ bản thân; nhưng dần dần chẳng còn điều gì có thể làm ta xúc động nữa. Nỗi đau người khác không làm ta rung cảm. Lời Chúa không làm ta hoán cải. Thánh lễ không làm ta khao khát. Một người nghèo không làm ta bận tâm. Một lỗi lầm của mình không khiến ta day dứt. Khi ấy mảnh đất tâm hồn đang trở thành vệ đường.
Nếu lòng ta đang là vệ đường thì phải làm gì? Đất cứng muốn trở nên tốt phải được cày xới. Và cày xới luôn đau. Thiên Chúa đôi khi cho phép những biến cố làm vỡ lớp vỏ cứng của chúng ta. Một thất bại có thể cày lòng ta. Một cơn bệnh có thể cày lòng ta. Một cuộc chia tay, một sự mất mát, một lần bị hiểu lầm, một tuổi già không còn kiểm soát được mọi thứ, một khoảnh khắc nhận ra mình bất lực có thể cày lòng ta. Ta thường hỏi: “Tại sao Chúa để chuyện này xảy ra?” Có những câu hỏi không có câu trả lời tức thời. Nhưng nhiều năm sau nhìn lại, ta mới nhận ra rằng chính lúc ấy lớp đất chai đã bắt đầu nứt ra. Không phải mọi đau khổ đều trực tiếp do Chúa gửi đến, nhưng Thiên Chúa có thể dùng cả đau khổ để mở một trái tim đã khóa kín. Nhiều người gặp Chúa sâu sắc nhất không phải trong những ngày họ mạnh mẽ mà trong những đêm họ chẳng còn gì để bám víu ngoài Chúa. Chính khi con người hết đường, họ mới bắt đầu nhận ra Thiên Chúa vẫn còn là một con đường.
Mảnh đất thứ hai là đất đá. Hạt nảy mầm rất nhanh nhưng vì không có độ ẩm, không có rễ sâu, nên vừa gặp nắng đã héo. Đây là kiểu đức tin rất dễ gặp: đức tin của cảm xúc nhưng thiếu chiều sâu. Có những lúc ta tham dự một kỳ tĩnh tâm rất sốt sắng, nghe một bài giảng rất xúc động, dự một buổi cầu nguyện đầy cảm hứng; ta khóc, ta quyết tâm, ta hứa với Chúa rất nhiều. Nhưng vài ngày sau mọi thứ lại đâu vào đấy. Có người lúc gặp khó khăn thì chạy đến nhà thờ, khấn hết vị thánh này đến vị thánh khác; khi vấn đề được giải quyết thì lại quên. Có người rất hăng hái lúc bắt đầu một công việc tông đồ, nhưng chỉ cần bị phê bình một câu là bỏ cuộc. Có người yêu Chúa khi Chúa ban điều họ muốn nhưng thất vọng ngay khi lời cầu không được đáp theo ý mình. Đó là một hạt giống đã mọc nhưng chưa có rễ. Đức tin Kitô giáo không chỉ là cảm giác được an ủi. Đức tin là một tương quan phải được đào sâu từng ngày. Một cuộc hôn nhân không thể sống chỉ bằng cảm xúc ngày cưới. Một tình bạn không thể tồn tại chỉ bằng những lần vui vẻ. Và tương quan với Thiên Chúa cũng không thể trưởng thành nếu ta chỉ tìm Người khi tâm hồn đang hứng khởi.
Rễ cây mọc ở đâu? Rễ mọc trong bóng tối. Không ai nhìn thấy nó. Người ta nhìn thấy lá, hoa, quả; nhưng phần giữ cây đứng vững lại nằm âm thầm dưới lòng đất. Đời sống thiêng liêng sâu sắc cũng vậy. Những điều quan trọng nhất thường không ai nhìn thấy: một giờ cầu nguyện âm thầm; một lần kiềm chế không nói lời làm tổn thương người khác; một việc bác ái không ai biết; một sự hy sinh chỉ Chúa thấy; một buổi tối mệt mỏi nhưng vẫn đọc vài câu Tin Mừng; một lời xin lỗi rất khó nói; một lần bước vào tòa giải tội sau nhiều năm xa cách; một người mẹ cầu nguyện suốt hàng chục năm cho đứa con đang lạc xa; một người cha âm thầm làm việc nuôi gia đình; một người đau bệnh dâng từng cơn đau trong tín thác. Đó là những chiếc rễ. Ta thường muốn hoa quả nhưng lại không muốn mọc rễ. Muốn bình an mà không cầu nguyện. Muốn thánh thiện mà không chiến đấu. Muốn gia đình hạnh phúc mà không chịu hy sinh. Muốn được tha thứ mà không chịu xin lỗi. Muốn gần Chúa mà không dành thời gian cho Chúa. Không thể như thế. Một thân cây càng cao thì bộ rễ càng phải sâu. Một Kitô hữu muốn đứng vững giữa những cơn gió của thời đại càng cần một đời sống nội tâm sâu sắc.
Mảnh đất thứ ba là bụi gai. Hạt đã mọc, nghĩa là Lời Chúa thực sự đã được đón nhận; nhưng cùng lúc với hạt tốt, những bụi gai cũng lớn lên rồi bóp nghẹt cây. Đức Giêsu nói đến những lo lắng, giàu sang và thú vui cuộc đời. Đây có lẽ là loại đất nguy hiểm nhất đối với người tín hữu hôm nay, bởi người ấy không bỏ Chúa hoàn toàn. Họ vẫn tin, vẫn đi lễ, vẫn cầu nguyện đôi khi. Nhưng trong trái tim họ có quá nhiều thứ cùng tranh chỗ với Thiên Chúa. Chúa không bị đuổi ra; Chúa chỉ bị đẩy xuống hàng thứ hai, thứ ba, thứ mười. Công việc chiếm hết tâm trí. Tiền bạc chiếm hết nỗi lo. Điện thoại chiếm hết thời gian. Mạng xã hội chiếm hết sự chú ý. Những cuộc tranh luận vô ích chiếm hết năng lượng. Ham muốn được công nhận, được khen, được hơn người khác mọc lên như gai. Ta vẫn nghe Lời Chúa nhưng vừa bước ra khỏi nhà thờ thì hàng trăm tiếng nói khác bao vây. Chúa nói: “Con hãy bình an.” Điện thoại nói: “Hãy lo đi, còn rất nhiều chuyện.” Chúa nói: “Con là người Ta yêu.” Xã hội nói: “Con chỉ đáng giá khi người khác chú ý đến con.” Chúa nói: “Hãy tích trữ kho tàng trên trời.” Thế gian nói: “Có thật nhiều mới an toàn.” Chúa nói: “Hãy phục vụ.” Cái tôi nói: “Phải làm sao để người khác phục vụ mình.” Và dần dần bụi gai lớn nhanh hơn hạt giống.
Điều đáng suy nghĩ là gai không nhất thiết là những điều xấu. Nhiều thứ bóp nghẹt đời sống thiêng liêng vốn tự chúng là những điều tốt nhưng đã chiếm một vị trí quá lớn. Công việc là tốt, nhưng nếu công việc khiến ta không còn thời gian cho gia đình và Thiên Chúa, nó trở thành gai. Tiền bạc cần thiết, nhưng nếu tiền bạc quyết định mọi lựa chọn, nó trở thành gai. Điện thoại hữu ích, nhưng nếu thức dậy điều đầu tiên là nhìn màn hình và trước khi ngủ điều cuối cùng cũng là màn hình, có lẽ một thứ gai đang mọc. Chăm sóc con cái là bổn phận, nhưng nếu cha mẹ chỉ lo cho con học giỏi, thành công, kiếm tiền mà quên giúp con biết Chúa, họ đang chăm sóc cây mà quên mất rễ. Ngay cả hoạt động tông đồ cũng có thể thành bụi gai nếu ta phục vụ không còn vì Chúa mà vì muốn được nhìn nhận. Có thể làm rất nhiều việc “cho Chúa” nhưng lại ngày càng xa Chúa. Có thể nói về Chúa rất nhiều nhưng ít nói với Chúa. Có thể phục vụ Giáo Hội mà lòng đầy ganh tị, cạnh tranh và tự ái. Bởi vậy người Kitô hữu phải thường xuyên làm cỏ tâm hồn. Gai phải được nhổ khi còn nhỏ. Một thói quen xấu nhỏ không được sửa sẽ thành xiềng xích. Một sự ghen ghét không được chữa lành sẽ thành cay đắng. Một chút tham lam không kiểm soát sẽ dần trở thành thần tượng. Một vết thương không đem đến Chúa có thể trở thành nơi ma quỷ gieo chia rẽ.
Rồi Đức Giêsu nói đến đất tốt. Chúng ta thường nghĩ đất tốt là một loại đất tự nhiên vốn đã tốt. Nhưng bất cứ người làm ruộng nào cũng hiểu đất tốt thường là kết quả của rất nhiều công sức. Phải cày, phải cuốc, phải nhổ cỏ, phải tưới, phải bón, phải chờ. Một tâm hồn thánh thiện cũng không phải một tâm hồn chưa từng có đá, chưa từng có gai, chưa từng chai cứng. Thánh nhân không phải là người sinh ra đã hoàn hảo. Thánh nhân là người để Chúa cày xới mình suốt đời. Đất tốt là một trái tim biết nhận mình cần hoán cải. Một người tội lỗi biết mình tội lỗi đôi khi gần Chúa hơn một người đạo đức nhưng cho rằng mình không cần thay đổi. Người thu thuế đứng cuối Đền Thờ chỉ biết đấm ngực: “Lạy Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi”; chính người ấy trở về nhà được nên công chính. Đất tốt bắt đầu từ sự khiêm nhường.
Tin Mừng nói một chi tiết rất đẹp: người đất tốt là người nghe Lời với “tấm lòng tốt và quảng đại”, giữ lấy Lời và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả. Có ba chuyển động: nghe – giữ – sinh hoa trái. Nhiều người dừng ở bước đầu. Chúng ta nghe rất nhiều. Ngày nay chưa bao giờ người tín hữu có nhiều nguồn tài liệu thiêng liêng như thế. Chỉ cần chiếc điện thoại, ta có thể nghe hàng trăm bài giảng, đọc hàng nghìn bài suy niệm, xem biết bao chương trình Công giáo. Nhưng nghe nhiều không đồng nghĩa với biến đổi nhiều. Một người có thể nghe mười bài giảng mỗi ngày mà vẫn khó tha thứ cho người bên cạnh. Có thể biết rất nhiều thần học nhưng vẫn kiêu căng. Có thể thuộc Kinh Thánh nhưng vẫn sống ích kỷ. Vấn đề không nằm ở số lượng Lời ta nghe nhưng ở bao nhiêu Lời đã trở thành máu thịt trong đời ta. Có khi chỉ cần một câu Tin Mừng được sống thật sự còn quý hơn một trăm bài suy niệm được đọc rồi quên. “Đừng xét đoán” – nếu hôm nay ta thật sự sống một câu ấy, cả gia đình có thể bình an hơn. “Hãy tha thứ” – nếu sống một câu ấy, một mối quan hệ có thể được cứu. “Đừng sợ” – nếu tin thật một câu ấy, một đêm mất ngủ có thể trở thành đêm tín thác. “Điều gì các con làm cho một trong những anh em bé nhỏ nhất là làm cho chính Ta” – nếu sống thật một câu ấy, ta sẽ bắt đầu nhìn người nghèo khác đi.
Nhưng Tin Mừng không chỉ nói “nghe”, mà còn nói “giữ lấy”. Giữ Lời nghĩa là không để Lời bị lấy mất khi cuộc đời trở nên khó khăn. Có những lúc Lời Chúa ngọt ngào; có những lúc Lời Chúa trở thành thập giá. Khi Chúa nói yêu kẻ thù, đó không phải lời dễ. Khi Chúa nói từ bỏ chính mình, đó không phải lời dễ. Khi Chúa nói vác thập giá mỗi ngày, đó không phải lời dễ. Khi Chúa nói ai mất mạng sống vì Thầy sẽ tìm lại được, đó không phải lời dễ. Giữ Lời là tiếp tục tin ngay cả khi chưa hiểu. Đức Maria là mẫu gương của người giữ Lời. Tin Mừng nhiều lần nói Mẹ ghi nhớ mọi điều và suy đi nghĩ lại trong lòng. Mẹ không hiểu hết ngay từ đầu. Khi nghe lời cụ già Simêon nói một lưỡi gươm sẽ đâm thấu tâm hồn, Mẹ giữ. Khi tìm Con ba ngày trong Đền Thờ mà không hiểu câu trả lời của Con, Mẹ giữ. Khi đứng dưới chân thập giá nhìn Con chết, Mẹ vẫn giữ lời sứ thần rằng Người Con ấy sẽ trị vì và triều đại Người vô cùng vô tận. Giữ Lời đôi khi chính là tin trong bóng tối.
Và rồi Đức Giêsu nói: “nhờ kiên nhẫn mà sinh hoa kết quả.” Hai chữ “kiên nhẫn” có lẽ là phần con người thời nay khó nhất. Chúng ta sống trong một nền văn hóa thích mọi thứ nhanh. Tin nhắn phải trả lời nhanh. Internet phải nhanh. Mua hàng phải giao nhanh. Công việc phải có kết quả nhanh. Muốn thay đổi vóc dáng cũng muốn nhanh. Muốn chữa một vết thương tâm lý cũng mong vài ngày là xong. Và ta mang não trạng ấy vào đời sống thiêng liêng: cầu nguyện vài hôm không thấy gì thì nản; xin một ơn một tháng chưa được thì thất vọng; cố bỏ một tật xấu vài lần thất bại thì nói: “Con người tôi thế rồi.” Nhưng cây không lớn theo tốc độ của điện thoại. Hạt giống không biến thành cây trong một đêm. Thiên Chúa thường làm những công trình lớn bằng một tiến trình rất chậm. Ápraham phải chờ. Giuse phải chờ. Môsê phải chờ. Israel phải chờ. Đức Maria phải chờ. Các môn đệ phải chờ Thánh Thần. Toàn bộ lịch sử cứu độ là trường học của sự chờ đợi trong đức tin.
Một hạt giống khi được gieo xuống đất, trong một thời gian dài dường như chẳng có chuyện gì xảy ra. Người đứng bên ngoài nhìn vào chỉ thấy đất. Nhưng dưới lớp đất ấy, một mầu nhiệm đang diễn ra. Vỏ hạt đang nứt. Một chiếc rễ nhỏ đang tìm đường xuống. Một mầm cây nhỏ đang tìm đường lên. Điều ta không thấy không có nghĩa là chẳng có gì đang xảy ra. Đây là một hình ảnh tuyệt đẹp cho những người đang cầu nguyện lâu ngày mà chưa thấy kết quả. Một bà mẹ cầu cho con trở về với Chúa suốt hai mươi năm có thể tưởng lời cầu của mình rơi vào khoảng không. Nhưng biết đâu hạt giống đang nứt vỏ. Một người đang chiến đấu với một thói quen tội lỗi, nhiều lần sa ngã rồi lại đứng lên, có thể nghĩ mình chẳng tiến bộ. Nhưng mỗi lần đứng lên là một chiếc rễ đi sâu thêm. Một gia đình đang cố gắng chữa lành sau một biến cố đau đớn có thể thấy mọi thứ quá chậm. Nhưng ơn Chúa đôi khi làm việc âm thầm dưới lớp đất mà mắt ta không thấy.
Bài đọc thứ nhất làm cho hình ảnh hạt giống ấy còn sâu hơn. Thánh Phaolô nói đến mầu nhiệm phục sinh thân xác và dùng chính hình ảnh một hạt giống: thứ được gieo xuống không phải hình dạng cuối cùng của cây sẽ mọc lên. Hạt giống phải được gieo. Nó dường như mất đi để một sự sống mới xuất hiện. Điều được gieo trong hư nát sẽ được trỗi dậy trong bất hoại; gieo trong yếu hèn sẽ trỗi dậy trong mạnh mẽ. Kitô giáo vì thế là tôn giáo của một niềm hy vọng kỳ lạ: chúng ta nhìn thẳng vào cái chết nhưng không coi cái chết là tiếng nói cuối cùng. Người Kitô hữu không phủ nhận đau khổ, không tô hồng tang tóc, không nói mất một người thân là chuyện nhẹ nhàng. Chúng ta khóc. Chính Đức Giêsu cũng khóc trước mồ Lazarô. Nhưng nước mắt Kitô giáo có một ánh sáng ở bên trong: nấm mồ không phải dấu chấm hết. Hạt giống được đặt trong lòng đất không phải để biến mất vĩnh viễn. Đức Kitô đã đi vào sự chết và chính từ lòng sự chết Người mở ra con đường phục sinh.
Điều ấy thay đổi cách chúng ta nhìn cuộc đời. Nếu cuộc đời này là tất cả, thì phải giữ cho mình càng nhiều càng tốt. Nếu cái chết là hết, thì tuổi già chỉ là mất mát. Nếu vật chất là thực tại duy nhất, thì đau khổ hoàn toàn vô nghĩa. Nhưng nếu có phục sinh, mọi thứ đổi khác. Một hy sinh vì tình yêu không bao giờ mất. Một việc bác ái không ai nhìn thấy không bao giờ mất. Một giọt nước mắt dâng cho Chúa không mất. Một lời cầu cho người đã qua đời không mất. Một sự trung thành âm thầm không mất. Một cuộc đời tưởng như nhỏ bé nhưng sống trong tình yêu không bao giờ là một cuộc đời vô nghĩa. Thiên Chúa có cách làm cho những hạt giống bị chôn xuống trở thành mùa gặt vĩnh cửu.
Trong đời sống chúng ta có rất nhiều lần phải “được gieo xuống”. Tuổi trẻ phải được gieo xuống để trưởng thành. Cái tôi phải được gieo xuống để tình yêu lớn lên. Ý riêng phải được gieo xuống để gia đình có hòa bình. Sự kiêu căng phải được gieo xuống để ta học khiêm nhường. Những tham vọng không phù hợp phải được gieo xuống để ơn gọi được lớn lên. Một linh mục phải để nhiều ước muốn riêng chết đi để trở thành người phục vụ đoàn chiên. Một người cha phải chôn đi nhiều sở thích cá nhân để lo cho vợ con. Một người mẹ âm thầm gieo thời gian, sức khỏe, giấc ngủ của mình vào cuộc đời con cái. Người trẻ khi chọn sống trong sạch phải để một số ham muốn chết đi. Một Kitô hữu khi chọn tha thứ phải để cái tôi muốn trả đũa chết đi. Và mỗi lần ta cho một phần ích kỷ của mình chết đi vì tình yêu, một mầm phục sinh đang mọc lên.
Nhiều khi chúng ta đau khổ bởi vì chỉ nhìn thấy điều đang chết mà chưa nhìn thấy điều đang được sinh ra. Một cánh cửa đóng lại làm ta tưởng đời mình chấm hết, nhưng có thể Chúa đang mở một con đường khác. Một dự định thất bại làm ta tưởng mình mất tất cả, nhưng có khi Chúa đang cứu ta khỏi một con đường không dành cho ta. Một thời kỳ đau bệnh khiến ta tưởng đời vô dụng, nhưng biết đâu chính những ngày ấy ta học được một chiều sâu mà những năm khỏe mạnh chưa từng học. Một tuổi già làm mất đi nhiều khả năng nhưng lại có thể mở ra một ơn gọi khác: cầu nguyện, hiến dâng, làm chứng bằng lòng bình an. Trong cái nhìn đức tin, câu hỏi không chỉ là: “Tôi đang mất gì?” mà còn là: “Thiên Chúa đang muốn cho điều gì nảy mầm từ sự mất mát này?”
Người tín hữu vì thế phải tập nhìn cuộc đời bằng cái nhìn của người gieo giống. Người gieo hạt không đào đất lên mỗi sáng để xem hạt đã mọc chưa. Làm như vậy chỉ giết hạt. Ông gieo, tưới và chờ. Có những việc ta phải giao lại cho Thiên Chúa. Ta đã nói điều cần nói với con cái, hãy tiếp tục cầu nguyện và yêu thương. Ta đã xin lỗi, người kia chưa tha, hãy chờ. Ta đã làm điều đúng nhưng chưa thấy kết quả, hãy chờ. Ta đã xin Chúa chữa lành một vết thương còn đau, hãy tiếp tục để Người làm việc. Kiên nhẫn không phải là thụ động. Kiên nhẫn là làm phần của mình rồi để Thiên Chúa làm phần của Người. Vấn đề của chúng ta là nhiều khi muốn làm cả phần của Thiên Chúa. Ta muốn kiểm soát thời điểm. Muốn quyết định kết quả. Muốn Chúa hành động theo lịch của ta. Và khi Người không làm như thế, ta bất an. Nhưng cây lớn lên theo thời gian của cây, mùa gặt đến theo mùa, và ân sủng cũng có nhịp điệu của ân sủng.
Dụ ngôn người gieo giống còn dạy chúng ta một điều rất quan trọng: đừng vội phán xét mảnh đất của người khác. Ta thường rất giỏi xác định người kia là đất đá, người nọ là bụi gai, người khác là vệ đường. Nhưng Đức Giêsu kể dụ ngôn trước hết để mỗi người soi vào chính mình. Điều thú vị là trong đời sống, một người không chỉ thuộc về một loại đất mãi mãi. Có những ngày ta là đất tốt. Có những ngày ta là bụi gai. Có thời điểm ta sốt sắng và sâu sắc, rồi cũng có thời điểm lòng ta chai cứng. Và ngay trong một trái tim cũng có thể có nhiều vùng đất khác nhau. Ta có thể rất quảng đại về tiền bạc nhưng lại cứng lòng trong chuyện tha thứ. Ta có thể sốt sắng cầu nguyện nhưng đầy tự ái khi bị góp ý. Ta có thể yêu thương người nghèo nhưng lại lạnh lùng với người trong chính gia đình. Vì vậy thay vì chỉ tay vào người khác, mỗi tối ta có thể hỏi Chúa: “Lạy Chúa, hôm nay mảnh đất nào trong con cần được Chúa cày lại?”
Đôi khi vùng đất cứng nhất nằm trong chính những chuyện rất nhỏ. Một người đã nhiều năm không nói chuyện với anh chị em chỉ vì chuyện tài sản. Một gia đình mất bình an bởi một câu nói cũ chẳng ai chịu bỏ qua. Một cộng đoàn chia rẽ vì mỗi bên đều tin mình đúng. Một người đi xưng tội nhiều lần nhưng vẫn giữ nguyên ý định không tha thứ. Khi ấy Lời Chúa rơi xuống nhưng không thể thấm. Đất tốt không có nghĩa là không có xung đột; đất tốt là trái tim vẫn cho phép Tin Mừng có tiếng nói cuối cùng. Tôi có thể giận, nhưng Lời Chúa nhắc tôi phải tha. Tôi có thể đau, nhưng Lời Chúa ngăn tôi trả thù. Tôi có thể sợ, nhưng Lời Chúa mời tôi tín thác. Tôi có thể tham, nhưng Lời Chúa nhắc rằng đời người không được bảo đảm bởi của cải. Tôi có thể tự ái, nhưng Lời Chúa bảo tôi học nơi Đức Kitô hiền lành và khiêm nhường. Đất tốt là khi ý Chúa dần mạnh hơn ý riêng của tôi.
Hoa trái mà Chúa mong muốn là gì? Không phải trước hết là những công việc vĩ đại. Thánh Phaolô nói đến hoa trái của Thánh Thần: yêu thương, hoan lạc, bình an, nhẫn nại, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa và tiết độ. Một người cầu nguyện lâu năm mà càng ngày càng khó chịu thì phải xem lại. Một người đọc Kinh Thánh nhiều nhưng càng ngày càng thích xét đoán thì cần xem lại. Một người làm việc đạo đức rất nhiều nhưng trong nhà không ai dám nói chuyện với họ vì tính nóng nảy thì phải xem lại. Cây được biết nhờ quả. Đời sống thiêng liêng chân thật phải làm ta ngày càng giống Đức Kitô hơn: dịu dàng hơn, kiên nhẫn hơn, biết cảm thông hơn, bớt ích kỷ hơn, bớt cần chiến thắng trong mọi cuộc tranh luận hơn, bớt bận tâm đến việc người khác nghĩ gì về mình hơn và quan tâm nhiều hơn đến điều Chúa nghĩ.
Có một thứ hoa trái rất quý mà Tin Mừng hôm nay nhấn mạnh: sự bền đỗ. Không phải bắt đầu tốt là đủ. Cuộc đời có rất nhiều người bắt đầu rất đẹp nhưng bỏ cuộc giữa đường. Hôn nhân bắt đầu bằng một ngày cưới rực rỡ nhưng cần lòng trung thành qua hàng chục năm. Ơn gọi linh mục bắt đầu bằng ngày chịu chức nhưng phải được sống lại mỗi ngày. Đời sống tu trì bắt đầu bằng lời khấn nhưng phải được hiện thực trong những bổn phận nhỏ. Một người mới trở lại đạo có thể đầy nhiệt huyết nhưng cần học bước đi với Chúa khi không còn cảm xúc mạnh mẽ. Đức tin trưởng thành không đo bằng việc ta có thể xúc động đến đâu trong một giờ cầu nguyện mà bằng việc ta còn trung thành với Chúa thế nào sau mười, hai mươi, năm mươi năm.
Thiên Chúa yêu sự bền đỗ. Có những vị thánh không làm điều gì gây chấn động thế giới. Họ chỉ làm những việc bình thường bằng một tình yêu phi thường và làm như thế mỗi ngày. Một lời kinh mỗi sáng tưởng nhỏ. Một lần dự lễ tưởng nhỏ. Một việc nhịn nhục tưởng nhỏ. Một bữa cơm dành cho người nghèo tưởng nhỏ. Một lời động viên tưởng nhỏ. Nhưng hàng nghìn điều nhỏ được làm bằng tình yêu sẽ trở thành một cuộc đời lớn. Cánh đồng vàng không được tạo nên bởi một hạt lúa khổng lồ mà bởi vô số hạt lúa nhỏ trung thành lớn lên.
Và chính ở đây ta hiểu tại sao đời Kitô hữu cần kỷ luật thiêng liêng. Đừng đợi có hứng mới cầu nguyện. Đừng đợi lòng thanh thản mới đọc Kinh Thánh. Đừng đợi mọi việc ổn mới đến với Chúa. Người nông dân không nói: “Hôm nay tôi không có cảm xúc tưới cây.” Cây cần nước thì phải tưới. Linh hồn cũng vậy. Có những ngày cầu nguyện rất sốt sắng. Có những ngày cầu nguyện khô khan. Cả hai đều quý nếu ta vẫn ở lại với Chúa. Tình yêu trưởng thành không phải là luôn cảm thấy yêu nhưng là vẫn chọn yêu ngay cả khi cảm xúc không nâng đỡ.
Có lẽ mỗi người có thể bắt đầu rất đơn giản. Mỗi ngày chọn một khoảng thời gian thật sự dành cho Chúa. Tắt điện thoại vài phút. Đọc chậm một đoạn Tin Mừng. Đừng đọc để hoàn tất một nghĩa vụ; hãy hỏi: “Lạy Chúa, hôm nay Chúa đang nói gì với con?” Sau đó chọn một điều rất cụ thể để sống. Nếu Tin Mừng nói tha thứ, hôm ấy cố không nhắc lại lỗi người khác. Nếu Tin Mừng nói bác ái, tìm một người để giúp. Nếu Tin Mừng nói đừng sợ, khi lo lắng hãy lập lại: “Lạy Chúa Giêsu, con tín thác nơi Chúa.” Nếu Tin Mừng nói khiêm nhường, hãy chấp nhận một góp ý mà không biện minh ngay. Nếu Tin Mừng nói cầu nguyện cho kẻ làm hại, hãy gọi tên người mình khó chịu nhất trước mặt Chúa. Làm như vậy Lời không còn nằm trên trang sách; Lời bắt đầu nhập thể trong đời ta.
Cha mẹ cũng có một sứ mạng rất lớn trong việc chuẩn bị mảnh đất tâm hồn con cái. Đừng chỉ hỏi con: “Hôm nay được mấy điểm?” Hãy hỏi: “Hôm nay con có làm ai vui không?” Đừng chỉ dạy con cách thành công; hãy dạy con cách sống tử tế. Đừng chỉ đầu tư cho ngoại ngữ, kỹ năng và nghề nghiệp; hãy đầu tư cho linh hồn. Một đứa trẻ có thể thành công ngoài xã hội nhưng nếu không biết yêu, không biết tha thứ, không biết sống với Thiên Chúa thì vẫn có một khoảng trống rất lớn. Và cha mẹ phải nhớ rằng đức tin được truyền bằng đời sống trước khi được truyền bằng lời nói. Nếu cha mẹ bảo con cầu nguyện nhưng chính mình không cầu nguyện, lời nói rất yếu. Nếu bảo con đi lễ nhưng đời sống cha mẹ đầy gian dối, đứa trẻ sẽ nhận ra mâu thuẫn. Ngược lại, hình ảnh người cha âm thầm quỳ cầu nguyện, người mẹ biết xin lỗi khi mình sai, cha mẹ biết chia sẻ với người nghèo có thể trở thành những hạt giống nằm trong ký ức của con suốt đời.
Đối với người đang đau khổ, Tin Mừng hôm nay cũng là một lời hy vọng. Có thể bạn đang ở trong một giai đoạn chẳng nhìn thấy “hoa trái” nào. Mọi thứ giống như một cánh đồng trống. Xin đừng vội kết luận rằng Thiên Chúa đã bỏ bạn. Mùa đông không có nghĩa là cây đã chết. Có những mùa cây dường như trơ trụi nhưng bên trong nhựa sống vẫn đang chuyển động. Có những thời kỳ đời sống thiêng liêng rất khô, nhưng nếu ta kiên trì, chính sự khô khan ấy có thể làm đức tin tinh ròng hơn. Khi không còn cảm xúc để dựa vào, ta học yêu Chúa vì chính Chúa. Khi không còn thấy kết quả, ta học tín thác. Khi không còn khả năng kiểm soát, ta học buông mình.
Và đối với người đang đối diện với tuổi già hay cái chết, bài đọc thứ nhất mở ra một chân trời đặc biệt. Thánh Phaolô không nói thân xác hiện tại là vô giá trị. Ngược lại, thân xác là hạt giống được Thiên Chúa biến đổi. Kitô giáo không chủ trương linh hồn thoát khỏi thân xác như ra khỏi một nhà tù; chúng ta tuyên xưng “tôi trông đợi kẻ chết sống lại và sự sống đời sau.” Chính thân xác yếu đuối này, theo cách vượt quá trí hiểu của ta, sẽ được tham dự vào vinh quang phục sinh của Đức Kitô. Vì thế tuổi già không làm con người mất phẩm giá. Bệnh tật không làm một người kém giá trị. Một người nằm liệt giường vẫn quý giá trước mặt Thiên Chúa như khi họ còn khỏe mạnh. Phẩm giá không nằm ở năng suất. Giá trị con người không được đo bằng khả năng kiếm tiền hay làm việc. Ta quý giá bởi vì ta là người được Thiên Chúa yêu và được gọi đến sự sống đời đời.
Đứng trước phần mộ của người thân, người Kitô hữu vì thế có quyền khóc nhưng không tuyệt vọng. Ta gửi vào lòng đất một thân xác, nhưng ta làm điều ấy trong hy vọng phục sinh. Nghĩa trang Kitô giáo, theo một nghĩa sâu xa, giống như một cánh đồng đã được gieo hạt. Những gì được gieo trong yếu hèn sẽ được Thiên Chúa cho trỗi dậy. Cái chết không mạnh hơn Đức Kitô. Ngôi mộ của Chúa đã trống. Và bởi Người sống, những ai thuộc về Người cũng được hứa ban sự sống. Đó không phải là lời ru ngủ con người trước sự chết; đó là trung tâm của đức tin Kitô giáo. Nếu Đức Kitô không sống lại, thánh Phaolô đã nói, đức tin của chúng ta là vô ích. Nhưng Người đã sống lại. Vì thế người Kitô hữu có thể đi qua nghĩa trang mà vẫn đọc kinh Tin Kính với một niềm hy vọng.
Sau cùng, có lẽ lời mời gọi giản dị nhất của Tin Mừng hôm nay là: hãy chăm sóc mảnh đất hơn là lo lắng về mùa gặt. Mùa gặt thuộc về Thiên Chúa. Việc của ta là làm mềm đất, nhặt đá, nhổ gai, nhận hạt, tưới nước và kiên trì. Đừng so sánh cánh đồng mình với cánh đồng người khác. Người kia dường như thành công hơn, thánh thiện hơn, có nhiều hoa trái hơn – điều ấy không quan trọng. Thiên Chúa không hỏi tại sao ta không trở thành một người khác. Người hỏi ta đã làm gì với mảnh đất Người trao cho ta. Có những người được gọi sinh ba mươi, người khác sáu mươi, người khác một trăm. Điều quan trọng là sinh hoa trái theo ơn Chúa ban.
Hôm nay ta hãy can đảm xin Chúa cho thấy những viên đá đang nằm trong lòng mình. Có thể đó là một mối hận. Có thể là lòng kiêu căng. Có thể là một tội quen đã được biện minh quá lâu. Có thể là sự dính bén với tiền bạc. Có thể là nhu cầu luôn được người khác khen. Có thể là thói quen dành quá nhiều thời gian cho màn hình mà quá ít thời gian cho Chúa. Có thể là một vết thương ta chưa muốn Chúa chạm đến. Đừng sợ. Người làm vườn không đào đất để phá hủy đất mà để đất trở nên màu mỡ. Thiên Chúa vạch ra những điều sai trong ta không phải để kết án nhưng để chữa lành. Người cắt tỉa vì muốn cây sinh nhiều trái hơn.
Và nếu hôm nay nhìn lại đời mình, ta thấy có rất nhiều thất bại, đừng tuyệt vọng. Một cánh đồng đầy cỏ dại vẫn có thể được làm lại. Một mảnh đất chai vẫn có thể được cày. Một vùng đất đá vẫn có thể nhặt sạch. Không ai quá già để hoán cải. Không ai quá tội lỗi để nhận lòng thương xót. Không ai đã đi quá xa để Thiên Chúa không thể tìm về. Bao lâu ta còn sống, người gieo giống vẫn đang gieo. Có thể hôm nay chính là ngày một hạt giống mới rơi xuống. Có thể câu Lời Chúa hôm nay chính là hạt giống dành cho ta. Đừng để nó bị chim trời lấy mất. Đừng để nó nằm trên mặt đất. Hãy cho nó một chỗ thật sâu trong lòng.
Có một ngày chúng ta cũng sẽ trở thành một hạt giống được gieo vào lòng đất. Tất cả điều ta từng sở hữu rồi sẽ ở lại phía sau: tài khoản, nhà cửa, danh tiếng, chức vụ, những cuộc tranh cãi ta từng cố thắng, những chuyện ta từng nghĩ quan trọng đến mức mất ngủ. Lúc ấy chỉ còn một câu hỏi: cuộc đời ta đã sinh hoa trái gì cho tình yêu? Có ai được bình an hơn vì đã gặp ta không? Có người nghèo nào được nâng đỡ? Có người tội lỗi nào được cảm thông? Có ai tìm lại hy vọng nhờ một lời ta nói? Có đứa trẻ nào nhớ đến ta như người đã dạy nó cầu nguyện? Có người đau khổ nào từng được ta ngồi bên cạnh? Có người xúc phạm ta nào đã nhận được sự tha thứ? Có bao nhiêu phần trong cuộc đời đã được trao đi thay vì giữ lại cho mình? Đó là hoa trái mà ta sẽ mang vào đời sau.
Vì thế đừng sợ được gieo. Đừng sợ những mùa âm thầm. Đừng sợ những ngày chưa thấy kết quả. Đừng sợ phải bắt đầu lại. Hạt giống chỉ cần ở đúng trong tay Người Gieo Giống và nằm trong một mảnh đất sẵn lòng mở ra, rồi Thiên Chúa có thể thực hiện điều kỳ diệu. Người làm cho hạt nhỏ thành cây. Người làm cho nước mắt thành lời cầu. Người làm cho vết thương thành lòng cảm thông. Người làm cho thất bại thành bài học. Người làm cho tội nhân thành thánh nhân. Người làm cho thập giá trở thành con đường cứu độ. Người làm cho ngôi mộ trở thành cửa ngõ phục sinh.
Lạy Chúa Giêsu, hôm nay con không xin Chúa cho đời con luôn dễ dàng. Con chỉ xin Chúa làm cho trái tim con trở thành đất tốt. Nếu lòng con đã chai, xin Chúa cày nó lên. Nếu lòng con nhiều đá, xin giúp con nhặt bỏ. Nếu đời con đầy gai, xin cho con can đảm cắt đi những gì đang bóp nghẹt Lời Chúa. Nếu đức tin con nông cạn, xin cho rễ con đi sâu hơn vào Chúa. Nếu con đang mệt mỏi vì chưa thấy hoa trái, xin cho con kiên trì. Nếu con đang sợ mất mát, xin nhắc con nhớ rằng trong Chúa, hạt được gieo xuống không biến mất nhưng đang chờ một mùa sống mới. Xin cho con mỗi ngày biết nghe Lời, giữ Lời, sống Lời và nhờ lòng kiên trì mà sinh hoa trái. Xin cho cuối cuộc đời, khi con cũng được gieo xuống lòng đất, con có thể phó mình bình an trong tay Chúa, tin rằng Đấng đã làm cho Đức Kitô sống lại cũng sẽ gọi con bước ra khỏi bóng tối sự chết để đi vào mùa gặt không bao giờ tàn úa của Nước Trời.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG CỦA THIÊN CHÚA VÀ MẢNH ĐẤT TÂM HỒN
“Hạt giống là Lời Thiên Chúa… Còn hạt rơi vào đất tốt là những kẻ nghe Lời với tấm lòng cao thượng và quảng đại, rồi nắm giữ và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả.” (x. Lc 8,11.15)
Có lẽ trong tất cả những hình ảnh mà Chúa Giêsu dùng để nói về mầu nhiệm Nước Thiên Chúa, hình ảnh người gieo giống là một trong những hình ảnh gần gũi nhất, bình dị nhất, nhưng đồng thời cũng sâu thẳm nhất. Không phải một vị vua ngồi trên ngai vàng, không phải một đạo quân hùng mạnh tiến vào thành phố, cũng không phải một công trình đồ sộ làm cho người ta choáng ngợp, nhưng chỉ là một người nông dân lặng lẽ bước trên cánh đồng, bàn tay cầm những hạt giống nhỏ bé và cứ thế tung ra. Hạt giống rơi xuống đường đi, rơi trên sỏi đá, rơi giữa bụi gai, rơi vào đất tốt. Một khung cảnh rất bình thường. Thế nhưng trong chính sự bình thường ấy, Chúa Giêsu mở ra trước mắt chúng ta cả một mầu nhiệm lớn lao về Thiên Chúa, về Lời của Người, về ân sủng, về tự do con người và về hành trình nên thánh. Người gieo giống ấy chính là Thiên Chúa. Hạt giống ấy là Lời của Người. Cánh đồng ấy là thế giới. Và từng thửa đất nhỏ bé trong cánh đồng mênh mông ấy chính là tâm hồn mỗi người chúng ta.
Điều đầu tiên làm chúng ta ngạc nhiên là sự quảng đại gần như không tính toán của người gieo giống. Theo cách suy nghĩ thông thường, một người nông dân khôn ngoan phải biết chọn đất. Hạt giống quý giá thì không thể ném xuống đường. Hạt giống tốt thì không nên gieo trên đá. Hạt giống đáng giá thì không thể phí phạm giữa bụi gai. Người ta phải cày đất trước, nhặt đá trước, dọn cỏ trước, rồi mới gieo. Nhưng người gieo giống trong dụ ngôn của Chúa Giêsu lại làm một điều rất lạ: ông gieo khắp nơi. Ông không chỉ gieo nơi đất tốt. Ông gieo cả trên đường. Ông gieo trên đá. Ông gieo giữa gai. Ông gieo vào những nơi mà dường như chẳng có bao nhiêu hy vọng. Và chính điểm tưởng như thiếu tính toán ấy lại nói cho chúng ta biết rất nhiều về trái tim của Thiên Chúa. Thiên Chúa không yêu theo kiểu tính toán. Người không ban ân sủng chỉ cho những tâm hồn đã hoàn hảo. Người không chỉ nói với những người đã thánh thiện. Người không chỉ tìm đến những người ngoan đạo. Người gieo Lời cả vào những tâm hồn chai đá, những cuộc đời ngổn ngang, những con người đang lầm đường, những người đã xa Chúa rất lâu, những người đầy thương tích, những người đang hoài nghi, những người mang trong lòng biết bao điều hỗn độn. Thiên Chúa vẫn gieo.
Đó là một Tin Mừng tuyệt đẹp. Có những lúc ta nhìn vào đời mình và nghĩ rằng mình không còn xứng đáng với Thiên Chúa. Có thể ta đã phạm những lỗi lầm mà chính mình cũng không muốn nhớ lại. Có thể ta đã cầu nguyện nhiều lần rồi bỏ cuộc. Có thể ta đã quyết tâm rồi thất bại. Có thể đã bao lần Chúa nói mà ta không nghe, Chúa gọi mà ta không đáp, Chúa gõ cửa mà ta giả vờ không biết. Ta có thể cảm thấy tâm hồn mình giống một con đường đã bị hàng ngàn bước chân giẫm qua đến chai cứng. Hoặc ta thấy lòng mình giống một thửa đất đầy đá, có một chút đất trên mặt nhưng phía dưới là cả một khối cứng lạnh. Hoặc ta thấy đời mình giống một mảnh vườn bị gai góc phủ kín: công việc, tiền bạc, tương lai, sức khỏe, danh dự, thành công, thất bại, hơn thua, tiếng khen tiếng chê, những âu lo không dứt. Và rồi ta có thể nghĩ: “Một tâm hồn như tôi thì Chúa còn làm gì được nữa?” Dụ ngôn người gieo giống trả lời rằng: Chúa vẫn gieo. Chúa vẫn chưa bỏ cuộc. Bao lâu ta còn sống, bàn tay người gieo giống vẫn còn mở ra trên đời ta.
Chúng ta thường dễ thất vọng về chính mình hơn Thiên Chúa thất vọng về chúng ta. Chúng ta nhìn thấy đá; Chúa nhìn thấy nơi đá ấy vẫn có thể được đập vỡ. Chúng ta nhìn thấy gai; Chúa nhìn thấy một khu vườn có thể được dọn sạch. Chúng ta nhìn thấy đường chai cứng; Chúa nhìn thấy mảnh đất có thể được cày xới trở lại. Chúng ta nhìn thấy quá khứ; Chúa nhìn thấy điều ân sủng có thể thực hiện trong tương lai. Chúng ta nhìn thấy thất bại; Chúa nhìn thấy một con người vẫn còn có thể bắt đầu lại. Vì thế, người Kitô hữu không bao giờ được tuyệt vọng về một tâm hồn nào, kể cả tâm hồn của chính mình.
Nhưng dụ ngôn cũng nói với chúng ta một sự thật rất nghiêm túc: cùng một hạt giống, nhưng kết quả không giống nhau. Vấn đề không nằm ở hạt giống. Lời Thiên Chúa không thiếu sức sống. Ân sủng không thiếu quyền năng. Tình yêu Thiên Chúa không thiếu quảng đại. Khác biệt nằm ở mảnh đất đón nhận. Một hạt giống có thể mang trong nó khả năng trở thành cây lớn, nhưng nếu nằm mãi trên mặt đường, nó chẳng thể đâm rễ. Một hạt giống có thể đầy sức sống, nhưng nếu chỉ có một lớp đất mỏng trên đá, nó sẽ nhanh chóng khô héo. Một hạt giống có thể nảy mầm tốt đẹp, nhưng nếu bị gai mọc lên bao quanh, nó có thể bị bóp nghẹt trước khi trổ sinh hoa trái. Điều ấy đặt ra cho mỗi chúng ta một câu hỏi không thể né tránh: tâm hồn tôi hôm nay là loại đất nào?
Không phải người khác. Không phải người bên cạnh. Không phải một người giáo dân mà tôi đang nghĩ đến. Không phải một người thân mà tôi cho rằng cứng lòng. Không phải một ai trong cộng đoàn. Nhưng chính tôi. Tâm hồn tôi là gì trước Lời Thiên Chúa?
Có những lúc lòng ta giống con đường. Đường là nơi người ta đi qua. Quá nhiều bước chân. Quá nhiều tiếng động. Quá nhiều chuyển động. Đất bị nén lại cho đến khi hạt giống không thể thấm xuống. Tâm hồn con người cũng vậy. Có thể ta không chống lại Lời Chúa. Ta vẫn nghe. Ta vẫn dự lễ. Ta vẫn đọc Tin Mừng. Ta vẫn nghe giảng. Nhưng tất cả chỉ đi ngang qua bề mặt. Lời không xuống được bên trong. Ta nghe Tin Mừng “hãy tha thứ”, nhưng vừa bước ra khỏi nhà thờ là tiếp tục nuôi giận. Ta nghe “đừng xét đoán”, nhưng chỉ một lát sau đã bàn tán về người khác. Ta nghe “hãy yêu kẻ thù”, nhưng trong lòng vẫn giữ một danh sách dài những người ta không muốn gặp. Ta nghe “đừng lo lắng về ngày mai”, nhưng cả ngày lại chìm trong bất an. Ta nghe “hãy tỉnh thức”, nhưng đời sống thiêng liêng vẫn cứ ngủ mê. Lời đã đi qua tai, nhưng chưa đi vào tim.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa “nghe Lời Chúa” và “để Lời Chúa chạm đến mình”. Người ta có thể nghe hàng ngàn bài giảng mà cuộc đời không thay đổi. Người ta có thể đọc cả Kinh Thánh mà tâm hồn vẫn đóng kín. Người ta có thể thuộc nhiều câu Thánh Kinh mà vẫn sống hoàn toàn theo tính khí riêng. Bởi vì nghe bằng tai chưa đủ. Phải nghe bằng một trái tim sẵn sàng bị chất vấn. Lời Chúa không phải là một bản nhạc nền để làm đời sống đạo đức dễ chịu hơn. Lời Chúa là hạt giống muốn đi vào đất, muốn phá vỡ vỏ cứng của ta, muốn mọc rễ, muốn biến đổi cách ta nghĩ, cách ta nói, cách ta yêu, cách ta tha thứ, cách ta sử dụng tiền bạc, cách ta đối xử với người yếu thế, cách ta đón nhận đau khổ và cách ta bước đi giữa cuộc đời.
Nhiều khi điều làm tâm hồn thành “đường đi” chính là quá nhiều tiếng ồn. Con người thời nay sống giữa vô số âm thanh. Điện thoại rung. Tin nhắn tới. Tin tức cập nhật. Mạng xã hội không bao giờ ngủ. Video nối video. Bình luận nối bình luận. Những câu chuyện của thiên hạ chạy qua đầu ta từ sáng tới tối. Trong một ngày, một người có thể tiếp nhận nhiều thông tin hơn một người của vài thế kỷ trước tiếp nhận trong một khoảng thời gian rất dài. Nhưng một nghịch lý xảy ra: biết nhiều mà lòng không sâu. Nghe nhiều mà không lắng. Nói nhiều mà không hiểu. Có quá nhiều thứ đi ngang qua tâm hồn đến mức tâm hồn trở thành một con đường công cộng. Ai cũng đi qua được, trừ Thiên Chúa không tìm được chỗ dừng lại.
Vì thế đời sống thiêng liêng cần thinh lặng. Không phải thinh lặng vì không biết nói gì, nhưng thinh lặng để Lời có thể xuống sâu. Có những câu Tin Mừng chỉ thực sự hiểu khi ta ngồi yên với nó. Có những lời của Chúa cần được mang trong lòng cả một ngày. Có những câu phải để nó làm mình khó chịu. Có những lời phải để nó bóc trần những lớp tự vệ trong ta. “Anh em hãy yêu kẻ thù” không phải câu để đọc qua. “Ai muốn theo Ta, hãy từ bỏ mình” không phải câu để nghe rồi quên. “Con hãy đi và cũng hãy làm như vậy” không phải một lời khuyên trang trí. Những lời ấy là hạt giống. Nếu ta cho phép, chúng sẽ mọc rễ.
Loại đất thứ hai là đất đá. Chúa Giêsu nói đó là những người nghe Lời, vui vẻ đón nhận, nhưng không có rễ; họ tin một thời gian rồi khi thử thách đến thì bỏ cuộc. Đây là một nguy cơ rất thật trong đời sống đức tin: đức tin của cảm xúc. Khi mọi sự tốt đẹp, ta cảm thấy Chúa gần. Khi cầu nguyện có cảm xúc, ta thấy Chúa tuyệt vời. Khi mọi việc suôn sẻ, ta dễ nói “tạ ơn Chúa”. Khi gia đình bình an, sức khỏe tốt, công việc thuận lợi, ta thấy đức tin thật đẹp. Nhưng rồi một ngày đau khổ tới. Một căn bệnh. Một cuộc chia ly. Một lời cầu xin không được đáp theo cách ta mong. Một người thân ra đi. Một biến cố làm đời ta đảo lộn. Và lúc ấy đá lộ ra.
Rễ của đức tin không lớn trong những ngày nắng đẹp cho bằng trong những ngày khô hạn. Một cái cây không có rễ sâu có thể trông rất đẹp sau vài cơn mưa, nhưng chỉ cần nắng lên là bắt đầu héo. Đời sống thiêng liêng cũng thế. Có những người khởi đầu rất mạnh mẽ. Họ nhiệt tình. Họ xúc động. Họ quyết tâm. Nhưng đức tin chưa kịp mọc rễ vào sâu trong con người. Khi cảm xúc mất đi, mọi thứ cũng mất theo. Vì vậy Chúa không chỉ muốn ta “cảm thấy” Người. Chúa muốn ta chọn Người. Và có những lúc lựa chọn ấy phải được thực hiện ngay khi ta không cảm thấy gì.
Bền đỗ là một từ rất quan trọng trong dụ ngôn. Đất tốt sinh hoa trái “nhờ kiên trì”. Không phải nhờ cảm xúc mạnh nhất. Không phải nhờ những khởi đầu huy hoàng nhất. Không phải nhờ nói những lời hay nhất. Nhưng nhờ bền đỗ. Người nên thánh không nhất thiết là người chưa bao giờ té ngã, nhưng là người cứ đứng dậy. Người cầu nguyện không phải người lúc nào cũng sốt sắng, nhưng là người vẫn cầu nguyện khi khô khan. Người trung tín không phải người chưa từng trải qua cám dỗ, nhưng là người tiếp tục chọn điều thiện giữa cám dỗ. Hôn nhân bền vững không được xây chỉ trên những ngày ngọt ngào mà còn trên những ngày hai người phải học cách chịu đựng nhau, tha thứ cho nhau và lại bắt đầu với nhau. Ơn gọi không trưởng thành chỉ bằng những giờ phút hạnh phúc nhưng còn bằng những đêm tối mà người ta vẫn nói: “Lạy Chúa, con ở đây.”
Đá trong tâm hồn không phải lúc nào cũng là tội lỗi nặng nề. Đôi khi đá là tính tự ái. Một lời góp ý là ta tổn thương. Một điều không vừa ý là ta bỏ cuộc. Một người không nhìn nhận công lao là ta chán nản. Một thất bại nhỏ là ta muốn dừng tất cả. Có những tâm hồn rất đạo đức nhưng rất dễ vỡ vì phía dưới lớp đất đạo đức là những tảng đá của cái tôi chưa được chạm tới. Khi mọi sự chiều theo ta thì ta bình an. Khi ý Chúa khác ý ta, ta bắt đầu bất mãn. Và vì thế Thiên Chúa đôi khi cho phép những hoàn cảnh khó khăn không phải để phá hủy ta, mà để rễ đi sâu hơn.
Một cái cây trong nhà kính có thể đẹp, nhưng một cái cây đứng giữa gió mưa mới phát triển hệ thống rễ mạnh mẽ. Thiên Chúa cũng có thể dùng nghịch cảnh như người làm vườn dùng thời tiết để rèn cây. Có những điều ta tưởng là tai họa nhưng sau nhiều năm nhìn lại mới nhận ra chính nó đã làm đức tin mình trưởng thành. Có những lời cầu xin Chúa không ban theo ý ta vì nếu Người ban, có lẽ ta chẳng bao giờ học được sự tín thác. Có những cánh cửa Người đóng để ta khám phá một con đường sâu hơn. Có những đêm tối Người cho phép để ta không chỉ yêu những ơn Chúa ban mà bắt đầu yêu chính Chúa.
Loại đất thứ ba có lẽ là loại đất gần gũi với rất nhiều người trong chúng ta nhất: đất có gai. Hạt giống đã mọc. Lời Chúa đã vào. Đức tin đã có. Nhưng gai cũng mọc song song. Và rồi từ từ, gần như không nhận thấy, gai bóp nghẹt cây tốt. Chúa Giêsu gọi những bụi gai ấy bằng những cái tên rất cụ thể: lo lắng, giàu sang và thú vui cuộc đời. Điều đáng chú ý là không phải tất cả những điều ấy tự nó đều xấu. Lo cho gia đình không xấu. Có tài sản không tự động là tội. Vui hưởng những điều tốt đẹp Chúa ban không sai. Vấn đề là khi những điều thứ yếu bắt đầu chiếm chỗ của điều quan trọng nhất.
Một bụi gai không bóp chết cây trong một phút. Nó lớn dần. Đó là lý do nó nguy hiểm. Đời sống thiêng liêng hiếm khi sụp đổ chỉ vì một quyết định duy nhất. Nhiều khi nó chết từ từ bởi hàng ngàn nhượng bộ nhỏ. Hôm nay bận quá nên không cầu nguyện. Mai cũng bận. Tuần sau vẫn bận. Một tháng trôi qua. Rồi cầu nguyện trở thành việc thỉnh thoảng. Sau đó Thánh lễ trở thành bổn phận. Tiếp đến lòng ta bắt đầu nguội. Không có một ngày cụ thể nào ta quyết định rời xa Chúa. Chỉ là gai mọc lên.
Gai có thể là công việc. Ta phải làm việc, nhưng rồi công việc trở thành toàn bộ căn tính. Ta bắt đầu đo giá trị của mình bằng thành tích. Ngày tốt là ngày thành công. Ngày xấu là ngày thất bại. Người đáng trọng là người hữu ích. Người không còn hữu ích thì bị bỏ quên. Ta dần dần nhìn cả chính mình bằng tiêu chuẩn năng suất. Và lúc ấy Tin Mừng về một Thiên Chúa yêu ta không vì thành tích trở nên khó lọt vào lòng.
Gai có thể là tiền bạc. Tiền cần thiết cho đời sống, nhưng nó là một ông chủ rất nguy hiểm. Tiền bắt đầu là phương tiện rồi lặng lẽ trở thành mục tiêu. Ta bảo rằng chỉ cần thêm một chút nữa thì sẽ yên tâm. Nhưng cái “một chút nữa” ấy không có điểm cuối. Khi có ít ta sợ thiếu. Khi có nhiều ta sợ mất. Người nghèo có thể bị tiền ám ảnh vì không có; người giàu có thể bị tiền ám ảnh vì có quá nhiều. Chỉ khi trái tim đặt kho tàng nơi Thiên Chúa, tiền mới trở lại đúng vị trí của nó.
Gai có thể là tiếng khen. Một lời khen không xấu. Nhưng nếu ta sống nhờ lời khen, ta sẽ chết vì lời chê. Có người làm rất nhiều việc tốt nhưng trong sâu thẳm luôn mong được công nhận. Khi không ai cảm ơn, họ buồn. Khi không ai nhắc tên, họ tổn thương. Khi một người khác được khen, họ khó chịu. Và rồi một việc thánh thiện có thể bị một cái gai rất nhỏ của hư danh bóp nghẹt.
Gai cũng có thể là những lo lắng. Có một kiểu lo lắng làm ta tưởng rằng nếu mình suy nghĩ đủ nhiều về một vấn đề thì mình sẽ kiểm soát được nó. Nhưng suy nghĩ và lo âu không giống nhau. Suy nghĩ tìm giải pháp; lo âu cứ quay tròn. Nó chiếm không gian của tâm hồn. Nó làm ta cầu nguyện nhưng không thật sự trao phó. Miệng nói “con tín thác nơi Chúa” nhưng lòng vẫn muốn giữ mọi thứ trong tay. Và Chúa Giêsu không nói với ta rằng người tin sẽ không có vấn đề. Người nói rằng giữa vấn đề, ta vẫn có một Cha.
Có những người mang cả ngày mai vào ngày hôm nay. Họ đau vì những chuyện chưa xảy ra. Họ khóc vì những khả năng chỉ có trong trí tưởng tượng. Họ kiệt sức vì những trận chiến chưa đến. Trong khi ân sủng Thiên Chúa chỉ được ban đủ cho ngày hôm nay. Nếu ngày mai có thập giá, ngày mai cũng sẽ có ân sủng của ngày mai. Nhưng khi ta kéo thập giá ngày mai vào hôm nay, ta lại không kéo được ân sủng ngày mai theo. Vì thế ta bị đè nặng.
Người gieo giống mời ta học lại nghệ thuật sống ngày hôm nay với Chúa. Hôm nay tôi có thể yêu một người. Hôm nay tôi có thể tha thứ một điều. Hôm nay tôi có thể cầu nguyện mười phút. Hôm nay tôi có thể làm một việc tốt mà không ai biết. Hôm nay tôi có thể xin lỗi. Hôm nay tôi có thể đi xưng tội. Hôm nay tôi có thể bắt đầu lại. Đời sống thánh thiện không được xây bằng những quyết định khổng lồ của một ngày duy nhất mà bằng sự trung thành trong vô số ngày bình thường.
Rồi có đất tốt. Chúng ta dễ nghĩ đất tốt là một số người may mắn sinh ra đã thánh thiện. Không phải vậy. Đất tốt cũng cần cày. Cũng cần nhổ cỏ. Cũng cần bón phân. Cũng phải chịu mưa nắng. Một cánh đồng màu mỡ không phải là cánh đồng chưa bao giờ có đá hay gai, nhưng là cánh đồng đã được chăm sóc.
Đây là niềm hy vọng lớn lao cho chúng ta: loại đất trong dụ ngôn không nhất thiết là định mệnh. Đường có thể được cày. Đá có thể được nhặt. Gai có thể được nhổ. Tâm hồn có thể thay đổi.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG NƯỚC TRỜI VÀ MẢNH ĐẤT CỦA MỘT ĐỜI NGƯỜI
Có lẽ trong tất cả những hình ảnh Đức Giêsu dùng để nói về Nước Thiên Chúa, hình ảnh người gieo giống là một trong những hình ảnh bình dị nhất nhưng cũng sâu thẳm nhất. Không phải ngai vàng, không phải lâu đài, không phải một đạo quân hùng mạnh, không phải tiếng kèn chiến thắng, nhưng chỉ là một người nông dân bước ra cánh đồng, bàn tay cầm những hạt giống nhỏ bé rồi gieo chúng xuống đất. Hạt giống bé đến mức người ta có thể dễ dàng coi thường; hạt giống âm thầm đến mức chẳng ai nghe được tiếng nó rơi; hạt giống yếu ớt đến mức chỉ một con chim cũng có thể tha đi, một lớp đá cũng đủ ngăn nó bén rễ, một bụi gai cũng đủ bóp nghẹt nó. Thế nhưng trong cái bé nhỏ ấy lại cất giấu cả một cánh đồng tương lai; trong một hạt lúa tưởng như vô nghĩa lại ẩn chứa mùa gặt; trong một hạt giống tưởng như chết đi khi bị chôn xuống đất lại đang khởi đầu một tiến trình sống mới. Nước Thiên Chúa cũng vậy. Thiên Chúa thường bắt đầu những công trình lớn của Người bằng những điều vô cùng nhỏ bé. Một lời được nghe trong Thánh Lễ, một câu Tin Mừng bất chợt chạm vào trái tim, một lời khuyên của người cha người mẹ, một câu nói chân thành của một người bạn, một nỗi đau làm chúng ta tỉnh thức, một thất bại khiến chúng ta trở về, một giây phút thinh lặng trước Nhà Tạm, một lần quỳ xuống mà không biết nói gì ngoài hai tiếng “Lạy Chúa”, đôi khi tất cả những điều ấy chỉ giống như một hạt giống rất nhỏ. Nhưng nếu mảnh đất tâm hồn chịu mở ra, Thiên Chúa có thể từ một hạt nhỏ ấy làm mọc lên cả một cuộc đời mới.
Tin Mừng kể rằng có rất đông người đến với Đức Giêsu. Họ nghe Người nói, họ tò mò, họ chen nhau, họ bước theo Người một đoạn đường. Nhưng có một khác biệt rất lớn giữa “đám đông” và “môn đệ”. Đám đông có thể đứng gần Đức Giêsu mà chưa thật sự thuộc về Đức Giêsu. Đám đông có thể nghe lời Đức Giêsu mà chưa để lời ấy đi vào đời mình. Đám đông có thể thích những phép lạ của Đức Giêsu, thích bánh Người ban, thích những lời đầy quyền năng Người nói, nhưng người môn đệ thì khác: người môn đệ ở lại, hỏi Người, để Người giải thích, để Người sửa dạy, để Người dẫn đi cả những con đường mình không muốn đi. Đó là một câu hỏi lớn cho người Kitô hữu chúng ta hôm nay: ta đang thuộc về đám đông quanh Đức Giêsu hay thật sự là môn đệ của Đức Giêsu? Ta có thể đi lễ nhiều năm, đọc kinh mỗi ngày, nghe rất nhiều bài giảng, tham dự nhiều sinh hoạt đạo đức, nhưng vẫn chưa chắc đã trở thành môn đệ nếu Lời Chúa chưa có quyền thay đổi lựa chọn của ta. Một người có thể thuộc rất nhiều kinh nhưng vẫn giữ một trái tim đầy cay đắng. Một người có thể đọc Tin Mừng mỗi ngày nhưng vẫn nhất định không tha thứ. Một người có thể nói rất nhiều về Chúa nhưng trong công việc lại gian dối. Một người có thể rất sốt sắng trong nhà thờ nhưng về nhà lại làm khổ vợ chồng con cái. Một người có thể cúi đầu thật thấp trước bàn thờ nhưng chưa bao giờ cúi xuống trước người nghèo. Vậy thì vấn đề không phải chỉ là ta nghe bao nhiêu Lời Chúa, nhưng là Lời Chúa đã đi sâu được bao nhiêu vào cuộc đời ta.
Người gieo giống trong dụ ngôn gieo thật rộng tay. Ông không đứng đó cân đo từng hạt, cũng không chỉ tìm những mảnh đất chắc chắn tốt rồi mới gieo. Hạt rơi bên vệ đường, hạt rơi trên đá, hạt rơi giữa bụi gai, hạt rơi vào đất tốt. Có người sẽ nói: “Gieo như thế thì phí quá.” Nhưng chính sự “phung phí” ấy lại nói lên lòng quảng đại của Thiên Chúa. Thiên Chúa không ngừng gieo. Người không đợi ta hoàn hảo rồi mới nói với ta. Người không đợi trái tim ta hoàn toàn sạch mới bước vào. Người biết ta yếu đuối, biết ta có những vùng đất cứng, biết ta có những tảng đá sâu bên dưới, biết ta có những bụi gai rất khó nhổ, nhưng Người vẫn gieo. Có những người suốt mấy chục năm khép kín với Chúa, rồi một ngày nào đó một biến cố nhỏ mở tung trái tim họ. Có người từng sống xa Chúa rất lâu, nhưng một câu Lời Chúa nghe trong tang lễ của người thân đã trở thành hạt giống làm họ quay về. Có người từng ôm một mối hận nhiều năm, rồi một ngày nghe được câu: “Hãy tha thứ, không phải bảy lần nhưng bảy mươi lần bảy”, và câu ấy cứ ở mãi trong lòng cho đến khi họ có can đảm bước tới làm hòa. Thiên Chúa không tuyệt vọng về bất cứ mảnh đất nào.
Nhưng dụ ngôn cũng thành thật nói cho chúng ta biết rằng hạt giống dù tốt đến đâu vẫn có thể không sinh hoa trái nếu đất không đón nhận. Lời Chúa luôn tốt. Vấn đề thường không nằm ở hạt giống nhưng nằm ở mảnh đất. Và mảnh đất ấy chính là trái tim mỗi người. Có khi ta dễ đổ lỗi: bài giảng hôm nay không hay, linh mục giảng không đúng ý mình, Thánh Lễ không sinh động, cộng đoàn không sốt sắng, môi trường không thuận lợi. Tất nhiên cách rao giảng rất quan trọng. Nhưng Tin Mừng mời ta đi sâu hơn: tôi đang mang một trái tim như thế nào đến trước Lời Chúa? Cùng một bài Tin Mừng, một người nghe rồi trở về thay đổi cuộc đời, người khác nghe rồi quên ngay. Cùng một biến cố, một người trở nên khiêm tốn hơn, người khác cay đắng hơn. Cùng một đau khổ, người này đến gần Chúa hơn, người kia xa Chúa hơn. Không chỉ biến cố quyết định con người chúng ta, mà còn là cách trái tim chúng ta đón nhận biến cố ấy.
Loại đất thứ nhất là vệ đường. Đất bị giẫm mãi nên trở nên cứng. Hạt giống rơi xuống nhưng không thể đi vào. Có những tâm hồn cũng vậy. Không phải họ xấu, nhưng họ đã bị cuộc đời giẫm lên quá nhiều. Một lần bị phản bội, họ đóng cửa. Một lần cầu xin mà không thấy điều mình mong muốn, họ thôi cầu nguyện. Một lần bị người trong Giáo Hội làm tổn thương, họ giận luôn cả Thiên Chúa. Một lần thất vọng về người thân, họ quyết định không tin ai nữa. Cứ như thế, lớp đất mềm của trái tim dần biến thành một con đường cứng. Lời Chúa vẫn rơi xuống nhưng chỉ nằm trên bề mặt. Người ấy nghe câu “Thiên Chúa yêu con” nhưng bên trong lập tức có một tiếng trả lời: “Nếu Chúa yêu tôi thì tại sao chuyện đó xảy ra?” Họ nghe “hãy tha thứ” nhưng một tiếng khác nói: “Người ấy không xứng đáng.” Họ nghe “đừng sợ” nhưng nỗi lo lớn hơn lời hứa của Chúa. Họ nghe “hãy tín thác” nhưng kinh nghiệm quá khứ nói rằng không thể tín thác. Và thế là Lời Chúa nằm ngoài cửa.
Đáng sợ nhất không phải là ta từng có một trái tim cứng, mà là ta không còn nhận ra nó đang cứng. Một người nông dân nhìn thấy đất khô thì biết phải cày. Nhưng người Kitô hữu đôi khi có một vùng đất chai lì trong tâm hồn mà vẫn tưởng mình đạo đức. Ta có thể rất dịu dàng với nhiều người nhưng cứ nhắc tới một cái tên là lòng lập tức đóng lại. Ta có thể tha thứ cho rất nhiều lỗi lầm nhưng có một chuyện ta nhất định giữ mãi. Ta có thể tin vào quyền năng Thiên Chúa trong mọi vấn đề nhưng lại có một nỗi sợ mà ta chưa bao giờ cho phép Chúa bước vào. Chính đó là mảnh đất vệ đường. Và nếu hôm nay ta nhận ra một vùng như thế, đừng thất vọng. Đất cứng vẫn có thể được cày. Chúa có cách làm mềm lòng ta. Đôi khi Người dùng nước mắt, đôi khi dùng thời gian, đôi khi dùng một người rất hiền, đôi khi dùng chính sự mệt mỏi của ta sau nhiều năm ôm hận để làm ta nhận ra: giữ mãi nỗi đau chẳng làm quá khứ thay đổi, chỉ làm hiện tại bị đầu độc.
Loại đất thứ hai là đất đá. Hạt giống mọc lên nhanh nhưng không có rễ sâu. Đây là hình ảnh của một đời sống đức tin chỉ sống bằng cảm xúc. Có những lúc ta rất sốt sắng. Đi một khóa tĩnh tâm, ta xúc động; nghe một bài giảng hay, ta khóc; tham dự một chuyến hành hương, ta thấy lòng bừng cháy; gặp một biến cố đặc biệt, ta hứa với Chúa rất nhiều. “Từ nay con sẽ thay đổi. Con sẽ cầu nguyện mỗi ngày. Con sẽ bỏ tật xấu này. Con sẽ sống khác.” Nhưng vài tuần sau, mọi thứ nguội dần. Không phải cảm xúc thiêng liêng là xấu. Cảm xúc có thể là một ân huệ. Nhưng cảm xúc không đủ để làm rễ. Rễ được hình thành bằng những lựa chọn đều đặn, âm thầm, nhiều khi khô khan. Một người cầu nguyện không chỉ khi cảm thấy Chúa gần, nhưng cả khi chẳng cảm thấy gì. Một người giữ lời hứa hôn nhân không chỉ khi tình cảm ngọt ngào, nhưng cả khi phải nhẫn nại đi qua những ngày rất mỏi mệt. Một linh mục không chỉ trung thành trong những ngày mục vụ đầy niềm vui, nhưng cả khi bị hiểu lầm, thất vọng, cô đơn. Một người Kitô hữu không chỉ tin khi lời cầu xin được nhận, nhưng còn tin khi trời im lặng.
Cái rễ của đời sống thiêng liêng thường mọc trong bóng tối. Không ai nhìn thấy rễ. Người ta chỉ nhìn thấy hoa trái. Nhưng cây không có rễ thì sớm muộn gì cũng đổ. Vì vậy, một trong những câu hỏi quan trọng nhất của đời sống đức tin không phải “tôi đang cảm thấy gì?” nhưng “tôi đang bám vào ai?” Nếu ta chỉ bám vào cảm xúc, ta sẽ thay đổi cùng cảm xúc. Nếu ta bám vào Đức Kitô, ta có thể trải qua cảm xúc lên xuống mà vẫn không bỏ Người. Người ta có thể vui hôm nay và buồn ngày mai; được nâng đỡ hôm nay và khô khan ngày mai; được người khác ca ngợi hôm nay và bị chê trách ngày mai. Nhưng Đức Kitô vẫn là Đức Kitô. Thập giá vẫn là thập giá. Tin Mừng vẫn là Tin Mừng. Tình yêu Thiên Chúa không thay đổi chỉ vì tâm trạng ta thay đổi.
Dụ ngôn nói đến thử thách. Khi thử thách đến, loại người không có rễ sẽ bỏ cuộc. Điều này chạm đến một sự thật rất sâu: có nhiều người tin Chúa với điều kiện Chúa phải làm cho đời họ dễ dàng. Họ vô tình ký với Chúa một bản hợp đồng: “Con sống tốt, Chúa phải bảo vệ con khỏi bệnh tật; con cầu nguyện, Chúa phải ban điều con xin; con phục vụ Chúa, Chúa phải cho công việc con thuận lợi.” Nhưng Đức Giêsu chưa bao giờ hứa như thế. Người hứa ở với ta, chứ không hứa lấy khỏi đời ta mọi thập giá. Chính Đức Giêsu vô tội vẫn đi qua Gethsemane, vẫn bị phản bội, bị bỏ rơi, bị đóng đinh. Kitô giáo không dạy ta tránh mọi đau khổ; Kitô giáo dạy ta rằng đau khổ, khi được kết hợp với tình yêu, không còn vô nghĩa. Có những hy sinh không phải thất bại nhưng là hình thức trưởng thành cao nhất của tình yêu. Người mẹ thức đêm chăm con bệnh đang chịu đau vì yêu. Người cha lao động vất vả để nuôi gia đình đang chịu mệt vì yêu. Người vợ chăm sóc người chồng bệnh lâu năm đang vác thập giá vì yêu. Người linh mục lặng lẽ ở lại với đoàn chiên trong khó khăn đang hao mòn vì yêu. Đau khổ tự nó không phải điều ta đi tìm, nhưng khi đau khổ không thể tránh, tình yêu có thể biến nó thành lễ dâng.
Loại đất thứ ba là nơi có gai. Đây có lẽ là loại đất giống đời sống chúng ta nhất. Hạt giống đã mọc. Người ấy không từ chối Chúa. Họ vẫn tin, vẫn cầu nguyện, vẫn đi lễ. Nhưng có quá nhiều thứ khác cùng mọc lên. Những lo lắng, tiền bạc, thú vui, tham vọng, danh dự, công việc, sự so sánh, nhu cầu được công nhận, nhu cầu phải hơn người khác, những dự án không bao giờ kết thúc. Tất cả chúng không nhất thiết xấu. Công việc không xấu. Tiền bạc không tự nó xấu. Nghỉ ngơi và niềm vui không xấu. Ước muốn xây dựng một đời sống tốt đẹp cũng không xấu. Vấn đề bắt đầu khi những điều ấy chiếm hết không gian của Thiên Chúa.
Bụi gai nguy hiểm vì nó không giết cây ngay lập tức. Nó bóp nghẹt từ từ. Người ta hiếm khi thức dậy một buổi sáng rồi quyết định: “Hôm nay tôi bỏ Chúa.” Thường người ta xa Chúa từng chút một. Hôm nay quá bận nên bỏ giờ cầu nguyện. Ngày mai cũng bận. Rồi thành một tuần. Sau đó thành một tháng. Ban đầu lương tâm còn áy náy, sau dần quen. Chúa không bị chối bỏ; Người chỉ bị đẩy xuống cuối danh sách ưu tiên. “Khi nào rảnh con sẽ cầu nguyện.” Nhưng ta không bao giờ rảnh. “Khi nào công việc ổn con sẽ trở lại với Chúa.” Công việc chẳng bao giờ hoàn toàn ổn. “Khi nào giải quyết xong gia đình con sẽ sống đạo tốt hơn.” Gia đình luôn có chuyện. “Khi nào về hưu con sẽ dành thời gian cho Chúa.” Không ai biết mình có đến ngày về hưu hay không.
Có một loại nghèo rất đáng sợ trong thời đại hôm nay: nghèo sự chú ý. Chúng ta có rất nhiều thông tin nhưng ít thinh lặng; rất nhiều kết nối nhưng ít gặp gỡ sâu; rất nhiều âm thanh nhưng ít lắng nghe; rất nhiều phương tiện tiết kiệm thời gian nhưng lại luôn thiếu thời gian. Ta cầm điện thoại vài phút rồi một giờ trôi qua. Ta biết chuyện của rất nhiều người xa lạ trên mạng nhưng có khi không biết con mình đang buồn. Ta đọc hàng trăm dòng tin nhưng không đủ kiên nhẫn đọc mười câu Tin Mừng. Bụi gai thời đại có thể không mang hình dáng của một tội lớn; nó đơn giản là sự phân tâm liên tục khiến tâm hồn không còn chiều sâu.
Rồi đến gai của lo lắng. Lo lắng là một trong những thứ dễ bóp nghẹt Lời Chúa nhất. Ta nghe Chúa nói “đừng sợ” nhưng đầu óc lập tức nghĩ đến tiền bạc, bệnh tật, tương lai con cái, tuổi già, công việc, những chuyện chưa xảy ra. Ta có thể dành hàng giờ tưởng tượng ra những tai họa mà phần lớn sẽ không bao giờ xảy đến. Lo lắng làm chúng ta sống trong tương lai tưởng tượng và đánh mất hiện tại thật. Nó giống như trả lãi cho một món nợ mình chưa chắc phải vay. Đức Giêsu không dạy ta vô trách nhiệm. Người không nói rằng đừng làm việc, đừng tiết kiệm, đừng chuẩn bị. Người dạy rằng sau khi đã làm điều mình có thể làm, phần còn lại phải biết trao vào tay Cha. Có một ranh giới giữa trách nhiệm và kiểm soát. Trách nhiệm nói: “Tôi sẽ làm hết phần mình.” Kiểm soát nói: “Mọi thứ phải xảy ra đúng như tôi muốn.” Chính nhu cầu kiểm soát làm chúng ta kiệt sức.
Có những người cứ nghĩ phải nắm chặt thì mới an toàn. Nhưng đời sống đức tin là học cách mở tay. Ta mở tay để đón nhận, nhưng cũng mở tay để buông. Buông một kế hoạch không thành. Buông một người đã rời đi. Buông một quá khứ không thể sửa. Buông một danh tiếng bị hiểu lầm. Buông nhu cầu ai cũng phải thích mình. Buông cả hình ảnh mà ta muốn người khác phải có về ta. Có những thứ càng nắm càng đau. Chúa không đòi ta vô cảm; Người mời ta tự do.
Rồi có gai của giàu sang. Kinh Thánh không lên án việc lao động hay sở hữu của cải hợp pháp. Nhưng của cải có một sức mê hoặc tinh tế: nó khiến ta tưởng mình tự đủ. Khi mọi thứ thuận lợi, ta rất dễ quên rằng mỗi nhịp tim vẫn là một quà tặng. Người có nhiều có thể bắt đầu đo giá trị của mình bằng những gì mình sở hữu. Nhà lớn hơn, xe tốt hơn, chức vụ cao hơn, tài khoản nhiều hơn, người khác kính nể hơn. Nhưng đến cuối cùng, chẳng ai mang theo được gì. Có một ngày tất cả những gì ta từng gọi là “của tôi” sẽ thuộc về người khác. Căn nhà người ta tranh giành sẽ có người khác ở. Chiếc xe người ta nâng niu sẽ thành đồ cũ. Tiền bạc tích lũy sẽ chuyển sang những bàn tay khác. Danh tiếng rồi cũng mờ đi. Chỉ có điều ta đã trở thành trước mặt Thiên Chúa là ở lại.
Và có gai của khoái lạc. Chúng ta sống trong một nền văn hóa liên tục nói: hãy thỏa mãn mình, hãy tận hưởng ngay, hãy tránh mọi khó chịu. Nhưng một đời sống chỉ chạy theo dễ chịu sẽ không bao giờ trở thành một đời sống lớn. Những điều quý nhất luôn đòi hy sinh. Muốn khỏe mạnh phải biết từ chối một số thú vui. Muốn gia đình bền vững phải biết từ bỏ cái tôi. Muốn thành thạo một nghề phải có những giờ tập luyện mệt mỏi. Muốn nên thánh càng phải học từ bỏ. Tự do không phải là làm mọi điều mình thích; tự do là có khả năng chọn điều tốt ngay cả khi ta không thích.
Sau ba loại đất thất bại, cuối cùng Đức Giêsu nói về đất tốt. Điều đáng chú ý là đất tốt không sinh hoa trái lập tức. Nó sinh hoa trái nhờ kiên trì. Chữ “kiên trì” là một trong những từ đẹp nhưng khó của đời sống Kitô hữu. Ta thích phép lạ xảy ra nhanh. Thiên Chúa nhiều khi làm việc chậm. Ta muốn thay đổi tính xấu sau một kỳ tĩnh tâm. Chúa dạy ta chiến đấu nhiều năm. Ta muốn con cái thay đổi ngay sau một cuộc nói chuyện. Chúa dạy ta cầu nguyện, đồng hành, chờ đợi. Ta muốn một vết thương được chữa lành ngay. Chúa đôi khi chữa từng lớp một. Ta muốn biết ngay ý Chúa. Người chỉ soi đủ ánh sáng cho bước kế tiếp.
Hạt giống có nhịp độ riêng. Ta không thể kéo cây lên cho nó lớn nhanh. Người nông dân gieo, tưới, chăm, chờ. Đời sống thiêng liêng cũng vậy. Có những ngày ta chẳng thấy mình tiến bộ. Vẫn nóng tính, vẫn yếu đuối, vẫn bị cám dỗ, vẫn phải xưng lại những lỗi cũ. Nhưng đừng vội kết luận rằng Thiên Chúa không làm việc. Rễ mọc trước khi cành xuất hiện. Thiên Chúa có thể đang làm một công việc rất sâu mà ta chưa nhìn thấy. Có thể Người đang dạy ta khiêm tốn qua chính việc ta phải chiến đấu lâu dài. Có thể nếu ta thắng quá nhanh, ta sẽ nghĩ mình mạnh; còn khi phải vật lộn, ta mới hiểu mình cần ân sủng.
Thánh Phaolô trong thư gửi tín hữu Côrintô đưa ta tới một chiều sâu khác của mầu nhiệm hạt giống: thân xác được gieo xuống trong hư nát và được trỗi dậy trong vinh quang. Hạt giống phải đi qua một dạng “chết” để bước vào sự sống mới. Đây là quy luật của Tin Mừng. Đức Giêsu đã nói hạt lúa mì nếu không rơi xuống đất và chết đi thì vẫn trơ trọi một mình; nhưng nếu chết đi thì sinh nhiều bông hạt. Cái chết mà Tin Mừng nói không chỉ là cái chết cuối đời. Mỗi ngày đều có những cái chết nhỏ: chết cho ích kỷ, chết cho tự ái, chết cho lòng muốn trả đũa, chết cho nhu cầu luôn thắng, chết cho tham vọng thống trị, chết cho thói quen đặt mình ở trung tâm. Mỗi lần ta chọn yêu thay vì trả đũa là một cái chết. Mỗi lần xin lỗi dù cái tôi không muốn là một cái chết. Mỗi lần tha thứ dù ký ức vẫn đau là một cái chết. Mỗi lần phục vụ mà không được cảm ơn là một cái chết. Nhưng chính từ những cái chết ấy sự sống của Đức Kitô lớn lên.
Con người cũ trong ta luôn muốn tự bảo vệ bằng cách giữ lấy. Đức Kitô dạy ta sống bằng cách trao ban. Con người cũ nói: “Phải được người ta công nhận.” Đức Kitô nói: “Cha ngươi, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả công cho ngươi.” Con người cũ nói: “Ai xúc phạm tôi, tôi phải cho họ biết.” Đức Kitô nói: “Hãy cầu nguyện cho kẻ ngược đãi anh em.” Con người cũ nói: “Tôi phải tích lũy thật nhiều mới an toàn.” Đức Kitô nói: “Kho tàng anh em ở đâu, lòng anh em ở đó.” Con người cũ nói: “Cứu lấy mình trước.” Đức Kitô nói: “Ai mất mạng sống mình vì Thầy sẽ tìm được.” Đây không chỉ là vài lời khuyên đạo đức; đây là hai cách tồn tại hoàn toàn khác nhau.
Thánh Phaolô đối chiếu Ađam cũ với Đức Kitô, con người thuộc đất với Con Người từ trời. Ta mang trong mình dấu vết của cả hai: sự mong manh của Ađam và lời mời gọi nên giống Đức Kitô. Ta biết mình thuộc đất vì thân xác mệt, già, bệnh, suy yếu. Ta biết mình thuộc đất vì những ham muốn lôi kéo xuống dưới. Ta biết mình thuộc đất vì dễ ích kỷ, dễ sợ hãi, dễ tranh giành. Nhưng nhờ Đức Kitô, ta không bị đóng kín trong số phận của Ađam cũ. Phép Rửa đã gieo trong ta một sự sống mới. Thánh Thần đang làm nên một con người mới. Và toàn bộ hành trình Kitô hữu là để hình ảnh Đức Kitô ngày càng rõ hơn trong ta.
Đây là niềm hy vọng lớn lao: ta không phải mãi mãi là con người hiện tại của mình. Một người nóng tính có thể trở nên hiền hòa. Một người ích kỷ có thể học quảng đại. Một người sống xa Chúa có thể trở thành người cầu nguyện sâu sắc. Một gia đình tưởng như đổ vỡ có thể được chữa lành. Một tội nhân có thể nên thánh. Kitô giáo là tôn giáo của sự biến đổi. Nếu con người không thể thay đổi thì Tin Mừng mất ý nghĩa. Nhưng lịch sử Giáo Hội đầy những con người đã được biến đổi bởi ân sủng. Không phải qua một đêm, không phải không chiến đấu, nhưng thật sự được biến đổi.
Điều quan trọng là ta cho hạt giống thời gian. Có người cứ tự hỏi: “Tại sao tôi đi lễ bao nhiêu năm mà vẫn còn yếu đuối?” Ta cũng có thể hỏi người nông dân: “Tại sao ông tưới cây hôm qua mà hôm nay nó chưa thành đại thụ?” Đời sống ân sủng có một nhịp rất sâu. Nếu ta trung thành với cầu nguyện, Thánh Thể, Lời Chúa, bí tích Hòa Giải, bác ái, những chọn lựa nhỏ mỗi ngày, ta đang cho rễ ăn sâu. Có thể chính ta không nhận ra, nhưng người sống gần ta sẽ dần nhận ra: người ấy bớt nóng hơn; bớt phán xét hơn; biết nghe hơn; biết xin lỗi hơn; ít quan trọng hóa bản thân hơn; bình an hơn giữa khó khăn. Đó là hoa trái.
Đôi khi ta hiểu “sinh hoa trái” quá lớn lao. Ta tưởng phải làm những việc phi thường. Nhưng hoa trái của Tin Mừng trước hết có thể rất âm thầm. Một người cha bớt quát con là hoa trái. Một người mẹ thôi nhắc lại lỗi cũ của chồng là hoa trái. Một người con chủ động gọi điện hỏi thăm cha mẹ là hoa trái. Một người bị xúc phạm nhưng không trả lời bằng lời độc địa là hoa trái. Một người biết tắt điện thoại để ngồi nghe người bên cạnh là hoa trái. Một người già đau bệnh vẫn không ngừng cầu nguyện cho con cháu là hoa trái. Một người âm thầm giúp người nghèo mà không đăng lên mạng là hoa trái. Thiên Chúa không đo mùa gặt bằng tiếng vỗ tay của thế gian.
Có một câu hỏi mỗi người nên đặt trước Lời Chúa hôm nay: “Trong tôi đang có loại đất nào?” Đừng trả lời quá nhanh rằng tôi là đất tốt. Có lẽ trong mỗi chúng ta có cả bốn loại. Có những vùng rất tốt: ta dễ quảng đại với người nghèo. Nhưng có vùng đầy đá: ta không chịu được thử thách. Có vùng đầy gai: quá lo tiền bạc. Có một đoạn vệ đường: một mối hận chưa cho Chúa bước vào. Đời sống thiêng liêng không phải dán nhãn mình là loại đất này hay loại đất kia, nhưng là để Chúa không ngừng canh tác toàn bộ cánh đồng tâm hồn.
Có lẽ hôm nay Chúa muốn cày một chỗ rất cụ thể. Người hỏi: “Con đang giữ điều gì mà không cho Ta đụng tới?” Có thể là một ký ức. Có thể là một người. Có thể là một tội ta đang biện minh. Có thể là một thói quen ta biết không tốt nhưng cứ nói “ai cũng vậy”. Có thể là một tham vọng. Có thể là một tương quan sai lệch. Có thể là nỗi buồn ta che giấu sau những tiếng cười. Có thể là sự kiêu ngạo tâm linh khiến ta luôn nghĩ lỗi nằm ở người khác. Đất chỉ được cày khi lưỡi cày đi vào. Nó đau. Nhưng chính vết cày tạo chỗ cho hạt giống.
Đừng sợ khi Chúa khuấy lên những vùng đất ta đã cố nén. Người không làm thế để làm ta đau thêm, nhưng để chữa. Bác sĩ phải chạm vào vết thương để rửa nó. Ánh sáng phải đi vào căn phòng tối thì ta mới thấy bụi. Khi cầu nguyện, đôi khi ta thấy mình tệ hơn trước không phải vì ta tệ hơn, mà vì ánh sáng mạnh hơn. Trước kia những điều ấy vẫn ở đó nhưng ta không thấy. Khi đến gần Chúa, ta bắt đầu thấy những động cơ không tinh tuyền, những ghen tị nhỏ, những tự ái tinh tế. Đó không phải dấu Chúa rời bỏ ta. Có thể đó là dấu Người đang dẫn ta vào sâu hơn.
Và đây là một điều rất quan trọng: đừng biến việc nhận ra đất xấu thành lý do thất vọng. Người gieo giống vẫn đang ở đó. Ta không cứu mình bằng sức riêng. Thiên Chúa không đứng ngoài cánh đồng khoanh tay rồi nói: “Tự cải tạo đất đi.” Người làm việc với ta. Ân sủng đi trước, đồng hành và hoàn tất. Phần ta là mở cửa. Có lúc ta chỉ đủ sức nói: “Lạy Chúa, con chưa tha thứ được, nhưng con muốn muốn tha thứ.” Chính ước muốn muốn tha thứ ấy đã là một khe nứt trên mặt đất cứng. Có lúc ta nói: “Con chưa tin đủ, nhưng xin giúp lòng tin yếu kém của con.” Đó đã là một lời cầu nguyện rất thật. Chúa làm việc với sự thật chứ không với bộ mặt đạo đức ta cố dựng lên.
Ta hãy nhìn cách Đức Giêsu đối xử với những mảnh đất rất xấu trong Tin Mừng. Phêrô chối Thầy, nhưng Đức Giêsu không vứt bỏ ông. Tôma cứng lòng, Người trở lại cho ông chạm vào vết thương. Giakêu sống trong tham lam, Đức Giêsu bước vào nhà ông. Người phụ nữ tội lỗi mang một quá khứ nặng nề, Đức Giêsu trả lại phẩm giá. Người trộm bên phải gần như chẳng còn thời gian sửa chữa cuộc đời, chỉ còn đủ thời gian nói một lời: “Xin nhớ đến tôi”, và cánh cửa thiên đàng mở ra. Thiên Chúa là người gieo giống không biết mệt.
Có những mùa trong đời cánh đồng trông rất xấu. Mùa khô. Mùa bão. Mùa tưởng như mất trắng. Nhưng người nông dân không nhìn cánh đồng của tháng này rồi kết luận về cả tương lai. Ta cũng đừng nhìn một giai đoạn khó khăn mà kết luận đời mình thất bại. Một cuộc khủng hoảng có thể trở thành nơi đức tin sâu hơn. Một bệnh tật có thể dạy ta giá trị của những điều trước đây xem thường. Một lần mất mát có thể làm ta hiểu đâu là kho tàng không mất được. Một thất bại nghề nghiệp có thể cứu ta khỏi việc biến công việc thành thần tượng. Một sự hiểu lầm có thể luyện ta sống trước mặt Chúa hơn là trước ánh mắt người đời.
Hạt giống Nước Trời có một sức sống kỳ lạ. Người ta có thể đè nó dưới đất nhưng nó tìm đường mọc lên. Bóng tối không phải kẻ thù của hạt giống; nhiều khi chính trong bóng tối nó nảy mầm. Có những giai đoạn Chúa giấu ta vào bóng tối, không phải để quên ta nhưng để chuẩn bị. Đời sống Đức Giêsu có ba mươi năm ẩn dật và chỉ khoảng ba năm rao giảng công khai. Chúng ta thường đánh giá thời gian theo những gì nhìn thấy, còn Thiên Chúa đánh giá theo những gì đang trưởng thành bên trong.
Vì thế, đừng coi thường thời gian ẩn khuất. Một người mẹ ở nhà chăm con có thể không có thành tựu được xã hội nhìn thấy, nhưng đang gieo nhân cách vào một thế hệ. Một người già không còn làm việc được có thể nghĩ mình vô dụng, nhưng lời cầu nguyện của họ có thể là dòng nước vô hình nuôi cả gia đình. Một linh mục ở một nơi ít người biết đến có thể nghĩ sứ vụ mình nhỏ bé, nhưng một bài giảng đơn sơ có thể theo một người suốt đời. Ta không biết hạt giống nào sẽ mọc. Việc của ta là gieo trung thành.
Người gieo giống cũng dạy chúng ta đừng quá tính toán trong việc làm điều tốt. Có khi ta nghĩ: “Người ấy sẽ không nghe đâu, nói làm gì.” “Gia đình ấy không thay đổi đâu, giúp làm gì.” “Đứa trẻ này cứng đầu lắm, dạy cũng vô ích.” “Người kia từng phản bội tôi, cho cơ hội làm gì.” Nhưng Thiên Chúa gieo cả trên đất mà theo tiêu chuẩn con người có vẻ không đáng gieo. Ta không biết lớp đất hôm nay có thể được mưa làm mềm ngày mai. Một lời tử tế ta nói hôm nay có thể người kia tỏ ra không quan tâm, nhưng mười năm sau họ vẫn nhớ. Một đứa trẻ có thể bỏ ngoài tai lời cha mẹ lúc mười tám tuổi, nhưng tới bốn mươi tuổi mới hiểu. Đừng đánh giá hạt giống chỉ bằng phản ứng tức thời.
Cũng vậy, người làm mục vụ cần học lòng kiên nhẫn của người gieo giống. Rao giảng Tin Mừng không phải sản xuất kết quả tức thời. Người gieo không thể đứng trên hạt rồi hét: “Mọc đi!” Có khi ta muốn giáo dân thay đổi ngay, muốn giới trẻ hiểu ngay, muốn cộng đoàn đáp ứng ngay. Nhưng Thiên Chúa có thời điểm riêng trong từng linh hồn. Người mục tử gieo bằng lời giảng, bằng đời sống, bằng sự hiện diện, bằng lòng kiên nhẫn. Nhiều hạt mình gieo sẽ được người khác gặt. Có khi cả đời ta không được thấy mùa gặt. Điều ấy không làm việc gieo vô nghĩa.
Trong gia đình cũng vậy. Cha mẹ có nhiệm vụ gieo hơn là kiểm soát mùa gặt. Hãy gieo lời cầu nguyện, gieo sự trung thực, gieo lòng nhân hậu, gieo thói quen đi lễ, gieo cách đối xử tử tế, gieo sự tôn trọng người nghèo. Con cái có thể có một thời xa Chúa; đừng vì thế nghĩ mọi hạt giống mất hết. Hạt nằm dưới đất lâu hơn ta tưởng. Có những người quay lại với đức tin ở tuổi năm mươi vì nhớ bà ngoại từng lần chuỗi với mình khi còn nhỏ. Đừng coi thường những hạt giống tuổi thơ.
Đức Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng lời mời gọi nghe. Trong Kinh Thánh, nghe không chỉ là âm thanh đi vào tai. “Nghe” nghĩa là đón nhận và thực hành. Vì thế câu hỏi của mỗi Thánh Lễ không phải: “Bài giảng hôm nay hay không?” mà là: “Chúa đang đòi tôi làm gì?” Nếu nghe về tha thứ, có ai ta cần gọi điện không? Nếu nghe về người nghèo, có điều gì ta có thể chia sẻ không? Nếu nghe về cầu nguyện, ta có thể dành mười lăm phút thinh lặng mỗi ngày không? Nếu nghe về khiêm nhường, có lời xin lỗi nào đang mắc nơi cổ họng không? Lời Chúa được ban không để ta ngưỡng mộ nhưng để ta sống.
Có một cám dỗ rất tinh vi của người nghe nhiều bài giảng: ta trở thành chuyên gia phân tích Lời Chúa nhưng không để Lời Chúa phân tích mình. Ta nghe một bài về người Pharisêu rồi nghĩ ngay đến người khác: “Đúng là ông ấy.” Nghe về lòng tham: “Bài này chị kia cần nghe.” Nghe về kiêu ngạo: “Giá mà anh đó có mặt.” Lời Chúa giống tấm gương, nhưng ta lại cầm gương soi mặt người khác. Người môn đệ thật sự hỏi trước tiên: “Lạy Chúa, Lời này nói gì với con?”
Khi làm được điều đó, Lời Chúa bắt đầu trở thành hạt giống của tự do. Ta bớt lệ thuộc vào ánh mắt người khác vì biết mình sống trước mặt Cha. Ta bớt sợ mất vì biết có một kho tàng không hư mất. Ta bớt sợ chết vì tin vào sự phục sinh. Đây chính là điểm Thánh Phaolô muốn đưa ta tới. Thân xác hiện tại mang dấu yếu đuối, nhưng cái chết không phải tiếng nói cuối cùng. Điều được gieo trong hư nát sẽ được làm cho sống lại. Người Kitô hữu nhìn nghĩa trang không chỉ thấy kết thúc mà còn thấy cánh đồng đang chờ mùa phục sinh.
Một ngôi mộ Kitô hữu, nếu nhìn bằng con mắt đức tin, cũng giống một luống đất. Ta đặt thân xác người thân xuống đất trong nước mắt, nhưng không như người không có hy vọng. Hạt giống được gieo. Ta không hiểu đầy đủ thân xác phục sinh sẽ thế nào, nhưng ta tin Đức Kitô đã sống lại và những ai thuộc về Người sẽ được sống. Vì vậy cuộc đời này quan trọng vô cùng nhưng không phải tất cả. Chính ánh sáng vĩnh cửu giúp ta đặt đúng giá trị cho mọi điều hiện tại.
Nếu cuộc đời chỉ khoảng vài chục năm rồi chấm hết, nhiều hy sinh Kitô giáo có vẻ vô lý. Tại sao tha thứ khi có thể trả đũa? Tại sao trung thực nếu gian dối có lợi hơn? Tại sao hy sinh cho người khác? Nhưng nếu có phục sinh, nếu tình yêu không mất, nếu điều ta làm trong Đức Kitô mang giá trị vĩnh cửu, mọi sự thay đổi. Một ly nước cho người bé nhỏ không vô nghĩa. Một lời cầu nguyện trong âm thầm không mất. Một nỗi đau được dâng hiến không vô ích. Một đời sống chẳng ai biết tên vẫn có thể rất lớn trước mặt Thiên Chúa.
Có lẽ đây là bí mật của các thánh: họ sống hiện tại dưới ánh sáng vĩnh cửu. Họ không coi thường thế giới, nhưng cũng không tuyệt đối hóa nó. Họ làm việc rất nghiêm túc nhưng biết công việc không phải Thiên Chúa. Họ yêu con người sâu sắc nhưng không biến bất cứ người nào thành thần tượng. Họ sử dụng của cải nhưng không để của cải sở hữu mình. Họ vui với những niềm vui trần thế nhưng biết còn một niềm vui lớn hơn. Chính cái nhìn ấy làm họ tự do.
Ta hãy thử đặt một vài điều đang làm mình lo lắng dưới ánh sáng một trăm năm. Chuyện người kia nói xấu ta hôm nay, một trăm năm nữa còn quan trọng đến đâu? Chiếc xe ta rất muốn mua, một trăm năm nữa ở đâu? Chức vụ ta đang tranh giành, một trăm năm nữa ai nhớ? Nhưng một lần ta yêu người khó yêu, một lần ta tha thứ, một lần ta giúp người nghèo, một lần ta trung thành với Chúa trong cám dỗ — những điều ấy có giá trị trước mặt Thiên Chúa.
Không phải vì thế mà ta sống hời hợt với hiện tại. Ngược lại, người tin vào vĩnh cửu có thể sống hiện tại sâu hơn vì biết từng phút có trọng lượng đời đời. Ngày hôm nay không chỉ là một ngày phải vượt qua. Đây là mảnh đất ta đang gieo cho vĩnh cửu. Từng lựa chọn là một hạt giống. Một câu nói có thể gieo bình an hoặc gieo tổn thương. Một ánh mắt có thể gieo phẩm giá hoặc khinh miệt. Một lần im lặng có thể là hèn nhát hoặc khôn ngoan. Một quyết định có thể đưa ta gần Chúa hoặc xa Chúa.
Chúng ta thường hỏi: “Cuộc đời tôi rồi sẽ ra sao?” Có lẽ câu hỏi thiết thực hơn là: “Hôm nay tôi đang gieo gì?” Vì ngày mai phần lớn được tạo từ những hạt hôm nay. Muốn có một gia đình đầy yêu thương mà mỗi ngày gieo lời cay nghiệt là điều không thể. Muốn có đời sống thiêng liêng sâu mà không bao giờ cầu nguyện là điều không thể. Muốn có lòng quảng đại mà cứ giữ mọi thứ cho mình là điều không thể. Muốn có bình an mà mỗi ngày nuôi oán hận là điều không thể. Không ai gặt lúa nếu chỉ gieo gai.
Tin vui là hôm nay vẫn còn thời gian gieo lại. Có thể nhiều năm ta đã gieo sai. Không sao, hôm nay gieo một hạt khác. Một người từng gieo giận dữ có thể bắt đầu gieo dịu dàng. Người từng gieo xa cách có thể bắt đầu bằng một cuộc điện thoại. Người từng gieo gian dối có thể bắt đầu nói sự thật. Người từng xa bí tích có thể trở về tòa giải tội. Đừng để quá khứ thuyết phục ta rằng tương lai bắt buộc phải giống quá khứ.
Thiên Chúa rất kiên nhẫn với mùa màng của đời ta. Có những thửa đất Người đã làm việc nhiều năm. Người không bỏ. Vì vậy ta cũng phải kiên nhẫn với mình, nhưng sự kiên nhẫn Kitô giáo khác với dung túng. Kiên nhẫn nói: “Tôi chưa hoàn thiện nhưng tôi vẫn bước.” Dung túng nói: “Tôi thế này rồi, khỏi đổi.” Một bên đầy hy vọng; một bên đầu hàng.
Mỗi sáng có thể bắt đầu bằng một lời rất đơn giản: “Lạy Chúa, hôm nay xin làm đất lòng con mềm lại.” Mỗi tối có thể hỏi: “Hôm nay Lời Chúa đã mọc ở đâu? Bụi gai nào đang lớn?” Nếu làm như thế lâu ngày, đời sống trở thành một cuộc canh tác với Chúa.
Và đôi khi ta cũng phải nhổ gai rất thực tế. Không thể chỉ cầu nguyện “xin Chúa bớt cho con phân tâm” mà điện thoại vẫn nằm cạnh giường cả đêm. Có khi phải tắt thông báo. Không thể xin bình an nhưng cứ đọc những cuộc tranh cãi vô tận trên mạng. Có khi phải bước ra. Không thể xin gia đình gần nhau nhưng bữa ăn ai cũng nhìn vào màn hình. Có khi phải đặt điện thoại xuống. Ân sủng không loại bỏ quyết định cụ thể.
Cũng vậy với tiền bạc: nếu nhận ra mình bị ám ảnh bởi tích lũy, hãy tập cho đi. Lòng quảng đại là một cái cuốc nhổ rễ tham. Nếu thấy mình hay phán xét, hãy chủ động nói tốt về người khác. Nếu thấy mình kiêu ngạo, hãy làm một việc phục vụ không ai biết. Nếu thấy mình lười cầu nguyện, hãy đặt một giờ cố định thay vì chờ cảm hứng. Cây đời sống thiêng liêng lớn bằng những việc nhỏ được lặp lại.
Và đừng quên đất cần nước. Nếu hạt giống là Lời Chúa thì cầu nguyện là nơi Lời ấy thấm vào. Ta không chỉ đọc để biết nhưng đọc chậm để nghe. Có khi chỉ một câu đủ cho cả ngày: “Đừng sợ.” “Thầy ở cùng anh em.” “Hãy ở lại trong Thầy.” “Cha con biết anh em cần gì.” “Bình an cho anh em.” Lặp lại câu ấy khi lái xe, khi đi bộ, khi lo lắng. Để nó đi từ đầu xuống tim.
Thánh Thể lại là lương thực nuôi hạt giống. Ta đón chính Đức Kitô, Đấng là Lời nhập thể. Có một nghịch lý tuyệt đẹp: Đấng gieo giống lại tự trở thành hạt lúa bị nghiền, thành Bánh trao cho chúng ta. Người không chỉ dạy ta con đường tự hiến; Người trở nên lương thực cho ta có sức đi con đường ấy.
Nhìn lên Thập Giá, ta thấy hạt giống Nước Trời đạt đến sự âm thầm tột cùng. Vào chiều Thứ Sáu Tuần Thánh, xem ra mọi sự thất bại. Thầy chết. Môn đệ chạy. Kẻ thù chiến thắng. Tảng đá đóng cửa mồ. Nếu câu chuyện kết thúc ở đó, người gieo giống đã mất tất cả. Nhưng sáng Phục Sinh cho thấy Thiên Chúa làm việc chính trong nơi tưởng như chết. Hạt lúa đã rơi xuống đất và sinh sự sống cho muôn người.
Bởi vậy, bất kỳ ai hôm nay đang ở trong một “Thứ Sáu Tuần Thánh” của đời mình — bệnh tật, thất bại, gia đình khủng hoảng, mất người thân, cô đơn, hiểu lầm — hãy nhớ rằng ta không biết Thiên Chúa đang làm gì dưới lớp đất tối ấy. Đức tin không bảo ta giả vờ không đau. Đức tin nói rằng đau không phải câu cuối cùng.
Có thể điều Chúa xin hôm nay rất nhỏ: đừng bỏ cầu nguyện. Đừng bỏ Thánh Lễ. Đừng bỏ người mình có trách nhiệm. Đừng trả lời tin nhắn ấy bằng giận dữ. Đừng để một thất bại định nghĩa cả đời. Đừng để một tội đã được tha tiếp tục kết án mình. Cứ giữ hạt giống trong lòng và kiên trì.
Sau cùng, điều làm nên đất tốt không phải là người chưa từng có đá hay gai. Đất tốt là đất cho phép người làm vườn canh tác. Một tâm hồn thánh thiện không phải tâm hồn chưa từng bị thương, chưa từng cám dỗ, chưa từng yếu đuối; đó là tâm hồn không ngừng mở ra cho Chúa chữa lành và biến đổi.
Lạy Chúa Giêsu, người gieo giống của Nước Trời, xin bước lại trên cánh đồng đời con. Có những nơi trong con đã bị bước chân của quá khứ giẫm cứng; xin cày lên. Có những lớp đá là kiêu ngạo, sợ hãi, tự ái, thiếu kiên trì; xin lấy đi. Có những bụi gai của lo lắng, tiền bạc, danh vọng, tiện nghi, phân tâm; xin giúp con nhổ bỏ. Có những vùng đất tốt Chúa đã âm thầm chuẩn bị; xin cho hạt giống Lời Chúa mọc lên và sinh hoa trái.
Xin đừng để con chỉ là một người đứng trong đám đông nghe Chúa rồi trở về như cũ. Xin làm con thành môn đệ. Xin cho con ở lại với Chúa khi lời Chúa làm con vui và cả khi lời Chúa làm con khó chịu; khi đời thuận lợi và cả khi thử thách; khi con hiểu và cả khi con chưa hiểu.
Xin dạy con đừng tìm một đời sống không có thập giá, nhưng tìm một trái tim biết yêu giữa thập giá. Đừng để những lo âu của ngày mai cướp mất ân sủng hôm nay. Đừng để của cải khiến con quên mình chỉ là người quản lý. Đừng để những thú vui chóng qua làm con đánh mất niềm vui đời đời.
Xin cho con tin rằng những điều nhỏ bé làm vì yêu không bao giờ mất. Một lời tử tế, một lần tha thứ, một giây phút cầu nguyện, một hy sinh âm thầm, một giọt nước mắt dâng lên Chúa — tất cả đều là những hạt giống Người có thể làm thành mùa gặt.
Và khi đến ngày chính thân xác con được gieo xuống đất, xin cho con không nhìn cái chết như cánh cửa đóng lại nhưng như hạt lúa đang được trao cho Đấng Phục Sinh. Con từ đất mà ra, nhưng nhờ Đức Kitô con được gọi đến sự sống không hư nát. Hôm nay con còn mang hình ảnh của con người bụi đất với tất cả giới hạn và yếu đuối; xin ngày qua ngày làm hình ảnh Đức Kitô rõ lên trong con, để cuối cùng khi mọi lớp vỏ của đời này rơi xuống, điều còn lại là một con người đã học yêu.
Lạy Chúa, xin gieo. Xin cứ gieo, ngay cả những ngày con không xứng đáng. Xin gieo khi con sốt sắng và khi con nguội lạnh. Xin gieo khi con mở lòng và cả lúc con sợ hãi khép cửa. Xin đừng mệt mỏi vì sự chậm chạp của con. Và xin cho con đừng mệt mỏi vì chính mình. Chỉ cần Chúa còn gieo, đời con vẫn còn hy vọng. Chỉ cần con còn mở cho Chúa một khoảng đất, mùa gặt vẫn có thể bắt đầu.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG LỜI CHÚA VÀ MẢNH ĐẤT TÂM HỒN
Suy niệm Tin Mừng Thứ Bảy Tuần XXIV Thường Niên – Lc 8,4-15
“Phần rơi vào đất tốt: đó là những kẻ nghe Lời với tấm lòng cao thượng và quảng đại, rồi nắm giữ và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả.”
Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu kể một dụ ngôn hết sức quen thuộc: dụ ngôn người gieo giống. Một người ra đi gieo hạt. Trong lúc gieo, có hạt rơi xuống vệ đường, bị người ta giẫm lên và chim trời ăn mất; có hạt rơi trên đá, vừa mọc lên đã héo đi vì thiếu độ ẩm; có hạt rơi vào bụi gai, gai cùng mọc lên và làm nó chết nghẹt; nhưng cũng có hạt rơi vào đất tốt, mọc lên và sinh hoa kết quả gấp trăm. Khi kể xong, Chúa Giêsu lớn tiếng nói: “Ai có tai để nghe thì hãy nghe.” Lời ấy cho thấy đây không chỉ là một câu chuyện nông nghiệp đơn giản, càng không phải là một bài học về kỹ thuật gieo trồng, nhưng là lời mời gọi mỗi người hãy nhìn thật sâu vào mảnh đất tâm hồn mình. Thiên Chúa vẫn đang gieo. Lời Chúa vẫn đang được trao ban. Ân sủng vẫn không ngừng tuôn đổ. Nhưng vấn đề quyết định lại nằm ở cách con người đón nhận, giữ gìn và để cho hạt giống ấy lớn lên trong cuộc đời mình. Người gieo giống trong dụ ngôn không gieo một cách tính toán dè sẻn. Ông không chỉ chọn những thửa đất đã được chuẩn bị hoàn hảo, không cúi xuống xem xét từng centimet đất rồi mới quyết định có nên gieo hay không. Ông vung tay thật rộng, gieo cả trên đường đi, trên đá sỏi, giữa bụi gai và trên đất tốt. Dưới cái nhìn của người làm kinh tế, cách gieo ấy có vẻ lãng phí; nhưng dưới cái nhìn của đức tin, đó chính là hình ảnh lòng quảng đại không bờ bến của Thiên Chúa. Thiên Chúa không bao giờ tiếc Lời của Người. Người không đợi con người trở nên hoàn hảo rồi mới ngỏ lời. Người vẫn nói với người thánh thiện và với người tội lỗi, với người nhiệt thành và với người nguội lạnh, với người đang tràn đầy niềm tin và cả với người đang nghi ngờ, mỏi mệt hay muốn buông xuôi. Người gieo hạt giống hy vọng vào những tâm hồn đang thất vọng, gieo lòng thương xót vào những con người bị mặc cảm tội lỗi đè nặng, gieo ánh sáng vào những cuộc đời đang chìm trong bóng tối, gieo bình an vào những gia đình đầy bất hòa, gieo ơn tha thứ vào những trái tim đang đau vì bị xúc phạm. Thiên Chúa biết có những hạt giống sẽ bị chối bỏ, bị quên lãng hoặc bị bóp nghẹt, nhưng Người vẫn gieo, bởi tình yêu đích thực không bao giờ từ bỏ con người.
Hạt giống là Lời Thiên Chúa. Trong một hạt giống nhỏ bé chứa đựng cả một mầu nhiệm lớn lao: bên ngoài nó có vẻ khô cứng và bất động, nhưng bên trong lại mang theo khả năng của sự sống, của cành lá, hoa trái và cả một mùa gặt tương lai. Lời Chúa cũng vậy. Có những câu Tin Mừng nghe qua tưởng như rất bình thường, nhưng nếu được đón nhận bằng một tâm hồn khiêm tốn, câu Lời Chúa ấy có thể thay đổi hướng đi của cả một cuộc đời. Một người đang giữ lòng oán hận nghe được lời: “Hãy tha thứ”; một người đang lo lắng nghe được lời: “Đừng sợ”; một người đang ngã lòng nghe được lời: “Ơn của Thầy đủ cho con”; một người nghĩ mình vô giá trị nghe được lời: “Con thật quý giá trước mắt Ta”; một người đang muốn bỏ cuộc nghe được lời: “Ai bền đỗ đến cùng sẽ được cứu độ.” Những lời ấy có thể rất ngắn, nhưng khi rơi vào đúng lúc, đúng chỗ và được đón nhận bằng đức tin, chúng có khả năng mở ra một con đường mới. Chúa không cần nói thật nhiều để thay đổi chúng ta; đôi khi Người chỉ cần một câu. Điều Người mong chờ là chúng ta có dành cho câu ấy một chỗ trong lòng hay không.
Loại đất thứ nhất là vệ đường. Đó là nơi đất đã bị nhiều bàn chân qua lại giẫm nén đến mức chai cứng. Hạt giống nằm trên bề mặt, không thể bén rễ, nên lập tức trở thành mồi cho chim trời. Đây là hình ảnh của một tâm hồn nghe Lời Chúa nhưng không để Lời đi vào bên trong. Người ấy có thể hiện diện trong nhà thờ, nghe đọc Sách Thánh, nghe giảng, đọc kinh và tham dự nhiều sinh hoạt đạo đức, nhưng tất cả chỉ dừng lại bên ngoài. Tai nghe mà lòng không nghe; mắt nhìn mà tâm hồn không thấy. Lời Chúa vừa được công bố thì những tư tưởng khác đã lập tức ùa đến cuốn mất: chuyện cơm áo, công việc, tiền bạc, những bực bội, những tính toán, những lời người khác đã nói về mình, những kế hoạch cho ngày mai. Thân xác ở trước mặt Chúa nhưng tâm trí đã đi thật xa. Lời chưa kịp chạm đến lương tâm đã bị sự phân tâm lấy mất; chưa kịp khơi lên một quyết tâm đã bị thói quen nguội lạnh giẫm nát.
Mảnh đất tâm hồn có thể trở nên chai cứng không phải chỉ trong một ngày. Nó chai cứng vì chúng ta đã nhiều lần nghe tiếng Chúa mà không đáp lại, nhiều lần nhận ra điều tốt phải làm nhưng cứ trì hoãn, nhiều lần được lương tâm nhắc nhở nhưng tìm lý do để bào chữa. Mỗi lần từ chối một lời mời gọi của Chúa, lòng ta lại cứng hơn một chút; mỗi lần cố tình ở lại trong một thói quen xấu, sự nhạy bén thiêng liêng lại mất đi một chút. Ban đầu, ta còn cảm thấy bất an khi nói dối; dần dần, nói dối trở thành bình thường. Ban đầu, ta còn áy náy khi làm tổn thương người khác; lâu ngày, ta cho rằng đó là lỗi của họ. Ban đầu, ta còn đau khi bỏ lễ, bỏ cầu nguyện hay xa các bí tích; lâu dần, ta có thể sống như thể không cần đến Chúa nữa. Con đường bị giẫm đạp nhiều lần sẽ trở thành cứng chắc; lương tâm bị phớt lờ nhiều lần cũng có thể trở nên lì lợm như thế.
Tuy nhiên, Tin Mừng không được nói ra để kết án, nhưng để chữa lành. Một mảnh đất chai cứng vẫn có thể được cày xới. Thiên Chúa có thể dùng một biến cố, một thất bại, một cơn bệnh, một cuộc gặp gỡ, một lời khuyên chân thành hoặc một giây phút thinh lặng để làm nứt vỡ lớp đất khô cứng ấy. Có những người chỉ khi đứng trước giới hạn của đời mình mới bắt đầu biết lắng nghe. Có những người phải đi qua một mất mát mới nhận ra bao năm qua mình đã sống quá hời hợt. Có những người nhờ một lần được tha thứ mà hiểu ra lòng thương xót của Chúa lớn hơn mọi tội lỗi. Điều quan trọng là đừng sợ để Chúa cày xới tâm hồn. Việc cày đất có thể đau, vì nó lật lên những điều ta muốn chôn giấu; nhưng nếu đất không được xới lên, hạt giống sẽ không thể bén rễ.
Loại đất thứ hai là đất đá. Hạt giống được đón nhận nhanh chóng và mọc lên mau lẹ, nhưng vì không có rễ sâu nên khi gặp nắng nóng liền héo đi. Đây là hình ảnh của những người nghe Lời Chúa với niềm vui, có những cảm xúc đạo đức mạnh mẽ, có thể hứa hẹn rất nhiều, nhưng đời sống đức tin lại không có chiều sâu. Họ dễ được đánh động trong một thánh lễ sốt sắng, một cuộc tĩnh tâm, một bài giảng hay hoặc một biến cố cảm động. Trong giây phút ấy, họ muốn thay đổi tất cả: muốn cầu nguyện nhiều hơn, muốn yêu thương hơn, muốn từ bỏ tật xấu, muốn tận hiến hoàn toàn cho Chúa. Nhưng sau vài ngày, khi cảm xúc qua đi, mọi quyết tâm cũng phai nhạt. Khi gặp thử thách, bị hiểu lầm, bị chê trách, lời cầu nguyện chưa được đáp lại hoặc đời sống đạo đòi phải hy sinh thật sự, họ bắt đầu chán nản và rút lui.
Đức tin không thể chỉ sống nhờ cảm xúc. Cảm xúc là một ân huệ, nhưng không phải là nền móng. Có những ngày cầu nguyện đem lại nhiều bình an; cũng có những ngày cầu nguyện khô khan đến mức ta không cảm thấy gì. Có những lúc theo Chúa là một niềm vui; cũng có lúc theo Chúa đồng nghĩa với việc phải vác thập giá, phải từ bỏ ý riêng, phải kiên nhẫn với một người rất khó thương, phải trung thành trong âm thầm mà không ai ghi nhận. Nếu chỉ yêu Chúa khi cảm thấy được an ủi, ta chưa thật sự yêu Chúa, mà có khi chỉ yêu cảm giác dễ chịu Chúa ban. Rễ sâu của đức tin được hình thành chính trong những ngày ta vẫn cầu nguyện dù không có cảm xúc, vẫn trung thành dù chưa thấy kết quả, vẫn làm điều thiện dù bị hiểu lầm, vẫn tha thứ dù vết thương chưa lành hẳn, vẫn tín thác dù chưa hiểu con đường Chúa dẫn đi.
Rễ không mọc giữa ánh sáng và tiếng vỗ tay; rễ mọc trong bóng tối, dưới lòng đất, âm thầm và kiên nhẫn. Đời sống nội tâm cũng vậy. Điều làm nên một Kitô hữu trưởng thành không nhất thiết là những việc gây chú ý, nhưng là sự trung thành kín đáo mỗi ngày: một giờ cầu nguyện được gìn giữ giữa lịch trình bận rộn, một lời nóng giận được kiềm chế, một sự thật được nói ra dù có thể phải chịu thiệt, một việc bác ái được làm mà không cần ai biết, một bổn phận nhỏ được chu toàn với lòng yêu mến. Những điều ấy giống như bộ rễ vô hình đang từ từ đi sâu vào lòng đất. Đến khi nắng hạn thử thách xuất hiện, chính bộ rễ âm thầm ấy sẽ giữ cho cây đứng vững.
Loại đất thứ ba là đất có nhiều gai góc. Hạt giống đã nảy mầm, nhưng bụi gai cũng mọc lên, chen lấn và bóp nghẹt cây non. Chúa Giêsu giải thích những bụi gai ấy là những nỗi lo lắng, sự giàu sang và thú vui của cuộc đời. Đây có lẽ là tình trạng phổ biến nhất trong đời sống chúng ta. Ta không khước từ Chúa; ta vẫn muốn tin, vẫn muốn cầu nguyện, vẫn muốn sống tốt, nhưng cùng lúc đó, tâm hồn ta lại bị quá nhiều điều khác chiếm giữ. Không phải lúc nào điều bóp nghẹt Lời Chúa cũng là một tội lỗi lớn. Nhiều khi đó chỉ là vô số bận tâm nhỏ bé nhưng liên tục: phải làm việc này, phải giải quyết chuyện kia, phải xem người khác nghĩ gì về mình, phải theo kịp những gì đang xảy ra trên mạng, phải kiếm thêm tiền, phải giữ hình ảnh, phải bảo vệ vị trí. Từng điều riêng lẻ dường như vô hại, nhưng cộng lại, chúng tạo thành một bụi gai dày đặc khiến tâm hồn không còn khoảng trống cho Chúa.
Nỗi lo là một loại gai rất sắc. Con người phải có trách nhiệm với tương lai, nhưng lo lắng quá mức có thể khiến ta sống như thể mọi sự chỉ tùy thuộc vào sức mình. Ta cầu nguyện nhưng trong lòng vẫn nghĩ rằng nếu mình không kiểm soát tất cả thì mọi thứ sẽ sụp đổ. Ta nói rằng mình tin vào Chúa Quan Phòng nhưng lại mất bình an chỉ vì một kế hoạch không diễn ra như dự tính. Nỗi lo kéo tâm hồn ta về phía những điều chưa xảy ra, khiến ta không còn sống được giây phút hiện tại, là giây phút duy nhất Chúa đang thực sự trao cho ta. Người lo âu thái quá thường phải gánh hai cây thập giá: cây thập giá thật của hôm nay và cây thập giá do trí tưởng tượng dựng nên cho ngày mai. Chúa không bảo chúng ta vô trách nhiệm; Người mời ta làm hết phần mình rồi biết đặt phần còn lại trong tay Người.
Giàu sang cũng có thể trở thành bụi gai. Tiền bạc tự nó không xấu; nó là phương tiện cần thiết để nuôi sống gia đình, giúp đỡ người nghèo và phục vụ công ích. Nguy hiểm bắt đầu khi phương tiện biến thành chủ nhân, khi giá trị con người bị đo bằng tài sản, khi để kiếm thêm một chút lợi nhuận người ta sẵn sàng hy sinh lương tâm, thời gian dành cho gia đình, sức khỏe và cả tương quan với Thiên Chúa. Của cải hứa mang lại an toàn nhưng không thể bảo đảm cho con người khỏi bệnh tật, cô đơn hay cái chết. Nó hứa đem lại tự do nhưng có thể biến người sở hữu nó thành nô lệ của sự tích lũy. Ta tưởng mình đang giữ tiền bạc, nhưng có khi tiền bạc đang giữ chặt trái tim ta. Người giàu có thật sự trước mặt Chúa không phải là người có nhiều nhất, nhưng là người biết mình đã lãnh nhận mọi sự như quà tặng và sẵn lòng chia sẻ.
Thú vui đời này cũng có thể bóp nghẹt hạt giống. Chúa không chống lại niềm vui; chính Người dự tiệc cưới, dùng bữa với bạn hữu và muốn niềm vui của Người ở trong chúng ta. Nhưng thú vui trở nên nguy hiểm khi con người dùng nó để trốn chạy khoảng trống nội tâm, khi phải liên tục tìm thêm kích thích vì không dám đối diện với chính mình. Một tâm hồn không chịu nổi sự thinh lặng sẽ rất khó nghe tiếng Chúa. Khi vừa thức dậy đã tìm điện thoại, khi mọi khoảng trống đều phải được lấp đầy bởi hình ảnh, tin tức, âm thanh và những cuộc trò chuyện không cần thiết, ta có thể biết rất nhiều chuyện đang xảy ra trên thế giới mà lại không biết điều gì đang xảy ra trong lòng mình. Ta có thể liên lạc với hàng trăm người nhưng mất khả năng gặp gỡ Thiên Chúa và hiện diện thật sự với người ngay bên cạnh.
Bụi gai không thể bị loại bỏ bằng một quyết tâm mơ hồ. Phải gọi đúng tên từng bụi gai. Điều gì đang chiếm phần lớn tâm trí tôi? Điều gì khiến tôi mất bình an? Tôi có dành cho công việc, tiền bạc, mạng xã hội hoặc thú vui nhiều thời gian hơn dành cho Chúa và những người thân yêu không? Tôi đang sở hữu các phương tiện hay đang bị chúng sở hữu? Tôi có đủ tự do để tắt một thiết bị, dừng một cuộc tranh luận, bỏ qua một lời xúc phạm và ngồi yên trước mặt Chúa không? Những câu hỏi ấy không nhằm làm ta mặc cảm, nhưng giúp ta nhận ra điều cần cắt tỉa. Người làm vườn phải cắt bụi gai dù tay có thể bị xước. Trong đời sống thiêng liêng cũng vậy, một số từ bỏ ban đầu có thể gây khó chịu, nhưng nếu không dọn gai, Lời Chúa sẽ cứ mãi bị nghẹt thở trong ta.
Cuối cùng là đất tốt. Chúa Giêsu nói đất tốt là những người nghe Lời với tấm lòng cao thượng và quảng đại, nắm giữ Lời và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả. Đất tốt không nhất thiết là đất chưa từng có sỏi đá hay gai góc. Có thể đó là mảnh đất đã được cày xới nhiều lần, đã được nhặt đá, nhổ gai, bón phân và tưới nước. Một tâm hồn trở nên tốt không phải vì chưa bao giờ yếu đuối, nhưng vì biết để Chúa thanh luyện; không phải vì chưa từng sa ngã, nhưng vì mỗi lần ngã lại khiêm tốn đứng lên; không phải vì không còn cám dỗ, nhưng vì biết bám lấy ân sủng để chiến đấu. Các thánh không phải là những người tự nhiên đã có một mảnh đất hoàn hảo. Họ là những người đã để cho Thiên Chúa kiên nhẫn canh tác đời mình.
Ba động từ Chúa dùng rất quan trọng: nghe, giữ và kiên trì. Trước hết là nghe. Nghe Lời Chúa không chỉ là tiếp nhận âm thanh, nhưng là mở lòng để Lời chất vấn và hướng dẫn mình. Khi đọc Tin Mừng, ta không nên chỉ hỏi: “Đoạn này có ý nghĩa gì?” mà còn phải hỏi: “Hôm nay Chúa đang nói gì với chính tôi? Chúa muốn tôi thay đổi điều nào? Người muốn tôi an ủi ai, tha thứ cho ai, từ bỏ điều gì, thực hiện bổn phận nào?” Nếu sau khi nghe Lời Chúa, ta chỉ nghĩ rằng lời ấy rất đúng với người khác, thì có thể hạt giống vẫn chưa chạm đến đất lòng mình. Lời Chúa là tấm gương soi chính ta trước khi là chiếc kính để xét đoán người khác.
Tiếp đến là giữ Lời. Có những lời Chúa ban chưa thể sinh kết quả ngay lập tức. Ta phải mang chúng theo mình, suy đi nghĩ lại, để chúng thấm dần vào trí nhớ, ý muốn và những chọn lựa cụ thể. Đức Maria là mẫu gương của người giữ Lời: Mẹ ghi nhớ mọi sự và suy niệm trong lòng. Mẹ không hiểu ngay mọi biến cố, nhưng Mẹ không vứt bỏ điều chưa hiểu. Mẹ giữ lấy, chờ đợi, cầu nguyện và để thời gian của Thiên Chúa làm sáng tỏ. Chúng ta thường muốn có câu trả lời ngay, muốn thấy kết quả tức khắc; nhưng đường lối Chúa giống như hạt giống. Phần lớn sự tăng trưởng diễn ra âm thầm dưới mặt đất, nơi mắt người không nhìn thấy. Khi chưa thấy kết quả, đừng vội kết luận rằng Chúa không hành động.
Sau cùng là kiên trì. Chúa không nói người đất tốt sinh hoa trái nhờ thông minh, tài năng hoặc cảm xúc mãnh liệt, nhưng nhờ kiên trì. Đây là một lời an ủi lớn cho những người cảm thấy mình nhỏ bé và giới hạn. Không phải ai cũng có khả năng làm những việc phi thường, nhưng ai cũng có thể trung thành với việc thiện nhỏ bé hôm nay. Không phải ai cũng giảng hay, tổ chức giỏi hoặc có ảnh hưởng rộng lớn, nhưng ai cũng có thể cầu nguyện, nhẫn nại, lắng nghe, phục vụ và yêu thương trong hoàn cảnh của mình. Nước Thiên Chúa lớn lên qua rất nhiều sự trung thành âm thầm như thế.
Kiên trì có nghĩa là tiếp tục cầu nguyện khi chưa thấy lời đáp; tiếp tục yêu thương khi chưa được đáp lại; tiếp tục gieo điều thiện khi chưa thấy mùa gặt; tiếp tục tha thứ dù ký ức đau buồn đôi khi trở lại; tiếp tục tin rằng Chúa đang làm việc ngay cả khi đời ta dường như bất động. Người gieo giống không đào hạt lên mỗi buổi sáng để kiểm tra xem nó đã nảy mầm chưa. Ông tưới nước, chăm sóc và chờ đợi. Nhiều lần, chúng ta làm hỏng công trình của ân sủng vì quá thiếu kiên nhẫn. Ta muốn một người thân thay đổi ngay sau vài lần khuyên bảo; muốn một tật xấu biến mất sau ít ngày cố gắng; muốn một vết thương lành ngay sau một lần cầu nguyện. Nhưng sự tăng trưởng thật sự thường rất chậm. Thiên Chúa không làm việc theo sự nóng vội của chúng ta. Người làm việc sâu, chắc và đúng thời điểm.
Hoa trái của Lời Chúa trước hết không phải là thành công bên ngoài, nhưng là một con người được biến đổi từ bên trong. Khi Lời sinh hoa trái, người nóng nảy trở nên hiền hòa hơn, người ích kỷ bắt đầu biết chia sẻ, người kiêu căng học được sự khiêm tốn, người đầy oán hận dần biết tha thứ, người sợ hãi tìm lại được niềm tín thác, người tuyệt vọng bắt đầu thấy ánh sáng. Hoa trái không nhất thiết làm cho cuộc đời không còn khó khăn, nhưng làm cho ta đối diện khó khăn với một tinh thần mới. Người có Lời Chúa trong lòng vẫn có thể khóc, nhưng không khóc như người không có hy vọng; vẫn có thể đau, nhưng không để nỗi đau biến mình thành cay độc; vẫn phải vác thập giá, nhưng biết mình không vác một mình.
Dụ ngôn còn mời gọi ta nhìn lại cách mình đối xử với người khác. Thiên Chúa là người gieo giống kiên nhẫn, còn chúng ta thường quá vội vàng phân loại con người. Ta nhìn một người đang sống xa Chúa và lập tức cho rằng họ là mảnh đất vô vọng. Ta nhìn một người nhiều lần thất bại và nghĩ rằng họ sẽ không bao giờ thay đổi. Nhưng Thiên Chúa vẫn tiếp tục gieo. Có thể hôm nay hạt chưa mọc, nhưng một biến cố ngày mai sẽ làm đất lòng họ mở ra. Có thể lời khuyên của ta chưa sinh kết quả, nhưng nhiều năm sau họ sẽ nhớ lại. Vì vậy, người môn đệ không được tuyệt vọng về bất cứ ai. Việc của ta là gieo bằng lời nói chân thành, bằng gương sáng, bằng sự kiên nhẫn và lời cầu nguyện; việc làm cho hạt nảy mầm thuộc về Thiên Chúa.
Trong gia đình, cha mẹ gieo hạt giống đức tin nơi con cái không chỉ bằng việc dạy đọc kinh, nhưng bằng chính cách sống. Đứa trẻ có thể quên nhiều lời cha mẹ dặn, nhưng sẽ nhớ cách cha mẹ đối xử với nhau, cách gia đình tha thứ sau một cuộc bất hòa, cách người lớn cầu nguyện khi gặp khốn khó, cách họ giúp đỡ một người nghèo. Nếu cha mẹ nói về Chúa nhưng sống đầy gian dối, bạo lực hoặc ích kỷ, hạt giống lời nói sẽ khó bén rễ. Trái lại, một việc làm chân thành đôi khi trở thành bài giáo lý sống động hơn rất nhiều lời giảng. Hãy cứ gieo, ngay cả khi con cái có lúc xa rời đức tin. Hạt giống được gieo bằng tình yêu và nước mắt có thể nằm sâu trong đất nhiều năm trước khi nảy mầm.
Trong đời linh mục, tu sĩ và những người phục vụ cộng đoàn, dụ ngôn này cũng đem lại một sự nâng đỡ đặc biệt. Có những lúc người gieo cảm thấy mệt mỏi vì đã nói rất nhiều mà dường như chẳng ai thay đổi, đã phục vụ rất lâu mà không thấy kết quả tương xứng. Nhưng Chúa không đòi người gieo phải làm cho mọi hạt đều nảy mầm; Người chỉ đòi họ trung thành gieo hạt giống tốt. Thành công mục vụ không thể chỉ đo bằng số người tham dự, tiếng khen, sự nổi bật hay những kết quả nhìn thấy tức thời. Có những bài giảng tưởng như không ai nhớ nhưng lại trở thành ánh sáng cho một người trong giờ phút quyết định. Có những lời khuyên tưởng đã rơi vào quên lãng nhưng nhiều năm sau mới sinh hoa trái. Người phục vụ phải gieo trong khiêm tốn và trao mùa gặt cho Chúa.
Dụ ngôn hôm nay còn đặt trước mỗi người một câu hỏi rất thật: Hiện giờ tâm hồn tôi đang là loại đất nào? Có thể trong ta đồng thời tồn tại cả bốn loại đất. Có lĩnh vực ta rất cởi mở với Chúa, nhưng có lĩnh vực ta chai cứng; có điều ta đón nhận nhiệt thành, nhưng khi gặp thử thách lại bỏ cuộc; có hạt giống đang lớn tốt, nhưng cũng có hạt đang bị những bận tâm đời này bóp nghẹt. Vì thế, đừng vội dán nhãn cho bản thân rằng mình là đất xấu hay đất tốt. Hãy khiêm tốn chỉ cho Chúa thấy từng vùng đất trong lòng và xin Người canh tác. Nơi nào chai cứng, xin Chúa cày xới; nơi nào sỏi đá, xin Người đào sâu; nơi nào đầy gai, xin Người cắt tỉa; nơi nào đang màu mỡ, xin Người tiếp tục tưới bằng ân sủng.
Muốn trở thành đất tốt, trước hết ta cần thinh lặng. Lời Chúa không thể bén rễ trong một tâm hồn luôn ồn ào. Mỗi ngày, dù chỉ ít phút, hãy đặt mình trước mặt Chúa, đọc chậm một đoạn Tin Mừng và ở lại với một câu đánh động mình. Đừng cố đọc thật nhiều. Một hạt giống được giữ lại còn quý hơn cả túi hạt bị bỏ quên. Sau đó, hãy biến Lời thành một hành động cụ thể. Nếu Lời mời gọi tha thứ, hãy bắt đầu bằng việc không nói xấu người đã làm mình đau. Nếu Lời mời gọi bác ái, hãy thực hiện một nghĩa cử thật sự. Nếu Lời mời gọi tín thác, hãy trao cho Chúa một nỗi lo cụ thể. Lời Chúa chỉ thực sự bén rễ khi đi từ tai xuống lòng và từ lòng đi vào đời sống.
Ta cũng cần các bí tích, nhất là Bí tích Hòa Giải và Thánh Thể. Bí tích Hòa Giải giống như việc nhổ cỏ, lấy đá và cày lại mảnh đất tâm hồn. Tội lỗi được giấu kín lâu ngày sẽ làm đất chai cứng; nhưng khi được đưa ra trước lòng thương xót, nó không còn quyền lực thống trị ta. Thánh Thể là nguồn nước và lương thực nuôi hạt giống lớn lên. Chúng ta không thể tự mình trở thành đất tốt chỉ bằng ý chí. Chính Chúa Kitô đến ở trong ta, chữa lành, nuôi dưỡng và hoàn tất điều ta không thể làm bằng sức riêng.
“Ai có tai để nghe thì hãy nghe.” Chúa nói lớn câu ấy bởi Người biết chúng ta rất dễ nghe mà không thực sự lắng nghe. Hôm nay, giữa biết bao âm thanh, ý kiến và lời mời gọi tranh giành tâm trí, Chúa vẫn nói. Người không áp đặt, không la hét để lấn át mọi tiếng ồn, nhưng kiên nhẫn gieo Lời. Hạt giống đã được trao; phần còn lại tùy thuộc vào sự tự do của chúng ta. Ta có thể để Lời nằm ngoài cửa lòng, có thể đón nhận trong chốc lát rồi bỏ quên, có thể để những lo toan bóp nghẹt, hoặc có thể giữ lấy bằng một trái tim quảng đại và bền bỉ.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa biết rõ mảnh đất tâm hồn chúng con hơn chính chúng con. Chúa biết nơi nào đã chai cứng vì kiêu căng, thất vọng và những lần cố tình từ chối tiếng lương tâm; Chúa biết nơi nào đầy sỏi đá vì đức tin chúng con còn nông cạn và chỉ dựa vào cảm xúc; Chúa biết những bụi gai của lo lắng, tham vọng, tiền bạc, thú vui và lòng ham được công nhận đang lớn lên trong chúng con. Xin đừng ngừng gieo Lời Chúa vào cuộc đời chúng con. Xin cày xới những gì chai cứng, lấy đi những viên đá cản trở, nhổ bỏ những bụi gai đang bóp nghẹt đời sống thiêng liêng. Xin ban cho chúng con một trái tim cao thượng và quảng đại, biết lắng nghe, gìn giữ và kiên trì thực hành Lời Chúa. Khi chưa thấy kết quả, xin cho chúng con đừng nản lòng; khi gặp nắng nóng thử thách, xin cho rễ đức tin được cắm sâu hơn; khi bị những lo toan bủa vây, xin nhắc chúng con rằng Chúa vẫn đang chăm sóc cánh đồng đời mình. Xin làm cho từng tư tưởng, lời nói và việc làm của chúng con trở thành hoa trái của Tin Mừng, để qua đời sống nhỏ bé của chúng con, người khác có thể nhận ra lòng thương xót, sự bình an và niềm hy vọng đến từ Chúa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HẠT GIỐNG PHẢI CHẾT ĐI ĐỂ SỰ SỐNG ĐƯỢC SINH RA
Có lẽ trong những hình ảnh bình dị mà Thiên Chúa đặt vào trong thiên nhiên để âm thầm nói với con người về những mầu nhiệm lớn lao của đời sống, hạt giống là một trong những hình ảnh kỳ diệu nhất. Một hạt giống nhỏ bé nằm trong lòng bàn tay chẳng có gì đặc biệt: khô khốc, bé nhỏ, dường như bất động và vô dụng. Nhìn vào một hạt lúa, người ta rất khó hình dung rằng bên trong cái vỏ mỏng manh ấy đang ẩn chứa cả một cánh đồng; nhìn vào một hạt cây, người ta cũng khó tưởng tượng rằng trong đó có thể đang ngủ yên một thân cây, những cành lá, hoa trái và biết bao hạt giống khác của những mùa sau. Hạt giống không làm ồn. Hạt giống không quảng cáo sức mạnh của mình. Hạt giống không tự khoe rằng nó có thể trở thành gì. Nó chỉ nhỏ bé, âm thầm, nằm đó và chờ được gieo xuống. Thế nhưng chính trong cái nhỏ bé ấy lại tiềm ẩn một sức sống phi thường. Một khi được gieo vào đất, được ấp ủ trong bóng tối, được tưới bằng nước, được sưởi bằng ánh mặt trời và nhất là khi lớp vỏ cứng của nó bắt đầu vỡ ra, một sự sống mới xuất hiện. Điều lạ lùng là muốn sống, hạt giống phải chấp nhận một hình thức chết đi. Muốn trở thành cây, nó không thể tiếp tục mãi mãi giữ nguyên hình dạng của một hạt giống. Muốn sinh hoa trái, nó phải đánh mất chính mình. Muốn đi vào một sự sống lớn hơn, nó phải chấp nhận từ bỏ sự sống nhỏ bé mà nó đang nắm giữ. Đó chính là một trong những nghịch lý đẹp nhất của đời sống thiêng liêng: có những điều chỉ được giữ lại khi ta dám trao đi; có những sự sống chỉ được tìm thấy khi ta dám chết đi; có những hoa trái chỉ xuất hiện khi một điều gì đó trong ta chấp nhận tan biến.
Thánh Phaolô đã sử dụng chính hình ảnh ấy để giúp cộng đoàn Côrintô hiểu phần nào mầu nhiệm phục sinh. Con người thường đặt câu hỏi: người chết sẽ sống lại thế nào, thân xác đã trở về bụi đất thì làm sao có thể được sống lại? Thánh Phaolô không tìm cách trả lời bằng những công thức triết học phức tạp, nhưng bằng một hình ảnh mà người nông dân nào cũng hiểu: anh gieo xuống đất một hạt giống, và điều mọc lên không còn giống như hạt giống lúc ban đầu nữa. Hạt được gieo xuống trong hư nát, nhưng sống lại trong bất diệt; gieo xuống trong yếu đuối, nhưng sống lại trong mạnh mẽ; gieo xuống là thân thể tự nhiên, nhưng sống lại là thân thể thiêng liêng. Nghĩ như thế, cái chết không còn chỉ là một bức tường lạnh lẽo ở cuối con đường, nhưng có thể được nhìn như cánh cửa của một sự biến đổi mà mắt phàm của chúng ta chưa thể hiểu hết. Người Kitô hữu không phủ nhận nỗi đau của cái chết, không giả vờ rằng chia ly là chuyện dễ dàng, không nói rằng nước mắt trước quan tài là dấu hiệu của đức tin yếu kém. Chính Đức Giêsu cũng đã khóc trước mộ Lazarô. Nhưng giữa nước mắt, người Kitô hữu có một niềm hy vọng khác: cái được chôn xuống không phải là cái cuối cùng; ngôi mộ không phải lời nói sau hết; bụi đất không phải định mệnh vĩnh viễn của con người. Như hạt giống được chôn vào lòng đất để một ngày kia trồi lên dưới một hình thức hoàn toàn mới, đời người cũng được trao vào tay Thiên Chúa trong niềm hy vọng rằng Đấng đã dựng nên ta từ hư vô cũng có quyền năng đưa ta bước vào sự sống mà hiện giờ ta chưa thể hình dung.
Nhưng Tin Mừng hôm nay đưa hình ảnh hạt giống đến một chiều kích khác gần gũi hơn với đời sống mỗi ngày. Đức Giêsu kể dụ ngôn người gieo giống. Người gieo đi ra gieo hạt. Một số hạt rơi bên vệ đường, bị người ta giẫm lên và chim trời ăn mất. Một số rơi trên đá, mọc lên rồi héo đi vì thiếu ẩm. Một số rơi vào bụi gai, bị gai bóp nghẹt. Một số khác rơi vào đất tốt, mọc lên và sinh hoa kết quả gấp trăm. Sau đó Đức Giêsu cất tiếng gọi: ai có tai để nghe thì hãy nghe. Một câu rất ngắn, nhưng lại là chìa khóa mở ra cả dụ ngôn. Người ta có tai nhưng chưa chắc đã nghe. Người ta có thể ngồi trong nhà thờ mà tâm hồn ở rất xa. Người ta có thể nghe một bài đọc, một bài giảng, một đoạn Tin Mừng, một câu Thánh Vịnh, nhưng sau đó chẳng còn nhớ gì và cũng chẳng có điều gì thay đổi. Người ta có thể nghe Lời Chúa suốt mấy chục năm, nhưng nếu lời ấy chỉ dừng ở vành tai mà không đi xuống trái tim thì cuộc đời vẫn vậy. Vì thế Đức Giêsu không nói đơn giản: ai có tai thì nghe. Người nói: ai có tai để nghe thì hãy nghe. Nghe ở đây là mở lòng. Nghe là để cho Lời đi vào. Nghe là chấp nhận Lời chất vấn mình. Nghe là cho phép Lời chạm vào những nơi mà ta vẫn cố che giấu. Nghe là để Thiên Chúa nói, thay vì lúc nào cũng chỉ muốn Thiên Chúa nghe ta nói.
Điều đáng suy nghĩ trong dụ ngôn này là người gieo giống gieo một cách dường như rất hào phóng. Ông không chỉ tìm đất tốt rồi mới gieo. Hạt giống rơi cả xuống đường, xuống đá, xuống bụi gai. Hình ảnh ấy nói lên sự quảng đại của Thiên Chúa. Ngài không chỉ gieo Lời vào những tâm hồn thánh thiện. Ngài gieo cả vào những tâm hồn cứng cỏi. Ngài không chỉ nói với những người đã sẵn sàng. Ngài vẫn nói với người đang thờ ơ. Ngài không chỉ ban ân sủng cho người sống tốt. Ngài vẫn tìm kiếm người tội lỗi. Thiên Chúa không mệt mỏi gieo hạt. Có khi một người đã bỏ lễ nhiều năm, Ngài vẫn tìm cách gieo vào lòng họ một câu nói, một biến cố, một cuộc gặp gỡ. Có khi một người đã mất niềm tin vào người khác, Ngài vẫn gieo vào họ một khuôn mặt nhân hậu để họ nhận ra rằng thế giới chưa hoàn toàn lạnh lẽo. Có khi một người đang sống trong tội, Ngài gieo vào lòng họ một sự bất an thánh thiện để họ nhận ra mình đang đi sai đường. Có khi một người đau khổ tưởng rằng Thiên Chúa bỏ mình, Ngài gieo vào họ một câu Lời Chúa rất nhỏ để giữ họ khỏi tuyệt vọng. Người gieo giống không ngừng bước đi trên cánh đồng nhân loại. Vấn đề không phải là Thiên Chúa có gieo hay không. Vấn đề là lòng chúng ta đang là loại đất nào.
Có những trái tim giống như vệ đường. Đường đi thường bị người qua lại giẫm lên cho nên mặt đất trở nên chai cứng. Hạt giống rơi xuống nhưng không thể xuyên vào. Đó là hình ảnh của một tâm hồn đã bị cuộc đời giẫm đạp quá nhiều nên trở nên cứng. Có người từng bị phản bội nên không còn tin ai. Có người từng cầu nguyện rất nhiều mà không thấy điều mình mong muốn nên bắt đầu khép lòng với Thiên Chúa. Có người đã từng nhiệt thành nhưng rồi bị hiểu lầm, bị tổn thương trong cộng đoàn, bị một người có đạo làm cho thất vọng, nên từ đó dựng lên một bức tường. Lời Chúa vẫn rơi xuống, nhưng mặt đất đã quá cứng. Có khi sự cứng cỏi ấy không đến từ đau khổ mà từ kiêu ngạo. Một người tự cho rằng mình đã biết hết thì không còn khả năng được dạy. Một người luôn cho rằng mình đúng thì Lời Chúa rất khó sửa họ. Một người nghe bài giảng chỉ để xem linh mục nói đúng hay sai, nghe Lời Chúa chỉ để áp dụng cho người khác, thì hạt giống có thể nằm ngay trước mặt nhưng không bao giờ đi vào lòng. Có người nghe đoạn Tin Mừng về tha thứ và lập tức nghĩ đến người hàng xóm: “Giá mà ông ấy nghe được đoạn này.” Nghe về khiêm nhường lại nghĩ đến người trong cộng đoàn: “Bà ấy cần nghe bài này.” Nghe về bác ái lại nghĩ đến anh chị em mình: “Họ phải sửa đổi.” Thế là Lời Chúa cứ được chuyển đi khắp nơi, chỉ không bao giờ được nhận vào chính mình. Đất tốt bắt đầu khi ta thôi hỏi: “Lời này dành cho ai?” và bắt đầu hỏi: “Lạy Chúa, hôm nay Chúa muốn nói gì với con?”
Có những tâm hồn giống như đất đá. Hạt giống mọc rất nhanh nhưng rễ không sâu. Đây là một cám dỗ rất phổ biến trong đời sống đạo: cảm xúc ban đầu rất mạnh nhưng sức bền lại rất yếu. Một cuộc tĩnh tâm có thể làm ta khóc. Một bài giảng có thể khiến ta xúc động. Một bài hát thánh ca có thể làm ta thấy lòng nóng lên. Ta quyết tâm từ nay sẽ thay đổi, sẽ cầu nguyện mỗi ngày, sẽ bỏ một thói quen xấu, sẽ sống hiền hòa hơn, sẽ không giận người ấy nữa. Nhưng vài ngày sau mọi chuyện đâu lại vào đấy. Tại sao? Vì hạt giống đã nảy mầm nhưng chưa có rễ. Đức tin chỉ dựa vào cảm xúc thì khi cảm xúc qua đi, đức tin cũng dễ lung lay. Tình yêu với Chúa không thể chỉ tồn tại khi ta cảm thấy sốt sắng. Có những buổi cầu nguyện rất khô khan. Có những Thánh lễ ta không cảm thấy gì đặc biệt. Có những ngày kinh Mân Côi chỉ là một cuộc chiến với buồn ngủ và chia trí. Có những lúc phục vụ mà chẳng ai biết đến. Có những hy sinh chẳng ai cảm ơn. Chính trong những lúc ấy bộ rễ đang mọc. Cây không đứng vững nhờ những bông hoa người ta nhìn thấy nhưng nhờ bộ rễ âm thầm nằm dưới đất. Một đời sống thiêng liêng trưởng thành cũng vậy. Những điều giữ ta lại với Chúa nhiều khi không phải cảm xúc cao đẹp mà là lòng trung tín rất bình thường: vẫn cầu nguyện khi không muốn cầu nguyện, vẫn đến với Chúa khi không cảm thấy Chúa gần, vẫn sống ngay lành khi chẳng ai nhìn thấy, vẫn tha thứ dù lòng còn đau, vẫn tiếp tục bước đi khi chẳng biết con đường phía trước sẽ ra sao.
Có những tâm hồn giống như đất đầy gai. Hạt giống thực sự mọc lên, nghĩa là người ấy có đời sống đức tin, nhưng rồi những lo toan, giàu sang và thú vui cuộc đời dần dần bóp nghẹt. Đây có lẽ là mảnh đất dễ nhận ra nhất trong thời đại của chúng ta. Không phải người ta ghét Thiên Chúa. Nhiều người vẫn tin. Không phải người ta chống đạo. Nhiều người vẫn giữ một vài thực hành đạo đức. Nhưng Thiên Chúa bị chen lấn bởi quá nhiều thứ. Ngày sống bắt đầu bằng điện thoại thay vì một lời cầu nguyện. Có thể dành hàng giờ lướt tin, xem video, theo dõi mạng xã hội nhưng lại thấy năm phút cầu nguyện quá dài. Có thể dành rất nhiều thời gian để lo công việc, tiền bạc, nhà cửa, tương lai của con cái, sức khỏe, danh tiếng, nhưng rất ít khi dừng lại hỏi: linh hồn tôi đang thế nào? Tôi đang đi về đâu? Mối tương quan của tôi với Chúa còn sống hay chỉ còn thói quen? Gai không nhất thiết là những điều xấu. Công việc không xấu. Tiền bạc tự nó không xấu. Chăm lo gia đình không xấu. Giải trí cũng không nhất thiết xấu. Nhưng một điều tốt nếu chiếm chỗ của điều quan trọng hơn vẫn có thể trở thành bụi gai. Khi công việc khiến ta không còn thời gian cho gia đình, nó trở thành gai. Khi tiền bạc khiến ta mất lương tâm, nó trở thành gai. Khi điện thoại khiến ta ngồi bên người thân mà không còn nói chuyện với nhau, nó trở thành gai. Khi hoạt động mục vụ nhiều đến mức người phục vụ Chúa không còn thời giờ ở với Chúa, ngay cả việc đạo đức cũng có thể trở thành gai. Gai không giết cây ngay lập tức. Nó bóp nghẹt rất từ từ. Đó là điều đáng sợ. Một người không mất đức tin trong một buổi sáng. Thường là họ ngưng cầu nguyện một chút, rồi quen với điều đó; bỏ một Thánh lễ vì bận, rồi lần sau thấy dễ hơn; dung túng một thói quen nhỏ, rồi lương tâm bớt nhạy cảm; trì hoãn việc hòa giải với một người, rồi sự cay đắng trở thành một phần tính cách. Đời sống thiêng liêng hiếm khi chết vì một cú đánh. Nó thường bị bóp nghẹt dần dần.
Và rồi có đất tốt. Đức Giêsu không mô tả đất tốt là mảnh đất hoàn hảo. Ngài nói đến những người nghe Lời với tấm lòng cao thượng và quảng đại, giữ lấy và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả. Hai chữ rất quan trọng: giữ lấy và kiên trì. Không ai sinh hoa trái chỉ vì đã nghe một bài giảng hay. Không ai trở thành thánh sau một buổi tĩnh tâm. Không ai thay đổi đời mình trong một ngày rồi từ đó chẳng còn phải chiến đấu nữa. Hạt giống cần thời gian. Thiên Chúa thường làm việc rất chậm trong đời ta, không phải vì Ngài yếu nhưng vì Ngài tôn trọng tiến trình trưởng thành của con người. Một cây xoài không mọc trong một đêm. Một cây cổ thụ cần nhiều năm. Đức tin cũng thế. Có những bài học Chúa dạy ta hôm nay nhưng mười năm sau ta mới hiểu. Có những lời ta nghe lúc còn trẻ tưởng chẳng có gì đặc biệt, nhưng sau một biến cố lớn trong đời, ta bỗng nhớ lại và thấy lời ấy sáng lên. Có những đau khổ khi xảy ra ta chỉ hỏi “tại sao”, nhưng nhiều năm sau nhìn lại mới thấy chính qua đó Chúa đã thay đổi mình. Đất tốt không phải là người chưa từng ngã. Đất tốt là người sau mỗi lần ngã vẫn trở về. Đất tốt không phải là người không có cám dỗ. Đất tốt là người không để cám dỗ trở thành chủ của mình. Đất tốt không phải người chưa từng nghi ngờ. Đất tốt là người giữa nghi ngờ vẫn tiếp tục tìm kiếm. Đất tốt không phải người lúc nào cũng sốt sắng. Đất tốt là người giữa khô khan vẫn trung thành. Và chính sự kiên trì ấy dần dần làm cho hạt giống Lời Chúa bén rễ.
Nhưng còn một chiều sâu khác nối bài đọc của thánh Phaolô với dụ ngôn Đức Giêsu: muốn sinh hoa trái, hạt giống phải chết. Đây là điểm làm ta ngại nhất trong đời sống Kitô hữu. Ta thích hoa trái nhưng không thích chết đi. Ta muốn bình an nhưng không muốn chết cho sự cố chấp. Ta muốn gia đình hạnh phúc nhưng không muốn chết cho cái tôi. Ta muốn cộng đoàn hiệp nhất nhưng không muốn từ bỏ nhu cầu luôn luôn phải đúng. Ta muốn được Chúa biến đổi nhưng lại muốn giữ nguyên mọi thói quen của mình. Ta muốn nên thánh mà vẫn giữ lại tất cả những gì khiến mình xa Chúa. Nhưng điều đó không thể xảy ra. Hạt giống không thể vừa giữ nguyên lớp vỏ vừa trở thành cây. Có điều gì đó phải nứt ra. Có điều gì đó phải được chôn xuống. Có điều gì đó phải chết.
Trong hôn nhân, có khi thứ phải chết là cái tôi muốn người kia luôn làm theo ý mình. Trong đời sống gia đình, có khi thứ phải chết là những lời hơn thua. Trong cộng đoàn, có khi thứ phải chết là nhu cầu được công nhận. Trong đời sống linh mục và tu sĩ, có khi thứ phải chết là danh tiếng, thành công, sự so sánh và những mong muốn rất kín đáo về vị trí. Trong đời sống của người tín hữu, có khi thứ phải chết là một mối giận giữ nhiều năm. Có người ôm một câu nói của người khác suốt mười năm. Người kia có khi đã quên từ lâu, còn mình mỗi lần nhớ lại vẫn đau. Ta tưởng rằng giữ sự cay đắng là cách trừng phạt người kia, nhưng thực ra người bị giam cầm chính là ta. Tha thứ không phải nói rằng điều người kia làm là đúng. Tha thứ cũng không phải xóa ký ức. Tha thứ trước hết là từ chối để vết thương ấy tiếp tục cai trị cuộc đời mình. Muốn bước vào tự do, đôi khi một phần trong ta phải chết: cái phần luôn muốn trả lại cho bằng được, muốn người kia phải đau như mình đã đau, muốn giữ vết thương như một bằng chứng rằng mình có quyền căm giận. Khi cái tôi ấy chết đi, một sự sống mới bắt đầu.
Có khi hạt giống phải chết là những dự tính của chính ta. Con người chúng ta thích kiểm soát. Ta lên kế hoạch cho đời mình: học gì, làm gì, ở đâu, thành công thế nào, gia đình ra sao, tuổi già thế nào. Nhưng cuộc đời hiếm khi đi đúng kịch bản. Một căn bệnh xuất hiện. Một người thân ra đi. Một mối tương quan tan vỡ. Một công việc mất đi. Một dự án thất bại. Một biến cố xảy đến không nằm trong tính toán. Khi đó ta có cảm giác như mọi thứ sụp đổ. Nhưng có những lúc điều ta gọi là sụp đổ lại chính là lớp vỏ hạt giống đang vỡ ra. Ta chưa thấy cây nên chỉ thấy mất mát. Ta chưa thấy mùa gặt nên chỉ thấy đất đen. Đức tin không bảo ta giả vờ rằng đau khổ là dễ chịu. Đức tin cho ta một ánh sáng khác: Thiên Chúa có thể làm nảy sinh sự sống ngay trong nơi ta tưởng chỉ còn sự chết. Thập giá là bằng chứng lớn nhất. Chiều thứ Sáu, những người đứng dưới chân thập giá chỉ nhìn thấy thất bại. Đấng họ đặt hy vọng đang chết. Thầy bị đóng đinh. Tảng đá sẽ lấp cửa mồ. Nhưng điều con người tưởng là kết thúc lại trở thành khởi đầu của một thế giới mới. Hạt lúa Giêsu đã rơi xuống đất, chết đi và sinh ra mùa gặt cứu độ cho nhân loại.
Vì thế khi nhìn vào những thất bại trong đời mình, ta cần thận trọng trước khi nói: “Mọi chuyện đã hết.” Có thể đó mới chỉ là Thứ Sáu Tuần Thánh. Có thể Chúa Nhật Phục Sinh chưa đến. Có những giai đoạn đời người giống hệt một hạt giống nằm dưới đất: tối tăm, im lặng, dường như chẳng có gì xảy ra. Ta cầu nguyện nhưng không thấy câu trả lời. Ta cố gắng mà không thấy kết quả. Ta làm điều tốt nhưng chẳng ai hiểu. Ta gieo yêu thương mà nhận lại lạnh nhạt. Ta dạy con cái cầu nguyện nhưng chúng dường như chẳng quan tâm. Ta phục vụ cộng đoàn nhiều năm nhưng thấy rất ít thay đổi. Trong những lúc ấy ta dễ nản lòng và tự hỏi: những gì mình đang làm có ích gì không? Nhưng người nông dân hiểu một điều: chỉ vì chưa thấy mầm trên mặt đất không có nghĩa là dưới đất không có gì xảy ra. Một tiến trình âm thầm đang diễn ra. Vỏ hạt đang mềm. Mầm sống đang phá lớp vỏ. Rễ đang tìm đường xuống sâu. Thiên Chúa cũng làm việc như vậy trong nhiều tâm hồn. Ngài làm việc trong im lặng. Có những điều Ngài đang làm mà ta chưa thấy. Có những lời cầu nguyện hôm nay phải nhiều năm sau mới thấy hoa trái. Có những hạt giống một người mẹ gieo trong tâm hồn con từ thuở nhỏ tưởng như đã mất, nhưng ba mươi năm sau giữa một biến cố, người con ấy bỗng nhớ lại một lời kinh. Có những lời một linh mục nói trong một bài giảng mà chính ngài cũng quên, nhưng nó ở lại trong trái tim một người và nhiều năm sau giúp họ đứng dậy. Người gieo giống không phải lúc nào cũng được nhìn thấy mùa gặt.
Điều ấy rất quan trọng cho những ai đang phục vụ. Có một cám dỗ lớn là đo công việc của Thiên Chúa bằng những con số và kết quả thấy được. Bao nhiêu người tham dự? Bao nhiêu lượt xem? Bao nhiêu người phản hồi? Bao nhiêu chương trình thành công? Những con số có giá trị ở một mức nào đó, nhưng Nước Thiên Chúa không vận hành hoàn toàn theo kiểu thống kê. Hạt giống thiêng liêng có thể nằm im nhiều năm. Một lời nói chân thành có thể thay đổi một đời người mà người nói chẳng bao giờ biết. Một cử chỉ tử tế rất nhỏ có thể trở thành bằng chứng cho một người đang tuyệt vọng rằng cuộc đời vẫn đáng sống. Một lần tha thứ có thể phá vỡ một chuỗi hận thù kéo dài nhiều thế hệ trong một gia đình. Một người cha âm thầm cầu nguyện mỗi tối có thể gieo vào con cái một hình ảnh về đức tin mà nhiều năm sau chúng mới hiểu. Đừng coi thường hạt giống nhỏ. Nước Thiên Chúa thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ.
Ta cũng cần nhìn lại cách mình tham dự Thánh lễ. Mỗi Thánh lễ là một cuộc gieo hạt. Lời Chúa được công bố. Những lời nguyện vang lên. Thánh ca được hát. Bài giảng được chia sẻ. Thân Mình Đức Kitô được trao ban. Nhưng nếu rời nhà thờ mà không có một hạt nào được mang theo, có lẽ ta cần tự hỏi cách mình nghe. Ta không cần nhớ cả bài giảng. Có khi chỉ cần một câu. Không cần mang cả cánh đồng về nhà. Chỉ cần một hạt. Một câu Lời Chúa được giữ trong lòng suốt ngày có thể làm nhiều điều. “Đừng sợ.” “Hãy tha thứ.” “Thầy ở cùng anh em.” “Ai muốn theo Thầy, hãy từ bỏ mình.” “Hãy yêu kẻ thù.” “Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy.” Một câu như thế nếu được thực sự giữ lại có thể trở thành hạt giống. Khi bị ai xúc phạm, hạt ấy trồi lên. Khi lo sợ, hạt ấy trồi lên. Khi đứng trước một quyết định, hạt ấy trồi lên. Khi muốn bỏ cuộc, hạt ấy trồi lên. Đó là cách Lời Chúa dần dần trở thành máu thịt của đời sống.
Ta cũng cần học cách làm đất cho tâm hồn. Người nông dân không chỉ gieo; họ cày đất, nhổ cỏ, lấy đá, vun xới. Đời sống thiêng liêng cũng cần sự chăm sóc ấy. Cầu nguyện là cày đất. Xét mình là nhổ cỏ. Bí tích Hòa Giải là lấy những hòn đá tội lỗi ra khỏi lòng. Thánh Thể là nguồn nước nuôi hạt giống. Việc đọc Kinh Thánh là để thêm hạt vào mảnh đất. Hy sinh là tập cho lớp vỏ cái tôi nứt ra. Bác ái là hoa trái bắt đầu xuất hiện. Không ai trở thành đất tốt một cách tự động. Tâm hồn cần được chăm sóc mỗi ngày.
Và điều đáng mừng là một mảnh đất xấu hôm nay không nhất thiết phải xấu mãi mãi. Con đường chai cứng có thể được cày lên. Đá có thể được lấy đi. Gai có thể được nhổ bỏ. Đây chính là Tin Mừng của lòng thương xót. Đức Giêsu không kể dụ ngôn này để đóng nhãn chúng ta: anh là vệ đường, chị là đất đá, người kia là bụi gai. Ngài kể để mời ta nhận ra tình trạng hiện tại của lòng mình và cho phép Ngài biến đổi. Có thể hôm nay lòng tôi đang cứng vì một vết thương. Xin Chúa cày lên. Có thể tôi nông cạn, dễ hăng hái rồi dễ bỏ cuộc. Xin Chúa cho rễ đức tin đi sâu hơn. Có thể lòng tôi đầy gai của lo toan và ham muốn. Xin Chúa giúp tôi nhổ bớt. Có thể đã lâu tôi không còn thực sự nghe tiếng Chúa. Xin Chúa cho tôi lại một đôi tai biết nghe.
Cuối cùng, hình ảnh hạt giống còn dạy ta về hy vọng. Hạt giống luôn hướng về tương lai. Người gieo hôm nay vì tin vào một mùa gặt chưa thấy. Không ai gieo lúa rồi năm phút sau ra tìm bông. Gieo là một hành động của hy vọng. Mỗi lần ta cầu nguyện cho một người, ta đang gieo. Mỗi lần ta tha thứ, ta đang gieo. Mỗi lần ta chọn nói lời tử tế thay vì cay độc, ta đang gieo. Mỗi lần ta kiên nhẫn với một người khó chịu, ta đang gieo. Mỗi lần ta dạy con một lời kinh, ta đang gieo. Mỗi lần ta giúp một người nghèo mà không mong được nhớ đến, ta đang gieo. Mỗi lần ta từ chối một điều sai dù không ai biết, ta đang gieo. Và người Kitô hữu sống bằng niềm tin rằng không một hạt giống tình yêu nào gieo trong Thiên Chúa là vô ích.
Có thể ta sẽ không nhìn thấy tất cả hoa trái trong đời này. Nhưng mùa gặt cuối cùng thuộc về Thiên Chúa. Phần của chúng ta là gieo, chăm đất, tưới nước, nhổ cỏ và kiên trì. Phần của Thiên Chúa là cho mọc lên. Có khi ta muốn thấy ngay kết quả nên nản lòng. Nhưng Thiên Chúa không vội. Ngài có thời gian. Ngài nhìn thấy những điều ta không thấy. Ngài biết hạt nào đang nảy mầm dưới lớp đất sâu. Vì thế hôm nay, trước dụ ngôn người gieo giống, có lẽ ta không cần làm những quyết tâm quá lớn. Chỉ cần hỏi một câu đơn giản: trong tôi có điều gì cần chết đi để Lời Chúa được sống? Có thể là một sự kiêu ngạo. Có thể là một mối giận. Có thể là thói quen xét đoán. Có thể là một nghiện ngập nhỏ mà tôi đã dung túng quá lâu. Có thể là nhu cầu lúc nào cũng được người khác công nhận. Có thể là nỗi sợ khiến tôi không dám trao đời mình cho Chúa. Có thể là sự bận rộn đã chiếm hết tâm hồn. Hãy đặt điều ấy vào lòng đất. Hãy để nó chết đi. Đừng sợ. Một hạt giống chết không phải là kết thúc. Đó là khởi đầu của sự sống.
Lạy Chúa Giêsu, người gieo giống của lòng con, Chúa đã gieo Lời vào cuộc đời con biết bao lần. Có những hạt con đã để chim trời lấy mất vì con nghe mà không giữ. Có những hạt đã mọc lên rồi héo vì con thiếu kiên trì. Có những hạt bị gai bóp nghẹt vì lòng con đầy những lo lắng, ham muốn và bận rộn. Nhưng Chúa vẫn không ngừng gieo. Xin đừng mệt mỏi với mảnh đất là con. Xin cày lên những chỗ đã chai cứng. Xin lấy khỏi lòng con những hòn đá của kiêu căng, ích kỷ và cố chấp. Xin nhổ những bụi gai của tham vọng, hơn thua, giận hờn và sợ hãi. Xin làm cho lòng con trở nên mềm trước Lời Chúa. Xin cho con không chỉ nghe bằng tai nhưng nghe bằng cả cuộc đời. Xin cho con biết giữ Lời, suy đi nghĩ lại trong lòng, để Lời thấm vào suy nghĩ, lời nói, chọn lựa và cách con đối xử với người khác. Xin cho con đủ can đảm để chết đi mỗi ngày: chết cho cái tôi, chết cho sự tự ái, chết cho những gì làm con xa Chúa, để một sự sống mới có thể lớn lên trong con. Và khi cuộc đời con một ngày kia cũng được gieo xuống lòng đất như một hạt giống cuối cùng, xin cho con tin rằng cái chết không phải là dấu chấm hết. Đấng đã làm cho hạt giống bật mầm trong bóng tối cũng sẽ gọi con bước ra khỏi mồ; Đấng đã cho Đức Kitô sống lại từ cõi chết cũng sẽ dẫn những ai thuộc về Người vào sự sống không bao giờ tàn úa. Xin cho con sống hôm nay như một hạt giống của Nước Trời: nhỏ bé nhưng chứa hy vọng, âm thầm nhưng chứa sự sống, sẵn sàng chết đi để người khác được sống, sẵn sàng được chôn xuống để tình yêu của Chúa có thể mọc lên và sinh hoa trái giữa thế gian này. Amen.
Lm. Anmai, CSsR