Tin GHCG ngày 2 tháng 10 – 2026 : Lm. Anmai, CSsR tổng hợp
Tìm hiểu tin mừng theo Thánh Mátthêu : THƯƠNG KHÓ — TÌNH YÊU Ở LẠI – Lm. Anmai, CSsR
THIÊN THẦN HỘ THỦ NGƯỜI BẠN ĐỒNG HÀNH DẪN TA VỀ NHÀ CHA – Lm. Anmai, CSsR
2 tháng 10 CÁC THIÊN THẦN HỘ THỦ KHI THIÊN CHÚA SAI MỘT NGƯỜI BẠN ĐỒNG HÀNH – Lm. Anmai, CSsR
LỜI NGUYỆN LỄ CÁC THIÊN THẦN HỘ THỦ
Lạy Thiên Chúa là Cha giàu lòng thương xót, hôm nay, khi mừng kính các thiên thần hộ thủ, chúng con cảm tạ Cha vì tình yêu âm thầm mà Cha dành cho từng người. Giữa cuộc đời có biết bao nẻo đường chúng con chưa thấy rõ, Cha không để chúng con bước đi một mình. Cha sai các thiên thần gìn giữ, nâng đỡ và dẫn chúng con đến gần Cha. Xin cho chúng con biết nhận ra sự chăm sóc ấy với lòng biết ơn, và biết lắng nghe tiếng gọi dịu dàng của Cha giữa những ồn ào, vội vã mỗi ngày.
Lạy Chúa, có những lúc chúng con chỉ nghĩ đến thiên thần hộ thủ khi gặp hiểm nguy. Nhưng điều chúng con cần được gìn giữ hơn cả là một trái tim biết yêu mến Chúa: biết tránh điều ác dù không ai nhìn thấy, biết chọn sự thật dù phải chịu thiệt, biết dừng lại trước một lời nói có thể làm người khác đau lòng. Xin gìn giữ đôi mắt chúng con khỏi quen với nỗi khổ của tha nhân; gìn giữ môi miệng chúng con khỏi lời cay nghiệt; gìn giữ tâm trí chúng con khỏi tuyệt vọng và lòng chúng con khỏi sự chai đá. Khi chúng con vấp ngã, xin giúp chúng con can đảm đứng dậy, trở về và tin rằng lòng thương xót của Cha vẫn đang chờ đón.
Xin Cha thương bảo vệ các trẻ thơ đang lớn lên giữa một thế giới nhiều điều tốt đẹp nhưng cũng lắm nguy cơ. Xin ở bên những người trẻ đang tìm đường, những người cha người mẹ đang lo cho gia đình, những người đau yếu phải trải qua đêm dài, và những ai cô đơn đến nỗi tưởng rằng chẳng còn ai nhớ đến mình. Xin sai các thiên thần của Cha nâng đỡ họ; đồng thời, xin đánh thức nơi chúng con sự nhạy bén để biết trở thành một sự hiện diện tử tế: một bàn tay đưa ra đúng lúc, một lời hỏi han chân thành, một người chịu ở lại khi anh chị em mình cần được lắng nghe.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa dạy chúng con đừng khinh thường những người bé mọn. Xin cho chúng con biết quý trọng từng con người Chúa đặt trên đường đời mình. Đừng để chúng con cầu xin được che chở mà lại thờ ơ trước người đang cần chỗ dựa; đừng để chúng con mong được dẫn lối mà từ chối soi sáng con đường cho người khác bằng lòng nhân hậu và sự thật. Xin các thiên thần hộ thủ đồng hành với chúng con trong từng ngày sống, nhắc chúng con nhớ rằng đích đến của đời mình là được ở cùng Chúa.
Lạy Cha, khi ngày hôm nay khép lại, xin cho chúng con được bình an trao vào tay Cha những điều đã làm được và cả những điều còn dang dở. Xin gìn giữ chúng con trong đêm tối, để sáng mai thức dậy, chúng con lại biết sống như người được yêu thương và được sai đi yêu thương. Chúng con cầu xin nhờ Đức Kitô, Chúa chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
Phụng vụ Thánh Lễ – Lời nguyện – Suy niệm (Youtube + bản văn) Lễ các Thiên Thần hộ thủ – Lm. Anmai, CSsR
Dẫn vào Thánh Lễ
Anh chị em thân mến! Thiên Chúa luôn quan phòng và yêu thương loài người chúng ta một cách rất kỳ diệu. Đức tin dậy rằng: Mỗi người, mỗi cộng đoàn, mỗi địa vị, mỗi bậc sống hay mỗi chức vụ đạo đời đều được Thiên Chúa phái các Đấng Thiên Thần hộ thủ để bảo vệ giữ gìn, hướng dẫn, chỉ bảo và bênh vực trên khắp nẻo đường và dẫn bước bình an.
Tuy nhiên chúng ta thường quên mất sự hiện diện của các Ngài, khiến ta đi sai đường lạc lối! Tuy vậy, các Ngài vẫn luôn yêu thương và hằng nhắc nhở lòng ta, lo làm lành lánh dữ.
Hôm nay mừng lễ kính các Đấng Thiên Thần hộ thủ, và đặc biệt trong những giây phút này, chúng ta xin các Đấng thắp lên trong lòng ta ngọn lửa sốt mến, để sửa lại những lỗi lầm khuyết điểm, hầu xứng đáng được cùng các Ngài cử hành Mầu Nhiệm Thánh.
Ca nhập lễ
Hỡi các Thiên Thần Chúa, hãy chúc tụng Chúa, hãy xướng lên bài ca vãn và suy tôn Chúa muôn đời.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa là Ðấng an bài mọi sự cách tuyệt vời. Chúa sai các Thiên thần đến giữ gìn chúng con. Xin ban cho chúng con đời này được các ngài luôn bênh vực che chở, và đời sau được cùng các ngài hưởng phúc vinh quang. Chúng con cầu xin…
Bài Ðọc I: Xh 23, 20-23a
“Thiên thần của Ta đi trước mặt ngươi”.
Trích sách Xuất Hành.
Ðây Chúa phán: “Này Ta sẽ sai thiên thần Ta đi trước mặt ngươi, gìn giữ ngươi khi đi đàng, và dẫn đưa ngươi đến nơi Ta đã dọn sẵn cho ngươi. Ngươi hãy ăn ở cẩn thận trước mặt người, hãy nghe lời người, và chớ cả lòng khi dể người: vì người sẽ không tha thứ cho ngươi khi ngươi phạm lỗi, bởi người mang lấy danh Ta trong người. Nếu ngươi nghe lời người, và tuân giữ tất cả những gì Ta truyền dạy, thì Ta sẽ là địch thù của những kẻ thù nghịch ngươi, và Ta sẽ trừng phạt những kẻ uy hiếp ngươi. Thiên thần Ta sẽ đi trước mặt ngươi”.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 90, 1-2. 3-4. 5-6. 10-11
Ðáp: Chúa đã lệnh cho các thiên thần săn sóc bạn, để chư vị đó gìn giữ bạn trên khắp nẻo đường
Xướng: Bạn sống trong sự che chở của Ðấng Tối Cao; bạn cư ngụ dưới bóng của Ðấng Toàn Năng. Hãy thưa cùng Chúa: “Chúa là chiến luỹ nơi con nương náu; lạy Chúa con, con tin cậy ở Ngài”.
Xướng: Vì Chính Người sẽ cứu bạn thoát lưới dò của kẻ bẫy chim, và thoát khỏi quan ôn tác hại. Người sẽ che chở bạn trong bóng cánh của Người, và dưới cánh Người, bạn sẽ nương thân: lòng trung tín của Người là mã giáp và khiên thuẫn.
Xướng: Bạn không còn sợ hãi cảnh kinh dị ban đêm, cũng không còn e ngại mũi tên ban ngày bay tới; không còn sợ quan ôn trong bóng tối lang thang, cũng không còn lo dịch tễ vào buổi trưa sát hại.
Xướng: Tai nạn không đến gần được bạn, và oan ương không bén bảng tới nhà bạn ở. Vì Chúa đã lệnh cho thiên thần Người săn sóc bạn, để chư vị đó gìn giữ bạn trên khắp nẻo đường.
Alleluia: Tv 102, 21
Alleluia, alleluia! – Hãy chúc tụng Chúa đi, chư binh toàn thể, chư vị thần hạ thừa hành ý muốn của Chúa. – Alleluia.
Phúc Âm: Mt 18, 1-5. 10
“Các thiên thần của họ trên trời hằng chiêm ngưỡng thánh nhan Cha Thầy, Ðấng ngự trên trời”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, các môn đệ đến bên Chúa Giêsu mà hỏi rằng: “Thưa Thầy, ai là kẻ lớn nhất trong Nước Trời?” Chúa Giêsu gọi một trẻ nhỏ lại, đặt nó giữa các ông mà phán rằng: “Thật, Thầy bảo thật các con: nếu các con không hoá nên như trẻ nhỏ, các con sẽ không được vào Nước Trời. Vậy ai hạ mình xuống như trẻ nhỏ này, người ấy là kẻ lớn nhất trong Nước Trời. Và kẻ nào đón nhận một trẻ nhỏ như thế này vì danh Thầy, tức là đón nhận Thầy. Các con hãy coi chừng, đừng khinh rẻ một ai trong những kẻ bé mọn này, vì Thầy bảo các con, thiên thần của chúng trên trời hằng chiêm ngưỡng thánh nhan Cha Thầy, Ðấng ngự trên trời”.
Ðó là lời Chúa
Lời ngyện tín hữu
Chủ tế: Anh chị em thân mến! Các Thiên Thần hộ thủ luôn luôn ở bên cạnh chúng ta. Sự hiện diện của các Ngài nói lên sự quan phòng kỳ diệu của Thiên Chúa. Các Ngài luôn bảo vệ, gìn giữ và chuyển cầu cho chúng ta, trong tâm tình cảm tạ, chúng ta dâng lời nguyện xin.
1 – “Các Thiên Thần của họ ở trên trời không ngừng chiêm ngưỡng nhan Cha Thầy, Đấng ngự trên trời” Xin cho các thành phần trong Hội Thánh biết siêng năng kết hợp với các Thiên Thần mà tham dự phụng vụ sốt sáng.
2 – “Thiên Chúa truyền cho Thiên Sứ giữ gìn hạn trên khắp nẻo đường” Xin cho mọi người trên thế giới biết quan tâm săn sóc và giúp đỡ những người già cả và yếu đau, để họ không cảm thấy cô đơn và thất vọng, theo gương các Thiên Thần.
3 – “Anh em hãy coi chừng, chớ khinh một ai trong những kẻ bé mọn này” Xin cho các dân tộc đang bị nô lệ, phải sống trong cảnh nghèo khổ lầm than được trả lại tự do và sống xứng đáng với nhân phẩm của mình.
4 – Các Thiên Thần Bản Mệnh hằng dẫn chúng ta đi trên con đường phần rỗi mọi nơi mọi lúc – Xin cho mọi người trong Tổng Giáo Phận luôn tỉnh thức, để lắng nghe những tác động của các Ngài mà hoán cải đời sống và đạt đến sự hoàn thiện như Chúa muốn.
Chủ tế: Lạy Thiên Chúa là Cha đầy lòng nhân hậu, Chúa đã sai các Thiên Thần bản mệnh đến gìn giữ chúng con. Xin nhận lời chúng con cầu nguyện, để càng ngày chúng con càng nhận ra tình yêu bao la của Chúa mà ca tụng ngợi khen Chúa với các Ngài. Chúng con cầu xin…
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa, xin chấp nhận của lễ chúng con dâng nhân ngày lễ kính các Thiên thần hộ thủ. Xin cho các ngài luôn ở gần chúng con để trông nom gìn giữ, nhờ đó, chúng con sẽ thoát khỏi mọi nguy hiểm dưới thế và mai sau được vui hưởng hạnh phúc trên trời. Chúng con cầu xin…
Lời tiền tụng các thiên thần.
Ca hiệp lễ
Lạy Chúa tôi, trước mặt các Thiên Thần, tôi đàn ca mừng Chúa.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, qua bí tích này, Chúa ban cho chúng con lương thực để chúng con có sức đạt tới sự sống muôn đời. Xin cho các Thiên thần luôn hướng dẫn chúng con trên con đường cứu độ và bình an. Chúng con cầu xin…
ĐỪNG QUÊN NGƯỜI BẠN ĐƯỜNG CHÚA ĐÃ GỬI CHO CON
Suy niệm lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ
Có những ngày, điều làm người ta mệt mỏi nhất không phải là quãng đường quá dài, mà là cảm giác mình phải đi quãng đường ấy một mình. Buổi sáng vừa mở mắt đã thấy công việc chờ sẵn. Trong nhà có một người cần chăm sóc, ngoài đường có một cuộc hẹn không thể trễ, trong lòng có một nỗi lo chưa biết nói với ai. Người ta bước đi, trả lời điện thoại, giải quyết từng việc, mỉm cười khi cần mỉm cười; nhưng ở một nơi rất sâu, vẫn có câu hỏi âm thầm: “Liệu có ai biết mình đang phải cố gắng đến mức nào không?” Lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ đến với chúng ta bằng một lời đáp dịu dàng: Thiên Chúa biết. Và trong tình yêu quan phòng, Người không để con người bước đi mà thiếu sự chăm sóc của Người.
Chúng ta hãy nghĩ và xác tin thiên thần hộ thủ như người bạn đồng hành, người bảo vệ và người giúp ta nhận ra hướng đi. Ngài nhắc đến ba nguy cơ trên hành trình đời người: đứng lại vì sợ bước tiếp, đi sai đường, hoặc rời khỏi con đường rồi lạc giữa những lối đi quanh co. Sau cùng, ngài đưa ra một câu hỏi rất gần gũi: chúng ta có trò chuyện và lắng nghe thiên thần hộ thủ của mình không? Từ bài giảng ấy, ta có thể dừng lại lâu hơn để nhìn vào chính cuộc đời mình.
Thiên thần hộ thủ không phải là một hình ảnh dễ thương chỉ dành cho tuổi thơ. Khi còn nhỏ, chúng ta có thể đọc một kinh ngắn trước khi ngủ, xin thiên thần gìn giữ qua đêm. Lớn lên, ta học cách khóa cửa, xem lịch, tính toán rủi ro, mua thuốc, dành dụm tiền, tìm người tư vấn. Tất cả những việc ấy đều cần thiết. Nhưng giữa lúc học cách tự lo cho đời mình, đôi khi ta quên mất lời cầu nguyện rất đơn sơ thuở nhỏ. Ta không còn nghĩ đến người bạn đường Thiên Chúa gửi đến, bởi ta tưởng rằng trưởng thành có nghĩa là không cần được dẫn dắt nữa.
Thật ra, càng trưởng thành, ta càng thấy đời sống không dễ đi hơn. Đứa trẻ sợ bóng tối trong phòng; người lớn có thể sợ bóng tối của một cuộc hôn nhân đang nguội lạnh, của một đứa con không còn muốn nói chuyện, của một chẩn đoán bệnh, của món nợ chưa biết trả bằng cách nào. Đứa trẻ sợ lạc mẹ giữa đám đông; người lớn có thể lạc chính mình giữa những bổn phận, những kỳ vọng và những lần phải tỏ ra mạnh mẽ. Đứa trẻ cần một bàn tay để băng qua đường; người lớn cũng cần được giúp để băng qua những ngã rẽ của lương tâm. Lời cầu xin thiên thần hộ thủ vì thế không hề trẻ con. Đó là lời cầu của một người đủ thật lòng để nhận rằng: “Lạy Chúa, con cần được giúp.”
Chúng ta nhớ đến nguy cơ đầu tiên: đứng lại. Có những người đứng lại vì quá quen với đời sống hiện tại, dù đời sống ấy đang làm họ cạn kiệt. Có những người đứng lại vì sợ sai. Họ biết mình cần xin lỗi nhưng cứ đợi một ngày thuận tiện hơn. Họ biết mình cần trở về với Chúa nhưng sợ phải nhìn thẳng vào những năm tháng đã qua. Họ biết một người thân đang chờ một cuộc gọi, song lại tự nhủ: “Để mai.” Cũng có người từng bị tổn thương đến mức chỉ muốn khép cửa lòng: đừng hy vọng, đừng tin ai, đừng bắt đầu điều gì nữa, như thế sẽ không phải đau thêm.
Ta có thể hiểu nỗi sợ ấy. Người đã nhiều lần thất bại không dễ nghe lời khuyên “cứ mạnh dạn lên”. Người đang kiệt sức không thể bước nhanh chỉ vì ai đó bảo họ phải bước. Nhưng Thiên Chúa nhìn thấy cả vết thương lẫn con đường trước mặt. Người không đòi ta chạy khi ta chỉ còn đủ sức đứng dậy. Có khi bước đầu tiên rất nhỏ: thú nhận rằng mình cần giúp đỡ; đến gặp một người đáng tin; quỳ xuống đọc một kinh dù lòng còn khô khan; nói với người thân rằng “hôm nay tôi mệt”; hoặc bắt đầu lại một việc lành đã bỏ dở. Thiên thần hộ thủ nhắc ta rằng cuộc đời vẫn còn một hướng để đi, và một bước nhỏ trong sự thật vẫn là một bước.
Bởi có một kiểu bình an chỉ là sự im lặng của nỗi sợ. Ta không cãi nhau nữa vì không còn nói chuyện. Ta không phạm một lỗi mới vì chẳng dám làm gì. Ta không thất vọng vì đã thôi mong điều tốt đẹp. Nhìn từ ngoài, mọi thứ có vẻ ổn; bên trong, lòng người cứ lặng dần. Đức tin không hứa rằng mọi bước đi đều dễ dàng, nhưng mời ta tin rằng Chúa vẫn hoạt động trong một đời sống đang chuyển động về phía tình yêu. Nếu hôm nay ta còn có thể xin lỗi, còn có thể tìm sự chữa lành, còn có thể tập cầu nguyện, thì hôm nay vẫn là một ngày để bước tiếp.
Nguy cơ thứ hai là đi sai đường. Không phải lúc nào con đường sai cũng trông đáng sợ ngay từ đầu. Nhiều khi nó bắt đầu bằng một nhượng bộ rất nhỏ. Ta nói quá sự thật một chút để giữ thể diện. Ta để cơn giận dẫn lời nói của mình rồi gọi đó là thẳng thắn. Ta âm thầm nuôi một mối quan hệ khiến lòng mình phải giấu giếm. Ta bớt thời gian với gia đình từng chút một, đến khi người ở cùng nhà trở thành người xa lạ. Ta quen nhìn lỗi của người khác để khỏi phải nhìn vào lỗi của mình. Ban đầu, ta vẫn nhận ra đường về. Đi lâu hơn, sự quanh co bắt đầu có vẻ bình thường.
Thiên thần hộ thủ không thay ta chọn điều thiện. Thiên Chúa tôn trọng tự do của con người. Nhưng giữa những quyết định ấy, Người không ngừng trao cho ta sự trợ giúp để nhận biết đâu là lối về. Có khi một câu Lời Chúa nghe trong Thánh lễ cứ ở lại trong lòng. Có khi lời góp ý của một người thân làm ta khó chịu vì nó chạm đúng điều ta đang tránh. Có khi sau một hành động, ta không sao yên lòng được và biết mình cần sửa lại. Những thúc đẩy hướng về sự thật và điều thiện cần được phân định trong cầu nguyện; chính Chúa Thánh Thần soi sáng và dẫn dắt chúng ta. Khi nói về thiên thần, Đức Giáo hoàng cũng nhấn mạnh việc lắng nghe những soi sáng đến từ Chúa Thánh Thần.
Lắng nghe không phải lúc nào cũng đem lại cảm giác dễ chịu. Đôi khi tiếng gọi đưa ta về đúng đường chính là lời mời làm điều ta đã trì hoãn: trả lại một khoản tiền, chấm dứt một sự gian dối, thú nhận với người phối ngẫu một điều cần được nói thật, đến tòa giải tội, ngừng làm tổn thương một người yếu thế hơn mình. Ta có thể cầu xin thiên thần hộ thủ giúp mình nhận ra tiếng Chúa, rồi vẫn phải tự mình mở miệng nói lời xin lỗi, tự mình bước đến gặp người cần gặp. Sự trợ giúp của trời cao không làm thay trách nhiệm của ta; sự trợ giúp ấy nâng đỡ ta để sống trách nhiệm ấy với lòng can đảm.
Nguy cơ thứ ba là lạc trong mê cung. Có những lúc ta vẫn bận rộn, vẫn liên tục di chuyển, nhưng không còn rõ mình đang đi về đâu. Ta hết so sánh mình với người này lại cố làm vừa lòng người khác. Hết một thông báo trên điện thoại lại thêm một nỗi lo. Hết một dự định để chứng tỏ bản thân lại đến một dự định khác. Ngày nào cũng kín lịch, nhưng đêm xuống, ta thấy lòng mình trống. Ta hỏi nên làm việc gì tiếp theo nhiều hơn hỏi mình đang trở thành con người như thế nào.
Mê cung nguy hiểm vì nó cho ta cảm giác đang đi. Người ta có thể làm rất nhiều việc mà vẫn tránh điều quan trọng nhất. Một người cha chăm chỉ lo kinh tế cho con nhưng nhiều năm chưa ngồi xuống nghe con kể nỗi buồn. Một người con chu toàn bao việc ngoài xã hội nhưng luôn hoãn chuyến thăm người mẹ già. Một người phục vụ trong giáo xứ đến kiệt sức mà không còn dành nổi ít phút ở lại trước Thánh Thể. Những việc họ làm có thể đều tốt; điều đau lòng là giữa bao lối rẽ, họ đánh mất mối dây dẫn mình về với người mình yêu và với Chúa.
Thiên thần hộ thủ giúp ta nhớ đích đến. Chúng ta cần lưu ý rằng thiên thần không chỉ giúp ta đi cho đúng, mà còn hướng ta về Chúa Cha. Bài Tin Mừng được ngài nhắc đến nói về các thiên thần của những người bé mọn: các vị hằng chiêm ngưỡng nhan Chúa Cha trên trời. Cái nhìn ấy mở ra chiều sâu của lễ hôm nay. Thiên thần ở bên ta không phải để ta dừng lại nơi thiên thần. Người bạn đường ấy hướng lòng ta về Cha, Đấng yêu thương ta và chờ ta đến gần Người.
Điều này có ý nghĩa biết bao đối với một người đã quen sống như thể mình chỉ có giá trị khi làm được việc. Trước mặt người đời, ta có thể được gọi bằng nghề nghiệp, địa vị, điểm số, thành tích, số tiền kiếm được. Trước mặt Chúa Cha, ta là một người con. Ta có thể già đi, làm việc chậm lại, mang bệnh, bị lãng quên trong những cuộc họp từng có mặt mình; phẩm giá người con ấy vẫn không mất. Ta có thể phạm tội và cần hoán cải thật lòng; cánh cửa trở về với Cha vẫn được mở ra. Thiên thần hộ thủ, khi hướng ta về Thiên Chúa, nhắc ta đừng lấy những đánh giá chóng qua làm câu trả lời cuối cùng cho cuộc đời mình.
Tin Mừng còn nói: “Anh em chớ khinh một ai trong những kẻ bé mọn này” (x. Mt 18,10). Thật lạ lùng: khi nói đến thiên thần trên trời, Đức Giêsu lại khiến ta nhìn xuống những người nhỏ bé ở ngay trước mặt. Ta dễ nghĩ mình kính trọng thiên thần, nhưng lại thiếu kiên nhẫn với một đứa trẻ hỏi đi hỏi lại; dễ đọc kinh xin được che chở, nhưng lại nói lời làm một người yếu đuối xấu hổ; dễ trân quý điều thánh thiêng vô hình, nhưng không nhận ra người già đang chờ ai đó ngồi cạnh. Nếu những người bé mọn quý giá trước mặt Chúa đến thế, ta phải học cách đối xử với họ bằng sự kính trọng.
Một đứa trẻ có thể bị người lớn coi nhẹ chỉ vì em chưa biết diễn đạt nỗi đau. Một người khuyết tật có thể bị người khác quyết định thay mọi chuyện mà không được hỏi mình muốn gì. Một người già có thể bị nghe bằng vẻ sốt ruột, dù câu chuyện họ kể là phần đời còn lại họ muốn trao cho con cháu. Một người từng vấp ngã có thể bước vào nhà thờ với nỗi sợ bị nhìn bằng quá khứ của mình. Lời Đức Giêsu không cho phép ta khinh ai trong số họ. Mỗi lần ta cúi xuống để nghe một người bé mọn, ta đang tập nhìn con người bằng ánh mắt trân trọng hơn.
Có lẽ vì thế mà việc kính nhớ thiên thần hộ thủ phải làm trái tim ta hiền hơn. Nếu tôi tin Chúa gìn giữ tôi bằng một tình yêu âm thầm, tôi cũng có thể bớt vội kết án người khác. Nếu tôi tin có một người bạn đường được Chúa sai đến bên mình, tôi có thể học cách ở bên một người đang lạc lối mà không dùng sự đúng đắn để đánh họ đau thêm. Nếu tôi tin Chúa không bỏ tôi trong những ngày yếu đuối, tôi có thể đỡ một người khác đứng dậy bằng sự kiên nhẫn mà chính tôi đã được nhận.
Tuy nhiên, nói đến sự che chở không có nghĩa là người tin Chúa sẽ không gặp tai nạn, bệnh tật hay mất mát. Có những gia đình đã cầu nguyện rất nhiều mà vẫn phải đi qua một cuộc chia ly. Có những người mẹ đã xin thiên thần bảo vệ con mỗi sáng, rồi vẫn phải khóc trước biến cố không thể hiểu nổi. Trong hoàn cảnh ấy, ta không được nói những lời dễ dãi, như thể chỉ cần cầu nguyện đúng cách thì đau khổ sẽ tránh xa. Người đang đau cần được ôm lấy, được lắng nghe, được giúp đỡ cụ thể. Đức tin vào sự quan phòng không cho ta quyền giải thích vội vàng nỗi đau của họ.
Sự hiện diện của Thiên Chúa còn sâu hơn một lời hứa rằng đời ta sẽ không có ngày dữ. Người ở cùng ta cả khi ta không hiểu đường đi, cả khi lời cầu nguyện chỉ còn là nước mắt. Có những đoạn đường, điều ta xin là được thoát ngay; điều ta nhận được trước tiên là sức để sống qua từng giờ, là một bàn tay con người đến đúng lúc, là lòng can đảm để xin giúp đỡ, là chút ánh sáng đủ cho bước kế tiếp. Ta không cần gọi mọi biến cố đau thương là tốt. Ta có thể khóc, có thể thưa với Chúa rằng mình không hiểu, và trong chính lời thưa thật ấy, vẫn ở lại trong tương quan với Người.
Tôi nghĩ đến một người mẹ thức khuya bên chiếc giường của con bệnh. Chị không thấy thiên thần. Chị chỉ thấy chiếc khăn ấm đã nguội, cốc nước trên bàn, đôi mắt mình cay vì thiếu ngủ. Có thể đêm ấy, lời cầu nguyện của chị chỉ là: “Lạy Chúa, xin cho con đủ sức đến sáng.” Tôi nghĩ đến một người đàn ông trở về sau một ngày tìm việc không thành, ngồi ngoài cửa hồi lâu vì không biết nói gì với gia đình. Có thể anh cần được nhắc rằng thất bại hôm nay không lấy mất phẩm giá của anh. Tôi nghĩ đến một người già sống một mình, khi tiếng chuông điện thoại vang lên đã vội nhấc máy vì mong đó là con cháu. Lễ thiên thần hộ thủ mời chúng ta cầu nguyện cho họ; đồng thời mời chúng ta trở thành người biết ghé thăm, biết gọi điện, biết giúp một việc cần giúp. Tình yêu của Chúa có thể đến với một người qua một cử chỉ rất bình thường của người bên cạnh.
Lễ này cũng đặt trước người mục tử một câu hỏi riêng. Ta có thể nói rất nhiều về việc Thiên Chúa đồng hành, nhưng người đang đau khổ có cảm nhận được sự đồng hành ấy khi đến với cộng đoàn không? Một người trẻ đi xưng tội sau nhiều năm xa Chúa có gặp một lời giúp họ thành thật và hy vọng không? Một gia đình đang rạn nứt có tìm được người chịu nghe hết câu chuyện của họ không? Một giáo dân âm thầm phục vụ có được nhìn nhận như một con người, hay chỉ được nhớ đến khi có việc cần làm? Người mục tử cũng cần thiên thần hộ thủ nhắc mình đi chậm lại, lắng nghe kỹ hơn và hướng người khác về Chúa Cha bằng chính cách mình đối xử với họ.
Đức Giáo hoàng Phanxicô hỏi: chúng ta có trò chuyện với thiên thần hộ thủ không? Câu hỏi ấy không đòi những lời cầu nguyện cầu kỳ. Sáng ra khỏi nhà, ta có thể thưa: “Xin giúp con nhận ra điều thiện hôm nay.” Trước một cuộc nói chuyện khó, ta có thể xin: “Xin giúp con nói thật mà vẫn giữ lòng bác ái.” Khi cơn giận nổi lên: “Xin giúp con đừng làm đau người này chỉ vì con đang đau.” Khi phải quyết định: “Xin giúp con dừng lại đủ lâu để lắng nghe Chúa.” Và cuối ngày: “Con cảm ơn vì đã được dẫn qua ngày hôm nay; xin chỉ cho con điều cần sửa.” Những lời ngắn ấy có thể mở một khoảng lặng giữa nhịp sống dồn dập, để lòng ta nhớ rằng mình đang sống trước mặt Chúa.
Có khi ta không biết phải cầu xin gì, vì chính ta cũng chẳng hiểu mình. Ta có thể chỉ ngồi yên, làm dấu Thánh Giá và đọc kinh Lạy Cha. Thiên thần hộ thủ dẫn ta về với Cha; vì vậy, lời kinh ấy luôn là một điểm trở về. “Xin cho chúng con hôm nay lương thực hằng ngày”: xin cho con đủ điều cần thiết cho hôm nay, cả bánh ăn lẫn sự nâng đỡ trong lòng. “Xin tha nợ chúng con”: xin cho con can đảm nhận lỗi, và học tha thứ. “Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ”: xin gìn giữ con ở những nơi con dễ tự lừa mình. Đọc chậm một lời kinh quen thuộc, ta có thể nghe lại điều trái tim đã bỏ quên.
Sau cùng, điều cảm động nhất trong mầu nhiệm các thiên thần hộ thủ có lẽ là sự kín đáo. Con người thường muốn được thấy, được nhớ ơn, được biết rằng công sức của mình đã tạo nên điều gì. Thiên thần phục vụ theo cách hướng mọi sự về Thiên Chúa. Các vị không chiếm chỗ của Đấng sai mình đến. Từ đó, ta cũng học một cách yêu: giúp một người rồi để họ được tự do; cầu nguyện cho một người mà không cần họ biết; âm thầm ngăn một lời nói có thể gây chia rẽ; kiên trì ở bên người thân trong một giai đoạn dài không ai vỗ tay. Có những điều tốt lành lớn lên trong lặng lẽ. Chúa nhìn thấy chúng.
Hôm nay, nếu cha đang bước qua một giai đoạn khó, xin cha nhớ: con đường hiện tại chưa phải là toàn bộ câu chuyện đời mình. Nếu cha đang sợ bước tiếp, hãy xin ơn cho một bước nhỏ. Nếu cha nhận ra mình đi sai, hãy quay lại ngay từ hôm nay. Nếu cha thấy mình xoay mãi trong mê cung công việc và lo âu, hãy dành một khoảng lặng để hỏi: “Lạy Chúa, Ngài đang dẫn con về đâu?” Và nếu cha đang thấy mình đơn độc, hãy nhớ lời nhắc của lễ này: có một tình yêu của Chúa đang chăm sóc cha bằng những cách rất âm thầm. Thiên thần hộ thủ là dấu chỉ của sự chăm sóc ấy, người bạn đường giúp ta ngước nhìn về Cha.
Lạy Chúa là Cha giàu lòng thương xót, con cảm tạ Chúa vì đã gìn giữ con qua biết bao ngày con nhớ đến Chúa và cả những ngày con mải mê quên Chúa. Xin dạy con biết đón nhận sự trợ giúp Chúa gửi đến, biết lắng nghe tiếng Chúa Thánh Thần trong lương tâm ngay thẳng, biết bước đi khi con sợ hãi và biết quay về khi con lầm đường. Xin cho con đừng khinh thường một người bé mọn nào. Xin giúp con trở nên một sự hiện diện dịu dàng bên người đang mỏi mệt, như chính con vẫn cần được nâng đỡ mỗi ngày. Và khi đêm xuống, dù hôm nay con đã làm được nhiều hay rất ít, xin cho con được nghỉ trong bình an của một người con biết rằng Cha vẫn đang ở gần. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.
THIÊN THẦN HỘ THỦ: CÓ MỘT TÌNH YÊU ĐANG ÂM THẦM ĐI CÙNG TA
Có những ngày ta bước ra khỏi nhà mà lòng đầy tự tin. Ta biết mình phải đi đâu, gặp ai, làm gì. Cũng có những ngày vừa mở mắt, ta đã thấy mình không đủ sức đi tiếp. Một nỗi buồn chưa gọi được thành tên, một cuộc trò chuyện còn dang dở, một người thân đang đau bệnh, một quyết định không biết đúng sai, một lỗi lầm tưởng đã chôn sâu bỗng trở về. Ta vẫn đi làm, vẫn trả lời điện thoại, vẫn mỉm cười với người khác, nhưng trong lòng âm thầm hỏi: “Có ai thật sự thấy tôi không? Có ai biết tôi đang phải gắng gượng thế nào không?” Lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ đến với ta trong những ngày rất người ấy. Lễ không hứa rằng người tin Chúa sẽ chẳng gặp gian nan. Lễ nhắc ta rằng trên con đường nhiều khi không nhìn rõ lối, Thiên Chúa vẫn chăm sóc con người bằng một tình yêu gần gũi, bền bỉ và kín đáo. Ta không bị bỏ mặc giữa cuộc đời.
Chúng ta suy niệm qua ba hình ảnh: tiếng nói, nơi nương náu và một em nhỏ. Ba hình ảnh ấy không chỉ dành cho những người đang họp bàn về đời sống Hội Thánh. Chúng đi thẳng vào đời sống mỗi gia đình, mỗi cộng đoàn, mỗi tâm hồn đang cần được dẫn đường và chữa lành. Thiên thần nhắc ta học lắng nghe tiếng Chúa; đôi cánh che chở nhắc ta trở nên nơi nương náu cho nhau; và em nhỏ Chúa Giêsu đặt giữa các môn đệ nhắc ta rằng muốn đến gần Thiên Chúa, ta phải học cúi xuống.
Có một tiếng nói dịu hơn tiếng ồn trong lòng ta. Trong bài đọc sách Xuất Hành, Thiên Chúa hứa sai sứ thần đi trước dân Người, gìn giữ họ trên đường và đưa họ tới nơi Người đã chuẩn bị; đồng thời Người dặn họ lắng nghe. Dân Chúa đang đi trong sa mạc. Họ chưa đến đích, chưa có trong tay mọi câu trả lời, và con đường phía trước vẫn có thể khiến họ sợ hãi. Chính giữa hành trình ấy, Thiên Chúa trao cho họ lời hứa về sự hiện diện và lời mời gọi vâng nghe. Điều đó thật gần với đời ta. Nhiều khi ta chỉ muốn Chúa đưa ngay một bản đồ thật rõ: cuộc bệnh này rồi sẽ thế nào, đứa con này có trở về không, gia đình này có hàn gắn được không, công việc này có đủ nuôi sống mọi người không. Nhưng Chúa thường dẫn ta từng bước. Người mời ta đủ lặng để nhận ra bước cần đi hôm nay, đủ tin để bước tiếp khi chưa thấy hết ngày mai.
Chúng ta đặt một câu hỏi rất sâu: làm sao nghe được tiếng của vị thiên thần? Chúng ta nối câu hỏi ấy với việc lắng nghe những người khác trong cầu nguyện và dưới ánh sáng Lời Chúa, để cùng phân định tiếng Thiên Chúa đang nói với Hội Thánh. Sứ điệp ấy cũng cần thiết cho một ngôi nhà. Có người cha nói mình lo cho con, nhưng đã lâu không ngồi nghe con kể điều khiến nó sợ. Có người mẹ thương chồng, nhưng chỉ còn nghe tiếng bực dọc trong lời chồng nói mà không nghe nỗi mệt phía sau. Có người con thấy cha mẹ già lặp đi lặp lại một câu chuyện, rồi vội ngắt lời, không nhận ra đôi khi điều các ngài cần nhất là biết mình vẫn đáng được lắng nghe. Ta cầu xin thiên thần hộ thủ dẫn đường, nhưng liệu ta có dành một khoảng thinh lặng cho tiếng Chúa chạm đến mình không? Ta xin Chúa nói, nhưng có khi vừa nghe một lời không hợp ý, ta đã đóng cửa lòng.
Tiếng Chúa không luôn đến như một điều phi thường. Có khi đó là lời Kinh Thánh ta đã đọc nhiều lần, hôm nay bỗng trở nên thiết thân. Có khi là một lời nhắc chân thành của người bạn mà ta định gạt đi. Có khi là sự áy náy lành mạnh sau khi ta làm ai đó tổn thương. Có khi là tiếng của một người yếu thế mà cả căn phòng đang xem nhẹ. Dĩ nhiên, không phải mọi ý nghĩ hay mọi lời nói ta nghe đều là tiếng Chúa; ta cần cầu nguyện, suy xét và phân định. Nhưng một trái tim không chịu nghe thì cũng không thể phân định. Người luôn quả quyết mình biết Chúa muốn gì, mình không cần học thêm từ ai, có thể đang đứng rất gần tiếng nói của chính mình và rất xa sự khiêm nhường trước Thiên Chúa. Đức Thánh Cha cảnh báo về những cuộc đối thoại mà mỗi người chỉ tìm cách bảo vệ ý kiến của mình; ai cũng nói, còn chẳng ai thật sự nghe.
Đó là một cám dỗ trong Hội Thánh, và cũng là một vết thương trong gia đình. Bao cuộc cãi vã bắt đầu bằng một chuyện nhỏ, rồi kéo dài vì mỗi người chỉ chờ người kia ngừng nói để giành lại lời. Bao cuộc họp giáo xứ mang danh phục vụ, nhưng trở thành nơi chứng minh ai đúng hơn ai. Bao mối quan hệ mệt mỏi không phải vì hết yêu, mà vì đã hết lắng nghe. Lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ mời ta hỏi một câu rất cụ thể: hôm nay, qua ai, Chúa đang nhờ tôi lắng nghe? Người ấy có thể chẳng nói hay, chẳng có vị trí quan trọng, thậm chí cách trình bày của họ còn vụng về. Nhưng nếu ta đủ kiên nhẫn để nghe hết, ta có thể khám phá một nỗi đau cần được ôm lấy, một sự thật mình đã bỏ sót, hoặc một con đường hòa giải mình chưa từng nghĩ đến.
Đôi cánh che chở cũng dạy ta cách yêu. Hình ảnh thứ là nơi nương náu dưới đôi cánh. Cánh chim có sức nâng thân mình lên cao, nhưng cũng có thể hạ xuống để che cho con non khỏi lạnh. Một hình ảnh vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng. Chúng ta thường nghĩ sức mạnh là bay cao, làm được việc lớn, có câu trả lời nhanh, chịu đựng giỏi hơn người khác. Nhưng trong đời sống đức tin, sức mạnh còn là khả năng hạ mình xuống đủ thấp để một người đang run sợ có thể đến gần. Một người có thể rất giỏi giảng giải về lòng thương xót, nhưng người sống bên cạnh lại sợ kể cho họ nghe lỗi lầm của mình. Một cộng đoàn có thể tổ chức nhiều công việc tốt, nhưng người yếu đuối bước vào vẫn cảm thấy mình không có chỗ. Khi ấy, đôi cánh của ta biết bay mà chưa biết che chở.
Hãy nghĩ đến một đứa trẻ vừa làm vỡ chiếc ly. Nó đã biết mình sai. Điều đầu tiên nó tìm trên mặt người lớn là gì? Có lẽ là dấu hiệu cho biết nó có còn được yêu không. Hãy nghĩ đến một người trẻ đang loay hoay với đức tin. Người ấy đã nghe đủ những lời quả quyết rằng mình phải trở nên thế nào; điều họ cần có thể là một người chịu ngồi lại và nghe câu chuyện thật của họ. Hãy nghĩ đến một cụ già đi lễ chậm chạp, cần ai đó đợi mình thêm một chút. Hãy nghĩ đến một người đã lâu không dám bước vào tòa giải tội vì xấu hổ. Khi họ tìm được một sự đón tiếp vừa chân thật vừa nhân hậu, họ có thể bắt đầu tin rằng mình còn đường trở về. Che chở không có nghĩa là bảo điều sai thành đúng. Che chở là giữ cho người đang yếu đuối không bị nghiền nát, để họ còn đủ sức đứng dậy, nhìn nhận sự thật và bước về phía Chúa.
Có người nghe nói về thiên thần hộ thủ rồi mong được bảo vệ khỏi mọi mất mát. Nhưng chính những người đạo đức cũng đau bệnh, gặp tai nạn, chịu hiểu lầm, khóc bên giường người thân hấp hối. Ta không thể dùng lòng tin vào thiên thần để hứa với ai rằng họ sẽ chẳng phải chịu khổ. Sự gìn giữ của Thiên Chúa sâu hơn lời hứa tránh mọi đau đớn: Người không ngừng gọi ta ở lại trong tình yêu của Người, nâng đỡ ta qua những con người cụ thể, mở cho ta một lối đi ngay giữa những hoàn cảnh mình không chọn. Có những tối người mẹ cầu nguyện rất lâu mà con vẫn bệnh. Có những ngày người chồng chăm vợ kiệt sức dù vẫn tin Chúa. Có những đám tang ta không tìm được lời giải thích nào cho thỏa đáng. Trong những lúc ấy, nói quá nhanh rằng “đã có thiên thần hộ thủ” có thể làm người đau khổ thêm cô độc. Ta hãy ở bên họ trước, nắm tay họ nếu được, khóc với họ nếu cần, giúp họ một việc cụ thể. Có khi chính sự hiện diện âm thầm ấy là cách Chúa cho một người cảm được bóng cánh chở che.
Một cộng đoàn sống tinh thần thiên thần hộ thủ là cộng đoàn nơi người ta được an toàn để nói thật: “Tôi đang mệt”, “Tôi cần giúp”, “Tôi đã sai”, “Tôi không biết phải cầu nguyện thế nào nữa.” Điều ấy đòi hỏi sự trưởng thành lớn. Ta phải giữ kín điều người khác gửi gắm, tránh biến nỗi đau của họ thành chuyện kể, tránh sốt ruột sửa họ trước khi hiểu họ. Ta cũng phải đủ thành thật để không nhân danh lòng tốt mà kiểm soát cuộc đời người khác. Thiên Chúa sai sứ thần dẫn đường; Người không trao cho ta quyền sở hữu linh hồn của anh chị em mình. Nơi nương náu thực sự cho phép một người thở, cầu nguyện, nhận trợ giúp và lớn lên trong tự do trước mặt Chúa.
Rồi Chúa Giêsu đặt một em nhỏ vào giữa. Các môn đệ hỏi ai là người lớn nhất trong Nước Trời. Các ông muốn biết thứ bậc; Chúa Giêsu đưa một em nhỏ đến. Các ông nhìn lên cao; Người bảo hãy nhìn xuống thấp. Các ông nghĩ đến địa vị; Người nói đến việc đón nhậnchúng ta cũng hãy nhớ rằng giữa những công việc lớn và những vấn đề hệ trọng, Hội Thánh không được để mất dấu em nhỏ Chúa đặt vào giữa. Người lớn nhất là người biết cúi xuống thấp nhất để đón nhận người khác trong khiêm nhường. Chúa Giêsu còn nói các thiên thần của những người bé mọn luôn được chiêm ngưỡng nhan Cha trên trời. Bởi thế, ta không thể quý mến các thiên thần mà lại xem nhẹ người bé nhỏ được Thiên Chúa yêu thương.
Em nhỏ ấy hôm nay có khuôn mặt nào trong đời ta? Có thể là đứa bé đang ngồi cuối nhà thờ, chưa biết giữ yên lặng, còn cha mẹ nó vừa xấu hổ vừa cố tham dự thánh lễ. Có thể là em thiếu nhi học giáo lý chậm hơn các bạn, thường bị gọi là bướng, nhưng chưa ai hỏi chuyện gì đang xảy ra ở nhà em. Có thể là một người mới đến giáo xứ, không biết phải đứng đâu, hỏi ai. Có thể là người nghèo chỉ có thể đóng góp công sức mà chẳng bao giờ được mời vào những cuộc bàn bạc. Có thể là người phục vụ âm thầm nhiều năm đến mức sự hiện diện của họ bị coi như đương nhiên. Và có lúc, em nhỏ ấy chính là phần yếu đuối trong ta: phần đang sợ, đang cần được Chúa dỗ dành, nhưng ta cứ bắt nó phải tỏ ra mạnh mẽ.
Trở nên như trẻ nhỏ trước mặt Chúa không có nghĩa là trốn trách nhiệm hay từ bỏ suy nghĩ trưởng thành. Một em bé cần được chăm sóc, nhưng em cũng biết chìa tay, biết nhận quà, biết gọi người mình tin cậy khi gặp nguy hiểm. Người lớn chúng ta khó làm những việc ấy hơn ta tưởng. Ta giỏi che giấu nhu cầu được yêu. Ta quen nói “con ổn” cả khi không ổn. Ta cầu nguyện cho mọi người, nhưng ngại nhờ ai cầu nguyện cho mình. Ta phục vụ rất nhiều, nhưng sợ thừa nhận mình cũng cần được chăm sóc. Chúa Giêsu đặt em nhỏ vào giữa để cho ta được học lại sự tin tưởng. Trước mặt Cha trên trời, ta không phải chứng minh mình đủ mạnh mới đáng được yêu. Ta được yêu, rồi từ tình yêu ấy mới có can đảm lớn lên.
Ở đây, lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ chạm đến một điều thật đẹp: người bé nhỏ không hề bé nhỏ trong mắt Thiên Chúa. Đôi khi thế giới định giá con người theo khả năng kiếm tiền, thành tích, sức ảnh hưởng, vẻ ngoài hoặc số người biết đến họ. Một người bệnh nằm một chỗ dễ tưởng mình chỉ còn là gánh nặng. Một cụ già trí nhớ suy giảm dễ bị nói chuyện qua đầu, như thể cụ không còn hiện diện. Một em bé chưa sinh ra hoặc một đứa trẻ chưa thể tự bảo vệ mình hoàn toàn lệ thuộc vào sự chăm sóc của người khác. Lời Chúa mời ta nhìn họ với sự kính trọng sâu xa. Không ai trở nên vô giá trị vì yếu ớt. Không ai mất phẩm giá vì không thể tự mình lên tiếng. Khi Chúa Giêsu nói đến các thiên thần của những người bé mọn, Người đánh thức lương tâm ta trước cách mình đối xử với họ.
Có khi ta tìm thiên thần trong những điều lạ lùng, mà bỏ qua tiếng khóc ngay cạnh mình. Ta thích kể về sự che chở vô hình, nhưng lại chưa tạo một chỗ ngồi cho người cô độc. Ta cầu xin được dẫn đường, nhưng không chịu dừng lại khi thấy ai đó lạc lối. Một lòng sùng kính đẹp đối với thiên thần hộ thủ phải đưa ta đến gần hơn với con người, đặc biệt những người dễ bị quên. Khi đưa con đi học, ta có thể cầu xin thiên thần hộ thủ gìn giữ con, rồi chính mình lái xe cẩn trọng và dịu dàng với con. Khi tiễn người thân đi xa, ta có thể phó thác họ cho Chúa, rồi giữ liên lạc bằng một lời hỏi thăm thật lòng. Khi cầu cho giáo xứ, ta có thể xin Chúa sai thiên thần dẫn dắt cộng đoàn, rồi tập lắng nghe người ít được nghe nhất. Lời cầu nguyện mở lòng ta để cộng tác với sự chăm sóc của Thiên Chúa.
Chúng ta cần nhớ đến sự hòa hợp mà Chúa Thánh Thần tạo nên giữa nhiều tiếng nói khác nhau. Điều ấy không đến từ việc mọi người đều giống nhau, cũng không đến từ việc một người luôn thắng trong mọi cuộc tranh luận. Sự hòa hợp cần những con người biết trao điều mình có như một món quà, biết nhận ra ơn Chúa nơi người khác, biết nhường chỗ khi cần và cùng tìm điều tốt cho tất cả. Một dàn hát muốn cất lên bài ca đẹp thì từng người phải nghe cả giọng mình lẫn giọng bên cạnh. Gia đình cũng vậy. Giáo xứ cũng vậy. Hội Thánh cũng vậy. Nếu mọi người cùng muốn được nghe mà không ai muốn nghe, tiếng nói sẽ thành tiếng ồn. Nếu mỗi người biết lắng nghe trong tình yêu, ngay cả những khác biệt khó khăn cũng có thể trở thành cơ hội để cùng nhận ra Chúa đang mời gọi điều gì.
Hôm nay, thử tưởng tượng Chúa Giêsu bước vào giữa cuộc họp, giữa bữa cơm nhà ta, giữa nhóm phục vụ, giữa cuộc tranh cãi còn chưa nguôi. Người không vội chỉ tay xem ai thắng. Người đặt một em nhỏ vào giữa và hỏi: “Các con có thấy em không?” Câu hỏi ấy có thể làm ta lúng túng. Ta đã dành quá nhiều sức để giữ phần đúng của mình, mà chưa thấy người đang sợ hãi. Ta đã chuẩn bị rất kỹ điều sẽ nói, mà chưa nhận ra người đối diện cần được nghe. Ta đã lo cho công việc của Chúa chạy thật tốt, mà một người làm việc bên cạnh đang âm thầm kiệt sức. Có khi cuộc hoán cải Chúa muốn nơi ta hôm nay bắt đầu bằng việc dịch chiếc ghế của mình sang một bên, mời người ấy ngồi xuống và hỏi: “Dạo này anh chị thế nào?” Rồi ở lại đủ lâu để nghe câu trả lời.
Thiên thần hộ thủ cũng nhắc ta về sự kín đáo của tình yêu. Bao điều nuôi sống ta mỗi ngày không gây tiếng động: một người thức sớm chuẩn bị bữa ăn, một bàn tay đỡ người bệnh trở mình, một lời cầu nguyện không ai biết, một tin nhắn gửi đúng lúc, một người nhịn nói câu có thể làm tổn thương người khác. Ta có thể không nhận ra ngay điều gì đã giúp mình vượt qua một ngày khó nhọc. Khi ngoảnh lại, ta thấy Chúa đã đặt bên đường nhiều dấu chỉ của sự quan phòng. Lòng biết ơn vì thế làm ta sống chậm hơn và nhìn sâu hơn. Ta thôi nghĩ mình đã đi tới đây chỉ bằng sức riêng. Ta nhận ra có những người đã giữ cho mình khỏi ngã, có những lời đã kéo mình về phía ánh sáng, có những ơn lành ta chưa từng xin mà vẫn được nhận.
Nếu hôm nay cha đang mệt vì phục vụ, xin cha nhớ rằng Chúa cũng muốn cha có một nơi để tựa vào. Nếu hôm nay người mẹ đang lo cho cả nhà mà không ai hỏi chị có khỏe không, xin chị biết nỗi nhọc nhằn của mình không bị quên lãng trước mặt Chúa. Nếu một người trẻ đọc những dòng này đang thấy mình thất bại, xin đừng lấy một giai đoạn tối tăm để định nghĩa cả cuộc đời. Nếu ai đó đã cầu nguyện lâu mà lòng vẫn trống rỗng, xin cứ bắt đầu bằng một lời rất nhỏ: “Lạy Chúa, xin ở đây với con.” Ta không cần tạo ra cảm giác bình an rồi Chúa mới đến. Ta có thể đem chính nỗi bất an đến với Người.
Và nếu ta đang ở một quãng đường tương đối bình yên, hãy dùng sự bình yên ấy để trở thành bóng mát cho người khác. Có người quanh ta không cần một bài giảng dài; họ cần được đưa đi khám bệnh. Có người cần một bữa cơm. Có người cần một lời xin lỗi. Có người cần ta thôi kể chuyện riêng của họ. Có người cần ta nhìn nhận công việc họ làm. Có đứa trẻ cần một người lớn bảo vệ nó. Thiên thần hộ thủ hướng lòng ta về sự chăm sóc của Thiên Chúa; lòng biết ơn chân thật sẽ trở thành hành động. Tình yêu của Chúa đi vào những việc nhỏ như thế, đều đặn như thế, cho đến khi một người có thể thở phào và biết: “Mình không phải đi một mình.”
Lạy Chúa, giữa bao tiếng nói trong lòng và quanh con, xin dạy con nhận ra tiếng Chúa. Khi con quá chắc về mình, xin cho con biết lắng nghe. Khi con yếu đuối và sợ hãi, xin cho con tìm được nơi nương náu trong tình yêu Chúa. Khi con có sức mạnh, xin dạy con hạ đôi cánh xuống để che chở, thay vì chỉ muốn bay cao. Khi con mải mê với những việc lớn, xin đặt trước mắt con em nhỏ mà con đã bỏ quên. Xin cho con biết quý trọng người bé mọn, biết xin giúp đỡ khi chính con bé mọn, và biết cùng anh chị em bước đi trong sự dẫn dắt của Chúa Thánh Thần. Xin các thiên thần hộ thủ chuyển cầu cho chúng con, để trên mọi nẻo đường, chúng con nhớ rằng Chúa đang nhìn thấy, yêu thương và dẫn chúng con về với Người. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HIÊN THẦN ĐI BÊN CẠNH VÀ ĐỨA TRẺ TRONG LÒNG TA
Có những ngày con người sợ nhất không phải vì con đường phía trước quá dài, nhưng vì tưởng rằng mình phải đi con đường ấy một mình. Một người mẹ thức bên giường con bệnh. Một người cha giấu nỗi lo cơm áo sau câu nói “không sao đâu”. Một người trẻ bước vào thành phố đông đúc mà không biết mình thuộc về đâu. Một người già nghe tiếng nhà thưa dần sau mỗi lần con cháu ra về. Và cũng có người đang ngồi giữa những người thân yêu, vẫn thấy trong lòng mình một khoảng trống không ai chạm tới. Giữa những cô đơn ấy, lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ đem đến một lời thật dịu dàng: Thiên Chúa không bỏ con một mình trên đường.
Chúng ta cùng suy niệm từ một điều rất sâu: sau khi con người đánh mất tình thân với Thiên Chúa vì bất tuân, Thiên Chúa vẫn không bỏ rơi con người. Trái tim của Người là trái tim của Cha. Người tiếp tục đi cùng dân Người và ban cho họ sự trợ giúp trên đường. Bài đọc sách Xuất Hành nói đến vị thiên thần được Chúa sai đi trước để gìn giữ và dẫn dân tới nơi Người đã chuẩn bị. Từ đó, chúng ta nghĩ đến thiên thần hộ thủ như một người bạn đồng hành, một sứ giả của Thiên Chúa, và mời chúng ta biết kính trọng sự hiện diện, lắng nghe lời nhắc nhở của vị ấy với tâm hồn đơn sơ như trẻ nhỏ.
Lễ hôm nay vì thế không mở đầu bằng câu hỏi: “Thiên thần của tôi ở đâu?” Lễ hôm nay mở đầu bằng một câu hỏi gần trái tim hơn: “Thiên Chúa yêu tôi đến mức nào mà ngay cả trên con đường đầy bất trắc này, Người vẫn muốn có một người gìn giữ tôi?” Thiên thần hộ thủ là dấu chỉ về sự chăm sóc ấy. Thiên Chúa không yêu chúng ta bằng một thứ tình yêu chung chung, như thể giữa muôn người, Người chỉ biết đến một đám đông. Người biết từng khuôn mặt. Người biết chỗ nào trong đời ta đang đau. Người biết có những ngày ta nói mình ổn, nhưng đêm về lại không ngủ được. Người biết cả những cuộc chiến không ai nhìn thấy: cuộc chiến để giữ lòng ngay thẳng khi có cơ hội gian dối, để không đáp trả một lời cay nghiệt bằng lời cay nghiệt hơn, để bước ra khỏi một thói quen âm thầm đang làm mình xa Chúa.
Và Thiên Chúa không đứng xa nhìn những cuộc chiến ấy. Người ở gần.
Ta thường chỉ nhận ra mình cần được gìn giữ khi gặp nguy hiểm rõ ràng: một chuyến xe giữa trời mưa, một ca phẫu thuật, một tai nạn suýt xảy ra. Ta cầu xin thiên thần hộ thủ che chở, và lời cầu xin ấy rất tự nhiên. Nhưng còn một thứ nguy hiểm ít gây tiếng động hơn: lòng mình dần trở nên chai cứng. Một người có thể trở về nhà an toàn mà đánh mất sự dịu dàng với gia đình. Có thể vượt qua một chuyến đi xa mà không vượt qua được lòng ghen tị. Có thể tránh một tai nạn ngoài đường nhưng lại bước thẳng vào sự dối trá vì nghĩ rằng chẳng ai biết. Chúng ta cần được gìn giữ trong cả những giờ phút ấy.
Có lẽ vì vậy mà lời Chúa trong sách Xuất Hành không chỉ nói đến việc thiên thần đi trước dân, nhưng còn mời dân chú ý và lắng nghe. Sự gìn giữ của Thiên Chúa không biến con người thành một hành khách ngủ quên. Người vẫn tôn trọng tự do của ta. Người dẫn đường, nhưng không sống thay đời ta. Người cảnh tỉnh, nhưng không giật lấy quyết định khỏi tay ta. Ta vẫn có thể đi theo một hướng khác, vẫn có thể cố chấp, vẫn có thể phớt lờ điều mình biết là đúng. Mỗi lần như thế, điều đáng buồn không chỉ là ta chọn sai; điều đáng buồn là ta quen dần với việc không lắng nghe.
Trong đời sống thiêng liêng, có những lời nhắc rất nhỏ. Khi ta định kể thêm một chi tiết không có thật để câu chuyện có lợi cho mình, trong lòng bỗng có một sự ngập ngừng. Khi ta sắp gửi một tin nhắn làm tổn thương người khác, một ý nghĩ đến: “Hãy chờ đến sáng.” Khi ta lướt qua nỗi khổ của một người gần bên, một câu hỏi âm thầm nổi lên: “Sao con không dừng lại?” Khi ta trì hoãn việc xin lỗi, lòng không yên dù miệng vẫn nói mình đúng. Ta cần phân định những chuyển động ấy dưới ánh sáng Tin Mừng; không phải mọi cảm xúc thoáng qua đều là tiếng của thiên thần. Nhưng đừng vì thế mà coi thường những lời mời gọi mình trở nên chân thật, khiêm nhường và nhân hậu hơn. Một tâm hồn biết cầu nguyện sẽ dần học được cách lắng nghe.
Nhiều người gọi thái độ ấy là sự ngoan ngùy: biết để mình được hướng dẫn. Ngài nối hình ảnh thiên thần với hình ảnh đứa trẻ trong Tin Mừng Mátthêu. Đức Giêsu đặt một em nhỏ giữa các môn đệ khi họ bận tâm đến chuyện ai là người lớn nhất. Rồi Người nói đến các thiên thần của những kẻ bé mọn luôn chiêm ngưỡng nhan Chúa Cha. Chúng ta suy nghĩ về lòng ngoan ngùy làm ta nên bé nhỏ, khiêm nhường và có khả năng bước theo Chúa.
Thật lạ: con đường dẫn tới sự trưởng thành trong Nước Trời lại đi qua việc trở nên như trẻ nhỏ. Người lớn thường được dạy phải tự lo, tự quyết, tự chứng tỏ mình không cần ai. Có những trách nhiệm buộc ta phải vững vàng, nhưng sự vững vàng dễ biến thành một lớp áo cứng. Ta ngại nói “con sợ”. Ta ngại nói “con không biết”. Ta ngại thừa nhận “con cần được giúp”. Dần dần, ta đối diện với cả Thiên Chúa bằng dáng vẻ của người đã có đủ mọi câu trả lời.
Đứa trẻ mà Đức Giêsu đặt ở giữa các môn đệ không có thứ quyền lực ấy. Em có thể nắm lấy một bàn tay. Em có thể hỏi đường. Em có thể tin rằng mình được thương trước khi làm nên một thành tích nào. Trở nên như trẻ nhỏ trước mặt Chúa không có nghĩa là thôi suy nghĩ hay trốn trách nhiệm. Đó là thôi giả vờ rằng mình có thể tự cứu mình. Đó là dám thưa: “Lạy Chúa, con muốn đi đúng đường, nhưng mắt con không phải lúc nào cũng sáng. Xin dạy con biết nghe.”
Một người biết lắng nghe thiên thần hộ thủ không phải là người suốt ngày tìm những dấu hiệu lạ. Có khi dấu hiệu rõ nhất đã ở ngay trước mặt: người mẹ già đang cần được gọi điện; đứa con đang nói mà ta cứ nhìn màn hình; một món tiền không thuộc về mình; một lời đồn chưa kiểm chứng; một người bị cả nhóm chế giễu và đang chờ ai đó nói một câu công bằng. Chúa không thiếu cách để lay động lương tâm ta trong những việc bình thường ấy. Vấn đề nhiều khi là ta muốn một điều phi thường, vì điều bình thường đòi ta phải thay đổi.
Có một nỗi buồn rất con người: ta thích được bảo vệ khỏi hậu quả của những chọn lựa, nhưng lại không muốn nghe lời cảnh báo trước khi chọn. Ta cầu xin Chúa cứu mình khỏi sự đổ vỡ của một mối quan hệ, nhưng bỏ qua bao lần được thúc giục nói thật, lắng nghe và làm hòa. Ta cầu xin bình an cho gia đình, nhưng không chịu dừng những câu nói khiến người thân sợ trở về nhà. Ta cầu xin thiên thần gìn giữ con cái, nhưng không để ý rằng chính mình đang cần học cách hiện diện với chúng. Lời cầu nguyện đích thực không chỉ xin được che chở sau khi đã đi lạc; lời cầu nguyện còn xin một trái tim chịu quay lại khi vừa nhận ra mình rẽ sai.
Chúng ta hãy nhớ rằng ta có thể tưởng mình giấu được nhiều điều, nhưng trước mặt Chúa, đời ta không có một góc tối nào mà Người không biết. Điều này không được nói để làm ta kinh hãi như thể Thiên Chúa đang rình bắt lỗi. Người Cha biết con mình đi lạc là để đi tìm. Sự hiện diện của thiên thần hộ thủ cũng nhắc ta như thế: khi ta ở một mình, ta không bị bỏ mặc; khi ta đang toan tính một việc xấu, ta vẫn còn có thể dừng lại; khi ta đã phạm lỗi, ta vẫn có thể quay về. Điều kín đáo nhất trong đời ta vẫn có thể trở thành nơi bắt đầu của một cuộc hoán cải.
Hãy nghĩ đến một người đã quen nói dối vì sợ mất thể diện. Lúc đầu, mỗi lời nói dối đều làm lòng người ấy xao động. Về sau, sự xao động nhỏ dần. Đến một ngày, người ấy không còn chắc mình đang nói thật hay chỉ đang bảo vệ hình ảnh của mình. Thiên thần hộ thủ không làm thay việc thú nhận. Nhưng trong ánh sáng đức tin, ta có thể tin rằng Chúa vẫn kiên nhẫn gọi con người ấy về với sự thật. Cuộc trở về có thể bắt đầu bằng một câu rất khó nói: “Tôi đã sai.” Và ngay lúc ấy, một gánh nặng lâu năm bắt đầu nhẹ đi.
Hãy nghĩ đến một người mẹ mất con. Nếu ta đến nói với bà rằng thiên thần đã bảo vệ cháu, câu nói ấy có thể làm bà đau thêm, vì bà sẽ hỏi: “Vậy sao con tôi vẫn chết?” Lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ không cho phép ta hứa rằng người tin Chúa sẽ không bao giờ chịu tai ương. Thiên thần hộ thủ cũng không phải một lời giải thích dễ dãi cho những điều vượt quá trí hiểu của ta. Có những đau khổ cần được đón bằng nước mắt, bằng sự hiện diện và bằng lời cầu nguyện lặng thầm. Niềm tin rằng Thiên Chúa không bỏ rơi con người không xóa câu hỏi của người mẹ ấy. Niềm tin ấy mời ta ngồi bên bà, không bỏ bà một mình trong câu hỏi.
Hãy nghĩ đến một người trẻ vừa thất bại. Em nhìn bạn bè tiến lên còn mình phải bắt đầu lại. Em tự hỏi liệu Chúa có quên mình không. Có thể lời nhắc mà em cần nghe hôm nay không phải là “hãy cố thêm để giỏi bằng người khác”, nhưng là: “Con vẫn có giá trị. Hãy đứng dậy. Hãy làm việc kế tiếp với lòng trung thực.” Thiên Chúa dẫn ta đến nơi Người chuẩn bị bằng những bước chân thật, nhiều khi rất chậm. Con đường ấy không chỉ dành cho người đi nhanh.
Và hãy nghĩ đến những người từng cảm thấy mình không xứng đáng được một thiên thần đồng hành. Một người nghiện ngập đang giấu gia đình. Một người bỏ cầu nguyện đã lâu. Một người mang mặc cảm vì vết thương cũ. Một người từng làm điều mà mỗi lần nhớ lại đều thấy xấu hổ. Họ có thể nghĩ: “Chắc Chúa ở bên những người tốt hơn.” Nhưng chính điểm khởi đầu trong suy niệm chúng ta nghe có điều ngược lại: khi con người mất tình thân với Chúa, Người vẫn không bỏ họ. Nếu Chúa chỉ đi với người chưa từng lạc, ai trong chúng ta còn dám bước theo Người?
Tuy nhiên, được Chúa đồng hành cũng có nghĩa là được mời đi ra khỏi điều đang làm mình hư mất. Thiên thần hộ thủ không phải một sự an ủi để ta yên tâm sống như cũ. Người bạn thật không nịnh ta khi ta tự làm đau mình. Người bạn thật cũng không bỏ đi chỉ vì ta đã cứng đầu hôm qua. Ta có thể bắt đầu lại hôm nay: tắt đi thứ đang kéo mình xuống; tìm một người đáng tin để nói sự thật; đến tòa giải tội; trả lại điều đã lấy; ngồi xuống nghe người mình đã làm tổn thương. Mỗi bước ấy có thể nhỏ đến mức người ngoài không nhìn thấy. Nhưng đối với một tâm hồn đã ở lâu trong bóng tối, một bước nhỏ về phía ánh sáng là một việc lớn.
Có khi chúng ta chỉ cầu nguyện với thiên thần hộ thủ khi còn bé. Rồi lớn lên, ta thấy lời kinh ấy dường như thuộc về tuổi thơ. Ta ngại nhắc đến thiên thần giữa một thế giới đầy máy móc, lịch trình và những việc có thể đo đếm. Nhưng càng sống lâu, ta càng biết mình mong manh. Một cuộc gọi có thể thay đổi cả ngày. Một lời nói thiếu suy nghĩ có thể ở lại trong ký ức người thân nhiều năm. Một cơn nóng giận có thể phá điều mình đã xây rất lâu. Chính người trưởng thành càng cần giữ trong lòng sự khiêm nhường của lời kinh thuở nhỏ: xin Chúa soi sáng, gìn giữ, hướng dẫn con.
Ta cũng có thể trở thành một dấu chỉ của sự chăm sóc ấy cho người khác. Khi thấy một em bé lạc giữa đám đông, ta không đứng xa giảng về tình yêu; ta cúi xuống hỏi tên em và đưa em về với người thân. Khi một người trong cộng đoàn đang cô độc, ta không chỉ nói “Chúa ở cùng anh”; ta dành một chỗ ngồi, một cuộc thăm viếng, một bữa cơm. Khi người trẻ sắp chọn sai vì hoảng sợ, ta không vội kết án; ta ở đủ gần để họ dám kể sự thật. Chúng ta không thay thế thiên thần hộ thủ của ai. Nhưng một người biết mình được Chúa gìn giữ sẽ học cách sống dịu dàng và có trách nhiệm hơn với những người Chúa đặt bên cạnh.
Điều này đặc biệt quan trọng trong gia đình. Có những người cha, người mẹ cầu xin thiên thần bảo vệ con mỗi sáng, nhưng tối đến lại quá mệt để nghe con kể chuyện. Xin cứ tiếp tục lời cầu nguyện ấy, rồi thử để lời cầu nguyện mở rộng trái tim mình. Hãy hỏi con một câu và chờ câu trả lời. Hãy nhận ra nỗi sợ ẩn dưới cơn bướng bỉnh. Hãy nói lời xin lỗi khi mình bất công. Một đứa trẻ không cần cha mẹ hoàn hảo. Nó cần biết rằng khi sai, người lớn cũng có thể trở về với sự thật; khi yếu, người ta vẫn có thể cầu xin Chúa giúp. Đó là một bài học đức tin mà trẻ em mang theo rất lâu.
Trong giáo xứ cũng vậy, những “kẻ bé mọn” mà Đức Giêsu dặn đừng khinh thường có thể là người ít tiếng nói nhất. Đó là em thiếu nhi luôn bị nhắc tên vì hiếu động; người già nghe chậm; người nghèo ngại bước lên nhận phần quà; một người mới đến nhà thờ chưa biết phải ngồi đâu; một người đã lâu không xưng tội và đứng ở cuối hàng với bao lo lắng. Nếu các thiên thần của những người bé mọn chiêm ngưỡng nhan Chúa Cha, ta phải học nhìn họ bằng lòng kính trọng. Không ai nhỏ đến mức có thể bị đối xử cẩu thả. Không ai phiền đến mức không đáng được nghe hết một câu.
Tin Mừng đặt đứa trẻ ở giữa. Còn ta thường đặt điều gì ở giữa đời mình? Danh tiếng? Công việc? Nỗi sợ thua người khác? Nhu cầu luôn đúng? Nếu đặt những thứ ấy ở giữa, ta sẽ nhìn người bé nhỏ như vật cản. Nếu để Đức Giêsu đặt đứa trẻ ở giữa, ta bắt đầu nhận ra Nước Trời từ một góc nhìn khác: điều lớn lao không luôn xuất hiện dưới vẻ mạnh mẽ; sự thánh thiện nhiều khi bắt đầu bằng việc biết nhờ giúp đỡ, biết tin tưởng và biết cúi xuống.
Lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ nhắc ta rằng hành trình đời người có một đích đến. Thiên thần gìn giữ ta trên đường để ta tới nơi Thiên Chúa đã chuẩn bị; ngài gọi vị ấy là người bạn đồng hành mà ta hy vọng sẽ cùng vui hưởng sự sống đời đời. Đích đến ấy làm thay đổi cách ta sống hôm nay. Ta không chỉ xin qua khỏi một ngày bận rộn. Ta xin được đi qua ngày ấy mà không đánh mất linh hồn mình. Ta không chỉ xin tránh một chuyện xấu. Ta xin biết chọn điều tốt, ngay cả khi điều tốt đòi mình hy sinh. Ta không chỉ xin Chúa giữ người thân bên mình mãi mãi. Ta phó thác họ cho tình yêu lớn hơn vòng tay hữu hạn của mình.
Có lẽ tối nay, trước khi ngủ, ta có thể dành một phút rất yên. Nhìn lại ngày sống và tự hỏi: Hôm nay đã có lúc nào tôi được nhắc dừng lại? Lúc nào tôi biết mình nên nói một lời tử tế mà đã im lặng? Lúc nào tôi được mời xin lỗi mà vẫn trì hoãn? Và lúc nào, dù không nhận ra ngay, tôi đã được gìn giữ qua bàn tay, lời nói hay sự hiện diện của một người khác? Những câu hỏi ấy không nhằm làm ta nặng lòng. Chúng giúp ta nhận ra Thiên Chúa đã gần hơn ta tưởng, và ngày mai vẫn còn một con đường để bước tiếp.
Lạy Chúa, con cảm tạ Chúa vì Chúa không bỏ con một mình. Con đã có những ngày rất mạnh mẽ, cũng có những ngày chỉ một lời nói nhỏ đã đủ làm con gục xuống. Con đã có lúc nghe được điều đúng mà không dám làm, có lúc biết mình sai mà vẫn tìm cách tự bênh vực. Xin cho con một tâm hồn đơn sơ để nhận ra sự chăm sóc của Chúa, một lương tâm ngay thẳng để không làm ngơ trước lời nhắc nhở, và lòng can đảm để quay về khi con đi lạc.
Xin Chúa gìn giữ những người con yêu thương, nhất là những người con không thể luôn ở cạnh. Xin ở với em bé bắt đầu một ngày mới trong sợ hãi, với người trẻ đang tìm đường, với người bệnh phải chờ một kết quả, với người già thấy mình bị quên, với người đang mang một tội lỗi không biết nói cùng ai. Xin đừng để chúng con dùng lời cầu nguyện làm cớ bỏ qua nỗi đau của họ. Xin dạy chúng con biết đến gần, biết lắng nghe và biết nâng đỡ.
Lạy thiên thần hộ thủ Chúa đã thương sai đến với con, xin nhắc con nhớ rằng đời con luôn ở trước mặt Chúa. Khi con hấp tấp, xin giúp con dừng lại. Khi con kiêu ngạo, xin giúp con nên bé nhỏ. Khi con sợ hãi, xin giúp con tín thác. Khi con thấy một người yếu đuối bên đường, xin giúp con đừng bước qua. Và đến cuối hành trình, xin dẫn con về với niềm vui Chúa đã chuẩn bị, nơi không còn ai phải tự hỏi mình có bị bỏ rơi hay không.
Lm. Anmai, CSsR.
THIÊN THẦN HỘ THỦ: NGƯỜI BẠN BIẾT ĐƯỜNG VỀ NHÀ CHA
Có những ngày, người ta đi qua rất nhiều con đường mà vẫn thấy đời mình đứng yên. Sáng ra khỏi nhà, chiều trở về, hoàn tất công việc, trả lời tin nhắn, lo bữa ăn, thanh toán những khoản phải trả. Mọi việc vẫn tiếp diễn, chỉ có một câu hỏi âm thầm lớn dần trong lòng: Tôi đang đi về đâu? Có khi người ta biết mình phải làm gì trong ngày, nhưng không còn biết mình muốn trở thành người thế nào sau những ngày ấy. Có khi đôi chân vẫn bước rất nhanh, còn tâm hồn đã mỏi đến nỗi chỉ muốn ngồi xuống. Và cũng có khi ta ước ao một ai đó hiểu mình đủ sâu để nói: “Đứng dậy đi, con đường còn ở phía trước.”
Chúng ta nghe nhiều người gọi các thiên thần là những người bạn đồng hành trên đường đời. Từ lời Thiên Chúa phán trong sách Xuất Hành rằng Người sai một thiên thần đi trước để gìn giữ dân Người trên đường, Đức Thánh Cha mời chúng ta nghĩ đến ba nguy cơ: dừng lại vì sợ bước tiếp, đi lạc vì không lắng nghe, và đi mãi trong một vòng quanh quẩn mà tưởng mình đang tiến lên. Hình ảnh ấy chạm tới một sự thật rất gần: con người cần được gìn giữ cả khi đối diện hiểm nguy bên ngoài lẫn khi phải chọn hướng đi trong lòng mình.
Ta thường nghĩ đến thiên thần hộ thủ khi một đứa trẻ đi học, khi người thân lên đường xa, khi một tai nạn vừa được tránh khỏi. Những lời cầu ấy rất đẹp. Nhưng nếu chỉ nghĩ thiên thần hộ thủ hiện diện vào những lúc có nguy cơ xảy ra chuyện bất trắc, ta có thể quên mất một điều sâu hơn. Có một tai nạn không để lại vết thương trên thân thể: một người sống hết năm này sang năm khác mà đánh mất lòng thương xót. Có một lần lạc đường không ai nhìn thấy trên bản đồ: một người đang được yêu thương mà dần dần không còn biết yêu. Có một vực sâu không nằm bên đường núi: vực sâu giữa con người với Thiên Chúa, mở rộng từng chút một mỗi khi ta quen trì hoãn điều thiện. Thiên Chúa quan tâm đến cả những nẻo đường kín đáo ấy. Người sai thiên thần gìn giữ ta vì Người muốn ta đến được nơi Người đã chuẩn bị.
Có một người bạn ở bên cạnh ta vì Thiên Chúa yêu ta. Đó là điểm khởi đầu của ngày lễ này. Sự hiện diện của thiên thần hộ thủ không có nghĩa cuộc sống sẽ luôn dễ dàng, mọi điều ta xin sẽ diễn ra theo ý ta, hoặc ta sẽ không bao giờ đau khổ. Chính người có đức tin vẫn có thể bệnh tật, mất mát, bị hiểu lầm, gặp tai nạn, chịu những điều mình không giải thích được. Ta không thể lấy một biến cố thuận lợi để quả quyết thiên thần đã ở đó, rồi từ một biến cố đau buồn mà kết luận thiên thần đã vắng mặt. Tình yêu Thiên Chúa không thể đo bằng số lần ta thoát khỏi đau khổ. Người gìn giữ ta bằng một tình yêu lớn hơn những gì ta có thể thấy trong một khoảnh khắc. Có những chặng đường, điều ta cần nhất là sức để không buông tay Chúa. Có những chặng đường, ơn được gìn giữ là giữ cho trái tim vẫn còn khả năng cầu nguyện, hy vọng, tha thứ, và bước thêm một bước nhỏ.
Ta cần nghe lại điều ấy, nhất là khi lòng mình mệt mỏi. Người đang chăm sóc cha mẹ già có thể cầu nguyện rất lâu mà bệnh của cha mẹ vẫn nặng hơn. Người mẹ đã cầu xin cho con tránh một sai lầm, rồi vẫn phải nhìn con vấp ngã. Một người trẻ xin Chúa chỉ đường nhưng trước mắt chỉ thấy những cánh cửa đóng lại. Họ không cần ai nói vội rằng “cứ tin là mọi chuyện sẽ tốt đẹp” theo nghĩa mọi chuyện sẽ diễn ra đúng điều họ mong. Họ cần được nhắc rằng giữa những điều chưa sáng tỏ, họ không bị Thiên Chúa bỏ một mình. Thiên thần hộ thủ hướng lòng họ về sự hiện diện ấy: Chúa vẫn nhìn thấy, vẫn gọi tên, vẫn mở ra con đường của sự sống, ngay cả khi họ chưa nhìn được hết con đường.
Chúng ta hãy suy nghĩ đến nguy cơ đầu tiên: không bước đi. Một người có thể dừng lại vì lười biếng; nhưng nhiều khi họ dừng lại vì sợ. Sợ một lời xin lỗi sẽ bị từ chối. Sợ đi xưng tội rồi lại phải đối diện điều mình đã cố quên. Sợ bắt đầu lại vì đã bắt đầu quá nhiều lần. Sợ sống tử tế sẽ bị lợi dụng. Sợ nhận một trách nhiệm vì cảm thấy mình không đủ khả năng. Cuối cùng, họ tự an ủi rằng đứng yên là an toàn. Họ tránh được một số sai lầm, nhưng cũng khép cửa trước những điều tốt lành có thể lớn lên trong đời mình. Đức Thánh Cha dùng hình ảnh nước đứng lâu ngày để diễn tả tình trạng ấy: sự sống cần được chuyển động. Thiên thần hộ thủ, người bạn đồng hành Thiên Chúa ban, nhắc ta đứng dậy và tiếp tục đi.
Không phải bước đi nào cũng là một cuộc thay đổi lớn lao. Đôi khi bước đầu tiên là tắt điện thoại để nghe người thân đang nói. Là trở lại nhà thờ sau một thời gian dài thấy mình không xứng đáng. Là nói với người bạn đời: “Anh biết chuyện ấy làm em buồn.” Là thừa nhận với con: “Ba đã nóng giận và ba xin lỗi.” Là cầm lấy Kinh Thánh đã để trên kệ rất lâu và đọc một đoạn ngắn với lòng khao khát thật. Là đi thăm người bệnh mà ta đã hứa sẽ thăm từ tháng trước. Là dám nói thật về một sự bất công mà trước đó mình im lặng vì sợ mất phần lợi. Những bước ấy nhỏ đến mức người ngoài có thể không nhận ra. Nhưng trong đời sống thiêng liêng, nhiều con đường rất dài bắt đầu bằng một bước như thế.
Có người nói: “Tôi chờ đến khi lòng mình sẵn sàng rồi sẽ làm.” Nhưng lòng người nhiều khi chỉ sẵn sàng sau khi đã can đảm bắt đầu. Người con hoang đàng đâu biết chắc cha mình sẽ đón thế nào; anh chỉ biết mình không thể tiếp tục ở chỗ cũ. Người mang nỗi đau đi xin hòa giải đâu chắc người kia sẽ mở cửa; họ chỉ biết không muốn để sự cay đắng điều khiển phần đời còn lại. Ta xin thiên thần hộ thủ giúp mình bước đi chính trong những lúc ấy: khi chân run, khi chưa có lời nói hoàn hảo, khi chỉ biết làm điều đúng đắn gần nhất mà mình có thể làm.
Nguy cơ thứ hai là đi sai đường. Đáng sợ nhất không phải lúc ta nhận ra mình đã lạc. Đáng sợ là lúc ta đã quen với đường lạc đến nỗi không còn muốn xem lại hướng đi. Ban đầu, người ta chỉ nói một lời không đúng sự thật để tránh phiền phức. Rồi lời nói ấy cần một lời nói khác che đỡ. Ban đầu, một người chỉ giữ lại chút tiền không thuộc về mình và tự nhủ lần sau sẽ bù. Rồi họ bắt đầu tin rằng ai cũng làm thế. Ban đầu, một mối quan hệ chỉ có đôi chút thiếu ranh giới; rồi đến một ngày người ta đã gây đau cho những người mình từng hứa bảo vệ. Ban đầu, ta chỉ bỏ qua một người nghèo vì đang bận; về sau, tiếng kêu của họ không còn làm lòng ta lay động. Con đường lạc hiếm khi mở đầu bằng một tấm biển ghi “hãy đi đến chỗ xấu.” Nó thường bắt đầu bằng một lời tự biện hộ nghe rất hợp lý.
Bởi vậy, được gìn giữ không chỉ là được kéo ra khỏi hiểm nguy vào phút cuối. Nhiều khi đó là được nhắc từ rất sớm rằng một điều gì đó trong lòng ta đang lệch đi. Một sự bất an khi định nói lời gây tổn thương. Một khoảnh khắc ngập ngừng trước việc ký tên vào điều mình biết là gian dối. Một lời góp ý chân thành từ người thân. Một đoạn Tin Mừng bỗng soi thẳng vào chuyện ta đang giấu. Đức Thánh Cha nhắc đến việc lắng nghe những soi sáng trên đường đời và cả lời khuyên của anh chị em mình. Ta cần khiêm tốn để dừng lại, xét mình và phân định dưới ánh sáng Chúa Thánh Thần; ta cũng cần can đảm hỏi một người khôn ngoan, đáng tin cậy, khi chính mình không còn nhìn rõ.
Thật ra, nhiều lần ta đã biết đường nào nên đi. Ta biết mình cần dành thời gian cho gia đình, nhưng vẫn trao những giờ tỉnh táo nhất cho mọi việc khác. Ta biết một câu chuyện đang bị truyền đi sai sự thật, nhưng ngại lên tiếng. Ta biết người đang ngồi trước mặt cần được nghe hơn là được khuyên. Ta biết mình cần đến gần Chúa hơn, nhưng cứ hẹn sang một mùa khác, một năm khác. Điều ta thiếu không hẳn là thêm thông tin; đôi khi là sự tự do nội tâm để làm theo điều mình đã nhận ra. Xin thiên thần hộ thủ giúp ta thành thật với chính mình. Xin cho ta đủ khiêm nhường để quay đầu sớm, trước khi khoảng cách giữa mình và điều thiện trở nên quá xa.
Còn một nguy cơ thứ ba mà chúng ta suy nghĩ rất sống động: đi vòng quanh một quảng trường và tưởng mình đang đi trên đường về đích. Người ta di chuyển liên tục, thay đổi liên tục, bận rộn liên tục, nhưng vẫn trở lại đúng chỗ cũ.
Hình ảnh ấy đặc biệt gần với đời sống hôm nay. Một người mở điện thoại để tìm một tin cần thiết; một giờ sau, họ đã đọc hàng chục chuyện không liên quan và quên mất điều mình định tìm. Một người tham gia nhiều hoạt động trong giáo xứ, luôn có mặt trong các cuộc họp, luôn tất bật chuẩn bị chương trình, nhưng từ lâu không còn ngồi yên trước Chúa để hỏi: “Con đang phục vụ vì yêu ai?” Một gia đình đưa con đi học hết lớp này đến lớp khác vì muốn con có tương lai tốt, nhưng không còn bữa cơm nào đủ yên để nghe con kể nó đang buồn chuyện gì. Một người liên tục đổi công việc, đổi nơi ở, đổi mục tiêu, mong lần thay đổi kế tiếp sẽ chữa được nỗi trống rỗng trong lòng. Họ rất bận; nỗi trống rỗng cũng rất bận đi theo họ.
Không phải mọi sự bận rộn đều vô ích. Có những người đang gánh việc quá sức vì phải nuôi gia đình, chăm người bệnh, trả nợ, lo cho cộng đoàn. Ta không nên nói dễ dàng rằng họ chỉ cần sống chậm lại. Nhưng ngay trong nhịp sống không thể chậm ấy, một câu hỏi vẫn cần được giữ: Những điều tôi đang làm có đưa tôi đến gần Thiên Chúa và đến gần con người hơn không? Nếu câu trả lời ngày càng mờ, ta cần dừng một chút để nhìn lại hướng đi. Một phút cầu nguyện thật lòng trước khi mở cửa nhà. Một buổi tối không đem điện thoại vào cuộc trò chuyện. Một lần hỏi người thân điều họ đang chịu đựng, rồi kiên nhẫn nghe hết. Một giờ bên Chúa mà không chuẩn bị bài, không giải quyết công việc, chỉ ở đó như một người con. Những khoảng dừng như vậy giúp ta bước tiếp với một hướng đi rõ hơn.
Và rồi Tin Mừng đưa ta đến điểm sâu nhất của ngày lễ: các môn đệ hỏi Đức Giêsu ai là người lớn nhất trong Nước Trời. Chúa gọi một em nhỏ đến giữa các ông. Người dạy các ông đón nhận đứa trẻ và căn dặn đừng khinh thường những người bé mọn, vì các thiên thần của họ trên trời luôn chiêm ngưỡng nhan Cha. Chúng ta thử nối hai hình ảnh ấy lại: thiên thần ở bên ta trên đường, đồng thời hướng về Chúa Cha. Vì thế, các ngài nhắc ta nhớ đích đến của đời mình.
Điều này làm ngày lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ trở nên vừa dịu dàng vừa đòi hỏi. Dịu dàng, vì người bé mọn không vô hình trước mặt Thiên Chúa. Đứa trẻ bị bỏ quên trong góc nhà, người già nói mãi một chuyện không ai muốn nghe, người bệnh cần người khác giúp cả những việc riêng tư nhất, người lao động nghèo bị gọi bằng một chức việc thay vì bằng tên, người đang mang mặc cảm vì lỗi lầm của mình: không ai trong họ là một con số nhỏ trước mặt Chúa Cha. Đòi hỏi, vì Đức Giêsu bảo chúng ta đừng khinh thường họ. Ta không thể mừng lễ thiên thần hộ thủ, cảm động vì nghĩ mình được bảo vệ, rồi tiếp tục nói năng, cư xử như thể phẩm giá của người khác ít quan trọng hơn phẩm giá của mình.
Một đứa trẻ không chỉ cần người lớn nhắc em đọc kinh kính thiên thần hộ thủ. Em cần người lớn trở thành một sự hiện diện an toàn: không chế giễu nỗi sợ của em, không biến sự yếu thế của em thành cớ để áp đặt, không bắt em giữ im lặng trước điều làm em tổn thương. Người làm cha mẹ có thể cầu xin thiên thần hộ thủ của con, đồng thời tập lắng nghe con khi con nói điều khó nghe. Một linh mục có thể giảng về các thiên thần, đồng thời nhớ nhìn vào mắt người giáo dân đang lúng túng kể nỗi đau của họ. Một cộng đoàn có thể hát rất hay trong ngày lễ này, đồng thời xét lại xem người nghèo, người lạ, người ít học có thật sự được chào đón khi bước qua cửa nhà thờ hay không. Lòng tôn kính các thiên thần phải khiến đôi mắt ta kính trọng hơn những người các ngài được sai đến để gìn giữ.
Ta cũng cần hiểu sự bé nhỏ mà Đức Giêsu đặt giữa các môn đệ. Người không bảo ta giả vờ mình không có khả năng, không cần trưởng thành, không phải chịu trách nhiệm. Một em nhỏ cần được chăm sóc, cần được dạy dỗ, cần lớn lên. Nhưng em biết có những việc mình không thể tự làm; em cần một bàn tay. Các môn đệ thì đang bận hỏi ai lớn hơn ai. Giữa câu hỏi ấy, Đức Giêsu đặt một người bé nhỏ vào trung tâm. Người mời họ học lại cách đứng trước Thiên Chúa: đón nhận sự sống như một ân huệ, tin cậy mà không đòi nắm quyền kiểm soát mọi điều, biết mình cần được dẫn đi.
Khó nhất nhiều khi không phải tin rằng Thiên Chúa có thể giúp mình; khó nhất là chấp nhận mình cần được giúp. Một người đã quen gánh vác mọi việc dễ thấy xấu hổ khi phải nói “con không ổn.” Một người có chức trách dễ nghĩ mình luôn phải biết câu trả lời. Một người đã chăm sóc người khác rất lâu có thể không biết đón nhận sự chăm sóc của họ. Nhưng trước mặt Chúa Cha, không ai lớn đến mức không còn cần một người đồng hành. Xin thiên thần hộ thủ dạy ta sự khiêm nhường ấy. Ta được phép mệt. Ta được phép hỏi đường. Ta được phép bắt đầu lại. Ta được phép để Thiên Chúa yêu thương mình bằng những cách mình không tự tạo ra.
Có lẽ vì thế, lời cầu nguyện với thiên thần hộ thủ có thể rất đơn sơ. Không cần tìm những câu chữ lạ lùng, cũng không cần cố biết những điều Thiên Chúa chưa cho ta biết. Sáng thức dậy, ta có thể thưa: “Xin giúp con nhận ra điều thiện con cần làm hôm nay.” Trước một cuộc nói chuyện khó, ta có thể cầu: “Xin giúp con nói thật mà vẫn giữ lòng nhân hậu.” Khi bị cám dỗ, ta có thể xin: “Xin nhắc con nhớ mình đang đi về đâu.” Sau một ngày thất bại, ta có thể nói: “Xin giúp con đứng dậy; ngày mai con muốn đi tiếp.” Và trước khi ngủ: “Xin tạ ơn Chúa đã gìn giữ con, cả trong những điều con đã không nhận ra.”
Đừng lo nếu cầu nguyện xong mà không thấy điều gì khác thường. Đời sống đức tin không lớn lên nhờ ta luôn cảm thấy có điều lạ xảy ra. Nó lớn lên khi ta trung thành với điều thiện đã được soi sáng, khi ta sửa một lời nói, giữ một lời hứa, từ chối một điều sai, mở cửa cho một người cần giúp, dành chỗ cho Chúa trong ngày sống. Có thể một ngày nào đó nhìn lại, ta sẽ nhận ra mình đã được đưa qua một quãng đường mà trước kia tưởng không thể đi nổi. Ta không cần biết hết mọi cách Thiên Chúa đã gìn giữ mình để có thể tạ ơn Người.
Chúng ta tự đặt một câu hỏi rất thân tình: chúng ta có trò chuyện với thiên thần hộ thủ, có lắng nghe và để mình được dẫn trên đường không? Câu hỏi ấy đáng để mỗi người mang về nhà. Ta có thể bắt đầu bằng việc nhìn lại một ngày. Hôm nay, đã có lúc nào tôi muốn bỏ cuộc nhưng vẫn làm điều phải làm? Có lúc nào tôi được nhắc dừng lại trước một lời nói làm đau người khác? Có người nào nói với tôi một điều đúng mà lúc ấy tôi không muốn nghe? Có khoảnh khắc nào, giữa những việc bận rộn, tôi nhớ rằng đời mình còn có một đích đến lớn hơn mọi công việc? Đừng vội trả lời cho đẹp. Cứ thành thật nhìn. Chính trong sự thành thật ấy, lòng ta có thể trở nên nhạy bén hơn với sự hướng dẫn của Chúa.
Một ngày kia, mỗi người chúng ta sẽ phải buông những việc mình đang cố nắm. Công việc dang dở sẽ có người làm tiếp. Ngôi nhà sẽ có người khác bước vào. Những điều từng làm ta lo lắng đến mất ngủ có thể sẽ không còn quan trọng như ta tưởng. Khi ấy, điều còn lại là ta đã học yêu thương đến đâu, đã để cho Chúa dẫn mình đến đâu, đã đối xử thế nào với những người bé mọn được trao cho mình. Nghĩ đến đích cuối không làm ta xa rời đời sống hôm nay. Trái lại, nó giúp ta sống hôm nay sâu hơn: bữa cơm này đáng được trân trọng, lời xin lỗi này đáng được nói ra, người trước mặt này đáng được lắng nghe, giờ cầu nguyện này đáng được gìn giữ. Con đường về nhà Cha đi qua chính những điều cụ thể ấy.
Lễ Các Thiên Thần Hộ Thủ vì vậy có thể trở thành một ngày khởi đầu. Nếu đã đứng yên quá lâu, hôm nay hãy xin ơn bước một bước. Nếu biết mình đi lạc, hôm nay hãy xin ơn nhìn thẳng và quay về. Nếu đã đi vòng quanh giữa quá nhiều việc, hôm nay hãy xin ơn nhận ra hướng đi. Nếu đã khinh thường một người nhỏ bé, hôm nay hãy đến gần họ với một thái độ khác. Và nếu đang đau khổ đến mức chẳng thể bước được, hôm nay chỉ cần thưa với Chúa: “Xin ở cùng con.” Một lời cầu bé nhỏ được nói bằng tất cả sự thật của lòng mình cũng là một bước trên đường.
Lạy Chúa là Cha nhân lành, con tạ ơn Cha vì đã không để con đi một mình. Cha biết những con đường con phải qua, cả những lối rẽ con thấy rõ và những ngã rẽ con chưa nhận ra. Xin cho con biết đón nhận sự gìn giữ của Cha với lòng khiêm nhường. Khi con sợ mà đứng lại, xin giúp con bước đi. Khi con tự tin mà đi lạc, xin giúp con biết dừng và quay về. Khi con quá bận rộn mà quên mất đích đến, xin gọi con trở lại với điều quan trọng. Nhờ lời chuyển cầu và sự đồng hành của thiên thần hộ thủ, xin gìn giữ lòng con khỏi điều dữ, mở mắt con trước những người bé mọn, và dẫn con đến gần Cha hơn qua mỗi ngày sống. Đến cuối hành trình, xin cho con được nhận ra rằng trên mọi nẻo đường, Cha vẫn luôn là Đấng chờ con về nhà. Amen.
Lm. Anmai, CSsR.