ÁNH SÁNG TRÊN GIƯỜNG BỆNH – Lm. Anmai, CSsR

ÁNH SÁNG TRÊN GIƯỜNG BỆNH
Ba mươi ngày, ba mươi chặng đường dành cho anh chị em đang nằm bệnh lâu ngày, cho người thân và người chăm sóc
Dâng lên Chúa, cho những ai đang đau yếu
Lời mở đầu
Anh chị em thân mến,
Có những người đã nằm trên giường bệnh rất lâu. Ngày qua ngày, tháng qua tháng, cửa sổ vẫn là khung trời quen thuộc, trần nhà vẫn là bức tranh nhìn mãi không chán, và tiếng máy móc, tiếng bước chân y tá, tiếng người thân thở dài đã trở thành âm thanh của đời sống. Có người nằm đã nhiều năm. Có người vừa mới nằm nhưng cảm thấy như đã nằm cả đời. Và cũng có những lúc, giữa đêm khuya, khi mọi người đã ngủ, anh chị em tự hỏi: “Tôi còn ích lợi gì nữa không? Cuộc đời tôi bây giờ có ý nghĩa gì? Chúa có còn nhớ đến tôi không?”
Những câu hỏi ấy không phải là dấu hiệu của đức tin yếu kém. Trái lại, chúng là tiếng kêu của một trái tim đang khát Thiên Chúa. Thánh vịnh gia đã từng kêu lên: “Lạy Chúa, con kêu cứu Ngài suốt ngày, con giơ tay van xin Ngài suốt đêm” (x. Tv 88,2). Chúa không xa lạ với tiếng kêu ấy. Chúa đã nghe, đã nhìn, đã đến. Và chính Chúa Giêsu, Đấng đã chữa lành bao người đau yếu, cũng đã nằm trên thập giá, đã cảm nghiệm đến tận cùng nỗi đau thể xác lẫn cô đơn tinh thần.
Vì sao có thêm một cuốn sách về giường bệnh?
Có thể anh chị em đã có trong tay vài cuốn sách đạo đức. Có thể anh chị em đã có một cuốn Kinh Thánh cũ, một chuỗi Mân Côi mòn vì được lần mỗi đêm, một tấm ảnh Chúa chịu nạn đặt cạnh gối. Vậy cuốn sách này thêm được gì?
Nó không thêm được phép lạ. Nó không hứa chữa lành. Nó cũng không hứa rằng, nếu đọc đủ ba mươi ngày, nỗi đau sẽ nhẹ đi hay bệnh tật sẽ lui. Có những lời hứa như thế trên đời, và đa số làm người bệnh thêm tủi thân khi lời hứa không thành. Cuốn sách này chỉ dám hứa một điều rất nhỏ, nhưng là điều có thật: anh chị em không phải đi một mình.
Bên cạnh anh chị em có Chúa Giêsu, Đấng đã nằm, đã đau, đã khát, đã kêu lên “Con khát” (Ga 19,28). Bên cạnh anh chị em có Đức Maria, người mẹ đứng dưới chân thập giá mà không bỏ đi. Bên cạnh anh chị em có hàng ngàn hàng vạn người đã từng nằm giường bệnh trước anh chị em, trong đó có nhiều vị thánh, và nhiều người vô danh mà chỉ Chúa biết tên. Và bên cạnh anh chị em, trong chính căn phòng này, còn có những con người cụ thể: người vợ, người chồng, người con, người cháu, người y tá, người bạn cùng phòng, người hàng xóm ghé qua. Cuốn sách này được viết để nối những bàn tay ấy lại với nhau, và nối tất cả với bàn tay Chúa.
Một cuốn sách viết cho ba nhóm người
Cuốn sách này, trước hết, viết cho người bệnh. Từng trang được viết bằng những câu ngắn, từ ngữ đơn giản, vì chúng tôi biết có những ngày anh chị em đọc được rất ít. Chúng tôi biết có những ngày đầu óc nặng nề vì thuốc, mắt mờ, tay run không giữ nổi quyển sách. Vì thế mỗi ngày trong cuốn sách được chia thành nhiều phần ngắn. Anh chị em có thể chỉ đọc một phần. Có thể chỉ đọc một câu. Có thể chỉ nghe người thân đọc cho nghe rồi ngủ thiếp đi. Tất cả đều được.
Cuốn sách này cũng viết cho người thân. Người thân thường là những người đang chịu một nỗi đau ít được nhắc đến: nỗi đau của người đứng bên cạnh mà không làm gì được. Họ lo lắng, mệt mỏi, đôi khi tức giận, đôi khi mặc cảm. Họ muốn nói điều gì đó đúng nhưng sợ nói sai. Mỗi chặng đường trong sách đều có một phần riêng dành cho họ, để họ biết mình cũng được Chúa nhìn thấy và nâng đỡ.
Và cuốn sách này viết cho người chăm sóc, kể cả những người chăm sóc chuyên nghiệp như y tá, điều dưỡng, hộ lý, tình nguyện viên, nữ tu, linh mục thăm bệnh nhân. Họ thường là những người nhìn thấy nhiều nước mắt nhất mà ít khi có chỗ để tự khóc. Phụ lục cuối sách có một cẩm nang riêng cho họ.
Về cấu trúc của cuốn sách
Cuốn sách có ba mươi chặng đường, mỗi chặng ứng với một ngày. Ba mươi ngày là một tháng, đủ dài để một nếp sống nhỏ có thể hình thành, nhưng cũng đủ ngắn để không làm ai nản lòng. Tuy nhiên, anh chị em đừng cảm thấy phải đọc đúng từng ngày. Chúa không kiểm tra lịch của chúng ta. Nếu một chặng đường làm anh chị em dừng lại lâu, hãy ở lại đó. Nếu một chặng đường chưa hợp, hãy bước sang chặng khác. Mỗi chặng đường được viết để có thể đứng một mình.
Các chặng đường được gom thành sáu phần. Phần I nói về nền tảng: tôi được Chúa nhìn thấy, được yêu, và giá trị của tôi không lệ thuộc vào việc tôi làm được gì. Phần II nói về những thực tại rất cụ thể của người nằm bệnh: thời gian chậm lại, cơn đau, cô đơn, lòng biết ơn, thân xác yếu. Phần III nói về cầu nguyện khi không còn sức: than thở, thinh lặng, cầu nguyện bằng thân xác, và ý nghĩa của đau khổ trong tình yêu. Phần IV nói về hòa giải và hiện diện: tha thứ cho mình, tha thứ cho người, sự hiện diện không cần lời, và Thánh Thể. Phần V nói về những người đồng hành: thánh Giuse, Đức Maria, nỗi lo ngày mai, cái chết, ánh sáng trong đêm tối. Phần VI nói về người chăm sóc, niềm vui, khoảnh khắc hiện tại, niềm hy vọng Nước Trời, và lòng tạ ơn.
Một lời thành thật về những điều sách này không làm được
Xin nói thẳng ba điều.
Thứ nhất, cuốn sách này không thay thế bác sĩ. Mọi quyết định về điều trị, thuốc men, phẫu thuật, hay ngừng điều trị đều thuộc về người bệnh, gia đình và đội ngũ y tế. Đức tin không đối nghịch với y học. Ngược lại, Giáo hội luôn trân trọng y học như một cách Thiên Chúa chăm sóc con người qua bàn tay của các thầy thuốc.
Thứ hai, cuốn sách này không thay thế bí tích. Nếu anh chị em muốn xưng tội, rước Mình Thánh Chúa, lãnh nhận bí tích Xức dầu bệnh nhân, hãy báo cho linh mục hoặc người phụ trách mục vụ bệnh nhân. Họ rất sẵn lòng đến. Cuốn sách chỉ có thể chuẩn bị và nuôi dưỡng, không thể ban phát ân sủng như các bí tích.
Thứ ba, cuốn sách này không thay thế một người bạn thật sự lắng nghe. Nếu anh chị em đang có những ý nghĩ muốn chấm dứt cuộc sống, hoặc cảm thấy trầm cảm nặng, xin hãy nói ngay với người thân, bác sĩ hoặc một người có trách nhiệm. Đó không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối về đức tin. Đó là một cách để Chúa đến với anh chị em qua bàn tay người khác. Chúng tôi sẽ nói lại điều này ở những trang phù hợp.
Lời cầu chúc
Xin Thiên Chúa, Đấng là nguồn an ủi, ban cho mỗi người đọc sách này được cảm nghiệm sự hiện diện dịu dàng của Ngài, để giữa những ngày nằm yên bất động, lòng vẫn được vươn lên, và trong đau khổ, vẫn nhận ra ánh sáng của tình yêu.
Xin Đức Maria, Sức Khỏe của các bệnh nhân, đặt tay lên trán anh chị em như người mẹ đặt tay lên trán đứa con đang sốt. Xin thánh Giuse, vị thánh đã qua đời trong vòng tay Chúa Giêsu và Đức Maria, giúp mỗi người trong chúng ta biết sống và biết chết bình an.
Và xin cho những ngày sắp tới, dù vẫn còn nhiều đau, trở thành những ngày mà anh chị em có thể nói như Giacóp sau đêm vật lộn với Thiên Chúa: “Quả thật, Đức Chúa ngự ở nơi này mà tôi đã không biết” (St 28,16).

Hướng dẫn sử dụng
Mỗi chặng đường gồm những phần nào?
Mỗi ngày trong cuốn sách gồm những phần sau. Không phải ngày nào anh chị em cũng cần đọc hết. Hãy chọn phần phù hợp với sức khỏe và tâm trạng.
• Lời Chúa. Một đoạn Kinh Thánh làm điểm tựa cho cả ngày. Anh chị em nên mở Kinh Thánh ra đọc chính đoạn ấy nếu có thể, hoặc nhờ người thân đọc cho nghe.
• Bước vào ngày mới. Một hình ảnh hay một câu chuyện ngắn để mở lòng. Những nhân vật trong các câu chuyện này là nhân vật tưởng tượng, được dựng lên từ những hoàn cảnh quen thuộc của người bệnh. Nếu anh chị em nhận ra mình trong đó, đó không phải là ngẫu nhiên: nỗi đau của con người thường giống nhau hơn ta tưởng.
• Suy niệm. Phần chính của bài, được chia thành vài chặng nhỏ. Mời gọi anh chị em nhìn lại hoàn cảnh của mình, cảm nhận và đối thoại với Chúa.
• Cùng đọc chậm Lời Chúa. Đọc lại đoạn Kinh Thánh từng câu một, chậm rãi, như người nhấm nháp một món ăn quý.
• Người đồng hành. Một nhân vật trong Kinh Thánh hoặc một vị thánh, một chân phước, hay một chứng nhân đã đi qua cảnh ngộ giống anh chị em, để anh chị em thấy mình không đơn độc.
• Dành cho người thân và người chăm sóc. Vài lời gợi ý cho những người đang đứng cạnh giường bệnh.
• Câu hỏi để ngẫm. Vài câu hỏi để suy nghĩ, trò chuyện với Chúa hoặc chia sẻ với người thân. Không có câu trả lời đúng hay sai.
• Lời nguyện. Gồm lời nguyện buổi sáng, buổi trưa hoặc chiều, và buổi tối, có thể đọc thành tiếng hoặc đọc thầm.
• Việc nhỏ hôm nay. Một gợi ý thực hành đơn giản, được chia theo ba mức sức khỏe: ngày rất mệt, ngày vừa, và ngày khá hơn. Anh chị em chọn mức hợp với mình.
• Trang ghi chép. Vài dòng gợi ý để anh chị em viết hoặc nhờ người khác viết giúp những điều Chúa nói với mình trong ngày.
Một ngày đọc sách có thể như thế nào?
Không có một cách duy nhất. Dưới đây là vài gợi ý.
Ngày rất mệt. Chỉ đọc Lời Chúa và lời nguyện. Hoặc nhờ người thân đọc thành tiếng, trong khi anh chị em nhắm mắt nghe. Nếu ngay cả điều này cũng quá sức, chỉ cần nhìn tựa đề của ngày hôm ấy và thưa với Chúa: “Lạy Chúa, hôm nay con chỉ có thể ở bên Chúa.” Thế là đủ.
Ngày vừa. Đọc Lời Chúa, phần suy niệm chính, và lời nguyện. Dừng lại ở bất kỳ câu nào chạm đến lòng mình, ngay cả khi chưa đọc hết bài. Thánh Inhaxiô Loyola, một người từng nằm giường bệnh nhiều tháng, đã dạy rằng điều làm no đầy linh hồn không phải là biết nhiều, mà là cảm nếm sâu xa. Một câu, nếu được nếm kỹ, có thể đủ nuôi cả ngày.
Ngày khá hơn. Đọc cả bài, thực hành việc nhỏ, ghi lại vài dòng, và nếu có thể, chia sẻ với người thân hoặc người chăm sóc. Những ngày này là dịp tốt để đọc lại những chặng đường cũ.
Khi có người cùng đọc
Nhiều người bệnh không đọc một mình. Có người nhờ con cháu đọc to. Có người cùng đọc với vợ, chồng. Có người đọc trong nhóm bệnh nhân ở bệnh viện hay ở nhà dưỡng lão. Nếu đọc chung, xin lưu ý mấy điều nhỏ.
Đọc chậm. Chậm hơn mức mình nghĩ cần. Người nghe có thể mất tập trung vì mệt, vì đau, vì thuốc, và họ cần những khoảng ngừng.
Đừng giảng thêm. Cuốn sách đã có phần suy niệm. Người đọc to chỉ cần đọc, không cần sửa hay diễn giải cho người bệnh. Nếu người bệnh muốn nói gì, hãy lắng nghe.
Đừng ép trả lời các câu hỏi. Các câu hỏi để ngẫm là lời mời, không phải bài kiểm tra. Nếu người bệnh im lặng, hãy tôn trọng sự im lặng ấy. Thinh lặng cũng là một cách cầu nguyện.
Kết thúc bằng một dấu Thánh Giá, hoặc một cái nắm tay, hoặc một lời chúc bình an.
Khi sách này làm anh chị em khóc, hoặc giận
Anh chị em đừng ngại ngần khi đọc. Nếu một đoạn nào làm anh chị em khóc, đó là điều tốt. Nước mắt trước mặt Chúa không bao giờ là điều đáng xấu hổ. Chính Chúa Giêsu đã khóc trước mộ ông Ladarô (Ga 11,35). Nếu một đoạn nào làm anh chị em giận, cũng hãy thưa điều đó với Chúa, vì Ngài đã chịu đựng cả những lời than trách của dân Ngài trong Kinh Thánh. Sách Thánh vịnh, sách Gióp, sách Giêrêmia và sách Ai ca đầy những lời than trách thẳng thắn. Chúa không từ chối ai vì họ giận. Điều Chúa không muốn là chúng ta đóng cửa lòng lại và không nói gì với Ngài nữa.
Nếu có một đoạn nào anh chị em thấy “không đúng với tôi”, xin đừng vội bỏ cuốn sách. Hãy ghi lại điều đó, và có thể hỏi một linh mục, một nữ tu, hay một người bạn đạo đức mà anh chị em tin cậy. Đôi khi điều làm ta khó chịu nhất lại là điều ta cần được thảo luận nhất.
Một lưu ý quan trọng
Nếu có lúc nào anh chị em nghĩ đến chuyện làm hại bản thân hoặc muốn chấm dứt cuộc sống, xin hãy nói ngay với một người tin cậy hoặc với đội ngũ y tế. Đó là một dấu hiệu cần được chăm sóc, không phải dấu hiệu của sự yếu kém hay thiếu đức tin. Nếu đang ở bệnh viện, hãy báo cho điều dưỡng hoặc bác sĩ. Nếu đang ở nhà, hãy gọi cho một người thân, bác sĩ gia đình, hoặc đường dây hỗ trợ khẩn cấp ở địa phương. Anh chị em xứng đáng được giúp đỡ, và không cần phải gánh một mình.

Phần I – Được nhìn thấy và được yêu
Ngày 1 đến ngày 5
Có một câu hỏi nằm dưới đáy của mọi câu hỏi mà người bệnh đặt ra: tôi có còn là ai đó không? Khi sức khỏe mất đi, người ta mất dần những thứ từng làm nên danh xưng của mình: nghề nghiệp, vai trò trong gia đình, khả năng đi lại, đôi khi cả trí nhớ và tiếng nói. Người ta còn lại một thân xác nằm yên và một cái tên trên tấm bảng đầu giường.
Năm ngày đầu của hành trình này không dạy anh chị em điều gì mới. Nó chỉ nhắc lại, từng bước, một sự thật rất cũ mà đau khổ có thể làm ta quên: anh chị em quý giá trước khi làm được bất cứ điều gì. Anh chị em được nhìn thấy. Anh chị em được gọi tên. Anh chị em không bị trừng phạt. Và Đấng đã chịu đóng đinh đang nằm cạnh anh chị em, theo một nghĩa rất thật.
Ngày 1: Chúa nhìn thấy tôi ngay cả khi tôi nằm yên
Lời Chúa
Thánh Vịnh 139 (138), 1-3.13-14
Lạy Chúa, Ngài dò xét và biết con. Con ngồi xuống hay đứng dậy, Ngài đều biết; từ xa Ngài thấu hiểu tư tưởng con. Ngài đã dệt nên con trong lòng mẹ, con được tạo thành một cách kỳ diệu đáng kinh.
Bước vào ngày mới
Bà Hai nằm trên chiếc giường kê sát cửa sổ đã hơn hai năm. Từ chỗ bà nằm nhìn ra được một mảng trời, một tàng cây xoài của nhà hàng xóm, và nếu nghiêng đầu một chút, thấy cả mái ngói của căn nhà bên kia hẻm. Thời còn khỏe, bà là người dậy sớm nhất xóm. Bà nấu xôi bán ở đầu hẻm, nuôi ba đứa con ăn học, và có tiếng là người không bao giờ ngồi yên quá năm phút.
Bây giờ, mỗi sáng, bà nghe tiếng chổi quét sân của người con dâu, nghe tiếng gà gáy, nghe tiếng xe máy chạy ra khỏi hẻm. Và bà nằm. Bà nằm lắng nghe nhịp sống của cả xóm chạy qua mà không có mình trong đó.
Có một buổi sáng, bà hỏi cô cháu gái đang ngồi bóp chân cho mình, giọng nhỏ như nói với chính mình: “Bà nằm hoài vầy, có ai còn nhớ tới bà không con?”
Cô bé đáp ngay: “Con nhớ mà bà.” Nhưng bà Hai chỉ mỉm cười, vì bà hiểu đứa cháu nhỏ chưa hiểu hết câu hỏi. Bà không hỏi về chuyện có ai nhớ tên mình. Bà hỏi một điều sâu hơn: khi tôi không còn làm được gì cho ai, tôi có còn đáng được nhìn thấy không?
Bà Hai là nhân vật tưởng tượng, nhưng câu hỏi của bà thì có thật, trong rất nhiều căn phòng.
Suy niệm
1. Nỗi cô đơn của người “không còn làm gì được nữa”
Có một nỗi cô đơn rất sâu mà người nằm bệnh lâu ngày thường mang theo, và nó không phải là nỗi cô đơn của việc vắng người. Nhiều người bệnh có đông con cháu quanh giường, có bạn bè đến thăm, có điện thoại reo mỗi ngày. Nhưng bên trong họ vẫn có một khoảng trống: cảm giác mình đã trở thành người “không còn làm gì được nữa”.
Trước kia, người ta có thể đi làm, lo cho gia đình, đóng góp vào cộng đồng, nấu một bữa cơm, đi một chuyến xa, giúp một người hàng xóm. Bây giờ, mọi việc đều phải nhờ đến người khác, kể cả những việc nhỏ nhất, như trở mình, uống một ngụm nước, hay đi vệ sinh. Và rồi một ý nghĩ rất dễ len vào: “Có lẽ mình chỉ còn là gánh nặng. Có lẽ không ai thực sự cần đến mình nữa.”
Ý nghĩ ấy không đến từ Thiên Chúa. Nó thường đến từ một thứ lô-gic của xã hội: giá trị của một người bằng những gì người ấy làm được. Lô-gic ấy ăn sâu đến mức chúng ta không còn nhận ra mình đang sống bằng nó. Từ nhỏ ta được khen khi học giỏi, khi ngoan, khi làm được việc. Lớn lên ta được trả lương, được thăng chức, được nể trọng vì năng lực. Rồi một ngày năng lực ấy mất đi, và cùng với nó, cảm giác về giá trị của chính mình cũng lung lay.
Hôm nay, trước khi bước vào Lời Chúa, xin anh chị em làm một việc rất đơn giản: gọi tên nỗi đau ấy ra, không phải để than thở, mà để đặt nó trước mặt Chúa. Hãy thưa với Ngài, bằng lời của mình: “Lạy Chúa, con cảm thấy mình vô dụng.” Ngài đã nghe những câu như thế nhiều hơn anh chị em tưởng, từ những người như Gióp, như Êlia khi ngồi dưới bụi cây trong sa mạc xin được chết (x. 1 V 19,4), như Giêrêmia khi nguyền rủa ngày mình sinh ra (x. Gr 20,14). Kinh Thánh không giấu những lời ấy. Kinh Thánh giữ chúng lại, để mỗi người đến sau biết rằng mình có thể nói thật.
2. “Ngài dò xét con”: cái nhìn nào vậy?
Tác giả Thánh Vịnh 139 mở đầu bằng một lời xưng tụng nghe có vẻ hơi đáng sợ: “Lạy Chúa, Ngài dò xét và biết con.” Đọc nhanh, người ta có thể nghĩ đến một con mắt luôn theo dõi, một camera trên trần nhà, một vị quan tòa ghi chép từng hành vi. Nhiều người lớn lên với hình ảnh Thiên Chúa như thế: một Đấng nhìn để bắt lỗi.
Nhưng xin hãy đọc tiếp. Càng đọc, ta càng thấy cái nhìn trong thánh vịnh này không phải là cái nhìn của quan tòa. Đó là cái nhìn của người biết ta từ trong ra ngoài và vẫn ở lại. “Con ngồi xuống hay đứng dậy, Ngài đều biết.” Ngài biết cả những lúc ta ngồi xuống, tức những lúc ta mệt, nghỉ, thất bại, bỏ cuộc. Ngài biết cả những lúc ta đứng dậy, tức những lúc ta cố gắng và hy vọng. Không có tư thế nào của ta mà Ngài bỏ lỡ.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa bị theo dõi và được nhìn thấy. Bị theo dõi là bị nhìn để kiểm soát. Được nhìn thấy là được nhìn bằng một tình yêu muốn hiểu. Hãy nhớ lại một lần trong đời anh chị em được ai đó nhìn thật sự, có thể là ánh mắt của mẹ khi anh chị em còn nhỏ và bị ốm, hay ánh mắt của người bạn đời trong một đêm nào đó. Đó không phải là cái nhìn đánh giá. Đó là cái nhìn khiến ta cảm thấy mình hiện hữu, mình quan trọng, mình không phải biểu diễn gì cả.
Kinh Thánh có một câu chuyện rất đẹp về điều này, trong Sách Sáng Thế. Có một người phụ nữ nô lệ tên là Hagar, bị bà chủ ngược đãi, bỏ chạy vào sa mạc, đang mang thai, không nơi nương tựa. Giữa nơi hoang vắng, bên một mạch nước, thiên sứ Chúa gặp chị và gọi chị bằng tên. Chị đã làm một việc chưa ai trong Kinh Thánh làm: chị đặt cho Thiên Chúa một tên mới. Chị gọi Ngài là “Thiên Chúa thấy con” (x. St 16,13). Một người phụ nữ bị cả thế giới coi như vô hình đã khám phá ra rằng có một Đấng nhìn thấy mình.
Thánh vịnh gia hôm nay cũng đang nói điều ấy. Cái nhìn của Chúa là cái nhìn của Đấng thấy Hagar trong sa mạc. Nó đến đúng chỗ ta nghĩ không ai thấy.
3. Cái nhìn có trước việc làm
Thánh vịnh tiếp tục: “Ngài đã dệt nên con trong lòng mẹ.” Hình ảnh người thợ dệt rất đẹp. Một sợi chỉ, rồi một sợi nữa, kiên nhẫn đan vào nhau, và dần dần thành một tấm vải. Thiên Chúa không làm ra con người như một chiếc máy làm ra hàng loạt. Ngài dệt, từng sợi một, với sự chăm chút của một nghệ nhân.
Điều đó có nghĩa là trước khi anh chị em làm được bất cứ việc gì, trước khi anh chị em biết nói, biết đi, biết kiếm tiền, biết nuôi con, anh chị em đã được Chúa biết và yêu rồi. Ngôn sứ Giêrêmia nghe Chúa phán: “Trước khi cho ngươi thành hình trong dạ mẹ, Ta đã biết ngươi” (Gr 1,5). Ngôn sứ Isaia nghe Chúa nói với dân đang lưu đày, bị bỏ rơi, tưởng mình bị quên lãng: “Người đàn bà có thể quên đứa con còn đang bú sao? Nhưng cho dù nó quên, Ta sẽ không quên ngươi. Này đây, Ta đã khắc ghi ngươi trong lòng bàn tay” (x. Is 49,15-16).
“Khắc ghi trong lòng bàn tay.” Hãy nhìn lòng bàn tay của mình. Đó là nơi ta dễ thấy nhất, nơi ta không thể quên. Chúa nói rằng tên anh chị em được khắc ở đó. Trên bàn tay đã chạm vào thập giá. Trên bàn tay đã bị đóng đinh.
Vì thế, giá trị của anh chị em không dựa vào việc anh chị em làm được gì. Nó nằm ở chỗ anh chị em là ai trước mặt Thiên Chúa: một người được dệt nên cách kỳ diệu, được biết đến, được gọi tên, được yêu. Và điều đó không đổi khi anh chị em nằm trên giường bệnh. Thân xác hôm nay có thể yếu đuối, nhưng nó vẫn là công trình của bàn tay Đấng Tạo Hóa. Nó vẫn là đền thờ của Chúa Thánh Thần (x. 1 Cr 6,19).
4. Ngay cả trong bóng tối
Thánh vịnh 139 không chỉ có những lời ấm áp. Đọc xa hơn một chút, tác giả viết: “Con đi đâu để tránh được thần khí Ngài? Con trốn đâu cho khỏi thánh nhan? Nếu con lên trời, Chúa ở đó; nếu con nằm dưới âm phủ, Chúa cũng có đó. Nếu con nói: ‘Bóng tối sẽ phủ che con’, thì ban đêm cũng thành sáng quanh con” (x. Tv 139,7-12).
Có những lúc người bệnh cảm thấy mình đang ở “âm phủ”, tức là đáy của sự tuyệt vọng. Có những đêm bóng tối không chỉ là bóng của căn phòng mà còn là bóng của nỗi sợ. Thánh vịnh gia nói rằng Chúa ở đó. Không phải Chúa chờ anh chị em leo ra khỏi hố rồi mới đến gặp. Chúa đã ở dưới đáy hố.
Điều này liên quan đến mầu nhiệm lớn nhất của đức tin Kitô giáo: Chúa Giêsu đã xuống tận cõi âm. Trong kinh Tin Kính, chúng ta tuyên xưng Người “xuống ngục tổ tông”. Người không chỉ cứu chúng ta từ trên cao. Người đi xuống đến nơi sâu nhất của sự chết để không còn nơi nào Thiên Chúa vắng mặt. Cho nên, dù hôm nay anh chị em đang ở đâu trong bóng tối, đó không phải là nơi Chúa không đến.
Có những đêm anh chị em không cảm thấy gì cả. Không cảm thấy Chúa gần. Không cảm thấy bình an. Chỉ thấy trống rỗng và mệt. Xin đừng nghĩ rằng điều đó có nghĩa là Chúa đã đi vắng. Cảm xúc là một thứ thời tiết trong lòng, đổi thay theo sức khỏe, theo thuốc, theo giấc ngủ. Sự thật về tình yêu của Chúa thì không đổi theo thời tiết. Hãy nhớ lại: Hagar không cảm thấy được nhìn thấy trước khi chị được nhìn thấy. Chị chỉ nhận ra điều ấy khi Chúa đã đến.
5. Nghỉ ngơi trong cái nhìn ấy
Vậy hôm nay, điều Chúa mời gọi anh chị em không phải là làm gì thêm. Đó là nghỉ ngơi. Nghỉ ngơi trong cái nhìn của Chúa, như đứa trẻ nằm ngủ trong vòng tay mẹ mà không cần cố gắng gì để được yêu.
Hãy thử hình dung một người mẹ ngắm đứa con đang ngủ say. Người mẹ ấy không đòi đứa con phải làm gì. Bà không đếm xem hôm nay con đã giúp được bao nhiêu việc. Bà chỉ nhìn, và trong cái nhìn ấy có một niềm vui lặng lẽ: con ở đây, con còn thở, con là con của mẹ. Thiên Chúa nhìn anh chị em như thế, và còn hơn thế nữa, vì tình yêu của người mẹ dù sâu đến đâu cũng chỉ là một tia sáng từ tình yêu của Thiên Chúa (x. Is 49,15).
Có lẽ hôm nay anh chị em chưa cảm nhận được. Không sao cả. Cảm nhận có thể đến chậm. Điều cần làm chỉ là dừng lại một chút, để mặc cho sự thật ấy chạm vào mình, dù mình chưa cảm thấy: Chúa đang nhìn tôi. Chúa nhìn tôi bây giờ. Chúa nhìn tôi như tôi đang là. Và Chúa yêu tôi.
Cùng đọc chậm Lời Chúa
Xin anh chị em đọc lại Lời Chúa hôm nay thật chậm, từng cụm một, và dừng ở cụm nào chạm đến mình.
“Lạy Chúa, Ngài dò xét và biết con.” Có người đã “biết” anh chị em, không phải biết bề ngoài, mà biết hết. Điều đó có thể làm ta sợ, vì ta có những điều không muốn ai biết. Nhưng nếu người biết hết đó yêu ta, thì được biết hết là một sự an ủi lớn nhất. Không phải diễn nữa. Không phải che nữa.
“Con ngồi xuống hay đứng dậy, Ngài đều biết.” Hôm nay anh chị em đang “ngồi xuống” hay “đứng dậy”? Có thể anh chị em không thể đứng dậy được nữa. Không sao. Chúa biết cả những lần ta không đứng dậy được.
“Từ xa Ngài thấu hiểu tư tưởng con.” Có những điều anh chị em chưa nói ra thành lời, thậm chí chưa dám nghĩ cho rõ. Chúa hiểu từ xa, tức là Ngài hiểu trước khi ta nói. Anh chị em không phải tìm chữ chính xác để cầu nguyện. Chỉ cần mở lòng.
“Ngài đã dệt nên con trong lòng mẹ.” Nhớ lại mẹ mình. Có thể mẹ đã qua đời, có thể mẹ vẫn còn. Có thể mối quan hệ ấy đẹp, có thể còn nhiều vết thương. Dù thế nào, anh chị em đã được dệt nên. Xin dừng lại một phút để cảm tạ vì được sinh ra.
“Con được tạo thành một cách kỳ diệu đáng kinh.” Chữ “kỳ diệu” ở đây có thể hiểu là “đáng kính sợ” như trước một công trình lớn. Anh chị em, với thân xác đang yếu hôm nay, vẫn là một công trình kỳ diệu như thế. Điều ấy không đổi.
Cái nhìn của Chúa Giêsu qua các trang Tin Mừng
Nếu muốn biết cái nhìn của Thiên Chúa trông như thế nào, chúng ta không cần đoán. Chúng ta có thể nhìn vào cách Chúa Giêsu nhìn người ta. Tin Mừng ghi lại khá nhiều lần Người “nhìn”, và mỗi lần nhìn đều là một sự kiện.
Người nhìn ông Lêva ngồi ở trạm thu thuế, một người mà cả thành xem là kẻ phản bội và tham lam, rồi chỉ nói hai tiếng: “Hãy theo tôi” (x. Mt 9,9). Không có bài giảng. Không có điều kiện. Một cái nhìn và một lời mời. Và ông đứng dậy bỏ lại tất cả.
Người nhìn người thanh niên giàu có đến hỏi về sự sống đời đời. Tin Mừng ghi một chi tiết nhỏ mà làm ta xúc động: Người “chăm chăm nhìn anh mà yêu mến” (x. Mc 10,21). Người yêu trước, rồi mới đòi hỏi. Ngay cả khi người thanh niên ấy buồn bã bỏ đi, cái nhìn yêu mến ấy không bị thu lại.
Người nhìn bà góa bỏ hai đồng tiền kẽm vào thùng tiền Đền Thờ, giữa những người giàu bỏ vào rất nhiều (x. Mc 12,41-44). Đám đông không ai chú ý. Nhưng Người gọi các môn đệ lại và bảo: hãy nhìn bà phụ nữ này, bà đã bỏ vào nhiều hơn tất cả. Đây là cái nhìn nhận ra giá trị của những thứ rất nhỏ mà thế gian bỏ qua.
Người nhìn ông Dakêu trên cây sung, và gọi ông bằng tên (x. Lc 19,5). Người nhìn ông Phêrô sau lần chối bỏ Thầy, và ông “ra ngoài khóc lóc thảm thiết” (x. Lc 22,61-62). Đây là cái nhìn không trách mắng nhưng chạm đến tận đáy lòng. Người nhìn những đám đông mệt mỏi, bơ vơ như đàn chiên không người chăn, và “chạnh lòng thương” (x. Mt 9,36).
Tất cả những cái nhìn ấy có chung một điều: chúng biến một con người từ không ai thành một ai đó. Khi Chúa Giêsu nhìn, người bị nhìn trở nên có tên, có câu chuyện, có phẩm giá. Hôm nay, cái nhìn ấy cũng đang hướng về anh chị em, ngay trên chiếc giường bệnh này.
Người đồng hành: chị Hagar và ông Nathanaen
Chị Hagar, người đặt tên cho sự nhìn thấy. Chị là nữ tỳ người Ai Cập trong nhà ông Abraham và bà Sara. Theo Sách Sáng Thế, vì bà Sara lâu năm không có con, chị bị đưa cho ông Abraham để sinh con nối dõi. Khi chị mang thai, quan hệ trong nhà trở nên cay đắng, bà chủ ngược đãi, và chị bỏ trốn vào sa mạc (x. St 16,1-6). Chị không có sức mạnh, không có tiếng nói, không có nơi nương tựa. Chị là một người “không còn gì”.
Nhưng trên đường, bên một suối nước giữa hoang mạc, chị nghe một giọng hỏi: “Hagar, nữ tỳ của Sara, chị từ đâu đến và đi đâu?” (x. St 16,8). Đây là lần đầu tiên trong câu chuyện, có người gọi tên chị một cách tôn trọng và hỏi chị một câu mà không phải lệnh. Và chị đã trả lời thật. Chị kể. Chị được nghe.
Sau đó, theo Sách Sáng Thế, chị gọi tên Chúa đã phán với mình là “Đấng thấy con” (x. St 16,13). Và giếng nước chỗ đó được gọi tên theo câu nói ấy. Từ đó trở đi, mỗi lần ai đó đến một giếng nước để uống, họ sẽ nhớ rằng ở chỗ này, một người nô lệ đã được nhìn thấy.
Chuyện của chị Hagar cho chúng ta ba điều:
• Thiên Chúa đến chỗ chị đang ở, không đợi chị về đúng chỗ. Ngài đến giữa sa mạc.
• Thiên Chúa gọi tên trước khi nói bất cứ điều gì khác. Người được gọi tên thì không còn vô danh.
• Thiên Chúa hỏi và lắng nghe trước khi hướng dẫn. Điều đó dạy chúng ta cách cầu nguyện: có thể kể thật cho Chúa nghe.
Ông Nathanaen dưới cây vả. Trong Tin Mừng thánh Gioan, khi ông Philípphê nói với ông Nathanaen về Đức Giêsu, ông đã ngờ vực, vì ông không tin rằng từ một làng nhỏ như Nadarét có thể đến điều gì tốt. Nhưng khi ông đến gần, Đức Giêsu đã nói về ông bằng một lời khen trước cả khi chưa ai giới thiệu. Ông ngạc nhiên hỏi: “Làm sao Thầy biết tôi?” Đức Giêsu đáp: “Trước khi Philípphê gọi anh, lúc anh đang ở dưới cây vả, tôi đã thấy anh rồi” (x. Ga 1,45-50).
Chúng ta không biết chính xác ông Nathanaen đang làm gì dưới cây vả ấy. Truyền thống có nhiều cách đoán: cầu nguyện, nghỉ ngơi, nghĩ ngợi. Điều chắc chắn là ông đang ở một mình, không ai chứng kiến. Và chính trong khoảnh khắc ấy, ông đã được nhìn thấy. Câu đáp của Đức Giêsu làm ông sững sờ. Ông lập tức tuyên xưng: “Thưa Thầy, chính Thầy là Con Thiên Chúa.”
Hãy chú ý: điều làm ông tin không phải là một phép lạ lớn, không phải một bài giảng dài. Đó là sự nhận ra: Người đã thấy tôi khi tôi tưởng không ai thấy.
Trong những giờ dài trên giường bệnh, anh chị em có thể đang ở “dưới cây vả” của mình. Có khi là những giờ vắng người, những đêm thức trắng, những buổi chiều trống rỗng. Không ai thấy. Nhưng Chúa thấy.
Một người nông dân ở Ars. Thánh Gioan Maria Vianney, cha xứ làng Ars ở nước Pháp, thấy mỗi ngày có một người nông dân ngồi hàng giờ trước tấm bánh Thánh trong nhà thờ, không đọc sách, không lần hạt, chỉ ngồi yên. Ngài hỏi ông đang làm gì ở đó. Ông đáp rất giản dị: “Tôi nhìn Người, và Người nhìn tôi.” Giáo lý của Giáo hội Công giáo nhắc lại câu chuyện này khi nói về cầu nguyện chiêm niệm (x. GLHTCG 2715). Đó là một lời cầu nguyện mà ai cũng có thể làm, kể cả những người không còn sức đọc, không còn sức nghĩ. Một cái nhìn. Một sự hiện diện. Thế là đủ.
Những điều ta hay nghĩ khi nằm yên, và một lời đáp từ Lời Chúa
Người nằm lâu thường lặp đi lặp lại một vài ý nghĩ trong đầu. Xin gọi tên từng ý nghĩ, rồi đặt bên cạnh nó một câu của Kinh Thánh. Không để cãi nhau, mà để có thêm một tiếng nói nữa trong phòng.
“Mình chỉ còn là gánh nặng cho con cháu.” Lời đáp: Người đàn bà có thể quên đứa con còn bú sao? Cho dù nó quên, Ta sẽ không quên ngươi (x. Is 49,15). Con cháu chăm sóc anh chị em không phải vì anh chị em “có ích”, mà vì họ yêu. Nhiều người con về sau nói rằng những tháng ngày chăm cha mẹ là những tháng ngày họ gần cha mẹ nhất trong đời. Giá trị của anh chị em không phải là một món nợ con cháu phải trả.
“Không ai thực sự hiểu mình đang trải qua điều gì.” Lời đáp: Ngài dò xét và biết con… từ xa Ngài thấu hiểu tư tưởng con (x. Tv 139,1-2). Có thể thật sự không ai trên đời hiểu trọn nỗi đau của anh chị em. Nhưng có một Đấng hiểu trọn, vì Người đã mặc lấy thân xác đau đớn, đã “cùng chịu đau khổ với chúng ta” (x. Dt 4,15).
“Chuyện này sẽ kéo dài bấy lâu, và mình đã kiệt sức rồi.” Lời đáp: Ngay đến tóc trên đầu anh em, Người cũng đã đếm cả rồi. Vậy, đừng sợ (x. Mt 10,30-31). Chúa không chỉ biết anh chị em đang kiệt sức. Ngài đang “đếm” những chi tiết nhỏ nhất của đời anh chị em, như một người cha quan tâm đến từng điều nhỏ của đứa con.
“Chúa đã lãng quên mình rồi.” Đây là câu mà dân Chúa đã nói khi bị lưu đày: “Chúa đã bỏ rơi tôi, Chúa tôi đã quên tôi” (Is 49,14). Chúa không trách họ vì nói như vậy. Ngài trả lời ngay bằng lời hứa khắc ghi trên lòng bàn tay. Có những lúc ta cảm thấy bị quên, và điều đó thật trong cảm nghiệm, nhưng đó không phải là sự thật về Thiên Chúa.
“Mình không xứng đáng được yêu.” Lời đáp: Chúa đã yêu chúng ta ngay khi chúng ta còn là những người tội lỗi (x. Rm 5,8). Tình yêu của Chúa không được trao vì ta xứng đáng. Nó được trao vì Ngài là Tình Yêu. Chính vì thế mà nó không thể mất đi khi ta nghỉ, khi ta yếu, khi ta sai.
“Giá như mình khỏe, mình sẽ làm được bao nhiêu điều.” Đây là một nỗi tiếc rất tự nhiên, và không có gì phải xấu hổ về nó. Hãy cho phép mình tiếc. Nhưng cũng xin đừng để nỗi tiếc ấy nói thay cho Chúa. Chúa không nói với anh chị em: “Con phải làm được nhiều thì Ta mới yêu.” Ngài nói: “Ta đã gọi ngươi bằng chính tên ngươi, ngươi là của riêng Ta” (x. Is 43,1).
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người đứng cạnh giường bệnh thường nghĩ mình phải làm nhiều thứ: lau người, cho ăn, mua thuốc, gọi bác sĩ, đóng viện phí. Tất cả đều cần. Nhưng có một việc mà người bệnh rất cần, có khi cần hơn cả thuốc, và việc đó không tốn tiền: nhìn họ như một con người, chứ không như một “ca bệnh” hay một “công việc cần làm”.
Dưới đây là vài gợi ý rất nhỏ.
• Ngồi xuống ngang tầm mắt. Đứng cao nhìn xuống, người nằm cảm thấy mình nhỏ bé và bị “xử lý”. Kéo một chiếc ghế, ngồi xuống, để mắt hai người ngang nhau. Chỉ vậy thôi cũng thay đổi không khí của cả căn phòng.
• Gọi tên họ, và gọi theo cách họ thích. Đừng chỉ gọi “bà”, “ông”, “bệnh nhân giường số bảy”. Nếu người ta quen được gọi là “chị Ba”, hãy gọi “chị Ba”. Tên gọi quen thuộc nhắc người ta nhớ rằng mình vẫn là chính mình.
• Nói cho họ biết mình đang làm gì trước khi làm. “Con lau lưng cho mẹ nhé.” “Con kê lại gối cho mẹ một chút.” Đó là một dạng tôn trọng. Nó nói với người bệnh: “Mẹ còn là người có quyền được biết và được cho phép.”
• Hỏi, đừng đoán. “Hôm nay mẹ có muốn nghe nhạc không?” “Mẹ muốn con ở lại hay muốn nghỉ một mình?” Những lựa chọn nhỏ nhặt giúp người bệnh giữ được cảm giác làm chủ đời mình.
• Kể cho họ nghe chuyện bên ngoài. Người nằm lâu thường mất liên lạc với thế giới. Chuyện “con chó nhà hàng xóm đẻ”, “cây xoài ra trái”, “con ghẻ mới của thằng cháu” có thể là món quà nhỏ mà người bệnh nhớ mãi.
• Đừng nói “cố lên” khi họ đã cố hết sức. Hai tiếng đó có thể nghe như một lời trách: “Anh chị đang không cố đủ.” Thay vào đó, thử nói: “Con ở đây với mẹ.”
• Cho phép im lặng. Không phải lúc nào cũng phải nói. Ngồi bên cạnh, nắm tay, cùng nhìn ra cửa sổ có thể là lời cầu nguyện đẹp nhất.
Và với người chăm sóc chuyên nghiệp, như điều dưỡng, hộ lý, tình nguyện viên, nữ tu: anh chị em tiếp xúc với hàng trăm người bệnh, và rất dễ nhìn họ như những ca cần xử lý. Xin nhớ rằng với mỗi người bệnh, anh chị em có thể là người duy nhất trong ngày gọi tên họ và nhìn họ vào mắt. Một giây nhìn thật có thể ở lại với người ấy cả ngày. Thánh Camillo de Lellis, người lập dòng chuyên chăm sóc người bệnh ở Ý vào thế kỷ XVI, đã dạy các anh em của ngài chăm sóc bệnh nhân với tình thương của một người mẹ chăm đứa con duy nhất đang ốm. Đó là một mẫu mực có thể theo ngay hôm nay.
Xin cho người chăm sóc một lời an ủi: không ai có thể làm được hết mọi việc. Đôi khi anh chị em sẽ mệt, sẽ nóng, sẽ nói một câu không đúng lúc. Điều đó không làm anh chị em trở thành người tệ. Chúa nhìn thấy anh chị em cũng như nhìn thấy người bệnh, với cùng một sự dịu dàng.
Câu hỏi để ngẫm
Xin đừng trả lời tất cả. Hãy chọn một hoặc hai câu chạm đến lòng mình. Có thể nói với Chúa, nói với người thân, hoặc chỉ nghĩ trong im lặng.
1. Trong đời mình, có lần nào tôi cảm thấy thật sự được nhìn thấy không? Đó là ai, và họ đã nhìn tôi thế nào?
2. Nếu “dưới cây vả” của tôi là giường bệnh này, tôi muốn Chúa thấy điều gì ở tôi?
3. Ý nghĩ nào về chính mình hay lặp lại nhất trong đầu tôi khi nằm yên? Nó nói bằng giọng của ai: giọng của Chúa, hay giọng của xã hội, hay giọng của một người ngày xưa?
4. Tôi có thể “thưa” với Chúa một điều mà tôi chưa dám nói không?
5. Ai là người hiện nay đang nhìn tôi “như một con người”? Tôi có cảm ơn họ được không?
6. Nếu Chúa Giêsu ngồi bên giường tôi hôm nay, Người sẽ gọi tôi bằng cái tên nào? Và tôi sẽ nghe thấy điều gì trong giọng Người?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa, một ngày nữa lại bắt đầu trên chiếc giường này. Con chưa biết hôm nay sẽ ra sao, nhưng con biết Chúa đã thức dậy trước con. Trước khi con mở mắt, Chúa đã nhìn con. Xin cho con không bắt đầu ngày bằng nỗi lo, nhưng bằng một dấu Thánh Giá và một tiếng gọi thầm: “Lạy Chúa, con đây.” Xin nhìn con với ánh mắt của Đấng yêu thương, và xin cho con biết nhìn những người quanh con bằng cùng ánh mắt đó. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, giữa ngày, khi con thấy mình nhỏ bé và vô dụng, xin nhắc con nhớ rằng tên con khắc trong lòng bàn tay Chúa. Con không phải làm gì để được yêu. Con chỉ cần ở đây, thở, và để Chúa nhìn con. Hãy cho con nghỉ trong cái nhìn ấy như đứa trẻ nghỉ trong vòng tay mẹ. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa, ngày hôm nay sắp qua. Con xin trả lại cho Chúa những gì con không còn giữ nổi: những cơn đau, những nỗi lo, những lời con đã nói không đúng, những việc con không làm được. Con xin cảm tạ Chúa vì những điều nhỏ bé đã xảy ra, một lời hỏi han, một ánh nắng, một ngụm nước. Đêm nay, xin Chúa nhìn con khi con ngủ, như Chúa đã nhìn con trong lòng mẹ. Xin cho con ngủ trong bình an, và nếu có thức giữa đêm, xin cho con biết rằng Chúa vẫn thức với con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, Chúa nhìn con. Con nhìn Chúa.
Đọc thầm câu này vào mỗi nhịp thở. Không cần nghiệm. Không cần hợp ý. Chỉ cần lặp lại như một đứa trẻ gọi mẹ.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: nhắm mắt, đặt một bàn tay lên ngực, thở chậm ba lần và thưa: “Lạy Chúa, Chúa đang nhìn con và yêu con.”
• Ngày vừa: đọc chậm Thánh Vịnh 139 một lần, hoặc nhờ người thân đọc. Dừng lại ở câu nào làm mình xúc động, và lặp lại câu đó ba lần.
• Ngày khá hơn: nhờ người thân ngồi xuống cạnh giường, nhìn thẳng vào mắt nhau trong một phút, không nói gì. Sau đó kể cho nhau nghe: “Hôm nay điều gì làm mình nhớ đến Chúa?”
Trang ghi chép
Anh chị em có thể viết, hoặc nhờ người khác viết giúp, vài dòng sau đây.
• Câu trong Lời Chúa hôm nay chạm đến tôi nhất: …
• Điều tôi muốn thưa với Chúa: …
• Một người đã nhìn tôi “như một con người” hôm nay: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 2 – Giường bệnh là một trường học của đức tin
Không những thế, chúng ta còn tự hào khi gặp gian truân, vì biết rằng gian truân sinh ra kiên nhẫn, kiên nhẫn sinh ra phẩm chất đã được thử thách, và phẩm chất ấy sinh ra niềm hy vọng. (x. Rm 5,3-4)
Một lớp học không ai xin vào
Không ai ghi danh vào lớp học này. Không có lễ khai giảng, không có thầy giáo đứng trên bục, không có tiếng chuông báo giờ vào lớp. Có một buổi sáng nào đó, bác sĩ nói một câu, hoặc cơ thể tự nói một câu, và từ hôm ấy chúng ta thấy mình nằm trong một căn phòng mà ai cũng gọi là “phòng bệnh”.
Hôm nay xin anh chị em thử gọi nó bằng một cái tên khác, chỉ để thử thôi: một lớp học. Không phải lớp học mà ta mong muốn. Nhưng là một lớp học có thật, với những bài học rất thật, mà nhiều người khỏe mạnh có đi cả đời cũng chưa gặp.
Điều này không có nghĩa là bệnh tật tốt. Bệnh tật không tốt. Nó đau, nó mệt, nó làm ta lo, nó làm cả gia đình khổ. Thiên Chúa không hề vui khi thấy con cái Ngài đau. Nhưng có một sự thật khác cũng đúng song song: Thiên Chúa không để một giây phút nào của đời ta bị bỏ phí. Ngay cả những giây phút ta tưởng mình vô dụng nhất, Ngài vẫn có thể dạy ta điều gì đó, nếu ta mở lòng.
Thánh Phaolô, người từng bị đánh đòn, bị tù, bị đắm tàu, đã viết cho cộng đoàn Rôma một đoạn rất lạ: ông nói “tự hào” khi gặp gian truân. Xin đừng hiểu nhầm. Ông không bảo chúng ta phải cười khi đau, cũng không bảo chúng ta phải giả vờ vui. Ông chỉ nói rằng ông biết một điều: gian truân không phải là điểm dừng của câu chuyện. Nó là một khúc quanh, và sau khúc quanh ấy có một con đường dẫn đến hy vọng.
Phaolô kể con đường ấy thành từng bậc: gian truân, kiên nhẫn, phẩm chất đã được thử thách, hy vọng. Trong bài hôm nay, ta sẽ đi từng bậc một, không vội. Người nằm bệnh có rất nhiều thời gian, và đó cũng là một món quà lạ của lớp học này.
Bài học thứ nhất: kiên nhẫn không phải là cắn răng chịu đựng
Nghe chữ “kiên nhẫn”, nhiều người nghĩ ngay đến cảnh nghiến răng, nén tiếng rên, giữ mặt lạnh để người khác khỏi lo. Đó không phải là kiên nhẫn của Kinh Thánh.
Chữ “kiên nhẫn” mà Phaolô dùng trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là ở lại bên dưới: ở lại bên dưới gánh nặng mà không bỏ chạy. Nó giống như một người đứng yên giữa cơn mưa mà không chạy đi tìm chỗ trú giả. Không có gì anh hùng cả. Chỉ là: tôi vẫn ở đây. Hôm nay tôi vẫn còn ở đây.
Vì thế, kiên nhẫn có thể rất nhỏ:
• Hôm nay tôi chịu uống hết viên thuốc đắng.
• Hôm nay tôi chịu để người khác giúp mình trở người, dù tôi thấy ngại.
• Hôm nay tôi chịu đợi thêm một giờ nữa cho cơn đau dịu xuống.
• Hôm nay tôi chịu nghe câu hỏi lặp lại lần thứ mười của người thân mà không cáu.
Những việc ấy không ai vỗ tay. Nhưng trước mặt Chúa, chúng là những viên gạch của một ngôi nhà vững.
Và xin nhớ một điều dành cho những ngày rất tệ: khóc cũng là một cách kiên nhẫn. Khi nước mắt rơi mà ta vẫn không bỏ cầu nguyện, vẫn không bỏ người thân, vẫn không bỏ chính mình, thì nước mắt ấy cũng đang “ở lại bên dưới” cùng gánh nặng. Chúa Giêsu cũng đã khóc ở mộ ông Ladarô (x. Ga 11,35) và đã kêu lớn tiếng trong vườn Ghếtsêmani (x. Lc 22,44; Dt 5,7). Ngài không xem nước mắt là thiếu đức tin.
Bài học thứ hai: để mình được giúp
Trong đời sống khỏe mạnh, ta thường tự hào vì tự lo được cho mình. Ta là người cho đi, người gánh vác, người đứng ra giải quyết. Bệnh tật đảo ngược mọi thứ, và bài học đầu tiên của sự đảo ngược ấy rất khó: học nhận.
Nhận một muỗng cháo. Nhận một cái lau mặt. Nhận một bàn tay đỡ lưng. Nhận một lời cầu nguyện của người khác thay cho mình. Với nhiều người, nhận khó hơn cho gấp mười lần.
Nhưng hãy nhìn Tin Mừng. Chúa Giêsu, Đấng “không đến để được phục vụ nhưng để phục vụ” (x. Mc 10,45), cũng đã nhận. Ngài nhận chén nước từ người phụ nữ Samaria bên bờ giếng (x. Ga 4,7). Ngài nhận dầu thơm từ người phụ nữ tại nhà ông Simôn (x. Lc 7,36-50). Ngài nhận sự giúp đỡ của ông Simôn Kyrênê khi vác thập giá lên đồi Sọ (x. Lc 23,26). Nếu chính Con Thiên Chúa đã để người khác giúp, thì việc ta để người khác giúp không làm ta nhỏ đi.
Trái lại, nó cho người kia một ơn: ơn được yêu bằng hành động. Con cái thường nhớ suốt đời những lần được chăm cha mẹ. Người ta không thể trả ơn sinh thành bằng lời. Họ chỉ có thể trả bằng việc làm, và nếu anh chị em từ chối, họ mất cơ hội ấy. Vậy nên có những lúc nói “cảm ơn con” và để con lau mặt cho mình là việc làm đầy đức ái.
Bài học thứ ba: cầu nguyện bằng những lời rất đơn sơ
Một trong những nỗi băn khoăn lớn của người nằm bệnh là: “Con không còn cầu nguyện nổi nữa.” Đầu óc mệt, thuốc làm lơ mơ, cơn đau cắt ngang, đọc được nửa kinh Kính Mừng là quên.
Xin yên tâm. Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo nói về cầu nguyện bằng trái tim: đó là cái nhìn, là sự hiện diện, nhiều khi không cần lời (x. GLHTCG 2715). Cha thánh Gioan Maria Vianney kể về người nông dân ngồi lặng trong nhà thờ hằng giờ, chỉ nói: “Con nhìn Người, và Người nhìn con.” Đó là bài cầu nguyện đủ đầy.
Vậy nên nếu hôm nay anh chị em chỉ nói được một chữ “Chúa”, thì chữ ấy đã là lời kinh. Nếu chỉ thở và nghĩ về Chúa, đó là lời kinh. Nếu chỉ im lặng nhìn trần nhà và để nỗi đau trong tay Chúa, đó là lời kinh. Thánh Phaolô còn nói: “Chính Thần Khí cầu thay nguyện giúp chúng ta bằng những tiếng rên siết không thể nói ra” (x. Rm 8,26). Có những tiếng rên siết là lời cầu nguyện thật, chỉ cần ta không giấu nó đi.
Một người thầy trong lớp học: ông Giob
Trong Cựu Ước có một người nằm trong “lớp học” này rất lâu: ông Giob. Mất con cái, mất của cải, rồi mất cả sức khỏe, ông ngồi trên đống tro, gãi ghẻ lở bằng mảnh sành (x. G 2,7-8). Những người bạn đến an ủi ông nhưng lại giảng giải dài dòng: “Chắc ông có tội gì đó.” Ông không chấp nhận. Ông kêu than, ông hỏi Chúa, ông đòi Chúa trả lời.
Điều đáng nói là: Chúa không phạt ông vì ông kêu than. Sau cùng chính Chúa nói rằng Giob đã nói đúng về Ngài, còn các người bạn kia thì sai (x. G 42,7). Nghĩa là, thành thật với Chúa, kể cả thành thật trong đau đớn và giận dữ, thì được Chúa chấp nhận hơn là những lời đạo đức nói cho có.
Câu nổi tiếng của ông là: “Đức Chúa đã ban cho, Đức Chúa lại lấy đi, xin chúc tụng danh Đức Chúa” (G 1,21). Nhưng xin nhớ rằng câu ấy đến trước những tháng ngày kêu than dài. Ông không nói một lần rồi xong. Ông phải nói đi nói lại, hết ngày này sang ngày khác, lúc tin lúc nghi. Đó là đức tin có thật: không phải một khoảnh khắc, mà là một hành trình.
Và trong một lúc rất tối, ông thốt lên: “Tôi biết rằng Đấng bênh đỡ tôi vẫn sống” (G 19,25). Câu ấy không đến từ lúc ông thấy rõ mọi sự, mà từ lúc ông chẳng thấy gì. Có lẽ đây là bài học lớn nhất của lớp học giường bệnh: đức tin sâu nhất thường nở ra trong bóng tối, chứ không phải trong ánh sáng.
Hai người bạn học: thánh Têrêsa Hài Đồng và thánh Gioan Phaolô II
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, nữ tu Dòng Cát Minh, mất năm 1897 vì bệnh lao, khi mới 24 tuổi. Những tháng cuối đời của chị rất nặng nề, không chỉ vì thân xác đau đớn mà còn vì đêm tối trong đức tin: chị kể rằng có những lúc chị chẳng cảm thấy gì khi cầu nguyện, thậm chí bị cám dỗ nghi ngờ. Vậy mà chị vẫn tiếp tục yêu mến, vẫn tiếp tục dâng những việc nhỏ. Chị không giải thích được đau khổ. Chị chỉ chọn tin vào tình yêu.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, sau nhiều năm bị bệnh Parkinson, đã để cả thế giới thấy một vị giáo hoàng run tay, khó nói, phải ngồi xe, mà vẫn đứng trước đám đông mỗi ngày. Nhiều người nói rằng những năm cuối ấy là bài giảng mạnh nhất của ngài về phẩm giá con người khi yếu đuối. Ngài không giấu bệnh. Ngài để mọi người nhìn thấy một người vẫn cầu nguyện, vẫn yêu, vẫn là cha, ngay cả khi cơ thể không còn nghe lời.
Hai vị thánh ấy không có gì chung ngoài việc: cả hai đều học bài học này trong cùng một lớp. Và cả hai đều không học một mình. Anh chị em cũng vậy.
Đừng sợ khi mình không “học giỏi”
Nếu có người hỏi anh chị em: “Bệnh tật dạy cho anh chị điều gì?” mà anh chị em chỉ trả lời được: “Tôi mệt và tôi chán”, thì xin đừng nghĩ mình là học trò kém. Lớp học này không chấm điểm bằng câu trả lời đẹp. Chúa không cần anh chị em phải rút ra “bài học lớn” sau mỗi cơn đau. Có những bài học chỉ hiện ra nhiều năm sau, có những bài học chỉ người khác nhìn thấy, và có những bài học chỉ Chúa biết.
Vậy nên hôm nay, thay vì đặt câu hỏi “Tôi học được gì?”, xin thử một câu hỏi nhẹ hơn: “Hôm nay có điều gì nhỏ trong tôi vừa mềm ra không?” Có thể là một chút bớt giận, một chút dễ cảm ơn hơn, một chút muốn nói lời xin lỗi. Những thay đổi nhỏ ấy là dấu hiệu của một lớp học đang làm việc, dù ta không để ý.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Nếu Chúa muốn dạy con, sao phải dạy bằng đau đớn?” Lời đáp: Thiên Chúa không gây ra bệnh tật để dạy ta. Bệnh tật là một phần của thân phận mong manh của con người, chứ không phải món quà Chúa gửi. Nhưng Ngài là Đấng có thể rút điều tốt ra từ ngay cả điều xấu (x. Rm 8,28). Chúng ta không cần giải thích tại sao có đau khổ để tin rằng Chúa đang ở trong đó.
“Con không thấy mình tiến bộ gì cả, chỉ thấy tệ hơn.” Lời đáp: Hạt giống ở dưới đất không thấy mình lớn (x. Mc 4,26-28). Có những mùa trong đời mà mọi sự diễn ra bên dưới. Việc của chúng ta là ở lại, tưới một chút nước cầu nguyện, còn lớn lên là việc của Chúa.
“Con hết kiên nhẫn rồi, con cáu gắt với cả con cái.” Lời đáp: Chúa biết con người ta làm bằng gì: Ngài nhớ rằng ta chỉ là cát bụi (x. Tv 103,14). Cáu gắt không làm Chúa thất vọng về anh chị em. Nó chỉ cho thấy anh chị em đang mệt thật. Hãy xin lỗi con cháu bằng một lời nhẹ, và xin Chúa tha, rồi bắt đầu lại, như đứa trẻ tập đi ngã rồi đứng dậy.
“Có phải con đang bị Chúa thử thách không?” Lời đáp: Chúa không thử thách để làm ta ngã; Ngài ở bên để nâng ta lên (x. Gc 1,13; 1 Cr 10,13). Chữ “thử thách” trong thư Phaolô có nghĩa là như lửa thử vàng: lửa không làm hỏng vàng, chỉ làm cho vàng trong hơn. Nhưng ngay cả khi ta thấy lửa quá nóng, Ngài vẫn đứng cạnh, giữ cho ta khỏi tan.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người nhà thường nghĩ rằng việc của họ là khuyên người bệnh phải tin, phải bình tâm, phải “dâng đau khổ cho Chúa”. Xin cẩn thận. Những lời ấy, nói không đúng lúc, có thể nghe như áp lực: “Bệnh mà còn không tin Chúa thì thôi rồi.”
Thay vì dạy, xin thử cùng học.
• Thay vì nói: “Mẹ phải kiên nhẫn nhé”, hãy nói: “Con biết hôm nay mẹ mệt, con ngồi với mẹ.”
• Thay vì nói: “Chúa thử thách mẹ đó”, hãy im lặng và nắm tay.
• Thay vì giải thích đau khổ, hãy mời: “Mẹ có muốn con đọc một câu Lời Chúa không, hay mình nghe một bài hát?”
• Nếu chính anh chị em cũng đang mệt, xin đừng giấu. Có thể nói: “Hôm nay con cũng thấy nặng. Mẹ cầu nguyện cho con với.” Người bệnh thường rất mừng khi mình còn có ích cho người khác.
Và một lời riêng cho anh chị em chăm sóc lâu ngày: lớp học này cũng dành cho anh chị em. Anh chị em cũng đang học kiên nhẫn, học nhận sự giúp đỡ của anh chị em khác, học cầu nguyện bằng lời đơn sơ nhất. Đừng nghĩ chỉ có người nằm mới là học trò. Chúa đang dạy cả hai, bằng cùng một phòng, cùng một chiếc giường.
Câu hỏi để ngẫm
1. Trong tuần qua, đâu là một việc rất nhỏ mà tôi đã “ở lại” khi tôi có thể bỏ đi hoặc bỏ cuộc?
2. Tôi thấy khó nhất điều gì khi phải nhận sự giúp đỡ? Điều gì trong tôi sợ?
3. Nếu tôi được viết một lời cầu nguyện chỉ có năm chữ, tôi sẽ viết gì?
4. Trong Kinh Thánh, nhân vật nào đang cùng học bài học này với tôi: Giob, Phaolô, Maria, Giêsu? Tôi muốn nói với người ấy điều gì?
5. Tôi có đang tự chấm điểm đức tin của mình quá khắt khe không? Chúa chấm điểm tôi khác tôi thế nào?
6. Có ai đang học cùng lớp với tôi mà tôi chưa hỏi han họ hôm nay?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa, Chúa biết con không chọn lớp học này. Nhưng nếu hôm nay Chúa có một điều nhỏ muốn dạy con, xin cho con đủ mềm lòng để nghe. Con không xin hiểu hết, con chỉ xin ở lại. Xin cho con kiên nhẫn trong từng giờ, và xin nhắc con rằng con không học một mình. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, giữa ngày, con thấy mình yếu. Con cầu nguyện chẳng ra lời. Xin nhận từ con tiếng thở, tiếng rên, hay một chữ “Chúa” mà thôi. Con tin rằng Thánh Thần đang cầu thay nguyện giúp con bằng những điều con không nói được. Xin cho con tin điều ấy, nhất là khi con không cảm thấy gì. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa, ngày hôm nay con đã ở lại. Có lúc con cáu, có lúc con khóc, có lúc con chỉ nằm im. Con dâng Chúa tất cả. Xin cho con ngủ như học trò ngủ sau một ngày học dài: không cần biết mình đã hiểu bao nhiêu, chỉ biết Thầy vẫn ở đây. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, con ở lại. Xin Chúa ở lại với con.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: nói thầm một lần: “Lạy Chúa, hôm nay con chỉ ở lại thôi.” Rồi nghỉ.
• Ngày vừa: nhờ người thân đọc Rm 5,3-5 một lần thật chậm. Chọn một chữ trong đó (kiên nhẫn, hy vọng, tình yêu) để giữ cả ngày.
• Ngày khá hơn: hôm nay, hãy để một người giúp mình một việc mà bình thường mình tự làm. Khi họ làm xong, nhìn họ và nói: “Cảm ơn, nhờ con mà ba/mẹ nhẹ hơn nhiều.”
Trang ghi chép
• Điều nhỏ nhất tôi “ở lại” được hôm nay: …
• Một lúc tôi để người khác giúp, và tôi thấy: …
• Một chữ trong Lời Chúa hôm nay tôi muốn giữ: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 3 – Ý nghĩa của cuộc đời khi không còn làm được gì
Mỗi sự có một thời, mỗi việc dưới trời có một lúc… có lúc khóc, có lúc cười. (x. Gv 3,1-4)
Xin dạy chúng con biết đếm những ngày còn lại, để chúng con được lòng khôn ngoan. (x. Tv 90,12)
Câu hỏi đau nhất
Có một câu hỏi mà người nằm bệnh lâu ngày hiếm khi nói thành lời, nhưng nó theo họ suốt đêm: “Tôi còn có ích gì nữa không?”
Câu hỏi ấy không đến từ sự yếu đuối của đức tin. Nó đến từ cách chúng ta được dạy để nhìn mình. Từ nhỏ, ta được khen khi học giỏi. Lớn lên, ta được trọng khi kiếm được tiền, nuôi được con, giữ được nhà. Người ta hỏi nhau: “Bây giờ anh làm nghề gì?” chứ ít khi hỏi: “Bây giờ anh sống thế nào?” Sau nhiều chục năm, ta quen đến mức tưởng giá trị của mình chính là những việc mình làm.
Rồi một ngày, đôi tay không còn nhấc nổi chén cơm. Cái đầu từng tính toán trăm việc giờ chỉ còn lo cho hơi thở. Và câu hỏi ập đến, nặng như một tảng đá đặt trên ngực: nếu tôi không còn làm được gì, thì tôi là ai?
Hôm nay xin anh chị em đừng vội trả lời. Chỉ xin ngồi cạnh câu hỏi ấy một lúc, như ngồi cạnh một người khách đang buồn. Rồi cùng nhau mở Lời Chúa, để xem Ngài có nói gì với người khách ấy không.
Mỗi sự có một thời
Sách Giảng viên mở đầu một trong những đoạn đẹp nhất của Kinh Thánh bằng một câu rất giản dị: “Mỗi sự có một thời” (Gv 3,1). Rồi tác giả kể ra từng cặp: có lúc sinh ra, có lúc chết đi; có lúc trồng, có lúc nhổ; có lúc khóc, có lúc cười; có lúc than van, có lúc nhảy múa.
Người xưa không xem các “thời” ấy như những thứ tốt xấu để chọn lựa. Họ xem chúng như nhịp thở của một cuộc đời. Không ai thở vào mãi mà không thở ra. Không ai gieo hạt suốt năm mà không có lúc để đất nghỉ.
Vậy thì xin hỏi một câu thật nhẹ: Có thể nào thời nằm bệnh cũng là một “thời” như thế không?
Xin đừng hiểu đây là lời an ủi rẻ tiền: “Thôi, cũng là một thời thôi mà.” Tôi không muốn nói thế. Thời này nặng, thời này đau, và không ai có quyền bảo anh chị em phải thấy nó dễ chịu. Nhưng nếu Lời Chúa nói rằng mỗi sự có một thời, thì nghĩa là không có thời nào trong cuộc đời bị bỏ ra ngoài. Không có “khoảng trống” nào nằm ngoài bàn tay Thiên Chúa. Cả những tháng ngày chỉ còn nhìn trần nhà cũng được kể trong sổ sách của Ngài.
Có một người nông dân già mà tôi từng nghe kể. Ông có một mảnh ruộng, và mỗi năm đến sau vụ gặt, ông để ruộng nghỉ một mùa. Con trai ông thấy tiếc: “Cha ơi, sao không trồng thêm đậu?” Ông cười: “Đất cũng như người, mệt thì phải nghỉ. Mùa nghỉ là mùa đất uống nước, ngấm sương, tích sức. Năm sau con sẽ thấy lúa khác.”
Tôi không dám nói thời bệnh của anh chị em giống một mùa nghỉ của đất. Nhưng xin anh chị em nhớ lời ông: có những mùa mà bề ngoài không thấy gì mọc lên, mà bên trong, một điều gì đó đang được chuẩn bị.
Giá trị không nằm ở việc làm
Bây giờ xin nói thẳng vào vết thương. Câu “giá trị của tôi là những gì tôi làm” là một niềm tin, và niềm tin ấy sai.
Hãy nhìn cách Thiên Chúa nhìn con người ngay từ đầu Kinh Thánh. Sách Sáng Thế kể rằng Thiên Chúa dựng nên con người “theo hình ảnh của Ngài” (St 1,27). Điều này được nói trước khi con người làm bất cứ việc gì. Con người chưa trồng một cây, chưa đặt tên một con vật, chưa viết một dòng chữ, mà đã mang hình ảnh Thiên Chúa. Giá trị ấy được trao ngay từ đầu, như một món quà, không phải một phần thưởng.
Và khi Chúa Giêsu lớn lên giữa loài người, Ngài cũng làm như vậy. Ngài nhìn một đứa trẻ, người mà thời ấy chẳng có “năng suất” gì, và nói: “Nước Thiên Chúa thuộc về những ai giống như chúng” (Mc 10,14). Ngài để một người phụ nữ bị băng huyết, người bị coi là ô uế và vô dụng, chạm vào áo Ngài, và gọi chị là “con gái” (x. Mc 5,34). Ngài ngồi xuống bên người bại liệt nằm bên hồ Bết-da-tha ba mươi tám năm, và hỏi một câu: “Anh có muốn khỏi không?” (Ga 5,6). Ngài không hỏi anh đã làm được gì trong ba mươi tám năm. Ngài hỏi về điều anh muốn.
Từng cái nhìn ấy nói cùng một điều: con người quý, không phải vì họ làm được gì, nhưng vì họ là con người Thiên Chúa yêu.
Tôi nghĩ đến một bà cụ, người nhà gọi là bà Tư, nằm liệt giường đã bảy năm. Bà không còn nhận ra tên mình mỗi ngày, nhưng có một điều bà không quên: mỗi lần cháu nhỏ bước vào, bà đưa tay ra, và đứa cháu nắm lấy. Gia đình kể rằng mỗi lần cháu đi học về, việc đầu tiên là chạy vào buồng bà, để bà sờ đầu. Đứa cháu lớn lên, nay làm cha, và nói: “Bà không dạy con điều gì bằng lời. Nhưng con biết thế nào là được thương vô điều kiện, vì bà đã thương con như vậy.”
Đó là một đời “không làm được gì” mà đã làm nên một con người.
Những việc lớn không ai thấy
Xin anh chị em xem Tin Mừng của thánh Luca. Có hai người đàn bà được Chúa Giêsu khen mà không ai khen vì họ làm được nhiều.
Người thứ nhất là bà góa nghèo bỏ hai đồng tiền kẽm vào hòm tiền Đền Thờ (x. Lc 21,1-4). Những người giàu bỏ nhiều tiền hơn, nhưng Chúa Giêsu nói bà đã bỏ vào nhiều hơn tất cả. Vì sao? Vì những người kia dâng từ chỗ dư thừa, còn bà dâng tất cả những gì bà có để sống. Con số không phải là điều Chúa nhìn. Chúa nhìn mức độ trao ban.
Người nằm bệnh lâu ngày thường chỉ còn rất ít để trao: một chút sức, một chút thời gian, một chút kiên nhẫn. Nhưng nếu chúng là tất cả những gì anh chị em còn, và anh chị em trao chúng cho Chúa và cho người thân, thì Chúa nhìn thấy đó là hai đồng tiền của bà góa.
Người thứ hai là Maria ở Bêtania, người ngồi dưới chân Chúa Giêsu lắng nghe, trong khi Mátta tất bật phục vụ (x. Lc 10,38-42). Mátta phàn nàn, và Chúa Giêsu trả lời, rất dịu dàng: “Chị Mátta, chị Mátta, chị băn khoăn lo lắng nhiều chuyện quá! Chỉ có một điều cần thiết thôi. Maria đã chọn phần tốt nhất, và sẽ không bị lấy đi” (Lc 10,41-42).
Câu này không có nghĩa là làm việc thì xấu. Mátta cũng được Chúa thương (x. Ga 11,5). Nhưng Chúa nói có một “phần tốt nhất” không bị lấy đi, đó là ngồi bên Ngài và lắng nghe. Người nằm bệnh, dù không muốn, đang ở đúng chỗ mà Maria chọn. Họ đang ngồi. Họ có thời giờ. Và phần ấy, dù bệnh tật đến mấy, không ai có thể lấy đi.
Ông Simêon và bà Anna
Trong sách Tin Mừng, khi Hài Nhi Giêsu được đem đến Đền Thờ, có hai người đang chờ ở đó từ rất lâu: ông Simêon và bà Anna (x. Lc 2,25-38).
Ông Simêon là một người công chính và đạo đức, “mong chờ niềm an ủi của Ítraen”. Bà Anna đã làm góa nhiều năm, và Tin Mừng nói bà “không rời khỏi Đền Thờ, đêm ngày ăn chay cầu nguyện thờ phượng Thiên Chúa” (Lc 2,37). Bản văn cho biết bà đã rất già, có thể tới tám mươi bốn tuổi.
Hai người này không làm được điều gì “to tát” theo nghĩa thế gian. Họ không giảng, không chữa lành, không xây dựng. Họ chỉ chờ đợi và cầu nguyện, nhiều năm trời. Vậy mà chính họ là những người đầu tiên nhận ra Hài Nhi Cứu Thế. Họ nhận ra vì họ đã dành cả cuộc đời để nhìn về hướng ấy.
Xin anh chị em nghĩ đến những lần mình đã nằm chờ: chờ kết quả xét nghiệm, chờ cơn đau qua, chờ người thân đến. Thời giờ chờ đợi ấy, nếu được đặt vào Chúa, có thể trở thành thời giờ của Simêon và Anna: một sự chờ đợi đầy lời cầu, và một ngày kia sẽ được thấy ánh sáng.
“Xin dạy chúng con biết đếm những ngày”
Thánh Vịnh 90 có một lời cầu rất lạ: “Xin dạy chúng con biết đếm những ngày của chúng con, để tâm trí chúng con đạt tới lòng khôn ngoan” (Tv 90,12).
Nghe qua, câu này có vẻ buồn. Nhưng hãy đọc kỹ. Tác giả không xin sống lâu hơn. Ông xin biết đếm. Biết đếm nghĩa là biết rằng mỗi ngày là một món quà có số, và biết dùng nó cho đúng.
Người khỏe mạnh thường quên điều này. Họ tiêu ngày như tiêu tiền lẻ, vì tưởng còn nhiều. Người nằm bệnh, trái lại, đã bị buộc phải đếm. Và đó, một cách rất lạ lùng, có thể là một đặc ân. Nhiều người sống đến tám mươi tuổi mà chưa bao giờ ngồi lại để hỏi: “Điều gì thực sự quan trọng?” Người bệnh đã được hỏi câu ấy. Họ có thể trả lời.
Và khi trả lời, thường họ thấy những điều không ngờ:
• Những điều từng làm tôi cáu giận hóa ra rất nhỏ.
• Những người tôi từng đẩy ra xa hóa ra là những người tôi cần nhất.
• Những lời “xin lỗi”, “cảm ơn”, “con thương mẹ” mà tôi tưởng còn nhiều thời gian để nói, giờ đã đến lúc nói.
• Những gì tôi sợ mất, như nhà cửa, chức vụ, danh tiếng, hóa ra không đi theo tôi được, còn những gì tôi đã cho đi thì ở lại.
Đó chính là “lòng khôn ngoan” mà Thánh Vịnh nói tới. Nó không đến từ sách vở. Nó đến từ việc biết mình có hạn.
Những người đã sống ý nghĩa khi “không làm được gì”
Hội Thánh có rất nhiều chứng nhân cho điều này. Tôi chỉ nêu vài người.
Thánh Gioan Phaolô II, trong tông thư Salvifici Doloris (Đau khổ có giá trị cứu độ) viết năm 1984, đã suy gẫm rất sâu về ý nghĩa của đau khổ. Ngài nhắn nhủ những người đang đau rằng họ không bị đặt ra bên lề Hội Thánh, nhưng ở ngay trung tâm, vì Đức Kitô đã chọn con đường đau khổ để cứu độ. Và sau đó, chính ngài đã sống điều ấy trong nhiều năm bệnh tật cuối đời.
Thánh Têrêsa Calcutta nhận ra rằng những người nghèo nhất, bị bỏ rơi nhất, chính là Chúa Giêsu trá hình. Mẹ nói với các nữ tu đừng chỉ “làm” cho họ mà còn phải “ở với” họ. Với Mẹ, một người sắp chết trên đường phố, nếu được ai đó nắm tay và gọi tên, đã chết trong phẩm giá.
Thánh Giuse Cottolengo, linh mục ở Torino (Ý) thế kỷ XIX, lập một mái nhà cho những người bị xã hội gạt bỏ vì bệnh tật. Ngài gọi họ là “những người bạn của Chúa Giêsu”, và có lúc bảo các nữ tu rằng họ là “những viên ngọc của Hội Thánh”. Nhiều người ngày nay vẫn được chăm sóc tại ngôi nhà ấy.
Và còn hàng triệu người vô danh: những bà mẹ liệt giường vẫn lần chuỗi cho con; những ông cha đau tim vẫn dặn con: “Giữ đạo nhé”; những người con đang điều trị ung thư vẫn nhắn tin hỏi thăm bạn cùng phòng. Những người này không có tượng, không có tên trong lịch phụng vụ. Nhưng Thiên Chúa biết tên từng người.
Một ngày đời có ý nghĩa, dù chỉ làm được ba việc
Xin thử một bài tập nhỏ, rất cụ thể. Giả sử hôm nay anh chị em chỉ còn đủ sức làm ba việc. Đừng nghĩ về những việc “nên làm”. Hãy hỏi: ba việc nào làm cho hôm nay có ý nghĩa nhất?
Có người chọn: “Tôi sẽ cười với cô y tá khi cô vào thay băng. Tôi sẽ hỏi con gái hôm nay đi làm có mệt không. Tôi sẽ đọc một câu Thánh Vịnh trước khi ngủ.”
Có người chọn: “Tôi sẽ nói lời xin lỗi với người em mà tôi đã giận mười năm. Tôi sẽ cảm ơn người chăm tôi. Tôi sẽ nằm yên và cầu nguyện cho những người đang đau như tôi.”
Nghe có vẻ nhỏ. Nhưng thử hỏi: có điều nào trong ba việc ấy mà nhiều người khỏe mạnh làm được trong cả tuần không? Chính những việc nhỏ ấy là những việc lớn trước mặt Chúa.
Khi câu hỏi vẫn còn đó
Có thể anh chị em đọc đến đây mà vẫn thấy lòng nặng: “Cha nói hay, nhưng tôi vẫn thấy mình vô dụng.” Xin đừng ép mình phải hết cảm giác ấy ngay. Cảm giác không biến mất vì ta nghe một bài suy niệm. Nó có thể quay lại nhiều lần trong ngày.
Khi nó quay lại, xin thử làm hai điều rất nhỏ.
Thứ nhất, gọi tên nó với Chúa: “Lạy Chúa, con đang thấy mình vô dụng.” Không cần nói hay. Đừng giấu. Chính khi ta gọi tên nỗi đau với Chúa, nó bớt đè nặng.
Thứ hai, nhớ một người đã cần mình. Chỉ cần một người. Một đứa cháu. Một người bạn cũ. Một giáo dân trong giáo xứ cầu nguyện cho mình. Rồi tự hỏi: họ cần tôi vì tôi làm được gì, hay vì tôi là tôi? Hầu như bao giờ câu trả lời cũng là vế sau.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Nếu tôi chết đi, gia đình sẽ nhẹ gánh.” Lời đáp: Gia đình bạn sẽ không nhẹ gánh. Họ sẽ mất bạn. Những người đã mất cha mẹ đều nói cùng một điều: không có gánh nặng nào bằng nỗi trống vắng. Xin đừng để ý nghĩ ấy ở lại một mình. Nếu nó cứ trở lại, xin nói với một người tin cậy, một linh mục, bác sĩ, hay người thân. Nói ra không phải là thiếu đức tin. Nói ra là giữ gìn sự sống mà Chúa trao.
“Tôi không còn dạy được con cháu điều gì.” Lời đáp: Có nhiều điều chỉ dạy được khi mình yếu. Con cái học cách thương yêu khi thấy cha mẹ được thương yêu. Chúng học cách chịu đau khi thấy cha mẹ chịu đau mà không cay đắng. Chúng học cách chết lành khi thấy cha mẹ chuẩn bị ra đi.
“Tôi chỉ ăn rồi nằm, không làm gì cho Chúa.” Lời đáp: Chúa không cần việc của chúng ta, Ngài cần con tim của chúng ta (x. Hs 6,6; Mt 9,13). Một tâm hồn biết ơn, một lời tạ ơn bé nhỏ trước bữa cơm, đã là một việc làm cho Chúa.
“Có lẽ tôi đã sống vô ích.” Lời đáp: Không ai sống vô ích trong con mắt Chúa. Ngay cả những năm tháng ta cho là lãng phí, Chúa có thể đã dùng. Thánh Augustinô từng sống nhiều năm lạc lối, và chính những năm ấy đã làm nên một người hiểu được những kẻ lạc lối. Không có gì bị mất nơi Thiên Chúa.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Có một sai lầm dễ mắc, và rất thương tâm: vì muốn người bệnh “đỡ buồn”, ta gạt đi những việc họ vẫn có thể làm. “Thôi, bà đừng làm, để con làm cho nhanh.” Dần dần, người bệnh trở thành người được làm cho mọi thứ, và cảm giác vô dụng lớn thêm.
Xin thử ngược lại: giao cho người bệnh một việc, dù rất nhỏ.
• Nhờ bà nhặt rau (ngồi trên giường cũng nhặt được).
• Nhờ ông chọn bài thánh ca cho buổi cầu nguyện chiều nay.
• Nhờ cô gấp khăn.
• Hỏi ý kiến người bệnh khi gia đình có chuyện quyết định, kể cả chuyện nhỏ như tối nay ăn gì.
• Nhờ họ cầu nguyện cho một việc cụ thể: “Mẹ ơi, ngày mai con đi phỏng vấn, mẹ cầu nguyện cho con nhé.” Câu ấy cho người bệnh biết lời cầu của mình có sức nặng thật.
• Mời họ kể chuyện ngày xưa: ông bà, cha mẹ, làng xóm. Kể chuyện là một cách trao tặng, và người nghe có thể nhận được nhiều hơn người kể.
Những việc ấy tốn chút thời gian và kiên nhẫn. Nhưng chúng giữ cho người bệnh còn là một người chứ không chỉ là một bệnh nhân.
Và với người chăm sóc, xin nhớ: việc anh chị em đang làm, dù mệt, dù không ai thấy, cũng có ý nghĩa như thế. Khi anh chị em thay chiếc khăn lần thứ mười trong một ngày, Thiên Chúa đang nhìn thấy. Mẹ Têrêsa Calcutta từng nói rằng không phải chúng ta làm được việc lớn, mà là làm việc nhỏ với tình yêu lớn. Hai chữ “với tình yêu” là toàn bộ bí quyết.
Câu hỏi để ngẫm
1. Từ lúc nằm bệnh, tôi đo giá trị bản thân bằng điều gì? Tiêu chuẩn ấy có phải của Chúa không?
2. Tôi thấy mình đang ở “thời” nào của đời: thời khóc, thời chờ, thời buông bỏ, hay một thời khác tôi chưa đặt tên?
3. Nếu chỉ còn làm được ba việc hôm nay, tôi sẽ chọn ba việc nào?
4. Có ai trong đời đã yêu tôi mà tôi chưa từng cảm ơn? Tôi có thể cảm ơn họ hôm nay bằng cách nào?
5. Tôi thấy mình giống bà góa dâng hai đồng, Maria ngồi dưới chân Chúa, hay ông Simêon và bà Anna? Điều đó nói gì với tôi?
6. Có điều gì quan trọng mà tôi đã hoãn nói với một người, và hôm nay là lúc nói?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa, Chúa dựng nên con trước khi con làm được việc gì. Xin cho con nhớ rằng giá trị của con được trao từ đầu, như quà tặng, chứ không phải phần thưởng. Hôm nay, xin dạy con biết đếm những giờ phút Chúa ban. Xin cho con không so sánh mình với con người ngày xưa, nhưng yêu thương người hôm nay, trong chính chiếc giường này. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, con xin dâng hai đồng tiền kẽm của con: chút sức nhỏ, chút thời gian, chút lòng tin. Con chẳng có gì hơn. Xin nhận lấy, và làm nên điều Chúa muốn. Như Maria ngồi bên chân Chúa, xin cho con ngồi, nghe, và biết đó là phần tốt nhất. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa, ngày hôm nay sắp qua. Con không làm được nhiều điều, nhưng con đã thở, đã nhìn, đã nói một lời cảm ơn, đã yêu một người. Xin nhận lấy những điều nhỏ ấy. Xin cho những người con yêu được bình an đêm nay, và xin cho con ngủ với niềm tin rằng đời con, dù đang nằm yên, vẫn đang là một lời cầu. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, xin dạy con biết đếm ngày, và biết yêu trong từng ngày.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: chỉ nói thầm một câu: “Lạy Chúa, con vẫn là con của Chúa.” Rồi nghỉ.
• Ngày vừa: viết hoặc nhờ người viết giúp một điều con có thể trao cho ai đó hôm nay. Có thể là một nụ cười, một lời cảm ơn, một lời cầu.
• Ngày khá hơn: dành năm phút gọi hoặc nhắn một người mà mình đã lâu không hỏi thăm. Nói với họ một câu thật: “Tôi nhớ anh/chị.”
Trang ghi chép
• Việc tôi có thể trao đi hôm nay: …
• Người cần tôi (dù tôi không làm gì): …
• Một điều tôi hiểu về “thời” của mình: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 4 – Đau khổ không phải là hình phạt của Thiên Chúa
Đức Giêsu trả lời: “Không phải anh này hay cha mẹ anh đã phạm tội, nhưng là để việc Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh.” (Ga 9,3)
Câu hỏi thứ hai trong đêm
Nếu câu hỏi “Tôi còn có ích gì không?” thường đến vào ban ngày, thì có một câu hỏi nữa thường đến lúc đêm khuya, khi cả nhà đã ngủ và chỉ còn tiếng máy thở hay tiếng đồng hồ: “Tôi đã làm gì sai mà phải chịu thế này?”
Câu hỏi ấy không chỉ của người có đạo. Người không đạo cũng hỏi: “Phải chăng kết quả của những năm sống cũ?” Người có đạo hỏi thêm một tầng nữa: “Có phải Chúa đang phạt tôi?” Hai chữ “Chúa phạt” rơi xuống lòng như một tảng đá nữa, thêm vào tảng đá của bệnh.
Tôi muốn ngồi xuống cạnh giường của anh chị em, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát, và nói một điều mà tôi biết là đúng với Tin Mừng: Thiên Chúa không gửi bệnh tật để trừng phạt anh chị em. Hôm nay ta sẽ cùng xem lời Chúa Giêsu nói điều đó thế nào, và vì sao ta có thể tin.
Một câu hỏi rất cũ
Trước hết xin đừng trách mình vì đã nghiđ đến điều này. Đây là một trong những câu hỏi cổ xưa nhất của nhân loại. Người xưa thấy mùa màng bất thường, dịch bệnh, thiên tai, thì định giải thích bằng một nguyên nhân dễ hiểu: ai đó đã làm điều xấu, và thần linh đang giận. Giải thích này có một “ưu điểm” lớn: nó cho con người cảm giác mọi việc đều có trật tự. Nếu tôi đã sai, thì tôi có thể sửa; nếu tôi sửa, thì tôi sẽ khỏi.
Nhưng cái “trật tự” ấy có giá rất đắt. Nó biến người bệnh thành người có tội. Trẻ sơ sinh bị dị tật và người mẹ ở nhà bỗng tự hỏi: “Lỗi của tôi chăng?” Người cha bị ung thư gan tự hỏi: “Có phải vì những ly rượu năm xưa?” Những câu hỏi ấy có thể đúng về y học ở đâu đó, nhưng khi chúng trở thành tội trước mặt Thiên Chúa, chúng biến thành một gánh nặng thứ hai.
Trong Kinh Thánh cũng có thời kỳ người ta nghĩ như vậy. Ba người bạn của ông Giob lập luận rằng một người chịu đau khổ như thế chắc chắn đã phạm lỗi. Ông Giob kịch liệt phản đối, và cuối sách, chính Thiên Chúa lên tiếng đứng về phía ông, không phải phía ba người bạn (x. G 42,7-8). Đó là một trong những trang can đảm nhất của Kinh Thánh: nó nói rằng lời giải thích dễ dãi “bạn đã phạm tội nên bạn khổ” là sai.
Người mù bẩm sinh và câu trả lời của Chúa Giêsu
Bây giờ xin cùng nhìn vào trang Tin Mừng hôm nay (Ga 9,1-3).
Chúa Giêsu đang đi ngang qua thì thấy một người mù từ thuở mới sinh. Các môn đệ, với cách nghĩ quen thuộc của thời ấy, hỏi liền: “Thưa Thầy, ai đã phạm tội, anh này hay cha mẹ anh, mà anh lại bị mù từ thuở mới sinh?”
Xin chú ý: các môn đệ không hỏi liệu có ai phạm tội hay không. Họ hỏi ai đã phạm. Với họ, điều đó đã là chắc chắn. Và trong đầu họ, người mù kia chỉ là một “ca” để thảo luận, một ví dụ trong bài học thần học. Anh ta ngồi đó, nghe cả hai phương án kết án mình hoặc cha mẹ mình.
Chúa Giêsu trả lời bằng một câu ngắn, và câu ấy đã làm vỡ cả khung suy nghĩ: “Không phải anh này hay cha mẹ anh đã phạm tội.” Rồi Ngài bắt tay vào việc: Ngài nhổ xuống đất, trộn thành bùn, xức lên mắt người ấy, và bảo anh đi rửa ở hồ Siloé (x. Ga 9,6-7). Ở giữa một cuộc tranh luận thần học, Ngài chọn đứng dậy và chạm vào người.
Các nhà thánh kinh nhận xét rằng đoạn “để việc Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh” không có nghĩa rằng Thiên Chúa làm cho anh mù để có dịp chữa. Ý Chúa Giêsu là: không tìm nguyên nhân quá khứ, hãy nhìn về phía trước: chỗ tối tăm này sẽ trở thành nơi Thiên Chúa hiện diện. Một câu hỏi hướng về tại sao được Ngài đổi thành một câu hỏi hướng về để làm gì?
Hai lời trả lời cho cùng một câu hỏi
Hãy hình dung hai người vào thăm một người bệnh.
Người thứ nhất nói: “Chắc anh phải xem lại mình đã làm gì sai với Chúa. Bệnh không tự nhiên đến đâu.”
Người thứ hai ngồi xuống, nắm tay người bệnh, và nói: “Tôi không biết tại sao anh đau, nhưng tôi biết Chúa đang ở đây với anh.”
Người nào giống các môn đệ ở đầu trang Tin Mừng? Người nào giống Chúa Giêsu? Câu trả lời rất rõ, và tôi mong anh chị em có nhiều người thứ hai hơn người thứ nhất. Đồng thời tôi mong anh chị em đừng tự nói với mình bằng giọng của người thứ nhất.
Chúa Giêsu còn nói gì nữa về đau khổ?
Một lần khác, người ta kể cho Chúa nghe về mấy người xứ Ga-li-lê bị Philátô giết, và về mười tám người chết khi tháp Siloé đổ xuống. Chúa Giêsu hỏi lại họ: “Các người tin rằng những người ấy tội lỗi hơn những người khác sao?” Rồi Ngài tự trả lời: “Không phải thế đâu!” (x. Lc 13,1-5). Ngài từ chối một cách thẳng thừng phép tính “ai khổ thì người đó có tội”.
Và trong Bài Giảng trên Núi, Ngài nói rằng Cha trên trời “cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng cho kẻ dữ cũng như người lành, cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính” (Mt 5,45). Nghe như một lời nói về thời tiết, nhưng đó cũng là một lời nói về đau khổ: mưa gió của thân phận con người không được chỉnh theo cân đo đạo đức của từng người. Người hiền có thể chịu bệnh, kẻ dữ có thể khỏe mạnh. Các Vịnh gia trong Kinh Thánh từng kêu lên về chính điều ấy (x. Tv 73), và Chúa không trách họ.
Còn khi Đức Giêsu nói với người tàn tật bên hồ Bết-da-tha: “Đừng phạm tội nữa” (Ga 5,14), Ngài không nói rằng tội đã gây ra bệnh. Ngài dặn người vừa được lành đừng để đời mình trở lại tình trạng tối tăm của tội lỗi, điều còn đáng sợ hơn cả bệnh tật. Đây là lời của một Đấng chữa lành, không phải của một quan tòa.
Vì sao bệnh tật có trong thế giới này?
Xin đừng hỏi thêm vào chỗ mà chúng ta không có câu trả lời. Nhưng có một điều Giáo Hội dạy mà ta có thể nói một cách thành thật.
Kinh Thánh cho biết Thiên Chúa dựng nên thế giới là “rất tốt đẹp” (St 1,31), nhưng thế giới mà chúng ta đang sống là thế giới đã bị tổn thương bởi tội lỗi và sự mỏng manh. Giáo lý Giáo Hội gọi đó là hậu quả của tội nguyên tổ: thân xác ta phải chịu đau, phải già, phải chết. Nhưng điều này nói về cả nhân loại, không phải về lỗi của riêng từng cá nhân đang đau. Không ai được phép nhìn vào một người bệnh rồi nói: “Vì tội của chính anh.”
Và điều quan trọng nhất: Thiên Chúa không đứng ngoài thế giới đau khổ ấy. Ngài đã bước vào. Ngài mặc lấy thân xác này, chịu đói, chịu mệt, chịu bị phản bội, chịu bị đóng đinh. Để trả lời cho câu hỏi “Tại sao có đau khổ?”, Thiên Chúa không gửi một bản giải thích. Ngài gửi chính mình.
Phân biệt hai nỗi áy náy
Có hai thứ rất dễ bị nhầm lẫn, và sự nhầm lẫn ấy gây thêm đau khổ. Xin gọi tên chúng:
Thứ nhất là nỗi ân hận về tội lỗi. Đó là tiếng gọi của lương tâm khi ta biết mình đã làm điều sai với Chúa hoặc với người khác. Nỗi ân hận ấy có thể là tiếng nói của Thánh Thần, và nó dẫn đến hành động: xin lỗi, đền bù, xưng tội, được tha thứ và bình an.
Thứ hai là nỗi sợ bị phạt. Đó là tiếng nói của sự sợ hãi, không có mùi của bình an. Nó nói: “Chúa đang giận con.” Nó không dẫn đến đâu, chỉ xoay vòng. Thánh Gioan viết: “Trong tình yêu không có sự sợ hãi; tình yêu hoàn hảo thì xua đuổi sự sợ hãi” (1 Ga 4,18).
Quy tắc thử đơn giản: nếu tiếng nói trong ta dẫn ta về phía Chúa, để ta đứng dậy và xin tha, thì đó là lương tâm. Nếu nó chỉ dìm ta xuống và xa Chúa hơn, thì đó là nỗi sợ. Người cha trong dụ ngôn đứa con hoang đàng (Lc 15) không chờ đứa con phải thú tội xong mới chạy đến. Ông chạy ra trước, ôm lấy, rồi mới nghe lời đứa con nói.
Nếu trong lòng anh chị em có một điều cụ thể đã đè nặng từ lâu, xin đừng để nó ở lại một mình. Hãy đem đến bí tích Hòa giải. Nếu không thể đến nhà thờ, có thể xin một linh mục đến tận nơi. Không có điều gì ngài chưa từng nghe và không có điều gì làm ngài bớt thương anh chị em. Tôi viết điều này với tư cách một linh mục: phần lớn những người sau khi xưng tội nói rằng họ thấy nhẹ hơn nhiều so với họ tưởng.
Bên cạnh đó, Giáo Hội còn có bí tích Xức dầu Người Bệnh, dành riêng cho người đau yếu, đặc biệt khi bệnh nặng hoặc tuổi cao. Thánh Gia-cô-bê viết: “Có ai trong anh em đau ốm không? Hãy gọi các kỷ mục trong Hội Thánh đến… Chúng sẽ xức dầu cho người ấy… Chúa sẽ nâng người ấy dậy” (x. Gc 5,14-15). Bí tích này không phải “bí tích cho người sắp chết” như nhiều người sợ. Đó là bí tích của sự an ủi và sức mạnh cho người đang yếu. Anh chị em có thể xin nhiều lần trong đời.
Để việc Thiên Chúa được tỏ hiện
Chúa Giêsu nói: “Để việc Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh.” Xin đừng hiểu điều này như một “nhiệm vụ” nặng thêm: phải làm gương, phải làm chứng nhân. Xin hiểu như một lời hứa: Thiên Chúa sẽ làm việc trong hoàn cảnh này. Không phải anh chị em phải làm gì cho Chúa. Chúa sẽ làm gì nơi anh chị em.
Những việc ấy có thể rất nhỏ và rất thầm lặng:
• Một người con lâu ngày xa nhà nay trở về thăm cha mẹ đau yếu.
• Hai anh em ngày xưa cãi nhau, nay cùng thay phiên trực đêm bên giường mẹ.
• Một người chồng vốn không biết nói “anh yêu em” nay lần đầu nói ra.
• Một đứa cháu được nuôi bằng tình thương của bà quên đi sự vô tâm của tuổi trẻ.
• Một người hàng xóm vốn đứng ngoài nhà thờ bỗng ngồi xuống cạnh giường và xin cầu nguyện.
Những “việc Thiên Chúa” ấy thường chẳng có tiếng động. Nhưng chúng không đến ngoài một căn phòng bệnh. Chúng đến từ căn phòng bệnh.
Thánh nhân và câu hỏi ấy
Thánh Augustinô, người viết một cuốn sách thú nhận tội lỗi nổi tiếng nhất trong lịch sử, không định nghĩa bản thân bằng tội. Ông thú nhận tội để ca ngợi lòng thương xót của Thiên Chúa. Năm 430, khi thành Hippo bị bao vây, chính ngài đã nằm bệnh rồi qua đời, và người ta kể rằng ngài xin để các bài Thánh Vịnh sám hối được viết lên tường, để nhìn vào mỗi ngày. Đó là cách ngài sống lành mạnh với nỗi ân hận của mình: không chối bỏ nó, nhưng dâng nó cho lòng thương xót.
Thánh Phanxicô Assisi cũng chịu bệnh nặng trong những năm cuối đời, mắt gần như mù và thân xác rất đau yếu. Vậy mà chính trong thời gian ấy, ngài viết Bài ca Mặt Trời, một bài ca tạ ơn. Ngài không coi bệnh là dấu chỉ Chúa bỏ rơi mình; ngài vẫn thấy Chúa trong ánh nắng, trong nước, trong lửa.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Nếu không phải phạt, thì tại sao lại là con?” Lời đáp: Không ai trả lời được câu ấy, kể cả Chúa Giêsu cũng không trả lời “tại sao”. Ngài trả lời “để làm gì” và “với ai”: để việc Thiên Chúa được tỏ hiện, và với con, Ngài ở bên. Xin đừng ép mình phải tìm ra câu trả lời cho “tại sao”. Có những câu hỏi chỉ được để mở.
“Con thấy mình xấu và bẩn, con không dám gần Chúa.” Lời đáp: Chúa Giêsu không đến với người khỏe mạnh mà với người đau yếu (x. Mc 2,17). Nếu con thấy mình yếu, con đang ở đúng chỗ mà Ngài đến.
“Bạn bè trong giáo xứ nói có thể con đã làm gì đó.” Lời đáp: Họ thường không ác ý, nhưng họ giống những người bạn của ông Gióp. Xin tha cho họ, và đừng để lời ấy dạy mình cách nhìn về Chúa. Nếu cần, xin một linh mục hoặc một người tin cậy nói lại với con điều Giáo Hội thực sự dạy.
“Con đã sống không tốt, và con thấy đau này như quả báo.” Lời đáp: Quả báo của những lựa chọn xấu là có thật, nhưng đó không phải là bệnh nặng của con. Nếu một lối sống có hại đã góp phần gây ra bệnh, đó là một hậu quả tự nhiên, không phải một lệnh phạt. Và điều quan trọng là đừng để sự thật ấy dẫn đến tuyệt vọng mà dẫn đến tha thứ bản thân và bắt đầu lại.
“Chúa có bắt con trả giá cho tội của cha mẹ con không?” Lời đáp: Chúa Giêsu đã nói rõ: không phải anh này hay cha mẹ anh (x. Ga 9,3). Không ai phải mang đau khổ như một người trả nợ thay cho thế hệ trước.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Có thể anh chị em không nghĩ như một người thứ nhất, nhưng lời anh chị em nói ra có thể nghe như vậy. “Chắc Chúa thử thách mẹ đó.” “Ngày xưa ba sống chưa được ngay thẳng.” “Bệnh là do nghiệp.” Những câu ấy dễ tràn khỏi miệng, và có thể đâm sâu vào lòng người bệnh như một mũi dùi.
Một vài gợi ý:
• Tránh giải thích. Khi không biết nói gì, hãy nói thật: “Con cũng không hiểu tại sao. Nhưng con ở đây.”
• Tránh “nhiệm vụ”. Đừng giao cho người bệnh nhiệm vụ “dâng đau khổ” khi họ còn chưa kịp thở. Người bệnh sẽ tự tìm thấy ý nghĩa khi họ sẵn sàng.
• Giúp họ gặp linh mục. Nếu người bệnh có đạo và muốn xưng tội hoặc được xức dầu, xin liên lạc với linh mục giáo xứ sớm, đừng đợi đến lúc nguy kịch. Đó là một ân huệ cho cả gia đình.
• Nghe nỗi ân hận mà không phán xét. Nếu người bệnh kể về điều họ hối tiếc, đừng vội an ủi bằng “Chẳng có gì đâu” hay “Ai mà chẳng có”. Hãy nghe hết, rồi nói: “Con đã nghe mẹ. Và con tin Chúa thương mẹ.”
• Giữ giá trị của họ. Nhắc lại những điều tốt đã làm: “Con nhớ hồi đó mẹ đã …” Những ký ức ấy là bằng chứng rằng đời họ đã có ích.
Và với chính anh chị em, những người chăm sóc: có khi anh chị em cũng tự hỏi “Tại sao nhà mình lại gặp chuyện này?” Xin áp dụng cùng lời Chúa Giêsu cho chính mình. Không phải lỗi của ai. Chỉ là một mùa khó, và Chúa đang ở trong đó.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi đã từng nói với mình rằng bệnh này là hình phạt? Ai hay điều gì đã gợi ý ý nghĩ đó?
2. Trong lòng tôi, điều nào là nỗi ân hận thật (đưa tôi về phía Chúa) và điều nào là nỗi sợ (dìm tôi xuống)?
3. Nếu Chúa Giêsu đi ngang qua giường tôi và các môn đệ hỏi “Ai đã phạm tội?”, tôi muốn Ngài trả lời thế nào?
4. Có “việc Thiên Chúa” nào đã bắt đầu xảy ra đâu đó quanh tôi từ khi tôi nằm bệnh (một cuộc viếng thăm, một lời xin lỗi, một đêm gia đình họp lại)?
5. Tôi có điều gì cần thuộc về bí tích Hòa giải hay Xức dầu không? Ai có thể giúp tôi liên lạc với linh mục?
6. Tôi có đang giữ trong lòng một lời trách của người khác về bệnh của mình không? Hôm nay tôi có thể đặt lời ấy xuống trước mặt Chúa không?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa Giêsu, khi các môn đệ hỏi ai đã phạm tội, Chúa không trả lời bằng một bài giảng mà bằng một cử chỉ chữa lành. Sáng nay, xin giải thoát con khỏi ý nghĩ rằng Chúa đang phạt con. Xin cho con tin rằng Chúa đã ở đây trước khi con tỉnh dậy, và Chúa muốn làm một điều gì đó nơi con hôm nay. Con không biết điều ấy là gì. Con chỉ xin mở lòng. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, khi nỗi sợ nói trong con bằng giọng của một quan tòa, xin cho con nghe tiếng Chúa lớn hơn. Nếu có điều con phải xin lỗi, xin dẫn con đến bí tích Hòa giải với lòng tin cậy, không phải với nỗi sợ. Nếu không có điều gì, xin cho con nghỉ trong sự thật rằng con là con của Chúa. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Cha, đêm nay con trao lại cho Cha mọi câu hỏi “tại sao” mà con không trả lời được. Con không cần hiểu để được yêu. Xin cho con ngủ như đứa trẻ tin vào cha mẹ, và xin cho những người con yêu cũng được bình an. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, Chúa yêu con. Chúa ở với con.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: nói thầm ba lần: “Chúa yêu tôi.” Rồi nghỉ.
• Ngày vừa: nếu đang mang mặc cảm rằng mình bị phạt, hãy thưa điều ấy với một người thân tin cậy, và cùng nhau nói lại: “Chúa yêu tôi.”
• Ngày khá hơn: nhờ người thân liên lạc với linh mục để xin xưng tội hoặc xin xức dầu bệnh nhân, nếu anh chị em mong muốn.
Trang ghi chép
• Ý nghĩ “Chúa phạt tôi” xuất hiện khi nào: …
• Điều tôi muốn thưa với Chúa hoặc với linh mục: …
• Một dấu chỉ nhỏ cho thấy Chúa đang ở bên tôi: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 5 – Thập giá và người bệnh nằm một chỗ
Đứng gần thập giá Đức Giêsu có thân mẫu Người… Thấy mẹ và môn đệ mình thương mến đứng đó, Đức Giêsu nói với thân mẫu: “Thưa Bà, đây là con của Bà.” Rồi Người nói với môn đệ: “Đây là mẹ của anh.” Và từ giờ ấy, môn đệ rước bà về nhà mình. (Ga 19,25-27)
Một cây gỗ và một chiếc giường
Có một điều mà người nằm bệnh lâu ngày hiểu rất rõ, và người khỏe mạnh khó hiểu hết: cảm giác bị giữ lại. Một chỗ nằm, một khoảng trần nhà, một vài hướng nhìn. Muốn đi mà không đi được. Muốn đứng dậy mà đôi chân không nghe lời.
Xin anh chị em mở Tin Mừng ra, và nhìn một người cũng đã bị giữ lại như thế. Đó là Đức Giêsu trên thập giá. Hai tay bị đóng, hai chân bị đóng. Người không thể xoay mình, không thể lau mặt, không thể xin nước mà không phải nhờ người khác đưa lên. Người nằm trên gỗ, hay đúng hơn, người bị treo trên gỗ, và phụ thuộc hoàn toàn vào những gì xảy ra quanh mình.
Tôi không nói rằng thập giá giống hệt giường bệnh. Đau đớn của Chúa là đau đớn của một Đấng chịu chết vì tội của muôn người, và không ai có thể đo bằng nỗi đau của riêng mình. Nhưng tôi muốn nói điều này, và xin anh chị em giữ nó trong lòng: Chúa Giêsu biết cảm giác bị giữ lại. Người không đứng ngoài nhìn vào. Người đã ở trong đó.
Thư gửi tín hữu Do Thái nói rất rõ: “Người không phải là vị Thượng Tế không biết cảm thương những yếu đuối của ta, vì Người đã chịu thử thách về mọi phương diện như ta” (Dt 4,15). Câu ấy có nghĩa là: khi anh chị em nói với Chúa “Con không thể cử động”, “Con đau lắm”, “Con không còn ai nữa”, anh chị em không đang nói với một Đấng chưa từng nghe những lời ấy. Người đã sống chúng.
Ngôn sứ Isaia đã nhìn thấy trước
Cách đó hơn bảy trăm năm, ngôn sứ Isaia đã viết về một người “Tôi tớ đau khổ”, và nhiều Kitô hữu từ xưa đã nghe trong đó tiếng của Đức Kitô: “Người bị người đời khinh dể, ruồng bỏ, là người đau khổ, quen thuộc với bệnh tật” (Is 53,3).
“Quen thuộc với bệnh tật.” Xin dừng lại ở năm chữ ấy. Kinh Thánh không nói Người thỉnh thoảng gặp bệnh tật. Kinh Thánh nói Người quen thuộc với nó, như một người bạn cũ, một khách ghé thăm thường xuyên. Có những người nghe câu này và thấy một sự an ủi sâu sắc: ít ra có một Đấng biết tôi đang sống ở nơi nào.
Cũng trong đoạn ấy: “Chính Người đã mang lấy bệnh tật của chúng ta, đã gánh chịu những đau khổ của chúng ta” (Is 53,4). Gánh, chứ không chỉ nhìn. Người không đứng cạnh chiếc giường mà nói: “Cố lên.” Người ngồi xuống, và đặt vai vào gánh nặng.
Điều Chúa Giêsu làm trên thập giá
Nếu một người bị đóng đinh, chịu đau đến tận cùng, thì ta mong rằng người ấy sẽ chỉ nghĩ đến mình. Điều đó rất tự nhiên. Nhưng hãy xem Tin Mừng kể gì về những giờ cuối cùng của Chúa Giêsu. Phần lớn, Người nghĩ đến người khác.
• Người cầu nguyện cho những kẻ đóng đinh mình: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23,34).
• Người hứa với người tử tội bên cạnh: “Hôm nay, anh sẽ được ở với tôi trên Thiên Đàng” (Lc 23,43).
• Người trao mẹ cho người môn đệ yêu quý và trao người môn đệ cho mẹ (Ga 19,26-27).
Ba việc ấy được làm khi Người không còn có thể làm gì khác, tay đã bị đóng, thân xác đã kiệt. Điều ấy cho ta thấy rằng khi một người không còn làm được gì, tình yêu của họ vẫn còn nguyên. Nó thậm chí còn rõ hơn, vì không còn gì che bên ngoài nữa.
Xin anh chị em nghĩ đến mình. Có thể anh chị em không đóng đinh, không chịu cực hình như Chúa. Nhưng có lẽ anh chị em cũng đang ở trong một thời gian mà mình không còn làm được những việc mình từng làm. Câu hỏi của thập giá xin được đặt ra nhẹ nhàng: trong hoàn cảnh này, tình yêu của tôi còn có thể làm gì?
Câu trả lời thường rất nhỏ: một lời cảm ơn người chăm sóc, một lời xin lỗi muộn, một lời cầu nguyện thầm cho người cùng phòng, một cái nắm tay. Tất cả đều là những việc nhỏ. Và tất cả đều là việc của thập giá.
Đứng dưới chân thập giá: Đức Maria và người môn đệ
Dưới chân thập giá có những người ở lại. Tin Mừng thánh Gioan kể tên họ: thân mẫu Người, chị của thân mẫu Người, bà Maria vợ ông Clôpát, bà Maria Magđala, và người môn đệ Chúa thương mến (Ga 19,25-26). Những người đàn ông khác đã bỏ chạy. Những người phụ nữ này ở lại.
Họ không thể làm gì để cất đau khổ khỏi Chúa. Họ không có quyền, không có thuốc, không có lời nào thay đổi được cảnh tượng. Họ chỉ có thể ở lại. Và sự ở lại ấy là một món quà mà không gì thay thế được.
Tôi nghĩ đến những người đang đứng quanh giường anh chị em, hoặc đã từng đứng. Có người đến mỗi ngày dù mệt. Có người ngồi suốt đêm. Có người không biết nói gì nên chỉ nắm tay. Họ giống những người dưới chân thập giá. Họ không chữa được bệnh. Nhưng họ ở lại, và việc ở lại ấy là tình yêu.
Đức Maria, trong số đó, là một người mẹ đứng nhìn con mình chịu đau. Có lẽ không nỗi đau nào của con người sâu hơn thế. Truyền thống Hội Thánh kính nhớ Mẹ như một thanh gươm đã đâm thấu tâm hồn (x. Lc 2,35). Và Mẹ không bỏ đi. Mẹ đứng đó, không nói một lời nào được ghi lại, nhưng sự hiện diện của Mẹ nói với Chúa Giêsu: “Con không một mình.”
Người bệnh nằm lâu cũng có những giờ phút cần có người nói với mình điều ấy: “Con không một mình.” Nếu anh chị em đang đọc những dòng này, xin hãy nhớ rằng Đức Maria cũng đứng bên giường anh chị em, như đã đứng dưới thập giá. Mẹ không chữa lành tất cả. Mẹ ở lại.
Nhận không phải là yếu đuối
Trong đoạn Tin Mừng hôm nay có một chi tiết nhỏ mà dễ bị bỏ qua. Chúa Giêsu, Đấng đang chịu đau khổ trên thập giá, vẫn nhận sự chăm sóc của những người đứng bên dưới. Người để mẹ chứng kiến. Người để người môn đệ ở lại. Người nói “Tôi khát” (Ga 19,28) và để một người lính nhúng bọt biển vào giấm, đưa lên một cành húsop cho Người.
Nhiều người nằm bệnh mang một nỗi xấu hổ thầm kín: “Mình đã từng là người lo cho cả nhà. Giờ mình phải để con cháu lo cho mình.” Nỗi xấu hổ ấy có thật. Nhưng hãy nhìn Chúa Giêsu: Người không xấu hổ khi nhận. Người biết rằng tình yêu là một dòng chảy hai chiều, và những lúc ta nhận chính là những lúc ta cho người khác cơ hội để yêu.
Một đứa con sau nhiều năm chăm mẹ già đã nói một câu mà tôi nhớ mãi: “Mẹ cho con cơ hội được trả ơn mẹ là món quà cuối cùng mẹ trao cho con.” Xin anh chị em đừng tước đi món quà ấy của con cháu.
Người bệnh trong gia đình: một thập giá nhỏ ở giữa nhà
Một trong những điều làm tôi xúc động khi thăm các gia đình có người bệnh lâu ngày là điều này: căn phòng của người bệnh thường trở thành trái tim của ngôi nhà. Là nơi cả nhà ghé qua trước khi đi làm. Là nơi đứa cháu nhỏ ngồi làm bài. Là nơi người ta nhỏ giọng khi bước vào, và đổi giọng khi bước ra.
Người bệnh không đề nghị vai trò ấy. Vai trò ấy đến một cách lặng lẽ. Dần dần gia đình học những điều mà bình thường họ không học:
• Học chậm lại, vì người bệnh không thể vội.
• Học dừng lại, vì có những ngày mọi việc phải chờ.
• Học cầu nguyện chung, vì chỉ còn lời cầu là việc có thể làm.
• Học nói những lời quan trọng, vì biết không còn nhiều thì giờ.
• Học tha thứ cho nhau, vì bệnh tật cho thấy các mâu thuẫn nhỏ đến mức nào.
Xin đừng vì thế mà nghĩ rằng người bệnh “được” bệnh để dạy cho cả nhà. Nhưng khi cả nhà đã học được những điều ấy, người bệnh có thể được an ủi: “Đời mình không phải vô ích. Nhờ có mình, cả nhà gần nhau hơn.”
Một người bạn trên giường bệnh: thánh Bernadette
Thánh Bernadette Soubirous, cô gái được Đức Maria hiện ra tại Lourdes năm 1858, sống những năm cuối đời trong nhà dòng ở Nevers, phần lớn thời gian phải nằm giường vì bệnh hô hấp và bệnh xương khớp. Chị mất năm 1879, khi mới 35 tuổi. Người ta kể rằng chị từng nói đùa với các chị em rằng “công việc” của chị chính là việc ốm đau.
Chị không phải là một người luôn an nhiên. Có những lúc chị đau đớn, có những lúc chị cảm thấy cô đơn. Nhưng chị đã dâng những giờ phút ấy trong cầu nguyện, để cho người khác, nhất là những người tội lỗi. Một cô gái nằm trên chiếc giường nhỏ ở một nhà dòng xa xôi, đã trở thành một trong những vị thánh được kính yêu nhất của Hội Thánh. Giường bệnh không phải là nơi thiếu phúp lành.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Thiên Chúa có nghĩ đến tôi không khi tôi đau như thế này?” Lời đáp: Chúa Giêsu kêu lên trên thập giá: “Lạy Thần con, lạy Thần con, sao Ngài bỏ rơi con?” (Mc 15,34; x. Tv 22,2). Người đã dùng chính những lời ấy của Thánh Vịnh. Nếu anh chị em cảm thấy như mình bị bỏ rơi, xin biết rằng cảm giác ấy đã được Chúa Giêsu nói ra trước anh chị em. Thánh Vịnh 22 bắt đầu bằng tiếng kêu than phải, nhưng khép lại bằng niềm tin tưởng.
“Con thấy thập giá này quá nặng.” Lời đáp: Chúa Giêsu cũng ngã dưới thập giá, và có người phải vác giúp Người (x. Lc 23,26). Anh chị em không phải vác một mình. Người thân, y tá, bạn bè, một linh mục, một người lạ nhân từ, đều có thể là ông Simon Kyrênê của anh chị em.
“Con không thấy mình đứng được dưới chân thập giá như Mẹ.” Lời đáp: Anh chị em không cần đứng. Có lúc anh chị em là người trên thập giá. Và chính những người chăm sóc anh chị em là những người đang đứng dưới thập giá ấy. Xin cảm ơn họ, và cho họ biết họ đang làm một việc thần thánh.
“Con cầu nguyện mãi mà bệnh không khỏi.” Lời đáp: Chúa Giêsu cũng cầu nguyện trong vườn Ghếtsêmani: “Xin cho con khỏi chén này”, và chén ấy vẫn không được lấy đi (x. Mt 26,39). Nhưng lời cầu của Người không vô ích: Cha đã gửi một thiên thần đến an ủi (x. Lc 22,43). Một lời cầu không được nhận đúng điều xin vẫn không phải là một lời cầu không được nghe.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Anh chị em là những người đứng dưới chân thập giá. Xin cho phép tôi nói một lời cùng anh chị em.
Anh chị em không cần làm cho đau khổ biến mất. Điều đó ngoài sức anh chị em, như đã ngoài sức Đức Maria. Việc của anh chị em là ở lại, và việc ấy đã đủ cao quý.
Anh chị em cũng có quyền mệt. Mệt không phải là thiếu yêu thương. Xin tự dành cho mình một giờ nghỉ, một giấc ngủ, một bữa ăn đàng hoàng. Xin nhờ người khác thay phiên. Chính ông Simon Kyrênê cũng chỉ vác một quãng đường.
Anh chị em có quyền khóc. Nếu có lúc phải ra hành lang khóc một mình, đừng tự trách. Những người dưới chân thập giá cũng đã khóc.
Anh chị em được phép tìm người nâng đỡ. Một linh mục, một nhóm thiện nguyện trong giáo xứ, một người bạn đã từng chăm sóc người thân bệnh, đều có thể là “Đức Maria” cho chính anh chị em. Đừng đợi đến khi kiệt sức mới xin giúp.
Câu hỏi để ngẫm
1. Trong đời tôi, ai đã “ở lại” với tôi khi tôi không còn gì để trao?
2. Tôi có đang xấu hổ khi phải nhận sự giúp đỡ không? Chúa Giêsu trên thập giá nói gì với tôi về điều đó?
3. Trong ba lời cuối của Chúa trên thập giá (tha thứ, hứa, trao phó thác), lời nào chạm đến tôi hôm nay?
4. Nếu tôi là một người đứng dưới chân thập giá của người khác, tôi sẽ làm gì?
5. Thập giá trong phòng tôi (nếu có) đang nhìn về đâu? Thử nhìn nó thật lâu và xem Chúa nói gì.
6. Ai trong nhà đang cần được tôi nói “con cảm ơn”?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã bị treo trên thập giá, không thể cử động, và vẫn yêu thương. Xin cho con nhớ Chúa khi con thấy mình bị giữ lại. Xin cho con để người khác chăm sóc con mà không xấu hổ, và xin cho mỗi lần được chăm, con nói được một tiếng cảm ơn. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, nếu con khóc, xin nhận nước mắt của con như Chúa đã nhận nước mắt của mẹ Chúa dưới chân thập giá. Xin giữ con đừng để đau đớn biến thành cay đắng. Xin đặt con vào vòng tay Chúa như Chúa đã đặt mẹ Chúa trong vòng tay người môn đệ. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa Giêsu, ngày hôm nay đã qua. Con xin cảm ơn những người đã ở lại bên con. Xin cho họ cũng được Chúa chăm sóc. Xin cho con ngủ với niềm tin rằng con không một mình, và Chúa đang ở trong giấc ngủ của con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa Giêsu bị đóng đinh, xin ở với con, và xin cho con ở với Chúa.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: nhìn hoặc nắm một thánh giá nhỏ, và nói: “Lạy Chúa, Chúa đã đi qua điều này trước con.”
• Ngày vừa: dành một phút nhìn thánh giá hoặc ảnh Chúa chịu nạn, để Chúa nhìn lại. Nhờ người thân đọc Ga 19,25-27 thật chậm.
• Ngày khá hơn: nói với một người đang chăm sóc mình: “Cảm ơn con đã ở lại.”
Trang ghi chép
• Người đã ở lại bên tôi: …
• Khi nào tôi thấy mình bị giữ lại nhất: …
• Lời của Chúa trên thập giá tôi muốn giữ: …
• Điều tôi biết ơn: …

Phần II – Sống với thời gian và cơn đau (Ngày 6–10)
Sau năm ngày đầu, anh chị em đã nghe những điều căn bản nhất: Chúa nhìn thấy mình, đời mình có giá trị, đau khổ không phải hình phạt, và Chúa đã đi qua con đường này trước mình. Năm ngày tiếp theo bước vào đời sống hàng ngày của người nằm bệnh: thời gian dài lê thê, cơn đau, cô đơn, lòng biết ơn, và thân xác yếu đuối. Đây là những chuyện rất cụ thể, và Chúa có một lời cho từng chuyện.
Ngày 6 – Thời gian chậm lại
Ngàn năm ở trước mắt Ngài trỏ nên như ngày hôm qua đã qua. (x. Tv 90,4)
Với Chúa, một ngày dài bằng ngàn năm, một ngàn năm dài bằng một ngày. (x. 2 Pr 3,8)
Một ngày dài bằng một tuần
Ai đã nằm bệnh lâu đều biết một điều lạ lùng về thời gian. Có những buổi chiều dài như cả tuần, nhưng những tháng ngày trôi qua lại tựa như chỉ trong chớp mắt. Nhìn đồng hồ thấy mãi chưa đến giờ uống thuốc. Nhìn lịch thấy mà giật mình: “Lại qua một tháng nữa rồi.”
Người khỏe mạnh thường phàn nàn về việc thiếu thời gian. Người bệnh thì có quá nhiều thời gian, nhưng lại là thứ thời gian không ai muốn có. Nó không phải thời gian để làm việc, cũng chẳng phải thời gian để vui chơi. Nó là thời gian chờ: chờ thuốc, chờ bác sĩ, chờ con cháu, chờ ngày mới, chờ đêm qua.
Hôm nay xin cùng nhau hỏi: Chúa có nói gì với người sống trong thời gian chậm này không? Tôi tin là có.
Hai cách đo thời gian
Ngôn ngữ Hy Lạp cổ, mà Tân Ước được viết bằng đó, có hai chữ để nói về thời gian. Chữ thứ nhất là chronos, thời gian của đồng hồ: giây, phút, giờ, ngày. Đó là thời gian ta đếm được, và là thời gian làm người bệnh mệt mỏi. Chữ thứ hai là kairos, thời điểm, lúc thuận lợi, khoảnh khắc mà Chúa đến. Khi Chúa Giêsu bắt đầu rao giảng, Người nói: “Đã đến thời hạn” (Mc 1,15), và đó là chữ kairos.
Thời gian của đồng hồ có thể dài lê thê. Nhưng thời gian của Chúa thì khác: nó không được đo bằng độ dài, mà bằng chiều sâu. Một giờ ngồi bên người thân sắp mất, một phút im lặng trước cánh đồng nắng sớm, một lời tạ ơn thốt ra lúc nghiệt ngã, có thể sâu hơn cả một năm bận rộn.
Không ai ép anh chị em phải thấy các giờ phút bệnh tật là kairos. Nhưng xin thử mở một cánh cửa nhỏ: biết đâu, trong những giờ phút đồng hồ ấy, có một giờ phút mà Chúa đang chờ anh chị em?
Thánh Vịnh 90: những ngày của ta rất ít
Thánh Vịnh 90 là một trong những bài thánh vịnh thành thật nhất về thời gian. Người viết không nói giảm. Ông nói: “Tuổi thọ chúng con chỉ bảy mươi, nếu mạnh khoẻ thì tám mươi” (x. Tv 90,10). Rồi ông thừa nhận rằng phần lớn những năm ấy chứa “lao nhọc và khổ đau”.
Nhưng ông không dừng ở đó. Ông không kết thúc bằng tiếng thở dài. Ông kết thúc bằng một lời cầu: “Xin dạy chúng con biết đếm những ngày của chúng con” (Tv 90,12), và cuối bài: “Xin cho công trình tay chúng con làm được vững bền” (Tv 90,17).
Có một điều rất đáng chú ý: khi ông nhận ra đời người ngắn ngủi, ông không chạy đến việc làm nhiều hơn. Ông quay về phía Thiên Chúa và xin khôn ngoan. Người nằm bệnh thường được đặt giữa hai cách ứng xử: hoặc tuyệt vọng vì thời gian quá ngắn hoặc quá dài, hoặc xin khôn ngoan để sống chính những ngày còn lại. Thánh Vịnh 90 chọn cách thứ hai.
Ba mươi năm ẩn dật
Chúa Giêsu sống khoảng ba mươi ba năm trên trần gian. Học giả cho biết Người chỉ rao giảng công khai khoảng hai ba năm. Tin Mừng chỉ nói rất ít về ba mươi năm còn lại. Thánh Luca tóm gọn: Người “sống vâng phục cha mẹ” ở Nadaret, và “tăng trưởng về khôn ngoan, thân thể và ân sủng” (x. Lc 2,51-52).
Xin dừng lại. Ba mươi năm ấy, phần lớn trong ẩn dật. Không phép lạ, không bài giảng, không đám đông. Người làm việc hằng ngày, có thể là nghề thợ mộc, sống giữa làng xóm, chia ngày với Mẹ và thánh Giuse. Nếu thời gian ẩn dật là “lãng phí”, Thiên Chúa đã lãng phí đến ba phần tư cuộc đời Con Mình.
Thực ra, đó không phải lãng phí. Đó là thời gian Chúa “tăng trưởng”. Và điều đó dạy ta rằng có những mùa đời không để làm, nhưng để lớn lên bên trong. Người nằm bệnh có thể đang ở trong một “Nadaret” của riêng mình: một mùa im lặng, ẩn dật, và có thể đang được “tăng trưởng” theo những cách mà chính mình không nhìn thấy.
Một Giám mục trong phòng biệt giam
Tôi muốn kể anh chị em nghe về một người Việt Nam, Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận. Sau năm 1975, ngài bị bắt và giam giữ khoảng mười ba năm, trong đó có nhiều năm bị biệt giam. Một người đang ở trong cuộc sống đầy hoạt động, bỗng chốc bị đặt vào một căn phòng nhỏ, không sách, không giáo dân, không biết ngày nào ra.
Ngài kể lại rằng có những lúc ngài bị cám dỗ ngồi chờ đợi ngày được thả, chờ để rồi mới làm việc lớn cho Chúa. Rồi ngài nhận ra rằng mình đang dành cả đời để chờ, trong khi Chúa đang ở ngay đây. Theo lời ngài, ngài quyết định sống giây phút hiện tại, làm đầy nó bằng tình yêu, và chọn Chúa chứ không chọn những việc của Chúa. Những giờ phút ấy trở nên giờ phút làm chứng.
Tôi không dám so sánh giường bệnh của anh chị em với phòng biệt giam. Nhưng có một điểm chung: cả hai đều là nơi người ta không chọn đến, và cả hai đều là nơi Chúa vẫn có mặt. Nếu một người có thể biến mười ba năm thành thời gian của Chúa, thì mỗi ngày của anh chị em cũng có thể.
Một ngày có nhịp
Người nằm lâu thường mất đi nhịp điệu của ngày. Sáng, trưa, tối dần dần trở thành một dải màu xám. Thử tạo một vài “mốc” nhỏ, như những cọc tiêu dọc đường:
• Buổi sáng: một dấu Thánh Giá và một câu “Lạy Chúa, con đây.” Nhìn ra cửa sổ xem trời hôm nay thế nào.
• Giữa trưa: một lời tạ ơn trước bữa ăn, dù chỉ là muỗng cháo.
• Chiều: vài phút nghe một bài thánh ca, hoặc nhờ người thân đọc một đoạn Tin Mừng.
• Tối: nói với một người thân một điều làm mình biết ơn trong ngày.
• Trước khi ngủ: “Lạy Chúa, con xin dâng lại ngày hôm nay.”
Năm “mốc” ấy không làm ngày ngắn đi. Nhưng chúng biến một ngày dài thành năm đoạn, và mỗi đoạn có một chút ánh sáng của riêng nó. Người ta chịu đựng được thời gian dài dễ hơn khi thời gian ấy được chia thành những chặng nhỏ.
Nghỉ ngơi không phải là lười
Một nỗi băn khoăn khác của người bệnh: cảm giác tội lỗi vì “nằm không làm gì”. Xin nhớ rằng ngay từ những trang đầu Kinh Thánh, Thiên Chúa đã nghỉ ngày thứ bảy (x. St 2,2-3) và đã ban cho dân Ngài ngày sáp-bát để nghỉ (x. Xh 20,8-11). Nghỉ ngơi là một phần của công trình tạo dựng.
Chúa Giêsu cũng đã nói với các môn đệ vừa trở về sau những ngày rất bận: “Các con hãy về riêng nơi vắng vẻ mà nghỉ ngơi một lúc” (Mc 6,31). Và Ngài mời: “Hỡi tất cả những ai mệt nhọc và mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng” (Mt 11,28).
Việc nghỉ của người bệnh khác việc nghỉ của người khỏe. Người khỏe nghỉ để lấy lại sức. Người bệnh nghỉ để chịu đựng. Nhưng cả hai đều được mời vào cùng một “ngày nghỉ” của Chúa: không làm gì, chỉ được ở bên Người.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Ngày nào cũng giống ngày nào, chẳng có gì để mong.” Lời đáp: Lòng thương xót của Chúa không cạn, mỗi sáng lại được đổi mới (x. Ac 3,22-23). Ngày giống nhau trên bề mặt, nhưng Chúa thì không lặp lại. Mỗi sáng Ngài trao một món đồ mới: một ánh nắng khác, một giọng nói khác, một cơ hội yêu khác.
“Thời gian của mình còn ít, mình sợ.” Lời đáp: Xin dạy chúng con biết đếm những ngày (Tv 90,12). Nỗi sợ đó không phải là dấu hiệu thiếu đức tin. Đó là nỗi sợ rất người. Xin nói nó ra với Chúa, với linh mục, với người thân. Khi ta nói, nỗi sợ thường nhỏ lại.
“Thời gian của mình còn quá nhiều, mình mệt.” Lời đáp: Xin đừng lo cho ngày mai, vì ngày mai sẽ lo cho ngày mai (x. Mt 6,34). Không ai phải sống cả một năm cùng lúc. Chỉ cần sống hôm nay, hôm nay thôi, và thậm chí chỉ cần sống giờ này.
“Mình đang lãng phí những năm tháng còn lại.” Lời đáp: Ba mươi năm ở Nadaret. Chúa Giêsu không nghĩ thời gian ẩn dật là lãng phí. Ngài đã sống chúng với tình yêu, và đó là nền cho những năm rao giảng về sau.
“Con không còn biết hôm nay là ngày nào.” Lời đáp: Không sao. Với nhiều người bệnh lâu ngày, ngày tháng đã nhòe đi. Chúa không cần anh chị em biết hôm nay là thứ mấy. Ngài chỉ cần anh chị em biết rằng Ngài đang ở đây, và “hôm nay” là ngày Ngài dành cho anh chị em.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người khỏe mạnh đến thăm thường đến rồi đi, ngắn ngủi, vì còn bao việc phải làm. Nhưng người nằm trong phòng đếm từng phút. Một cuộc viếng thăm hai mươi phút có thể là điều người bệnh chờ cả tuần, và nhớ cả tuần sau.
Một vài gợi ý cho thời gian chung:
• Đến đều đặn, dù ngắn. Người bệnh thích biết trước “con sẽ đến lúc mấy giờ”. Sự chờ đợi có hẹn dễ chịu hơn sự chờ đợi không có giờ.
• Khi đến, hãy thật sự ở đó. Cất điện thoại. Nếu chỉ có mười phút, mười phút ấy dành trọn cho người bệnh.
• Đừng nhìn đồng hồ. Người nằm nhìn thấy cử chỉ đó và hiểu: “Họ muốn đi.”
• Mang theo điều gì đó của thế giới bên ngoài: một bông hoa, một tấm ảnh, một món ăn quen thuộc. Đó là những chiếc cầu nối thời gian.
• Giúp người bệnh giữ nhịp ngày: treo một chiếc đồng hồ lớn, một tờ lịch có chữ to, để người bệnh biết hôm nay là ngày nào.
Và với chính anh chị em, những người chăm sóc lâu ngày: thời gian của anh chị em cũng đang chậm lại, và cũng đang bị “lấy” đi khỏi những việc anh chị em từng muốn làm. Đừng ngại nói với Chúa: “Con cũng mệt.” Chúa nghe. Và đừng quên cho mình những “mốc” riêng: một giờ nghỉ, một cuộc gọi cho bạn, một giờ thức dậy ngoài trời.
Câu hỏi để ngẫm
1. Thời gian của tôi đang trôi như thế nào: quá chậm, quá nhanh, hay nhòe đi?
2. Có lúc nào trong tuần qua, thời gian đột nhiên “có chiều sâu”? Điều gì đã xảy ra?
3. Nếu tôi đang ở trong một “Nadaret” của riêng mình, điều gì có thể đang “tăng trưởng” bên trong tôi?
4. “Mốc” nào trong ngày tôi muốn giữ lại, và “mốc” nào tôi muốn thêm vào?
5. Tôi đang chờ điều gì? Có thể đặt sự chờ đợi ấy vào tay Chúa hôm nay không?
6. Tôi có cho phép mình nghỉ không, hay tôi vẫn tự trách mình vì “nằm không”?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa, ngàn năm trước mắt Chúa chỉ như một ngày, và một ngày của con nhiều khi dài như ngàn năm. Xin đến trong ngày dài của con. Xin cho con không đếm giờ với nỗi sợ, nhưng đếm với lòng biết ơn. Xin dạy con biết đếm những ngày của con, để con được lòng khôn ngoan. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, giữa ngày, khi thời gian đứng lại, xin cho con nhớ Chúa cũng đã sống ba mươi năm ẩn dật. Xin cho con tin rằng thời gian trống vắng của con không trống vắng Chúa. Xin cho con lớn lên trong im lặng. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa, một ngày nữa đã qua. Con không biết con đã làm gì với nó, nhưng con dâng lại cho Chúa. Nếu có giây phút nào con đã yêu, dù rất nhỏ, xin giữ nó như hạt giống. Nếu có giây phút nào con đã bỏ phí, xin tha cho con. Đêm nay xin cho con ngủ trong thời gian của Chúa. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, giờ này là của Chúa. Hôm nay là của Chúa.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: thở chậm ba lần, mỗi lần thở ra nói thầm: “Giờ này là của Chúa.”
• Ngày vừa: chọn năm “mốc” trong ngày (sáng, trưa, chiều, tối, trước khi ngủ) và ghé mỗi mốc một lời cầu nhỏ.
• Ngày khá hơn: nhờ người thân treo đồng hồ hoặc lịch có chữ to gần giường, và cùng nhau đánh dấu một điều tốt đã xảy ra hôm nay.
Trang ghi chép
• Một giờ phút hôm nay có chiều sâu: …
• Điều tôi đang chờ: …
• Một “mốc” của ngày tôi muốn giữ: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 7 – Cơn đau và đôi tay Chúa
Nhưng con luôn ở bên Ngài, Ngài đã nắm lấy tay phải con. Thân xác con và tâm hồn con có hao mòn, Thiên Chúa vẫn là núi đá, là phần di sản của con mãi mãi. (x. Tv 73,23.26)
Nói thật về cơn đau
Hôm nay tôi muốn bắt đầu bằng một điều không phải suy niệm, mà là một lời dặn dò thực tế.
Nếu anh chị em đang đau nhiều, xin nói với bác sĩ hay điều dưỡng của mình, và đừng cắt răng chịu đựng như thể đó là đức tính. Giáo Hội dạy rõ rằng dùng thuốc giảm đau là việc chính đáng và đầy nhân ái (x. GLHTCG 2279). Không có điều gì “thánh” hơn khi chịu đau không cần thiết. Thiên Chúa không đòi anh chị em phải đau để được yêu.
Xin nói cho bác sĩ biết cơn đau ở đâu, đau thế nào (nhói, nhức, bỏng rát, âm ỉ), lúc nào nặng hơn, làm gì thì nhẹ đi. Nếu thuốc chưa đủ, xin nói lại. Nhiều người ngại làm phiền hoặc sợ “nghiện” nên chịu đựng một mình. Đó không phải là can đảm. Đó chỉ là cô đơn thêm. Và xin đừng để việc “dâng đau khổ” biến thành lý do từ chối sự giúp đỡ.
Sau lời dặn đó, chúng ta có thể cùng nhau nhìn vào đôi tay.
Một người đã gần như ngã gục
Thánh Vịnh 73 là bài ca của một người suýt ngã gục trước cửa đức tin. Ông nhìn quanh và thấy kẻ ác sống sung sướng, khỏe mạnh, no đủ. Còn ông, dù giữ lòng trong sạch, thì “gặp nạn suốt ngày”, sáng nào cũng nếm đau khổ (x. Tv 73,14). Ông thú nhận: “Bộ trái tim con đã chua cay, lòng dạ con đau nhói” (x. Tv 73,21).
Rồi một điều gì đó đổi thay. Ông vào thánh đường của Thiên Chúa, và nghĩ lại (x. Tv 73,17). Không phải cơn đau biến mất. Nhưng ông nhận ra điều ông đã quên: Ông không đi một mình. Chúa đã “nắm lấy tay phải” ông.
Có thể anh chị em đang ở nơi ông ở lúc đầu bài thánh vịnh: mệt mỏi, ghen tị với người khỏe, cáu với cả Chúa. Xin đừng xấu hổ. Ông còn được viết cả những điều ấy trong Kinh Thánh. Nếu Chúa cho phép ông nói như thế, Chúa cho phép anh chị em nói như thế. Hãy dẫn nỗi đau, nỗi ghen tị, nỗi cáu giận đến “thánh đường”, tức là đến trước mặt Chúa, dù chỉ bằng một tiếng thở dài.
Đôi tay trong Tin Mừng
Xin anh chị em để ý: trong Tin Mừng, Chúa Giêsu rất hay dùng đôi tay.
Ngài nắm tay bà nhạc mẫu ông Simon đang nằm liệt giường vì sốt, và “ngài đỡ bà dậy” (x. Mc 1,31). Ngài nắm tay cô bé con ông Giairô và nói: “Ta-lí-tha, kum”, nghĩa là “Bé gái, thầy bảo con: trỗi dậy” (x. Mc 5,41). Ngài đặt tay lên trẻ nhỏ và chúc lành cho chúng (x. Mc 10,16). Ngài chạm vào người phong hủi mà không ai dám chạm (x. Mc 1,41). Khi ông Phêrô chìm xuống sóng, Ngài “lập tức giơ tay nắm lấy” ông (x. Mt 14,31).
Ngài không chữa từ xa. Ngài không chỉ nói một lời. Ngài chạm vào. Và những bàn tay ấy, ngày xưa là bàn tay của một người thợ mộc Nadaret, vẫn là những bàn tay mà Thiên Chúa dùng để nâng con người lên.
Ngôn sứ Isaia, cách đó nhiều thế kỷ, đã nghe Thiên Chúa nói một lời không khác: “Ta là Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, Ta nắm lấy tay phải ngươi, và bảo ngươi: Đừng sợ, Ta sẽ giúp ngươi” (Is 41,13). Nắm tay, và bảo: đừng sợ. Đó là tất cả những gì một người đang đau cần.
Nắm tay không phải là hết đau
Xin đừng hiểu lầm. Nói Chúa nắm tay anh chị em không có nghĩa là cơn đau sẽ ngừng. Bà nhạc mẫu ông Simon được lành. Nhưng ông Phêrô thì vẫn đang chìm khi tay Chúa nắm lấy ông, và gió vẫn còn thổi cho đến khi hai thầy trò lên thuyền (x. Mt 14,30-32). Ông không thấy chỗ nào là bờ. Ông chỉ có bàn tay của Chúa.
Một số người được chữa lành, nhiều người khác thì không. Đó là một mầu nhiệm mà tôi không giải thích được. Nhưng có một điều tôi biết: không ai trong số những người Chúa chạm vào bị bỏ lại một mình. Thánh Phaolô cầu xin Chúa lấy “cái gai trong thịt” ra khỏi ông ba lần, và Chúa trả lời: “Ơn của thầy đủ cho con rồi, vì sức mạnh của thầy được biểu lộ trọn vẹn trong yếu đuối” (x. 2 Cr 12,7-9). Chúa không lấy cái gai. Ngài ban ơn để ông đứng được với nó.
“Ơn” ở đây không phải là một cái gì trừu tượng. Đó có thể là sức để qua hết một đêm. Là một giấc ngủ. Là một người đến đúng lúc. Là một giây bình an giữa cơn đau. Chúa trao ơn như bánh mỗi ngày: đủ cho hôm nay, không dành cho ngày mai.
Những bàn tay cụ thể
Chúa thường nắm tay ta qua tay của người khác.
Bàn tay của cô điều dưỡng để thay băng nhẹ nhàng hơn cần thiết một chút. Bàn tay của người chồng đỡ vợ ngồi dậy. Bàn tay của đứa cháu đặt lên trán bà. Bàn tay của linh mục xức dầu bệnh nhân. Bàn tay của người bạn cùng phòng chuyền cho nhau chiếc khăn. Tất cả đều là “đôi tay Chúa” cho anh chị em.
Và đồng thời, chính anh chị em cũng có đôi tay. Dù yếu, dù run, anh chị em vẫn có thể nắm tay một người khác. Một đứa cháu đang buồn. Một người chăm sóc mệt. Cuối cùng, cả hai bàn tay cùng được nâng trong bàn tay Chúa.
Ngồi giữa cơn đau: một cách cầu nguyện rất nhỏ
Khi cơn đau đến, ta thường co cứng người lại và cố chống cự. Đôi khi lại làm cơn đau nặng thêm. Xin thử một cách rất đơn giản, trong khi vẫn dùng thuốc theo lời bác sĩ:
1. Thở chậm. Hít vào đếm đến bốn, thở ra đếm đến sáu. Chỉ cần vài lần.
2. Mở một bàn tay. Đặt bàn tay mở ra, hướng lên trên, trên bụng hoặc đùi. Không nắm chặt. Bàn tay mở là bàn tay đang “xin” và “nhận”.
3. Nói với Chúa một câu. “Lạy Chúa, tay Chúa ở đây.” Hoặc “Nắm tay con.”
4. Giữ một vật nhỏ trong tay. Một chuỗi hạt, một thánh giá nhỏ, hay chỉ là một chiếc khăn sạch. Để bàn tay có điều để nắm.
5. Để cơn đau được đau. Không cần biến nó thành lời cầu hay hy sinh. Chỉ cần nói: “Có cơn đau ở đây, và Chúa cũng ở đây.”
Không phải lúc nào cách này cũng được, và có những cơn đau quá dữ. Khi đó xin gọi y tá, gọi bác sĩ. Đó không phải là thiếu đức tin. Đó là dùng đôi tay mà Chúa đã gửi đến.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Con đau quá, con không cầu nguyện nổi.” Lời đáp: Chính Thần Khí cầu thay nguyện cho ta bằng những tiếng rên siết không lời nào diễn tả nổi (x. Rm 8,26). Khi đau, bàn tay mở ra và một tiếng thở chậm đã là lời cầu. Anh chị em không nợ Chúa một bài kinh nào.
“Con sợ cơn đau sẽ nặng hơn nữa.” Lời đáp: Chúa không hứa là không đau, nhưng hứa là không bỏ rơi (x. Is 43,2). “Khi ngươi lội qua nước, Ta sẽ ở cùng ngươi.” Nỗi sợ cơn đau ngày mai là một cơn đau thứ hai. Hãy nói nỗi sợ ra với bác sĩ để chuẩn bị thuốc, và nói với Chúa để chuẩn bị lòng.
“Nghĩ đến Chúa mà vẫn thấy đau.” Lời đáp: Không có gì sai. Người ta không cầu nguyện để hết đau. Người ta cầu nguyện để không đau một mình. Tv 73 cũng kết thúc mà không nói rằng ông hết đau; ông chỉ nói: “Với con, ở gần Thiên Chúa là điều tốt”.
“Con thấy mình yếu đuối, không xứng làm người cầu nguyện.” Lời đáp: Sức mạnh của Thầy được biểu lộ trọn vẹn trong yếu đuối (x. 2 Cr 12,9). Chúa không chọn người mạnh nhất để cầu nguyện. Ngài nghe người gọi Ngài.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Khi người thân đau, ta thường cảm thấy bất lực. Vì thế ta dễ nói những câu an ủi vội: “Chịu khó chút nhé”, “Sắp hết rồi”, “Nghĩ điều khác đi”. Những câu ấy thường không đúng sự thật, và người bệnh biết. Xin thử những cách khác:
• Tin vào cảm nhận của họ. Nếu họ nói đau, đau thật. Đừng nghĩ họ “làm quá”.
• Báo cho bác sĩ khi người bệnh đau hơn. Đừng chờ họ tự xin. Nhiều người không nói.
• Nắm tay. Đôi khi điều duy nhất ta làm được là giữ bàn tay họ trong bàn tay mình, không nói gì. Đó không phải là “không làm gì”.
• Hiện diện khi cơn đau đến, không chỉ sau đó. Người bệnh nhớ ai ở đó lúc họ đau nhất.
Và nếu anh chị em thấy mình không chịu nổi khi nhìn người thân đau, điều đó cũng rất tự nhiên. Xin ra ngoài một lúc, hít thở, nói với Chúa: “Lạy Chúa, con không chịu nổi. Xin nắm tay con.” Rồi quay lại.
Câu hỏi để ngẫm
1. Cơn đau của tôi hôm nay ở đâu, nặng thế nào? Tôi đã nói rõ với bác sĩ chưa?
2. Tôi có đang chịu đựng một mình điều gì không cần thiết không?
3. Trong Tin Mừng, đôi tay nào của Chúa Giêsu chạm đến tôi nhất: nắm bà nhạc mẫu, nâng cô bé, đỡ ông Phêrô?
4. Ai là “đôi tay Chúa” đối với tôi? Tôi đã có lời cảm ơn họ chưa?
5. Tôi có thể “mở một bàn tay” cho Chúa hôm nay bằng cách nào?
6. Nếu tôi nắm tay một người khác hôm nay, đó sẽ là ai?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa, con đau, và con không giấu điều đó với Chúa. Sáng nay, xin nắm lấy tay phải con. Xin cho con gặp đúng người, đúng thuốc, đúng lời. Và trong những giờ con không chịu nổi, xin cho con biết mở bàn tay ra, thay vì nắm chặt nỗi sợ. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã nắm tay bao người đau yếu. Bây giờ xin nắm tay con. Con không xin được lành ngay, con chỉ xin đừng bị bỏ lại. Xin cho con thấy đôi tay Chúa trong đôi tay những người quanh con. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa, ngày hôm nay con đã qua được. Nếu cơn đau quay lại trong đêm, xin cho con nhớ rằng tay Chúa vẫn nắm tay con. Xin ban cho con một giấc ngủ, dù chỉ là một giấc ngắn. Xin gửi người đến ngồi bên con nếu con cần. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, xin nắm tay con.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: mở một bàn tay ra trên bụng, thở chậm ba lần và thưa: “Lạy Chúa, xin nắm tay con.”
• Ngày vừa: nói rõ với y tá hay bác sĩ về cơn đau hôm nay (ở đâu, nặng thế nào, lúc nào). Nhờ người thân ghi lại nếu cần.
• Ngày khá hơn: nắm tay một người trên giường lân cận hoặc một người thân, không nói gì trong một phút.
Trang ghi chép
• Nơi và mức độ cơn đau hôm nay: …
• “Đôi tay Chúa” tôi đã gặp: …
• Điều tôi muốn nói với Chúa về cơn đau: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 8 – Cô đơn giữa đám đông
Ngài đã khiến bạn bè và người quen xa lánh con, bóng tối là bạn thân duy nhất của con. (x. Tv 88,19)
Có một người phong hủi đến cầu xin Đức Giêsu, quy gối xuống… Đức Giêsu động lòng thương, giơ tay chạm vào anh và nói: “Tôi muốn, anh hãy khỏi bệnh.” (x. Mc 1,40-41)
Phòng đông người, lòng vắng người
Chắc chắn có những ngày cả phòng bệnh đông đúc. Y tá ra vào, người nhà qua lại, tiếng nói chuyện rộn rã. Và người bệnh nằm giữa, cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết.
Cô đơn không đồng nghĩa với một mình. Có người sống một mình mà bình an. Có người sống giữa mấy chục người mà thấy mình ở một hòn đảo. Cô đơn là cảm giác không ai thực sự nắm được mình đang trải qua điều gì. Nó đến khi ta không thể nói ra điều quan trọng nhất, hay khi nói rồi mà người kia không nghe ra.
Bệnh tật lâu ngày thường đưa người ta vào một thứ cô đơn kép. Thứ nhất là bạn bè thưa dần. Lúc đầu ai cũng đến. Rồi bệnh kéo dài, họ có việc riêng, họ không biết nói gì, họ sợ, và dần dần không đến nữa. Thứ hai là chính mình rút lại: “Thôi, khỏi làm phiền họ.” Hai cái cùng đến, và vòng cô đơn khép lại.
Một Thánh Vịnh không có ánh sáng
Thánh Vịnh 88 là bài đặc biệt trong sách Thánh Vịnh, vì đây là bài duy nhất kết thúc mà không có một lời tạ ơn hay hy vọng nào. Câu cuối cùng của bài là: “Ngài đã khiến bạn bè và người quen xa lánh con; bóng tối là bạn thân duy nhất của con” (x. Tv 88,19). Hết. Không có dòng nào sau đó.
Tôi luôn thấy điều này thật đáng ngạc nhiên. Kinh Thánh, cuốn sách của hy vọng, có hẳn một bài ca dành cho người không tìm thấy ánh sáng cuối bài. Hội Thánh đã giữ bài ấy trong phụng vụ suốt hai nghìn năm, nhất là trong những ngày Tuần Thánh. Nó nói với ta rằng: người nằm trong bóng tối mà chưa thấy lối ra vẫn có chỗ trong lời cầu của Hội Thánh.
Nhưng có một điều quan trọng. Dù trong bài không có lời hy vọng, tác giả vẫn gọi Tên Chúa. Ông mở đầu: “Lạy Chúa, lạy Thiên Chúa cứu độ con, ngày đêm con kêu van trước nhả Ngài” (x. Tv 88,2). Ông không còn nói các lời đẹp. Ông chỉ còn nói với Chúa, dù là để kêu than. Chính việc còn nói với Chúa đã là một ngọn đèn rất nhỏ.
Nếu hôm nay lòng anh chị em cũng đen như bài thánh vịnh ấy, xin đừng cố thêm câu kết có hậu. Hãy để đúng như nó là. Và đừng bỏ Người.
Người phong hủi và bàn tay không sợ
Trong Tin Mừng thánh Marcô có một người cô đơn nhất có thể tưởng tượng: người bị phong hủi (Mc 1,40-45).
Thời Đức Giêsu, người phong hủi phải sống ngoài trại, ngoài làng. Ông phải xé rách áo, để tóc bù xù, che miệng, và hô lớn “Nhơ bẩn, nhơ bẩn” mỗi khi có ai đến gần (x. Lv 13,45-46). Không ai chạm ông, không ai đứng gần, không ai gọi tên ông. Ông sống giữa xã hội nhưng như một người đã chết.
Rồi một ngày ông đến gần Đức Giêsu. Ông phải can đảm lắm, vì ông phạm luật khi đến gần. Ông quy gối xuống và nói một câu rất nhỏ: “Nếu Thầy muốn, thầy có thể làm cho tôi sạch.”
Và Tin Mừng ghi lại ba động tác: Đức Giêsu động lòng thương, Người giơ tay ra, Người chạm vào người ấy. Trước khi nói một lời chữa lành nào, Người chạm vào. Đức Giêsu có thể chữa từ xa, như Người đã làm cho đầy tớ viên sĩ quan. Nhưng lần này, Người chọn đến tận nơi. Người biết cái đau lớn nhất của người này không phải là vết loét, mà là nhiều năm không ai chạm đến mình.
Thánh Phanxicô Assisi kể lại rằng điều ngoại lệ nhất trong đời ngài bắt đầu khi ngài ôm lấy một người phong hủi mà trước đó ngài thấy ghê sợ. Ngài nói rằng điều lúc trước đắng chát đã trở nên ngọt ngào cho cả thân xác và tâm hồn. Dù anh chị em không phải bị phong hủi, có thể anh chị em đã từng cảm thấy mình đang bị “né tránh” như ông. Và xin biết rằng Chúa không né tránh anh chị em. Người giơ tay.
Chúa Giêsu cũng đã biết cô đơn
Trong vườn Ghếtsêmani, Chúa Giêsu xin ba môn đệ thân nhất ở lại và thức cùng Người (x. Mt 26,38). Họ ngủ thiếp. Người quay lại, thấy họ ngủ, và nói một câu không trách màng mà chứa chất nỗi buồn: “Các con không thể thức cùng Thầy một giờ sao?” (Mt 26,40). Rồi trên thập giá, hầu hết các môn đệ đã bỏ chạy.
Nói cách khác: Chúa Giêsu đã nhận ra cái cô đơn của người bị bạn bè bỏ rơi. Người biết mùi vị của nó. Vì thế, khi anh chị em nói với Chúa “Con thấy chẳng ai ở đây”, Người không phải là người thứ hai trả lời “Anh chị sẽ ổn thôi”. Người là người hiểu.
Nhưng cũng chính Người, vào ngày cuối cùng trước khi lên trời, đã hứa: “Và này, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20). “Mọi ngày” nghĩa là cả những ngày không ai ghé qua. Cả những đêm máy thở kêu bên tai.
Cuộc gặp gỡ giữa hai người cô đơn
Có một điều lạ lùng mà tôi thường thấy ở phòng bệnh. Hai người cùng cô đơn nằm cạnh nhau, cách nhau có một mét, nhưng cả tuần không nói với nhau một lời. Mỗi người nghĩ người kia không muốn bị làm phiền.
Rồi một đêm nào đó, một người ho, người kia hỏi: “Bà có cần nước không?” Câu hỏi đơn giản ấy mở ra một mối quen. Hai người kể cho nhau nghe về con cháu, về quê quán, về món canh mình thích. Những người cạnh giường trở thành bạn, và đôi khi là những người bạn cuối cùng trong đời.
Xin anh chị em đừng chờ người khác nói trước. Biết đâu người nằm cạnh đang chờ câu “Bà có ổn không?” của chính anh chị em. Có thể anh chị em không đi được, nhưng một lời chào, một nụ cười, một chiếc bánh chia đôi vẫn đi được rất xa.
Những cách nhỏ để thông đường cho cô đơn
Tôi không nghĩ có cách nào xoá hẳn cô đơn. Nhưng có những cách làm nó nhẹ đi:
• Chủ động cho đi một điều nhỏ. Một lời hỏi thăm người cùng phòng. Một lời cảm ơn y tá. Người cô đơn thường chờ được cho, không phải chờ được nhận.
• Viết hoặc nhờ người viết một lá thư ngắn. Vài dòng cho một người bạn cũ, một đứa cháu ở xa. Lá thư viết tay được giữ lâu hơn tin nhắn.
• Nhờ gọi điện hoặc gọi video. Một cuộc gọi ngắn mỗi tuần với người thân ở xa giúp cả hai bên còn “thấy” nhau.
• Liên lạc với giáo xứ hoặc nhóm thăm viếng người bệnh. Nhiều giáo xứ có nhóm người thăm bệnh nhân, mang Chúm lễ, cùng cầu nguyện. Nếu chưa có, thử hỏi cha xứ.
• Nhớ rằng cầu nguyện là một cách “đến thăm”. Khi anh chị em cầu cho một người, anh chị em đang đến bên họ, dù không ai biết. Trong Hội Thánh, không ai cầu nguyện một mình.
• Nói lại ba tên. Trước khi ngủ, đọc thầm tên ba người anh chị em yêu và xin Chúa ở với họ. Những tên ấy sẽ là ba ngọn nến giữa đêm.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Họ bận, họ không còn quan tâm đến mình nữa.” Lời đáp: Có thể họ sợ, chứ chưa chắc họ hết thương. Nhiều người không đến vì không biết nói gì. Một lời nhắn ngắn từ anh chị em: “Nhớ anh/chị đến thăm, tôi vui lắm” đôi khi mở cửa cho họ.
“Mình không muốn làm phiền ai.” Lời đáp: Chúa Giêsu đã xin các môn đệ ở lại (x. Mt 26,38). Xin chờ đến lúc kiệt sức rồi mới xin giúp không phải là khiêm nhường. Nhờ người khác ở lại với mình là một nhu cầu chính đáng của con người, và đôi khi là món quà cho họ.
“Chúa cũng thấy xa xôi.” Lời đáp: Thánh Vịnh 88 cũng có những ngày như vậy, và Hội Thánh giữ bài ấy lại. Cảm giác Chúa xa không có nghĩa là Chúa xa. Thánh Têrêsa Calcutta sống nhiều năm trong cảm giác ấy mà vẫn trung thành phục vụ. Cam kết quan trọng hơn cảm giác.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người nằm bệnh thường không dám nói “Con cô đơn”. Họ sợ làm con cháu buồn. Vì thế anh chị em cần là người mở lời trước: “Dạo này mẹ có thấy cô đơn không? Con muốn biết.”
• Đến đều, đừng đến rồi biến mất. Một mối quan hệ đứt quãng gây nhiều đau hơn một mối quan hệ ngắn.
• Đừng chỉ đến khi có việc. Đôi khi đến chỉ để ngồi, không mang thuốc, không mang tin, cũng là món quà.
• Mời thêm người. Bạn cũ, hàng xóm, người trong giáo xứ. Nhiều người sẵn sàng đến nếu được mời.
• Nghe những điều không thể sửa. Nếu người bệnh nói về cô đơn, đừng vội bác bỏ bằng “Con ở đây mà” hay “Mẹ không cô đơn đâu”. Hãy hỏi: “Mẹ kể cho con nghe nhé.”
Và với chính người chăm sóc, xin nhớ cô đơn cũng đến với anh chị em: người chăm sóc lâu ngày thường rất cô đơn. Xin đừng ngại tìm một nhóm hỗ trợ, một người bạn để kể chuyện, một cha xứ để chia sẻ.
Câu hỏi để ngẫm
1. Khi nào trong ngày tôi thấy cô đơn nhất? Điều gì xảy ra lúc đó?
2. Có ai tôi muốn liên lạc mà chưa dám? Điều gì ngăn tôi?
3. Người nằm cạnh tôi (nếu có) đang như thế nào? Tôi có thể nói với họ một câu không?
4. Tôi có thể “gọi Tên Chúa” như tác giả Thánh Vịnh 88 trong bóng tối của mình không?
5. Điều gì trong câu chuyện người phong hủi đụng đến tôi nhất: sự cô lập, sự can đảm đến gần, hay bàn tay chạm vào?
6. Ai là người cuối cùng tôi đã giúp một người khác bớt cô đơn? Cảm giác lúc đó thế nào?
Lời nguyện trong ngày
Lời nguyện buổi sáng
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã biết thế nào là bị bạn bè bỏ lại. Sáng nay con xin Chúa ở với con. Xin dạy con biết mở lời trước với một người quanh con, dù chỉ bằng một nụ cười. Xin cho con tin rằng Chúa ở cùng con mọi ngày. Amen.
Lời nguyện buổi trưa hoặc chiều
Lạy Chúa, giữa ngày, khi phòng đông mà con vẫn thấy một mình, xin đến ngồi bên con như Chúa đã ngồi bên người phong hủi. Xin chạm vào nỗi cô đơn của con, không để xoá nó ngay, nhưng để nó không còn là nỗi cô đơn trống vắng. Amen.
Lời nguyện buổi tối
Lạy Chúa, đêm nay con xin dâng Chúa những người cô đơn như con: người nằm cạnh, người ở xa, người không ai thăm. Xin đừng để ai trong họ thức một mình. Xin Chúa cũng thức với con, và xin cho con ngủ trong tay Chúa. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày
Lạy Chúa, xin ở với con. Xin ở với những người cô đơn.
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: nhắm mắt và nói thầm ba lần: “Lạy Chúa, xin ở với con.”
• Ngày vừa: hỏi thăm người nằm cạnh, hoặc nhờ y tá gửi lời chào họ.
• Ngày khá hơn: nhờ người thân gửi một tin nhắn hoặc lá thư ngắn cho một người bạn cũ, và nói: “Tôi nhớ anh/chị.”
Trang ghi chép
• Khi nào tôi thấy cô đơn nhất: …
• Người tôi muốn liên lạc: …
• Điều tôi muốn nói với Chúa trong bóng tối: …
• Điều tôi biết ơn: …

Ngày 9 – Lòng biết ơn như một ngọn đèn
Con lấy gì đáp trả Chúa vì mọi ân huệ Người đã ban cho con? Con xin nâng chén cứu độ, kêu cầu danh Chúa… Con xin dâng lên Ngài lễ vật tạ ơn. (x. Tv 116,12-13.17)
Đèn giữa đêm
Anh chị em đã bao giờ thức giữa đêm trong một căn phòng tối, và thắp lên một ngọn đèn nhỏ chưa? Ngọn đèn ấy không xua được bóng tối của cả căn phòng. Nó chỉ chiếu sáng một vòng nhỏ quanh mình. Nhưng vòng sáng nhỏ ấy đủ để ta nhìn thấy chiếc cốc nước, bàn tay mình, khuôn mặt người ngồi bên cạnh. Và đủ để ta biết mình không ở giữa bóng tối hoàn toàn.
Hôm nay tôi muốn nói về lòng biết ơn như một ngọn đèn nhỏ như thế.
Lòng biết ơn không xua được cơn đau. Nó không làm căn phòng sáng như ban ngày. Nhưng nó cho anh chị em một vòng sáng nhỏ để đứng vào, giữa đêm dài của bệnh tật.
Người thứ mười một
Tin Mừng theo thánh Luca kể rằng Đức Giêsu đi ngang một làng nọ thì gặp mười người phong hủi. Họ đứng xa xa, vì luật không cho họ đến gần ai. Họ kêu lớn: “Lạy Thầy Giêsu, xin thương xót chúng tôi!” Người bảo họ đi trình diện các tư tế. Và trong lúc đang đi, họ được sạch bệnh.
Chín người cứ thế đi tiếp, vui mừng về với gia đình. Chỉ có một người quay trở lại. Ông sấp mình dưới chân Đức Giêsu, vừa lớn tiếng ngợi khen Thiên Chúa vừa tạ ơn Người. Và Đức Giêsu hỏi: “Không phải cả mười người đều được sạch sao? Thế còn chín người kia đâu?” Rồi Người nói với người đã quay lại: “Hãy đứng dậy mà đi. Lòng tin của anh đã cứu chữa anh.” (Lc 17,11-19)
Tôi không nghĩ chín người kia là người xấu. Có lẽ họ vui quá, vội quá, và nghĩ rằng mình cần về nhà ngay. Điều đó cũng dễ hiểu thôi. Nhưng chỉ một người dừng lại để nói lời cảm ơn, và chính người ấy nghe được lời của Đức Giêsu dành riêng cho mình.
Có một điều rất đáng để ý. Người quay lại ấy cũng đã được chữa lành như chín người kia. Nhưng Đức Giêsu nói với riêng ông rằng ông được “cứu chữa”. Chữa lành thân xác là một ơn. Còn lòng biết ơn đưa ta vào một mối tương quan với Đấng ban ơn. Đó là một ơn khác, sâu hơn.
Anh chị em có thể chưa được khỏi bệnh như mười người ấy. Nhưng ngày nào cũng có những điều nhỏ được trao cho mình. Và mỗi lần anh chị em dừng lại, quay lại, nói một tiếng “Cảm ơn Chúa”, anh chị em đang làm điều mà người thứ mười một đã làm.
Tạ ơn trong mọi hoàn cảnh
Thánh Phaolô viết cho giáo đoàn Thêxalônica: “Anh em hãy luôn luôn vui mừng. Hãy cầu nguyện không ngừng. Hãy tạ ơn trong mọi hoàn cảnh, vì đó là điều Thiên Chúa muốn cho anh em trong Đức Kitô Giêsu.” (1 Tx 5,16-18)
Câu này dễ bị hiểu sai. “Tạ ơn trong mọi hoàn cảnh” không có nghĩa là tạ ơn vì mọi chuyện. Chúng ta không cảm ơn Chúa vì cơn đau, vì căn bệnh, vì sự mất mát. Chúng ta tạ ơn trong hoàn cảnh ấy, nghĩa là ngay giữa nó, vẫn có điều để cảm ơn. Bệnh thì có thật. Đau thì có thật. Và sự chăm sóc cũng có thật. Một người đến thăm cũng có thật. Hơi thở hôm nay cũng có thật.
Còn một câu khác của thánh Phaolô, viết cho giáo đoàn Philípphê từ trong tù: “Anh em đừng lo lắng gì cả. Nhưng trong mọi hoàn cảnh, anh em cứ đem lời cầu khẩn, kèm theo tạ ơn, mà giãi bày trước mặt Thiên Chúa những điều anh em thỉnh nguyện. Và bình an của Thiên Chúa, bình an vượt lên trên mọi hiểu biết, sẽ giữ cho lòng trí anh em được kết hiệp với Đức Kitô Giêsu.” (Pl 4,6-7)
Hãy chú ý: lời cầu khẩn kèm theo tạ ơn. Chúng ta vẫn được xin. Chúng ta vẫn được kêu. Nhưng khi lời xin có thêm một chút tạ ơn, bình an bắt đầu có chỗ để vào.
Bản kê của một ngày
Có một cách rất đơn giản để tập biết ơn khi nằm một chỗ. Mỗi tối, trước khi ngủ, anh chị em nhớ lại ngày hôm nay và tìm ba điều. Không cần lớn. Có khi chỉ là:
• Bát cháo hôm nay ăn được nửa chén.
• Cơn đau buổi chiều dịu đi một lúc.
• Con cháu gọi điện và nói được vài câu.
• Một cơn gió mát qua cửa sổ.
• Một đêm qua ngủ được ba tiếng liền.
Nhiều người bệnh kể rằng lúc đầu họ nghĩ mình chẳng tìm được gì. Nhưng sau vài ngày, mắt họ quen dần. Họ bắt đầu nhận ra những điều nhỏ ngay khi nó xảy ra, không cần đợi đến tối. Lòng biết ơn là một thói quen của con mắt. Nó có thể tập được, và tập từ chính chiếc giường này.
Thánh Thể, tiếng “cảm tạ” của Giáo Hội
Chữ “Thánh Thể” trong tiếng Hy Lạp là Eucharistia, nghĩa là “tạ ơn”. Mỗi Thánh Lễ là một lời cảm tạ. Khi linh mục nâng chén thánh lên, ngài đang làm điều mà Thánh Vịnh 116 nói: “Con sẽ nâng chén cứu độ và cầu danh Chúa.”
Nếu anh chị em không đến nhà thờ được, anh chị em vẫn không bị bỏ ngoài lời tạ ơn ấy. Khi theo dõi Thánh Lễ qua truyền hình, khi nghe linh mục đọc kinh cho mình tại giường bệnh, khi chỉ lặng lẽ thưa với Chúa “Con xin dâng lên Chúa chính mình con hôm nay”, anh chị em đang hợp với cả Giáo Hội trong một tiếng cảm tạ. Chiếc giường của anh chị em lúc ấy cũng là một bàn thờ nhỏ.
Cảm ơn người, cảm ơn mình
Lòng biết ơn còn có một mặt rất gần gũi: nói lời cảm ơn với những người quanh mình. Người chăm sóc đôi khi mệt hơn ta tưởng. Một câu “Cảm ơn con” hay “Cảm ơn em”, nói đúng lúc, có thể nâng đỡ họ cả ngày. Và đó là điều người nằm bệnh vẫn làm được, kể cả khi không làm được gì khác.
Nhưng cũng đừng quên một điều, anh chị em ạ. Có những người bệnh biết ơn rất nhiều, đến nỗi họ không dám nhờ vả nữa, vì sợ làm phiền. Lòng biết ơn lành mạnh không bắt ta im lặng chịu đựng. Anh chị em vẫn cứ được nói: “Con cần nước” hoặc “Con đau, xin giúp con”, rồi sau đó nói “Cảm ơn”. Hai điều ấy đi chung được với nhau.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi đau thế này, còn gì để cảm ơn?” Có thể hôm nay thật sự rất khó. Nếu vậy, anh chị em đừng ép mình. Hãy thưa với Chúa đúng như thế: “Hôm nay con không thấy gì để cảm ơn.” Đó cũng là một lời cầu nguyện thật. Rồi khi cơn đau dịu đi một chút, hãy thử tìm lại một điều nhỏ. Lòng biết ơn không đòi hỏi ta phải cảm thấy tốt. Nó chỉ cần ta nhìn thấy.
“Cảm ơn như vậy có phải là chấp nhận bệnh không?” Không. Anh chị em có thể vừa mong khỏi bệnh, vừa cảm ơn vì những điều tốt đang có. Biết ơn không phải là bỏ cuộc.
“Tôi chỉ nhận mà không có gì để cho đi, thấy mình thật vô dụng.” Thánh Vịnh 116 nói rằng điều Chúa mong ở ta là một chén tạ ơn. Một lời cảm ơn chân thành là một món quà thật. Người nghe được nó sẽ biết việc mình làm không uổng.
“Tôi thấy mắc nợ mọi người.” Tình thương không tính sổ như một cuốn sổ nợ. Người thân chăm sóc anh chị em vì yêu thương, và chính anh chị em cũng đã chăm sóc họ theo cách của mình, từ nhiều năm trước. Bây giờ đến lượt họ. Hãy để mình được yêu thương, và nói tiếng cảm ơn.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người bệnh có thể nói “cảm ơn” rất nhiều, và có khi nói đến mức anh chị em thấy xót xa. Hãy đừng nói “Có gì đâu” để gạt đi. Thử đáp: “Con vui vì làm được điều đó cho cha (mẹ, ông, bà…).” Câu ấy cho họ biết rằng họ không là gánh nặng.
Cũng nên thỉnh thoảng cảm ơn lại người bệnh. Cảm ơn vì họ đã kiên nhẫn. Cảm ơn vì họ đã ở đây. Cảm ơn vì những lời cầu nguyện họ dành cho mình. Người bệnh thường rất cần nghe rằng mình vẫn cho đi được một điều gì đó.
Và anh chị em chăm sóc, hãy tập lòng biết ơn cho chính mình. Chiều nay, hãy tìm một điều nhỏ mà hôm nay anh chị em đã làm được, dù mệt, và tạ ơn Chúa vì điều ấy.
Câu hỏi để ngẫm
1. Hôm nay, ai là người đã làm cho tôi một điều nhỏ mà tôi chưa nói lời cảm ơn?
2. Trong chín người phong hủi không quay lại, tôi có thấy mình ở đâu đó trong số họ không? Điều gì làm tôi “vội đi” mà quên dừng lại?
3. Có điều gì tốt trong đời tôi mà bệnh tật chưa lấy mất được?
4. Tôi có đang lẫn lộn giữa “biết ơn” và “im lặng chịu đựng” không? Tôi cần nhờ ai điều gì?
5. Một khoảnh khắc nào gần đây làm tôi thấy bình an, dù chỉ một chút?
6. Nếu hôm nay là ngày cuối tuần này tôi còn tỉnh táo, tôi muốn nói lời cảm ơn với ai?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, con thức dậy, và hơi thở của con là quà Chúa tặng. Xin cho mắt con nhìn ra những điều nhỏ Chúa gửi đến hôm nay. Xin cho con biết nói tiếng “cảm ơn” trước khi nói tiếng “than”. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, giữa ngày dài, con dừng lại như người phong hủi năm xưa quay về với Chúa. Con không có gì to lớn để dâng. Con chỉ có một lời: cảm ơn Chúa. Xin nhận lời ấy và ở lại với con. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con xin tạ ơn Chúa vì ngày hôm nay, cả phần dễ chịu lẫn phần nặng nề. Xin gìn giữ những người đã chăm sóc con. Xin ban cho họ và cho con một đêm bình an. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Cảm ơn Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Chỉ cần nói thầm một lần: “Cảm ơn Chúa.”
• Ngày vừa: Tìm ba điều nhỏ của hôm nay và nói với Chúa về từng điều.
• Ngày khá hơn: Nói lời cảm ơn trực tiếp với một người đã giúp mình, hoặc nhờ người thân viết giúp một tấm thiệp ngắn.
Trang ghi chép
Ba điều tôi biết ơn hôm nay:
1. ……………………………………………
2. ……………………………………………
3. ……………………………………………

Ngày 10 – Thân xác yếu đuối, nhưng linh hồn có thể vươn lên
“Vì thế, chúng ta không nản chí. Dẫu con người bên ngoài của chúng ta có hao mòn đi, thì con người bên trong vẫn ngày một đổi mới.” (2 Cr 4,16)
Hai con người trong một con người
Thánh Phaolô không tô hồng sự thật. Ngài viết rất thẳng: con người bên ngoài của chúng ta đang hao mòn. Ngài biết điều đó từ chính thân mình. Ngài từng bị đánh đòn, bị đắm tàu, bị bỏ tù, và có một “cái gai” trong xác thịt mà ngài đã ba lần xin Chúa cất đi (2 Cr 12,7-9). Người đàn ông ấy hiểu thế nào là một thân xác không còn nghe lời.
Thế mà ngài vẫn viết: “Chúng ta không nản chí.” Không phải vì thân xác không đau, mà vì ngài biết mình không chỉ là thân xác.
Anh chị em đang nằm trên giường bệnh có thể hiểu điều này rõ hơn nhiều người khỏe mạnh. Bàn tay từng làm việc nay run run. Đôi chân từng đưa anh chị em đi khắp nơi nay không còn bước được. Những việc nhỏ như tự xúc một muỗng cháo, tự quay người, cũng đòi hỏi cả một nỗ lực. Con người bên ngoài thật sự đang hao mòn. Điều đó không cần ai cãi.
Nhưng cũng có một con người khác trong anh chị em. Con người ấy biết nhớ, biết thương, biết cầu nguyện, biết tha thứ. Con người ấy không già đi theo cách thân xác già đi. Thánh Phaolô nói rằng nó “ngày một đổi mới”. Ngày một. Nghĩa là từng ngày, không ồn ào, như hạt giống lớn lên trong lòng đất mà không ai trông thấy.
Những người mà thân xác yếu đi, nhưng lòng thì lớn lên
Tôi đã gặp nhiều người như thế, và có lẽ anh chị em cũng vậy.
Có một bà cụ nằm liệt giường suốt nhiều năm. Con cháu đến thăm bà, tưởng đến để an ủi bà. Nhưng rồi họ nhận ra rằng chính họ là người được an ủi. Bà nhớ tên từng đứa cháu, nhớ chúng đang lo chuyện gì, và mỗi lần chúng đi, bà đều nói khẽ: “Bà đọc kinh cho con rồi.” Cái giường của bà đã trở thành nơi mà cả nhà tìm đến khi cần bình an.
Có một người đàn ông trẻ bị tai nạn, không còn cử động được tay chân. Những tháng đầu, anh giận dữ, cay đắng, không muốn gặp ai. Nhiều năm sau, anh trở thành người mà bạn bè tìm đến để tâm sự, vì anh biết lắng nghe như ít ai biết. Anh nói: “Khi không làm gì được, tôi mới học được cách ở bên người khác.”
Họ không trở nên như vậy trong một đêm. Họ đã khóc, đã giận, đã hỏi Chúa “Tại sao”. Nhưng ở một chỗ nào đó, trong sự yếu đuối ấy, con người bên trong của họ đã lớn lên.
Tôi không nói điều này để bắt anh chị em phải trở nên thánh thiện ngay lập tức. Tôi chỉ muốn nói rằng điều ấy có thể xảy ra. Và nó xảy ra thường hơn ta nghĩ.
“Sức mạnh được hoàn tất trong yếu đuối”
Khi Phaolô xin Chúa cất cái gai khỏi mình, Chúa đã trả lời: “Ơn của Thầy đã đủ cho anh, vì sức mạnh của Thầy được biểu lộ trọn vẹn trong sự yếu đuối.” Phaolô đáp lại một câu rất lạ: “Tôi rất vui mừng khoe những yếu đuối của tôi, để sức mạnh của Đức Kitô ở trong tôi.” (2 Cr 12,9)
Chúng ta thường nghĩ rằng Chúa chỉ làm việc qua những người mạnh mẽ. Phaolô nói điều ngược lại. Chính khi yếu đuối, ta mới để cho sức mạnh của Chúa có chỗ.
Hãy nghĩ đến một chiếc ly đầy nước. Muốn rót thêm vào, trước hết phải có chỗ trống. Khi ta còn khỏe và còn tự lo được mọi việc, đôi khi ta quên rằng mình cần Chúa. Khi ta yếu đi, chỗ trống ấy mở ra. Không phải vì Chúa muốn ta đau, mà vì khi đã hết cách tự lo, ta mới biết đưa tay ra nhận.
Điều này không có nghĩa là bệnh tật là điều tốt. Bệnh tật là một sự dữ nhỏ trong thế giới này, và ta được phép mong khỏi bệnh. Nhưng Chúa có thể làm ra điều tốt ngay cả từ điều không tốt, và Người không bao giờ để một giọt nước mắt nào của ta rơi vô ích.
Đừng so sánh mình với chính mình ngày xưa
Có một cám dỗ rất lớn đối với người bệnh: ngày nào cũng so sánh mình hôm nay với mình ngày trước. “Hồi xưa tôi đi bộ cả buổi sáng.” “Hồi xưa tôi nấu cơm cho cả nhà.” “Hồi xưa tôi gánh vác mọi việc.”
Nhớ lại thì không có gì sai. Nhưng nếu so sánh trở thành thói quen, nó sẽ lấy đi từng chút niềm vui. Vì lúc nào ta cũng thấy mình thua cái bóng của mình.
Thử đổi cách nhìn. Thay vì hỏi “Tôi còn làm được bao nhiêu so với trước?”, hãy hỏi “Hôm nay tôi có thể yêu thương theo cách nào?” Câu hỏi thứ hai luôn có câu trả lời. Một nụ cười. Một lời cầu nguyện cho con cái. Một lời cảm ơn người đang đút cho mình ăn. Tất cả đều là những việc của con người bên trong, và không ai lấy đi được.
Nhìn vào điều không trông thấy
Thánh Phaolô kết thúc đoạn thư bằng một lời mời lạ lùng: “Chúng ta không chú tâm đến những gì trông thấy được, nhưng đến những gì không trông thấy được. Vì những gì trông thấy chỉ tạm thời, còn những gì không trông thấy mới tồn tại vĩnh viễn.” (2 Cr 4,18)
Cái gì trông thấy được trong căn phòng của anh chị em? Chiếc giường, ống truyền, thuốc men, bức tường. Nhưng cái gì không trông thấy được? Tình yêu của người đang ngồi bên. Lòng tin của anh chị em. Những lời cầu nguyện đang âm thầm đi lên. Sự hiện diện của Chúa. Những thứ ấy không đo bằng cân, không chụp được bằng máy, nhưng chúng là thật, và chúng mới là những thứ ở lại.
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu mất vì bệnh lao khi mới 24 tuổi. Những tháng cuối đời, chị nằm trên giường bệnh, đau đớn và có lúc chẳng cảm thấy gì khi cầu nguyện. Thế mà chị vẫn chọn tin, vẫn chọn yêu, vẫn dâng những việc rất nhỏ. Chị cho ta thấy rằng con người bên trong có thể lớn lên ngay cả khi chẳng có cảm giác nào cả, và rằng dưới những cơn đau, Chúa vẫn đang làm việc theo cách ta không thấy.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi không còn là chính mình nữa.” Thân xác thay đổi, nhưng anh chị em vẫn là người mà Chúa đã gọi tên từ trong lòng mẹ. Tên anh chị em không đổi. Tình yêu Chúa dành cho anh chị em không đổi. Chính anh chị em có thể sâu hơn xưa, chứ không nhỏ đi.
“Nói con người bên trong đổi mới thì dễ, nhưng tôi không cảm thấy gì cả.” Đúng, nhiều khi không cảm thấy. Hạt giống đâu có kêu lên khi nó nảy mầm. Anh chị em không cần cảm thấy để nó có thật. Chỉ cần mỗi ngày làm một việc nhỏ của lòng tin, rồi để Chúa lo phần còn lại.
“Tôi giận thân xác mình.” Điều đó dễ hiểu lắm. Thân xác từng phục vụ ta bao năm nay đang phản bội. Nhưng thử nói với nó, nhẹ nhàng thôi: “Cảm ơn mày đã đi cùng tao suốt chừng ấy năm.” Thân xác này vẫn là một món quà, kể cả khi nó mệt.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Đừng chỉ nhìn vào những gì người bệnh đã mất. Hãy để ý cả những gì họ còn, và đôi khi còn nhiều hơn xưa: sự kiên nhẫn, sự nhạy cảm, khả năng lắng nghe, lời cầu nguyện.
Khi nói chuyện, hãy hỏi những điều thuộc về con người bên trong: “Hôm nay cha (mẹ, ông, bà…) đang nghĩ gì?”, “Có điều gì làm cha vui hôm nay không?”, “Cha muốn con cầu nguyện điều gì với cha?” Những câu hỏi ấy cho người bệnh biết rằng họ vẫn là một con người đầy đủ, chứ không chỉ là một thân thể cần được chăm sóc.
Và đừng quên chính mình. Người chăm sóc cũng có một con người bên trong cần được nuôi. Mỗi ngày dành vài phút im lặng với Chúa không phải là xa xỉ. Đó là cách để có sức đi tiếp.
Câu hỏi để ngẫm
1. Thân xác tôi hôm nay mệt ở chỗ nào? Tôi có thể nói với Chúa về điều đó như nói với một người bạn không?
2. Có điều gì trong con người bên trong của tôi mà tôi thấy đã lớn lên từ khi đau yếu?
3. Tôi thường so sánh mình hôm nay với mình ngày trước ở điểm nào? Nó làm tôi buồn thế nào?
4. Hôm nay tôi có thể yêu thương theo cách nào, dù chỉ nằm đây?
5. Điều gì “không trông thấy được” mà tôi tin là đang có thật quanh mình?
6. Tôi muốn xin Chúa điều gì cho con người bên trong của tôi?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, thân xác con hôm nay lại nặng nề. Nhưng con xin dâng lên Chúa cả sự yếu đuối ấy. Xin làm cho lòng con hôm nay thêm một chút mới, thêm một chút dịu dàng. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, con không nhìn vào những gì con đã mất. Xin cho con nhìn vào những gì Chúa vẫn đang ban cho con: hơi thở, tình thương, và sự hiện diện của Chúa. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, ngày hôm nay thân xác con đã mệt, nhưng Chúa đã ở đó. Xin cho con ngủ trong vòng tay Chúa, và trong giấc ngủ, xin Chúa làm mới con người bên trong của con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Xin làm mới lòng con, lạy Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Đặt một bàn tay lên ngực và nói thầm: “Chúa ở trong con.”
• Ngày vừa: Nhớ lại một đức tính tốt mà mình đã sống nhiều năm, như sự chăm chỉ, lòng tốt hay sự kiên trì, và cảm tạ Chúa vì nó vẫn còn trong con người mình.
• Ngày khá hơn: Nói với một người thân một điều thuộc về con người bên trong, như một ký ức đẹp, một niềm tin, hay một lời chúc.
Trang ghi chép
Điều trong con người bên trong tôi đang lớn lên:
1. ……………………………………
2. ……………………………………
3. ……………………………………

Phần III – Cầu nguyện khi không còn sức (Ngày 11–15)
Có những ngày anh chị em không còn sức đọc hết một kinh. Có những ngày đầu óc trống rỗng, môi khô, và những lời kinh thuộc lòng cũng trôi đi đâu mất. Phần này dành cho những ngày như thế.
Anh chị em sẽ không tìm thấy ở đây một phương pháp cầu nguyện khó. Chỉ có năm bài học rất giản dị: cầu nguyện bằng tiếng than, bằng thinh lặng, bằng sự hiện diện, bằng một tiếng gọi ngắn, và bằng chính nỗi đau của mình trong bàn tay Chúa.
Ngày 11 – Được phép than thở với Chúa
“Lạy Thiên Chúa của con, Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con?” (Tv 22,2)
Câu mà ta sợ nói ra
Có một điều nhiều người có đức tin không dám làm: than thở với Chúa. Ta sợ rằng nếu nói ra những lời tức giận, những câu hỏi đau đớn, thì mình thiếu lòng tin. Có người nằm bệnh nhiều tháng mà chưa bao giờ nói thật với Chúa một lời nào. Họ vẫn đọc kinh đều đặn, vẫn nói “Xin vâng”, nhưng bên trong là một cục nghẹn không ai chạm tới.
Nếu anh chị em đang như vậy, hôm nay xin cho tôi nói một điều: Kinh Thánh không dạy ta cầu nguyện như thế. Kinh Thánh đầy những tiếng kêu.
Sách cầu nguyện của dân Chúa đầy tiếng than
Hãy mở Sách Thánh Vịnh. Trong 150 bài, có rất nhiều bài là những lời than thở. “Lạy Chúa, đến bao giờ, đến bao giờ Ngài quên con mãi?” (Tv 13,2). “Ngài đã đặt con vào đáy hố, nơi tối tăm sâu thẳm” (Tv 88,7). “Con kiệt sức vì than van, đêm đêm giường con đẫm lệ” (Tv 6,7). Những lời ấy không bị gạch bỏ. Chúng được giữ lại trong cuốn sách mà cả Giáo Hội dùng để cầu nguyện hằng ngày.
Ông Gióp mất con cái, mất của cải, rồi mất cả sức khỏe. Ông ngồi trên đống tro, và ông nguyền rủa cả ngày mình sinh ra, một lời rất thẳng và rất đau (G 3,3). Ba người bạn đến an ủi ông bằng những lời đúng sách vở. Cuối truyện, chính Thiên Chúa lại nói rằng ông Gióp đã nói về Ngài đúng đắn hơn các bạn của ông (G 42,7). Các bạn nói những lời êm tai, còn ông Gióp nói thật. Và Thiên Chúa thích nghe lời thật.
Ngôn sứ Giêrêmia cũng vậy: “Lạy Chúa, Ngài đã quyến rũ con, và con đã để Ngài quyến rũ” (Gr 20,7). Đó là lời của một người đang cảm thấy mình bị Chúa bỏ lại giữa gian nan. Ông không giấu. Và Chúa không rút ông ra khỏi sứ mạng vì những lời ấy.
Lời kêu trên thập giá
Rồi đến Chúa Giêsu. Trong vườn Ghếtsêmani, Người nói: “Tâm hồn Thầy buồn đến chết được” (Mt 26,38). Trên thập giá, Người kêu lớn tiếng: “Eli, Eli, lema sabácthani?” nghĩa là: “Lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con?” (Mt 27,46). Đó chính là câu đầu của Thánh Vịnh 22.
Hãy dừng lại ở đây một chút. Con Thiên Chúa, trong giờ cuối cùng, đã mượn lời của một bài than thở để cầu nguyện với Cha. Nếu Người đã làm vậy, thì anh chị em đừng nghĩ rằng lời than của mình là thiếu đức tin. Có khi đó lại là cách cầu nguyện thật nhất mà ta có lúc này.
Than thở khác với oán trách ra sao?
Có một ranh giới tinh tế, và tôi muốn nói rõ để anh chị em không bị rối.
Oán trách thường quay lưng lại. Nó nói về Chúa với người khác, hoặc nói với chính mình rằng Chúa độc ác, rằng Chúa không đáng tin. Nó khép cửa.
Than thở trong Kinh Thánh thì quay mặt về phía Chúa. Người than thở vẫn gọi “Lạy Chúa”, vẫn nói “Ngài”, vẫn nói với Chúa chứ không chỉ nói về Chúa. Chính câu “Thiên Chúa của con” lặp hai lần trong Thánh Vịnh 22 cho thấy người cầu nguyện vẫn còn nắm lấy một sợi dây. Ông đau, ông giận, nhưng ông vẫn nói “của con”.
Ba dấu hiệu giúp ta nhận ra than thở lành mạnh:
• Ta nói thật, không che đậy, không làm đẹp.
• Ta nói cụ thể: đau ở đâu, sợ điều gì, mất đi điều gì.
• Ta vẫn nói với Chúa, dù lòng đang nặng trĩu.
Nếu anh chị em làm được ba điều này, thì dù lời ấy nghe gay gắt đến đâu, đó vẫn là một lời cầu nguyện.
Thánh Vịnh 22 không dừng lại ở tiếng kêu
Ta hay trích câu đầu mà quên phần sau. Bài Thánh Vịnh 22 có hai phần. Phần đầu là những lời kêu đau đớn. Rồi bỗng nhiên, giữa bài, giọng người cầu nguyện thay đổi: “Con sẽ loan truyền danh Ngài cho anh em con” (Tv 22,23). Và bài thơ kết thúc bằng lời ngợi khen vang xa.
Không ai biết chính xác điều gì xảy ra giữa hai phần ấy. Không có phép lạ nào được kể. Có thể chỉ là một thay đổi rất nhỏ trong lòng. Có thể là người cầu nguyện đã kêu cho đến khi hết hơi, rồi trong sự lặng ấy, một chút bình an đến.
Điều này dạy ta hai việc. Thứ nhất, đừng ép mình đi nhanh đến phần cuối. Hãy ở lại với tiếng kêu đủ lâu cho nó được nói hết. Thứ hai, đừng sợ rằng mình sẽ mắc kẹt mãi ở đó. Bài thánh vịnh cho thấy tiếng kêu thật sự có thể dẫn đến một chỗ khác, chỉ là theo nhịp của Chúa chứ không theo nhịp của ta.
Một cách than thở có thể làm hôm nay
Nếu anh chị em chưa biết bắt đầu từ đâu, tôi xin gợi một cách đơn giản, gồm bốn câu ngắn:
1. Gọi Chúa: “Lạy Chúa, con đây.”
2. Nói nỗi đau: “Con đau ở… Con sợ… Con mệt vì…” (nói cụ thể điều của mình).
3. Hỏi Chúa: “Tại sao? Đến bao giờ? Chúa ở đâu?” (không cần câu trả lời).
4. Để Chúa nghe: Im lặng một lát, rồi nói: “Con vẫn là của Chúa.”
Không cần đủ bốn bước mỗi lần. Có hôm chỉ cần hai chữ “Lạy Chúa” và một tiếng thở dài. Chúa hiểu cả tiếng thở dài ấy (Rm 8,26).
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Than thở là thiếu đức tin.” Ngược lại. Chỉ người còn tin rằng có Ai đó đang nghe mới gào lên với Ai đó. Người đã mất hết niềm tin thường im lặng và quay đi. Tiếng kêu là bằng chứng rằng sợi dây chưa đứt.
“Tôi sợ nếu tôi nói thật, Chúa sẽ giận.” Cha mẹ nào mà giận khi đứa con bệnh nói “Con đau lắm”? Thiên Chúa còn thương hơn bất cứ người cha người mẹ nào. Điều làm Chúa buồn không phải là tiếng kêu của anh chị em, mà là việc anh chị em phải một mình mang nó.
“Tôi đã than quá nhiều rồi.” Không có định mức. Thánh Vịnh còn nhắc đi nhắc lại. Có những nỗi đau cần được nói đi nói lại nhiều lần trước khi nó nhẹ đi.
“Tôi thấy mình chỉ biết than.” Hãy thử thêm một câu nhỏ ở cuối: “Dù vậy, con vẫn ở đây.” Chỉ thế thôi. Không cần ép mình tạ ơn hay hy vọng. Chỉ cần có mặt.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Khi người bệnh than thở, phản xạ tự nhiên của ta là sửa họ: “Đừng nói thế”, “Phải tin tưởng chứ”, “Chúa có chương trình của Ngài”. Những lời ấy xuất phát từ lòng thương, nhưng thường làm người bệnh thấy mình bị bịt miệng.
Thay vào đó, xin thử:
• Im lặng và lắng nghe cho đến khi họ nói xong.
• Gật đầu, nắm tay họ, và nói: “Con nghe rồi. Cha (mẹ, ông, bà…) cứ nói đi.”
• Nếu họ hỏi “Tại sao?”, đừng vội đưa ra lời giải thích. Có thể nói: “Con không biết. Nhưng con ở đây với cha.”
Sự có mặt chân thành của anh chị em, ngay trong lúc không có câu trả lời, là một sự an ủi mà không bài giảng nào thay thế được.
Nếu anh chị em nghe những lời than thở mà thấy lo, vì họ nói đến việc không muốn sống nữa hay muốn kết thúc mọi thứ, xin đừng bỏ qua. Hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc người chăm sóc sức khỏe tinh thần ngay. Đó không phải là thiếu đức tin của họ, mà là họ đang cần được giúp đỡ thêm.
Câu hỏi để ngẫm
1. Có điều gì tôi chưa dám nói thật với Chúa? Điều gì ngăn tôi?
2. Trong các lời than của Kinh Thánh (ông Gióp, ông Giêrêmia, các Thánh Vịnh), lời nào gần với lòng tôi nhất?
3. Khi tôi than thở, tôi đang nói với Chúa hay chỉ nói về Chúa?
4. Tôi có ai để than thở cùng mà không bị sửa hay bị phán xét không?
5. Ở đâu trong đời mình, tôi từng thấy một tiếng kêu được đáp lại, dù chậm hơn tôi mong?
6. Nếu hôm nay tôi chỉ được hỏi Chúa một câu, tôi sẽ hỏi gì?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, con thức dậy với nỗi nặng nề trong lòng. Con không giả vờ ổn. Xin Chúa nhận con như con đang là, và cùng con đi qua ngày hôm nay. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, con nói thật với Chúa: con đau, con mệt, con không hiểu. Con không cần Chúa giải thích ngay. Con chỉ cần biết Chúa đang nghe. Xin cho con cảm nhận được điều đó. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con đã nói ra những điều nặng trong lòng. Xin đừng để con một mình qua đêm nay. Như Chúa đã ở bên ông Gióp, ông Giêrêmia và chính Con Chúa, xin ở bên con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, con đây.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Chỉ cần nói: “Lạy Chúa, con đau lắm.” Rồi im lặng.
• Ngày vừa: Dùng bốn câu ngắn ở trên để nói với Chúa một nỗi đau cụ thể.
• Ngày khá hơn: Đọc chậm Thánh Vịnh 22 hoặc Thánh Vịnh 13, và để ý câu nào chạm vào lòng mình.
Trang ghi chép
Điều tôi muốn nói thật với Chúa hôm nay:
……………………………………………………………………
Câu hỏi tôi muốn hỏi Chúa:
……………………………………………………………………

Ngày 12 – Thinh lặng để nghe tiếng Chúa
“Sau lửa là tiếng hiu hiu nhẹ nhàng.” (1 V 19,12)
Trên núi Khôrêp
Ngôn sứ êlia đang kiệt sức và sợ hãi. Ông chạy trốn, ngồi dưới một bụi cây và xin cho mình được chết (1 V 19,4). Thiên Chúa không mắng ông. Ngài cho ông ngủ, cho ông ăn, rồi mới dẫn ông đi bốn mươi ngày đến núi của Thiên Chúa.
Tại đó, ông được bảo đứng ra trước nhà nhân Chúa. Rồi gió lớn đến, xẻ núi, vỡ đá. Chúa không ở trong gió. Rồi động đất. Chúa không ở trong động đất. Rồi lửa. Chúa không ở trong lửa. Cuối cùng mới đến “tiếng hiu hiu nhẹ nhàng”. Và khi nghe tiếng ấy, ông êlia lấy máo che mặt, bước ra đứng ở cửa hang.
Bản dịch khác gọi đó là “một tiếng thì thầm trong thinh lặng”. Dù dịch thế nào, ý vẫn là một: Chúa đến rất nhẹ, và ta phải đủ yên để nghe.
Căn phòng bệnh không yên tĩnh
Tôi biết thinh lặng khó với người bệnh. Căn phòng không bao giờ thực sự yên. Có tiếng máy, tiếng bước chân ngoài hành lang, tiếng người bệnh giường bên ho. Rồi còn tiếng ồn phía trong, thứ tiếng ồn khó tắt hơn: lo lắng, hối tiếc, sợ hãi, những cuộc trò chuyện dài trong đầu lúc ba giờ sáng.
Vì thế, “thinh lặng” ở đây không phải là không có tiếng động. Đó là một cách để lòng mình dịu xuống dù xung quanh vẫn ồn. Như mặt hồ có sóng phía trên, nhưng dưới sâu vẫn có một tầng nước yên.
Nếu anh chị em không tìm được tầng yên ấy, đừng tự trách mình. Đó là điều cả đời người ta mới tập được. Các nhà tu đức cao cũng nói rằng tâm trí ngày nào cũng lạc đi, và việc của họ là nhẹ nhàng dẫn nó trở về, hàng ngàn lần.
Ba cách đơn giản để bước vào thinh lặng
Một: theo hơi thở. Hít vào chậm, thở ra còn chậm hơn. Không cần gồng gắng. Chỉ nhận ra hơi thở đi vào và đi ra. Nhớ rằng hơi thở ấy là món quà mà Chúa trao từng giây (Sách Khởi Nguyên 2,7: Chúa thổi vào mũi con người hơi thở sự sống).
Hai: theo một câu kinh ngắn. Trong truyền thống cầu nguyện của Giáo Hội có kinh nguyện Chúa Giêsu: “Lạy Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi.” Anh chị em có thể rút ngắn lại tùy sức, chẳng hạn: hít vào “Lạy Chúa Giêsu”, thở ra “xin thương xót con”. Câu kinh ngắn như một sợi chỉ nhỏ, kéo tâm trí về mỗi khi nó lạc.
Ba: theo một điều đang có. Nhìn một ánh nắng trên tường. Nghe một tiếng chim. Cầm bàn tay người thân. Để một điều nhỏ đó chiếm trọn sự chú ý trong vài phút. Rồi nói thầm: “Lạy Chúa, con đang ở đây, và Chúa cũng ở đây.”
Thinh lặng không phải là trống rỗng
Có người sợ thinh lặng vì họ nghĩ đó là khoảng trống, nơi duy nhất còn lại là nỗi đau. Nhưng thinh lặng của người cầu nguyện khác với sự cô đơn. Cô đơn là khi ta nghĩ mình một mình. Thinh lặng là khi ta biết có Ai đó ngồi bên cạnh, dù ta chẳng nói gì.
Hãy nhớ hai người bạn lâu ngày, ngồi bên nhau trên hiên nhà mà chẳng cần nói lời nào. Không ai thấy cái ghế trống. Thấy có người cùng nhìn về một hướng. Thinh lặng trước mặt Chúa cũng như vậy.
Có một câu chuyện quen thuộc về thánh Gioan Maria Vianney, cha xứ làng Ars. Mỗi ngày có một ông lão nông dân ngồi hàng giờ trước Nhà Tạm. Khi thánh nhân hỏi ông làm gì ở đó, ông đáp: “Tôi nhìn Ngài, và Ngài nhìn tôi.” Đó là cả một bài học cầu nguyện trong hai chữ “nhìn nhau”.
Nằm trên giường, anh chị em có thể làm điều ấy. Không cần Nhà Tạm bên cạnh. Chỉ cần biết Chúa đang nhìn mình, và lặng lẽ nhìn lại.
Khi thinh lặng “kêu” lên
Có những lúc thinh lặng không đem lại bình an. Nó đem lại những thứ ta trốn tránh: nỗi buồn, ký ức cũ, nỗi sợ cái chết. Khi ngồi yên, chúng trỗi dậy. Điều đó có thể làm ta muốn bật tivi, cầm điện thoại, đặt bất cứ thứ gì để át đi.
Xin đừng vội. Không phải lúc nào cũng cần chịu đựng một mình. Nếu thinh lặng để lộ ra những vết thương cũ, hãy nói với Chúa: “Con thấy điều này rồi. Xin cầm lấy nó giúp con.” Rồi nếu đủ sức, nói với một linh mục, một người bạn tin cậy, hoặc người chăm sóc tinh thần trong bệnh viện. Có những điều chỉ bớt nặng khi được chia sẻ với một người có mặt.
Một hơi thở dài là một lời cầu nguyện
Ngày mệt quá, đừng ép mình ngồi thinh lặng năm phút. Một hơi thở dài, kèm theo chữ “Lạy Chúa”, cũng đủ rồi. Thánh Phaolô nói rằng chính Thánh Thần cầu thay cho chúng ta bằng những tiếng rên siết không lời nào diễn tả được (Rm 8,26). Như vậy, ngay cả khi anh chị em không còn sức cầu, vẫn có Ai đó đang cầu nguyện trong anh chị em.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi ngồi yên là đầu óc lại ào ào lên.” Điều đó bình thường. Không ai cần xóa sạch suy nghĩ. Hãy xem những suy nghĩ ấy như mây trôi qua, và khi nhớ ra mình đang bị cuốn đi, nhẹ nhàng quay về với hơi thở hay câu kinh. Quay về chính là cầu nguyện.
“Tôi không nghe thấy gì cả.” Phần lớn chúng ta không “nghe” bằng tai. Chúa thường nói qua một sự dịu lại, một ý tưởng hiền hòa, một ký ức bỗng trỗi dậy, một câu Kinh Thánh đột nhiên chạm vào lòng. Và có khi không nghe gì cả, chỉ ngồi bên nhau, và thế là đủ.
“Tôi sợ thinh lặng sẽ đánh thức nỗi sợ.” Hay lắm khi anh chị em nói ra được nỗi sợ ấy. Hãy thử ngồi thinh lặng với người thân trong phòng thay vì một mình, và đừng ngại xin họ nắm tay mình.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Khi ở trong phòng với người bệnh, ta hay sợ khoảng lặng và muốn lấp đầy nó bằng chuyện trò, tivi, tin tức. Nhưng người bệnh nhiều khi rất cần những khoảng lặng ấy. Đừng lo thấy yên lặng là thất bại.
Một cách đơn giản: ngồi xuống cạnh giường, đặt một bàn tay nhẹ lên tay họ, rồi cùng thở chậm trong năm phút. Không cần nói gì. Người bệnh sẽ cảm được hơi ấm và sự hiện diện ấy.
Nếu tính họ hợp, anh chị em có thể đọc chậm một đoạn Thánh Vịnh cho họ, rồi để một khoảng lặng dài sau đó. Khoảng lặng sau lời Chúa thường là nơi lời ấy thấm sâu.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tiếng ồn nào lớn nhất trong lòng tôi hôm nay? Tôi có thể đặt nó vào tay Chúa trong một hơi thở không?
2. Lần gần nhất tôi cảm thấy một khoảnh khắc yên bình là khi nào, ở đâu?
3. Tôi hay dùng điều gì để tránh ở một mình với chính mình? Điều đó giúp hay làm tôi mệt hơn?
4. Nếu Chúa đang nói với tôi bằng “tiếng hiu hiu nhẹ nhàng”, tôi đoán đó sẽ là điều gì?
5. Ai là người tôi có thể ngồi bên mà không cần nói gì cả?
6. Tôi có thể dành cho Chúa năm phút hôm nay, dù chỉ bằng một hơi thở dài không?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, trước khi ngày này ồn ào lên, xin cho con một phút lặng. Con không cần nói gì. Con chỉ xin ở đây với Chúa. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, giữa những tiếng máy, tiếng người, và cả tiếng ồn trong lòng con, xin cho con nghe “tiếng hiu hiu nhẹ nhàng” của Chúa. Dù con chỉ nghe được một chút, xin cho đó là đủ. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con đặt xuống chiếc gối mọi lo âu của ngày hôm nay. Xin Chúa canh giấc khi con ngủ, và cho con thức dậy với một trái tim yên hơn. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa Giêsu, xin thương xót con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Ba hơi thở chậm, mỗi hơi kèm hai chữ “Lạy Chúa”.
• Ngày vừa: Năm phút thở chậm với câu kinh: hít vào “Lạy Chúa Giêsu”, thở ra “xin thương xót con”.
• Ngày khá hơn: Ngồi thinh lặng cùng một người thân, đặt tay lên tay nhau, không cần nói.
Trang ghi chép
Một điều nhẹ nhàng tôi nhận ra trong thinh lặng hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 13 – Giá trị của một người không nằm ở năng suất
“Những bộ phận trong thân thể có vẻ yếu hơn cả lại cần thiết hơn.” (1 Cr 12,22)
Chiếc đồng hồ trong đầu
Hầu hết chúng ta được nuôi lớn với một chiếc đồng hồ vô hình trong đầu. Nó cứ gõ những câu quen thuộc: “Người ta có giá trị khi làm ra được việc.” “Ăn không ngồi rồi.” “Sống phải có ích.” Quãng đời đi làm, nuôi con, gánh việc nhà, ta quen đo ngày sống của mình bằng những gì đã làm xong.
Rồi bệnh đến. Chiếc đồng hồ ấy vẫn còn gõ, nhưng giờ đây nó chỉ gõ để nhắc ta rằng mình “vô dụng”. Nhiều người nằm bệnh nghe tiếng gõ ấy đêm này qua đêm khác, và nó đau hơn cả cơn đau thân xác. Họ không dám nói ra, nhưng trong lòng có một câu hỏi đang kêu: “Tôi sống để làm gì nữa?”
Hôm nay tôi muốn xin anh chị em làm một việc: tắt chiếc đồng hồ ấy đi, ít nhất trong ngày hôm nay. Và nghe một lời khác.
Thân thể và những bộ phận “yếu”
Thánh Phaolô viết cho giáo đoàn Corínthô đang chứa nhiều chia rẽ, nơi người giàu kẻ nghèo, người có địa vị kẻ không được nhìn tới. Ngài dùng hình ảnh cơ thể. Mắt không thể nói với tay: “Ta không cần ngươi.” Đầu không thể nói với chân: “Ta không cần ngươi” (1 Cr 12,21).
Rồi ngài nói một câu đảo ngược: chính những bộ phận “có vẻ yếu hơn cả” lại cần thiết hơn. Ngài không nói điều này để an ủi suông. Ngài nói vì trong thân thể con người, những bộ phận yếu đôi khi lại là bộ phận không thể thiếu. Trái tim không phải là bắp thịt khoe sức. Nó cứ âm thầm đập trong ngực, và cả thân thể sống nhờ nó.
Và điều quan trọng nhất: “Nếu một bộ phận đau, mọi bộ phận khác cùng đau” (1 Cr 12,26). Anh chị em không đau một mình. Khi anh chị em nằm đây, cả gia đình, cả giáo xứ, cả Giáo Hội đang đau cùng, dù có khi họ không biết cách nói ra.
Trái tim của cả cộng đoàn
Tôi xin kể một điều tôi thấy nhiều lần. Trong nhiều giáo xứ, có những người nằm bệnh nhiều năm mà ai cũng biết tên. Người ta gọi họ là “người cầu nguyện của xứ đạo”. Khi một gia đình có chuyện khó, họ đến xin người bệnh cầu nguyện. Khi một đứa trẻ sắp thi, một người sắp phẫu thuật, người ta nhờ người bệnh ấy “nói với Chúa một tiếng”. Họ không đi đâu được, nhưng cả xóm đến với họ.
Không phải ai cũng có được vị trí ấy, và tôi không nói để anh chị em phải cố gắng trở thành “người cầu nguyện của xứ đạo”. Tôi chỉ muốn nói rằng điều đó có thể, và rằng giường bệnh không phải là nơi bị lãng quên trong một cộng đoàn. Nó có thể là một trung tâm lặng lẽ.
Một điều nữa: chính Chúa Giêsu đã đồng nhất mình với người bệnh. Người nói trong ngày phán xét: “Tôi đau yếu, các ngươi đã thăm viếng” (Mt 25,36). Khi ai đó đến bên giường của anh chị em, họ đang gặp Chúa. Và khi anh chị em mỉm cười với họ, anh chị em cũng đang trao cho họ một ơn mà họ cần.
Cành nho không đếm trái
Trong Tin Mừng theo thánh Gioan, Chúa Giêsu nói: “Thầy là cây nho, anh em là cành… ai ở trong Thầy và Thầy ở trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái” (Ga 15,5). Người trồng nho biết một điều: cành nho không tự cố gắng để ra trái. Nó chỉ ở lại trên cây, nhận nhựa sống, và trái tự đến.
Chúng ta hay hiểu “sinh nhiều hoa trái” là làm thật nhiều việc. Nhưng Chúa Giêsu nói trái đến từ việc “ở trong Người”. Nghĩa là ở lại. Anh chị em đang nằm một chỗ, và có lẽ đây là lúc anh chị em học được điều ấy nhiều nhất: không làm gì cả, chỉ ở trong Chúa. Trái sẽ đến theo cách của nó, theo mùa của nó, và có thể đó là một nụ cười, một lời tha thứ, một lời “cảm ơn” nhỏ xíu mà người quanh anh chị em nhớ mãi.
Ba mươi năm ở Nadarét
Chúa Giêsu sống khoảng ba mươi năm ở làng Nadarét trước khi bước ra rao giảng. Ba năm cuối đời, Người chữa bệnh, giảng dạy, nâng đỡ rất nhiều. Nhưng phần lớn đời Người trôi qua lặng lẽ: làm thợ mộc, sống với mẹ, với thánh Giuse, với hàng xóm. Không ai giảng về Người. Không ai chú ý.
Nếu giá trị của một đời sống đo bằng “việc lớn”, thì ba mươi năm ấy thật lãng phí. Nhưng Thiên Chúa không nghiệm ra như thế. Ngài dành phần lớn đời Con của Ngài cho đời sống ẩn dật. Điều đó gợi cho ta rằng những năm tháng ít “có thành tích” cũng có thể chứa đầy giá trị trước mặt Chúa.
Trân quý trước khi làm ra thứ gì
Ngôn sứ I-sai-a nghe Thiên Chúa nói với dân Ngài: “Vì ngươi đáng quý trọng trong mắt Ta, ngươi được Ta trân trọng và Ta yêu mến ngươi” (Is 43,4). Lời ấy không đi kèm điều kiện. Không phải “vì ngươi đã làm được…” Chỉ là: “vì ngươi”.
Chúa Giêsu cũng nói về những con chim sẻ: không có con nào bị Thiên Chúa quên lãng, và anh em còn đáng giá hơn nhiều lần (Lc 12,6-7). Một con chim sẻ chẳng “sinh lợi” gì cho ai, thế mà Chúa nhớ tới nó. Anh chị em đáng giá hơn một con chim sẻ. Chúa nhớ tới anh chị em.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi chỉ là gánh nặng cho gia đình.” Có thể việc chăm sóc mệt thật. Nhưng mệt không có nghĩa là anh chị em là gánh nặng. Những người thân thường nói rằng chăm sóc người mình yêu là điều họ không đổi lấy được, dù nặng. Và anh chị em đang cho họ cơ hội yêu thương. Hãy hỏi họ thẳng nếu anh chị em cần được nghe lời từ họ.
“Tôi từng là trụ cột của nhà, giờ thì thành vô dụng.” Trụ cột không chỉ là người gánh việc. Trụ cột là người mà cả nhà dựa vào về tinh thần. Anh chị em vẫn có thể là nơi con cháu tìm lại sự vững vàng bằng lời khuyên, lời cầu nguyện, ký ức, chỉ bằng việc ở đó và vẫn yêu thương.
“Tôi chẳng còn gì để đóng góp cho Giáo Hội.” Một lời cầu nguyện, một đau khổ dâng lên Chúa, một nụ cười với y tá, đây chính là đóng góp, và không dễ chút nào. Giáo Hội hiểu đời sống của người bệnh như một sứ vụ thật sự, chứ không phải một sự nghiệp phụ.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Xin đừng để người bệnh một mình đối mặt với chiếc đồng hồ ấy. Chúng ta có thể giúp họ tắt nó đi bằng những việc rất nhỏ.
• Hỏi ý kiến của họ về những chuyện trong nhà, dù họ không còn trực tiếp làm nữa. “Cha thấy chuyện này nên thế nào?”
• Nhờ họ một việc phù hợp với sức: kể chuyện cho cháu nghe, nhớ lại một công thức nấu ăn, cầu nguyện cho một điều cụ thể của gia đình.
• Đừng nói trước mặt họ như thể họ không có mặt. Điều đó hay xảy ra hơn ta nghĩ.
• Nói thẳng: “Con cần cha ở đây.”
Và với chính anh chị em, những người chăm sóc: giá trị của anh chị em cũng không đo bằng số việc hôm nay làm xong. Một ngày mà anh chị em chỉ kịp đứng bên người bệnh, đó cũng là một ngày đáng giá.
Câu hỏi để ngẫm
1. Chiếc đồng hồ “phải có ích” trong đầu tôi nói gì mỗi ngày? Nó học được lời ấy từ ai?
2. Ai đang “đau cùng” với tôi? Tôi có nói cho họ biết tôi biết ơn điều đó không?
3. Nếu “trái” đến từ việc “ở trong Chúa”, hôm nay tôi có thể ở trong Chúa theo cách nào?
4. Tôi có sẵn sàng để ai đó thăm mình, chăm mình không? Điều gì ngăn tôi?
5. Trong đời tôi, ai là người “yếu” mà thật ra rất cần thiết với tôi?
6. Nếu Chúa yêu tôi “vì chính tôi”, điều đó thay đổi cách tôi nhìn ngày hôm nay như thế nào?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, hôm nay con không cần chứng minh mình có ích. Con chỉ xin ở trong Chúa như cành ở trong cây. Xin cho con nhận nhựa sống từ Chúa. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin tắt giùm con tiếng đồng hồ trong đầu: tiếng nói rằng con vô dụng. Xin cho con nghe lời Chúa: con đáng quý, vì Chúa yêu con. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, xin chúc lành những người đã đến bên con hôm nay, dù họ chỉ đến bằng một tiếng gọi. Xin cho mọi người trong thân thể của Chúa được nâng đỡ nhau. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Con ở trong Chúa, và Chúa ở trong con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Nhắc thầm: “Con đáng quý trước mặt Chúa, dù con chỉ nằm đây.”
• Ngày vừa: Nhờ người thân liên lạc với giáo xứ để xin người đến thăm hoặc mang Mình Thánh Chúa.
• Ngày khá hơn: Gọi một người quen và hỏi thăm họ, để thấy mình còn cho đi được.
Trang ghi chép
Hôm nay, điều làm tôi thấy mình còn có giá trị:
……………………………………………………………………

Ngày 14 – Lời cầu nguyện của người nằm một chỗ
“Từ vực sâu, lạy Chúa, con kêu cầu Ngài.” (Tv 130,1)
Từ vực sâu
Thánh Vịnh 130 bắt đầu không phải từ một ngọn núi, mà từ đáy vực. Người viết bài này không đứng ở chỗ cao để nhìn xuống. Ông đang ở dưới cùng. Và từ đó, ông kêu lên.
Nhiều người nằm bệnh lâu năm hiểu cảm giác ấy. Đêm về khuya, căn phòng như sâu thêm. Tiếng đồng hồ nghe rõ hơn bình thường. Ta nghĩ mình đang chìm xuống, và không còn gì để bám vào. Nhưng chính từ đáy ấy, người viết thánh vịnh vẫn dám gọi tên Chúa. Điều này nói với ta rằng vực sâu không phải là nơi Chúa không đến được.
Cầu nguyện khi không đọc được, không quỳ được, không ngồi được
Nhiều người bệnh buồn vì không cầu nguyện được như trước. Họ không quỳ được nữa. Họ không cầm sách được nữa. Mắt mờ, đầu óc lú lẫn, những lời kinh từng thuộc lòng cũng đứt đoạn giữa chừng. Họ tự hỏi: “Như thế có còn gọi là cầu nguyện không?”
Xin trả lời: có. Và xin cho tôi nói rõ hơn.
Cầu nguyện trước hết không phải là nói cho đúng, không phải là đọc cho đủ, không phải là quỳ đúng tư thế. Cầu nguyện là để con tim hướng về Chúa. Một cái nhìn lên trần nhà với tâm trí hướng về Chúa, đó là cầu nguyện. Một tiếng thở dài, một giọt nước mắt, một cái nắm tay người thân rồi thầm nói “Chúa ở với con”, đó cũng là cầu nguyện.
Giáo Lý Hội Thánh dạy rằng cầu nguyện là “việc nâng lòng trí lên Thiên Chúa”, và là một mối tương quan sống động của con cái Thiên Chúa với Cha của họ. Con cái nằm trên giường, mệt mỏi, không nói được nhiều, vẫn là con cái. Người Cha không đòi con phải đọc thuộc một bài dài mới chịu nghe.
Năm cách cầu nguyện khi không còn sức
Tôi xin gợi ý năm cách rất nhỏ. Anh chị em có thể chọn một cách hôm nay và không cần làm hết.
Một: cầu nguyện bằng một từ. Chỉ cần gọi: “Cha”, hoặc “Giêsu”, hoặc “Mẹ ơi”. Những từ ấy đủ dài để mở cửa.
Hai: cầu nguyện bằng hơi thở. Hít vào với một ý: “Chúa ở đây.” Thở ra với một ý: “Con giao phó cho Chúa.”
Ba: cầu nguyện bằng ngón tay. Nhiều người quen đọc kinh Mân Côi. Nếu không đọc trọn được một chục, hãy đọc một kinh Kính Mừng, rồi dừng. Hoặc chỉ cầm chuỗi trong tay và nói: “Mẹ ơi, xin đọc giùm con.” Chuỗi kinh trong tay đủ là một cách cầu nguyện, và cũng là cách để biết mình không một mình.
Bốn: cầu nguyện bằng Thánh Vịnh. Chỉ một câu cũng đủ. “Chúa là mục tử của tôi, tôi chẳng thiếu gì” (Tv 23,1). “Chúa là ánh sáng và là ơn cứu độ của tôi, tôi sợ ai?” (Tv 27,1). “Con nằm xuống và ngủ yên” (Tv 4,9). Lặp lại câu ấy nhiều lần, chậm rãi, cho đến khi nó thấm vào.
Năm: cầu nguyện bằng việc nhớ tên người. Nhớ từng người thân, từng người đang khổ sở, rồi đặt tên họ vào tay Chúa. Chỉ cần nói: “Lạy Chúa, xin ở bên họ.” Đó là một lời cầu bầu tha thiết, và nó giúp ta nhìn ra khỏi nỗi đau của chính mình trong giây lát.
Người lính canh và rạng đông
Thánh Vịnh 130 có một hình ảnh rất đẹp: “Linh hồn con đợi Chúa hơn lính canh đợi rạng đông.” Lính canh đêm không cần làm gì phức tạp. Anh chỉ phải tỉnh thức và hướng mắt về phía đông. Anh biết bình minh sẽ đến, nhưng anh không biết chính xác lúc nào.
Cầu nguyện của người nằm một chỗ nhiều khi giống như thế. Không có gì để làm, chỉ để đợi. Nhưng đợi có nghĩa là hướng về. Anh chị em không nhìn vào bóng tối, anh chị em nhìn về phía có ánh sáng sắp đến.
Và nên nhớ thêm: lính canh không đợi một mình. Anh ngồi trên thành, và dưới kia cả thành đang ngủ yên nhờ có anh. Khi anh chị em thức và cầu nguyện lúc đêm, có thể có người nào đó được nâng đỡ, dù anh chị em không bao giờ biết.
Một lời kết đầy tín nhiệm
Thánh Vịnh 130 không chỉ nói về chờ đợi. Nó còn nói: “Nếu Ngài chấp tội, lạy Chúa, ai còn đứng vững được? Nhưng ở nơi Ngài có lời tha thứ” (Tv 130,3-4). Đây là một trong bảy thánh vịnh sám hối của Giáo Hội. Nhưng đừng nghe chữ “sám hối” mà nghĩ đây là bài nhặc nhở của một ông quan toàn. Đó là bài ca của người biết mình được tha, và vì thế mới dám đợi.
Nếu anh chị em có lúc cảm thấy tội lỗi hay hối tiếc, đây là bài dành cho anh chị em. Chúa không chỉ nghe tiếng kêu, mà còn đứng ở đó với bàn tay mở sẵn để tha. Ngày mai chúng ta sẽ nói về mầu nhiệm của đau khổ và tình yêu.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi không cầu nguyện được nữa.” Nếu anh chị em còn muốn cầu nguyện, thì anh chị em đang cầu nguyện rồi. Chính sự mong muốn ấy là một lời kinh. Thánh Thần biết cách kéo dài nó.
“Tôi cầu nguyện mà chẳng thấy gì.” Phần lớn các thánh cũng có những thời gian như thế. Cầu nguyện không phải là để cảm thấy thích. Đó là để ở lại. Người lính canh chỉ cần ở lại trên thành.
“Tôi hay ngủ gật khi cầu nguyện.” Một đứa trẻ ngủ gục trên vai cha mẹ không làm cha mẹ giận. Điều đó chỉ cho thấy sự tin tưởng. Nếu anh chị em thiếp đi trong lúc cầu nguyện, hãy thầm nghĩ rằng mình đang ngủ trong vòng tay Chúa.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Xin đừng ép người bệnh phải đọc nhiều kinh. Có người cứ thúc “Đọc kinh đi, phải cầu nguyện nhiều vào”, và vì thế biến lời kinh thành một gánh thêm. Người bệnh cần được yên hơn là được thúc.
Một vài điều có thể giúp:
• Đọc to chậm một câu Thánh Vịnh ngắn cho họ nghe, rồi để im lặng.
• Cùng họ đọc một kinh Kính Mừng hoặc một kinh Lạy Cha, không hơn.
• Nếu họ ngủ gật giữa lời kinh, đừng đánh thức. Cứ để họ ngủ.
• Nếu họ muốn trò chuyện hơn là cầu nguyện, hãy trò chuyện. Cuộc trò chuyện ấy cũng có thể là một lời kinh.
Và đối với chính anh chị em, những người chăm sóc, cũng đừng tự trách khi anh chị em mệt đến mức không cầu nguyện được. Việc anh chị em đang làm, thay tã người bệnh, đã là một lời cầu nguyện bằng đôi tay.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi có đang so sánh cách cầu nguyện bây giờ với ngày xưa không? Nó làm tôi buồn hay nhẹ hơn?
2. Trong năm cách cầu nguyện ở trên, cách nào hợp với tôi hôm nay?
3. “Vực sâu” của tôi bây giờ là gì? Tôi có thể gọi tên nó với Chúa không?
4. Tôi đang “đợi” điều gì? Ánh sáng nào tôi mong thấy?
5. Tên ai tôi muốn đặt vào tay Chúa hôm nay?
6. Một câu Thánh Vịnh nào tôi muốn mang theo trong ngày?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, hôm nay con không có lời dài. Con chỉ xin Chúa nhận một hơi thở, một ánh mắt hướng về Chúa, như lời cầu nguyện của con. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, từ vực sâu của ngày dài này, con gọi tên Chúa. Xin giữ lòng con hướng về phía đông, dù bình minh còn xa. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con đã cầu nguyện rất ít hôm nay, nhưng con tin Chúa đã nghe cả những điều con không nói ra. Xin cho con ngủ yên, và xin canh giữ những người con yêu. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Linh hồn con đợi Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Một hơi thở, một chữ: “Cha”.
• Ngày vừa: Chọn một trong năm cách cầu nguyện ở trên và thử trong năm phút.
• Ngày khá hơn: Viết ra ba cái tên người, đọc to tên từng người trước mặt Chúa.
Trang ghi chép
Tên những người tôi dâng lên Chúa hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 15 – Mầu nhiệm đau khổ và tình yêu
“Không ai yêu hơn người thí mạng sống mình vì bạn hữu.” (Ga 15,13)
Một điều cần nói trước
Hôm nay tôi phải nói về đau khổ và tình yêu, và tôi muốn bắt đầu bằng một lời cẩn trọng. Có những câu nói về đau khổ đã làm tổn thương nhiều người bệnh. “Chúa gửi đau khổ đến để thử thách con.” “Đau nhiều thì được thưởng nhiều.” “Phải biết ơn vì có đau khổ.” Nghe những câu ấy khi đang đau, nhiều người cảm thấy còn lạnh hơn.
Tôi không tin đau khổ tự nó là điều tốt. Bệnh tật là một sự dữ. Giáo Hội dạy rằng chăm sóc người bệnh và tìm cách giảm đau là một bổn phận, và Chúa Giêsu đã dành rất nhiều thì giờ để chữa lành chứ không để khuyên người ta cứ chịu đựng. Chính Ngài, trong vườn Ghếtsêmani, cũng xin: “Xin cho con khỏi chén này” (Mt 26,39).
Vậy “mầu nhiệm” ở đây là gì? Không phải là giải thích được vì sao có đau khổ. Không ai giải thích trọn vẹn được điều đó. Mầu nhiệm ở đây là: đau khổ không tự nó có giá trị, nhưng khi bên trong nó có tình yêu, đau khổ có thể trở nên một nơi gặp gỡ.
Thập giá: không phải vì đau mà vì yêu
Điều làm nên sức mạnh của thập giá không phải là nỗi đau. Rất nhiều người trên đời này đã bị đóng đinh và chết đau đớn. Điều làm nên khác biệt là lý do và cách Chúa Giêsu bước vào nỗi đau ấy: Người đến vì yêu, và Người ở lại vì yêu. “Không ai bắt được mạng sống của Thầy, nhưng chính Thầy tự hiến dâng” (x. Ga 10,18).
Vì thế khi nhìn lên thập giá, ta không thấy một thứ đau được ca ngợi. Ta thấy một Thiên Chúa không chịu đứng ngoài cuộc đau của nhân loại. Ngài đã bước vào chỗ tối nhất, để không còn chỗ nào mà con người đau đớn mà Ngài chưa từng đến.
Thánh Phaolô và câu khó hiểu
Thánh Phaolô viết một câu mà nhiều người ngạc nhiên: “Tôi vui mừng vì những đau khổ tôi chịu vì anh em, và bù vào phần còn thiếu trong thân xác tôi những gì còn thiếu sót của những đau khổ Đức Kitô phải chịu, vì thân thể Đức Kitô là Hiệp Hội” (Cl 1,24).
Chắc chắn ông không nói rằng đau khổ của Đức Kitô chưa đủ. Khi Đức Kitô đã hiến dâng trọn vẹn, không cần gì thêm. Ý của Phaolô là: chúng ta là thân thể của Người, và để cho tình yêu của Người đi tới thêm những người, thân thể ấy còn phải tiếp tục bị đau, tiếp tục yêu, tiếp tục dâng hiến. Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo nói rằng khi người bệnh kết hợp mình với cuộc Thánh Khổ của Chúa, họ có thể góp phần vào thiện ích chung của Dân Thiên Chúa (x. GLHTCG 1521).
Nói đơn giản: nếu anh chị em muốn, anh chị em có thể đặt nỗi đau của mình vào tay Chúa như một lời cầu: “Lạy Chúa, xin dùng cơn đau này để thương một người nào đó.” Đây là một mời gọi, không phải một bắt buộc. Và nếu hôm nay anh chị em không làm nổi, không sao cả. Cơn đau vẫn nằm trong tay Chúa.
Yêu thương khi nằm một chỗ
Nhiều người bệnh nghĩ rằng mình đã hết khả năng yêu thương, vì yêu thương là “làm” gì đó cho ai đó. Họ không nấu ăn được, không đưa đón con cháu được, không kiếm tiền được nữa.
Nhưng yêu thương còn nhiều cách khác. Lắng nghe một người kể chuyện. Hỏi thăm công việc của con. Nắm tay người đến thăm. Cảm ơn y tá. Cầu nguyện cho một đứa trẻ đang thi. Nhớ ngày sinh nhật của ai đó. Tất cả những việc ấy đều là yêu thương, và không đòi hỏi sức lực lớn.
Hãy hình dung một người phụ nữ nằm bệnh viện nhiều tháng, không còn nói được rõ. Mỗi lần y tá đến thay băng, chị đưa tay lên vỗ nhẹ vào tay cô. Cử chỉ đơn sơ chỉ có thế, nhưng cô y tá có thể sẽ nhớ mãi cử chỉ ấy: một người không nói được, vẫn cảm ơn bằng cả trái tim.
Người nằm một chỗ không mất khả năng yêu. Họ chỉ đổi cách yêu.
Nỗi đau cho người khác
Có một loại đau khổ mà nhiều người bệnh giấu kín: nỗi đau khi thấy người thân lo cho mình. Thấy con gái gầy đi, thấy người chồng, người vợ thức khuya, thấy các con vừa đi làm vừa chăm cả cha mẹ. Nỗi đau ấy không có thuốc.
Xin cho tôi nói một điều với những người như thế. Đó là nỗi đau của tình yêu, không phải của tội lỗi. Chính vì anh chị em yêu họ mà anh chị em đau khi thấy họ mệt. Và hãy biết rằng người thân cũng đau theo cách ấy. Nếu cả hai bên đều giấu nỗi đau để “bảo vệ” nhau, thì lời yêu thương không có chỗ để đi qua. Hãy thử nói với nhau: “Con biết cha đau, và con cũng đau. Mình cùng đau với nhau nhé.”
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Nếu đau khổ có ý nghĩa thì tại sao không hết đau?” Tôi không có câu trả lời trọn vẹn, và tôi không muốn nói dối. Điều tôi biết là: Chúa không đứng xa. Ngài đã bước vào đau khổ và ở đó với ta. Có những câu hỏi chỉ được trả lời trọn vẹn ở phía bên kia, và giữ câu hỏi ấy trong tay Chúa là điều ta có thể làm.
“Tôi không dâng nổi nỗi đau này.” Không sao. Không ai bắt anh chị em phải dâng. Chỉ cần đừng chống lại việc Chúa đang cầm lấy nó. Có khi “dâng” chỉ là thả lỏng tay và để Chúa nhận.
“Tôi sợ mình dâng mà không được gì.” Tình yêu không phải một cuộc mua bán. Người mẹ thức đêm chăm con không tính “lợi” bao nhiêu. Tình yêu ấy tự nó đã là phần thưởng.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Xin đừng bao giờ nói với người bệnh rằng “Chúa gửi đau khổ đến để thử thách con” hay “Đau nhiều thì được thưởng nhiều”. Để họ tự tìm ý nghĩa, nếu họ muốn, theo nhịp của họ. Việc của chúng ta là ngồi bên họ.
Nếu người bệnh nói “Con đau quá”, đừng đáp bằng một bài giảng. Hãy đáp: “Con nghe, và con ở đây.”
Hai việc cụ thể có thể làm ngay: (1) hỏi bác sĩ hoặc nhân viên y tế về cách giảm đau, vì đau được kiểm soát tốt giúp người bệnh có sức yêu thương và cầu nguyện; (2) đề nghị người bệnh nhận Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân nếu họ muốn, và đừng chờ đến lúc hấp hối.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi đã từng nghe những câu nói nào về đau khổ làm tôi tổn thương? Tôi có thể để Chúa chữa lành điều đó không?
2. Trong đau khổ, tôi đã cảm nhận được tình yêu của ai?
3. Hôm nay tôi có thể yêu thương ai theo một cách nhỏ?
4. Tôi có đang giấu nỗi đau để “bảo vệ” người thân không? Tôi có thể nói với họ một lời thật không?
5. Nếu tôi đặt nỗi đau vào tay Chúa cho một người, tôi sẽ chọn ai?
6. “Tình yêu đã đến trước” – lời này nói gì với tôi hôm nay?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa Giêsu, hôm nay con không xin hiểu được đau khổ. Con chỉ xin đừng để con đau một mình. Xin đồng hành với con và với những người thương con. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, nếu cơn đau này có thể là một lời yêu thương, xin dùng nó để an ủi một người đang khổ. Con không biết người ấy là ai, nhưng Chúa biết. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã yêu con đến cùng. Tối nay xin cho con cảm nhận được tình yêu ấy qua những người đang ở bên con, và xin ban cho họ giấc ngủ ngon. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, xin đừng để con đau một mình.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói tên một người mà con yêu, rồi nói: “Lạy Chúa, xin giữ họ.”
• Ngày vừa: Cầu nguyện cho một người thân cụ thể và dâng nỗi đau hôm nay cho họ.
• Ngày khá hơn: Nói với một người thân một lời yêu thương cụ thể: “Con cảm ơn cha (mẹ…) đã …”
Trang ghi chép
Hôm nay, tôi yêu thương theo cách này:
……………………………………………………………………

Phần IV – Hòa giải và hiện diện (Ngày 16–20)
Người nằm bệnh lâu có rất nhiều thời gian để nhớ lại. Và trí nhớ thường đưa lên những điều chưa êm: một lời đã nói quá nhanh, một việc đã làm sai, một người đã làm mình đau. Phần này đi qua bốn chặng: tha thứ cho chính mình, tha thứ cho người khác, hiện diện không cần lời, và cầu nguyện bằng chính thân thể đau yếu của mình. Rồi chặng cuối dẫn về Mình Thánh Chúa.
Ngày 16 – Tha thứ cho chính mình
“Như trời cao vút khỏi mặt đất, lòng thương xót Người đối với kẻ kính sợ Người cũng cao vời như thế.” (Tv 103,11)
Tảng đá đêm khuya
Ban ngày, người bệnh còn có người trò chuyện, còn có chuyện để lo. Đêm xuống, mọi thứ vắng đi, và những tảng đá cũ bắt đầu trồi lên. “Giá ngày xưa mình đi khám sớm hơn.” “Giá mình đừng nói câu đó với con.” “Mình đã là một người cha (người mẹ, người vợ, người chồng) tệ.”
Có những tảng đá có thật: một lỗi lầm nặng mà ta đã gây ra. Có những tảng đá không có thật: ta tự trách mình vì một điều vốn ngoài tầm tay, như tự trách vì mình bị bệnh. Phân biệt được hai loại này là bước đầu của sự tự tha thứ.
Nếu là loại thứ hai, anh chị em cần được nghe điều này: bệnh không phải là lỗi của anh chị em. Có những người sống lành mạnh mà vẫn ốm, và có những người sống chẳng đúng mực mà vẫn mạnh. Đừng nhận vào mình một tội mà mình không phải chịu.
Nếu là loại thứ nhất, nghĩa là có một điều thật sự ta đã làm sai, thì hãy đi tiếp với tôi.
Người cha chạy ra đón
Trong Tin Mừng theo thánh Luca có một dụ ngôn mà nhiều người thuộc: người con hoang đàng (Lc 15,11-32). Anh đã đòi phần gia tài, tiêu hết, rồi phải đi chăn heo. Đến lúc đói, anh nghĩ: “Tôi sẽ về gặp cha tôi.” Và anh soạn sẵn lời xin lỗi, trong đó có câu: “Con không còn xứng đáng được gọi là con cha nữa.”
Nhưng điều đẹp nhất trong câu chuyện là gì? Là “kẻ còn ở xa, thì cha anh đã thấy. Ông động lòng thương, chạy ra ôm lấy cổ anh và hôn anh đắm đuối.” Người cha nhìn thấy con từ xa, chạy đến trước khi con kịp nói hết lời xin lỗi. Thậm chí có lúc anh con nói dở câu xin lỗi, ông đã bảo người nhà mang áo đẹp nhất ra, đeo nhẫn vào tay con.
Người cha không đợi con “xứng đáng” rồi mới đón. Ông đón trước. Chúa như thế với chúng ta. Nếu người cha chạy ra đón mà anh con vẫn đứng đó nói “Con không xứng đáng, xin cha đừng ôm con”, thì thật là một cuộc buồn. Thế mà đôi khi chính chúng ta đang làm điều đó với Chúa.
Phê rô và bữa điệp trên bãi biển
Còn một câu chuyện nữa, về ông Phêrô. Trong đêm trước khi Chúa Giêsu chịu chết, Phêrô ba lần chối rằng mình không quen biết Người. Rồi gà gáy, ông đi ra và khóc thảm thiết (Lc 22,54-62).
Sau khi Chúa sống lại, có một buổi sáng bên bờ biển Hồ Ti-bê-ri-a. Chúa Giêsu nhóm sẵn một đống than hồng, nướng cá và bánh. Người hỏi Phêrô ba lần: “Anh có mến Thầy không?” (Ga 21,15-17). Ba lần hỏi, tương ứng với ba lần chối. Nhưng Người không hỏi: “Tại sao anh đã phản Thầy?” Người không mắng. Người chỉ hỏi về tình yêu, rồi trao lại cho ông sứ mạng chăn dắt đàn chiên.
Không phải lúc nào Chúa cũng giải thích hay làm người ta đỡ đau ngay. Ông Phêrô vẫn buồn, Tin Mừng ghi rõ: ông “buồn” khi được hỏi lần thứ ba. Nhưng ông được phép buồn ở bên Chúa, không phải buồn một mình.
“Chúa lớn hơn lòng ta”
Thánh Gioan viết một câu rất đáng nhớ cho những ai hay tự trách mình: “Dù lòng ta có trách cứ ta, thì Thiên Chúa vẫn lớn hơn lòng ta, và Ngài biết hết mọi sự” (1 Ga 3,20).
Lòng ta có thể nói rất nhiều lời kết án, và nghe rất giống sự thật. Nhưng lòng ta không phải là thẩm phán cuối cùng. Thiên Chúa lớn hơn. Ngài thấy cả những điều lòng ta không thấy: những nỗ lực bị quên, những lời xin lỗi chưa nói ra, những điều tốt ta đã làm mà ta chẳng nhớ.
Một con đường nhỏ để tha thứ cho mình
Tôi xin gợi một con đường với bốn bước. Không cần làm hết trong một ngày.
1. Gọi tên điều ta trách mình. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng nhiều người chưa bao giờ nói ra thành lời. Nói với Chúa: “Con vẫn tự trách mình vì …”
2. Phân biệt. Đây là lỗi thật, hay là một điều ngoài tầm tay mà ta đang nhận vào mình? Nếu không chắc, hãy hỏi một linh mục hoặc người tin cậy.
3. Nếu là lỗi thật, xin lỗi và đến với Bí tích Hòa giải. Anh chị em có thể nhờ giáo xứ mời linh mục đến tận nơi. Khi được tha, hãy tin là mình đã được tha. Đừng lôi lại chuyện đã qua.
4. Nếu có thể, sửa chữa. Một lời xin lỗi, một cuộc gọi điện, một lá thư nhờ người viết hộ. Nhiều khi chỉ cần thế là đủ để thấy nhẹ lòng.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi đã xưng tội rồi nhưng vẫn thấy tội.” Cảm giác không phải lúc nào cũng phản ánh sự thật. Khi đã chân thành xưng tội, anh chị em đã được tha, dù lòng chưa kịp yên. Nếu nỗi day dứt cứ quay lại dữ dội và làm anh chị em mệt mỏi, hãy nói với một linh mục. Có những người hay bị “lo sợ quá mức về tội” và cần được hướng dẫn nhẹ nhàng, không phải bị trách.
“Tôi nghĩ mình phải chịu phạt thì mới đáng.” Chúa không để bệnh tật làm hình phạt cho ai. Đừng đọc cơn đau của mình như một bản án. Tha thứ không phải lúc nào cũng cần trả giá.
“Tôi không đủ tốt để nhận tình thương.” Không ai đủ tốt. Tình thương là quà tặng, không phải phần thưởng. Ông Phêrô cũng không đủ tốt, và Chúa vẫn đến nhóm lửa cho ông.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Nếu người bệnh nhắc lại lỗi lầm của họ, đừng vội bảo “Chẳng có gì đâu”. Hãy lắng nghe. Rồi nếu phù hợp, hãy nhắc họ rằng Chúa thương họ, và anh chị em sẵn sàng mời linh mục đến nếu họ muốn xưng tội.
Nếu chính anh chị em cũng có chuyện chưa êm với người bệnh, đây có thể là lúc để nói một lời “Con xin lỗi cha (mẹ…)”. Một lời xin lỗi trong bệnh viện có thể chữa đi nhiều năm đau nặng.
Và nếu người bệnh nói những điều như “Tôi không đáng sống” hay “Mong hết cho xong”, xin đừng bỏ qua. Đợi họ nói xong, ở lại với họ, và báo cho bác sĩ hoặc người chăm sóc sức khỏe tinh thần. Đó là điều cần được giúp, không phải một câu nói thông thường.
Câu hỏi để ngẫm
1. Điều gì tôi vẫn tự trách mình mỗi đêm? Tôi có thể gọi tên nó với Chúa không?
2. Đó là lỗi thật hay là một điều ngoài tầm tay của tôi?
3. Nếu một người bạn thân đang ở trong hoàn cảnh của tôi, tôi sẽ nói gì với họ?
4. Tôi có đang đứng xa Chúa như anh con hoang đàng đã nghĩ mình không xứng đáng không?
5. Giữa “tảng đá” tôi mang, có điều tốt nào tôi đã làm mà quên nhắc tới?
6. Có ai tôi cần xin lỗi, hay cần nghe lời tha từ họ?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, con để xuống trước mặt Chúa những tảng đá con vẫn mang. Xin chạy ra đón con như người cha trong dụ ngôn. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, khi lòng con lại lên án con, xin nhắc con rằng Chúa lớn hơn lòng con. Xin cho con nghỉ trong lòng thương xót của Chúa. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, tối nay con xin tha cho con và xin cho con ngủ bình an trong lòng tha thứ của Chúa. Xin nhà con và những người con yêu cũng được yên bình. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Chúa lớn hơn lòng con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói: “Chúa đã tha cho con. Con xin tha cho con.”
• Ngày vừa: Viết một điều hay tự trách lên giấy, gạch chéo, và viết bên dưới: “Chúa đã tha thứ cho tôi. Tôi cũng xin tha thứ cho mình.”
• Ngày khá hơn: Nhờ giáo xứ mời một linh mục đến để xưng tội, hoặc gọi cho một người để xin lỗi.
Trang ghi chép
Một điều tôi xin Chúa giúp tôi buông ra hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 17 – Tha thứ cho người đã làm tổn thương mình
“Thầy không bảo là bảy lần, nhưng là bảy mươi lần bảy.” (Mt 18,22)
Khi thời gian những vết thương cũ trồi lên
Nằm bệnh lâu, ta có thời gian nhớ lại. Và có những ký ức trở nên rõ hơn bao giờ hết khi căn phòng yên tĩnh về đêm. Một người thân đã bỏ đi. Một người bạn đã phản bội. Một người anh chị em đã nói một câu không bao giờ quên. Hoặc ai đó đã gây ra một điều nặng hơn thế nhiều.
Nếu lòng anh chị em đang nặng vì điều đó, xin đừng vội phán xét mình. Hận giận là một phản ứng tự nhiên khi bị đối xử bất công. Nó không phải là tội. Nó chỉ trở nên đau khổ khi nó ngồi lại trong lòng cả năm này qua năm khác.
Tha thứ không phải là gì
Trước khi nói tha thứ là gì, tôi muốn nói rõ nó không phải là gì, vì nhiều người bị ép tha thứ theo cách sai.
• Tha thứ không phải nói rằng điều đó không sao. Có sao chứ. Nó đã làm anh chị em đau.
• Tha thứ không phải quên đi. Trí nhớ không tắt được theo lời hứa.
• Tha thứ không phải trở lại như cũ, hay cho phép người ấy tiếp tục làm hại mình. Nếu một người vẫn đang gây hại, việc bảo vệ mình và xin giúp đỡ là điều cần làm, và nó không mâu thuẫn với tha thứ.
• Tha thứ không phải là cảm xúc. Anh chị em có thể chưa thấy thương cảm gì cả mà vẫn đang tha thứ.
Vậy tha thứ là gì? Tha thứ là một quyết định của ý chí, có thể thực hiện dần dần: tôi không muốn để nỗi oan này điều khiển đời mình. Tôi trao nó cho Chúa. Chúa là thẩm phán, không phải tôi.
Hai người đầy tớ
Chúa Giêsu kể một dụ ngôn ngay sau câu trả lời cho Phêrô (Mt 18,23-35). Một đầy tớ nợ vua một món tiền khổng lồ, không bao giờ trả nổi. Anh ta quỳ xuống van xin, và vua thương, xóa hết nợ. Rồi ra khỏi cung, anh gặp một đồng sự nợ mình một khoản nhỏ, bóp cổ đòi, và bỏ người kia vào tù.
Dụ ngôn này nghe như một lời trách. Nhưng tôi muốn đọc nó như một lời mời. Anh tớ thứ nhất đã quên rằng mình vừa được thương. Nếu anh nhớ lại cảm giác được tha nợ, anh sẽ khó lòng bóp cổ ai. Tha thứ người khác bắt nguồn từ việc nhớ rằng chính mình đã được tha nhiều.
Trên thập giá và dưới đá sỏi
Thánh Luca ghi lại lời của Chúa Giêsu khi bị đóng đinh: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết họ làm gì” (Lc 23,34). Người nói ngay khi đang bị đau đớn nhất. Người không đợi họ xin lỗi.
Thánh Stêphanô, người tử đạo đầu tiên, cũng làm thế khi bị nem đá: “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này” (Cv 7,60). Hai lời ấy được nói khi con người không còn gì để mất nữa, và chính vì vậy mà chúng là lời tự do nhất.
Ngày nay, có những người đã sống lời ấy trong đời thường. Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, sau mười ba năm bị giam, trong đó có nhiều năm biệt giam, đã chọn chúc lành và yêu thương những người canh giữ mình. Ngài không phủ nhận rằng mình đã bị đối xử bất công. Ngài chỉ không để sự bất công ấy quyết định con người của mình.
Ba bước nhỏ cho người chưa thể tha
Nếu anh chị em chưa thể tha, xin đừng ép mình. Tôi xin gợi ba bước rất nhỏ, có thể làm trong nhiều tuần.
1. Nói với Chúa sự thật: “Lạy Chúa, con chưa thể tha. Con giận. Con đau.”
2. Xin muốn tha: “Xin cho con muốn tha, dù chỉ một chút.” Đôi khi điều đầu tiên Chúa làm chỉ là cho ta cái muốn.
3. Chúc lành: “Lạy Chúa, xin chúc lành cho người ấy.” Không cần nói gì hơn. Chúc lành không có nghĩa là biện hộ cho việc họ đã làm. Nó chỉ có nghĩa là mong họ được Chúa chạm đến.
Nhiều người kể rằng sau nhiều tuần lặp lại lời cầu ấy, một điều lạ xảy ra: tim họ nhẹ đi một chút, tự lúc nào không biết. Đó không phải phép màu. Đó là phần Chúa làm trong khoảng lặng ta để lại cho Người.
Khi người đã qua đời hoặc không thể gặp lại
Có những người ta muốn tha mà họ đã mất, hay đã biệt tăm, hay ta không thể đến gần. Tha thứ vẫn làm được. Anh chị em có thể viết một lá thư không gửi, nói với một bức ảnh, hay nói thầm trong lòng. Không cần họ nghe. Chúa nghe, và đó là đủ để gỡ bớt một gánh trong lòng anh chị em.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Họ chưa bao giờ xin lỗi, sao tôi phải tha?” Tha thứ không đợi họ xin lỗi. Chúa Giêsu tha ngay trên thập giá, trước khi ai đến xin. Nhưng hòa giải, nghĩa là hai người trở lại với nhau, thì cần cả hai bên. Tha thứ là việc của một mình anh chị em. Hòa giải thì không.
“Nếu tôi tha, thì như nói họ không sai.” Không. Anh chị em có thể nói: “Việc đó là sai và con tha cho người.” Hai câu đó đứng chung được.
“Tôi đã tha rồi mà sáng mai lại giận.” Bảy mươi lần bảy là vì thế. Tha thứ thường phải làm lại nhiều lần, như lớp sơn phải quét thêm. Lần sau không có nghĩa là lần trước thất bại.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Nếu người bệnh kể về một người đã làm họ tổn thương, xin đừng vội bảo “Đừng nghĩ nữa” hay “Phải tha cho họ”. Hãy lắng nghe, và có thể nói: “Con nghe rồi, chuyện đó làm cha (mẹ, ông, bà…) đau thật.”
Nếu người bệnh muốn hòa giải với ai đó trước khi qua đời, anh chị em có thể giúp liên lạc: gọi điện, chở họ đến thăm, hoặc mời một người trung gian như linh mục hay người trong gia đình được cả hai bên tin. Đừng ép, nhưng đừng để cơ hội trôi đi.
Nếu chính anh chị em là người bị người bệnh trách mắng, hãy nhớ rằng người bệnh đôi khi nói những lời nặng nề vì đau. Đừng nhận lấy mọi thứ vào mình.
Câu hỏi để ngẫm
1. Ai là người tôi đang giữ trong lòng như một tảng đá? Có thể gọi tên họ với Chúa không?
2. Tôi đang đợi họ xin lỗi trước khi tôi tha? Điều này giúp hay làm tôi nặng hơn?
3. Trong đời tôi, ai đã tha cho tôi khi tôi không đáng?
4. Tôi có thể chúc lành cho người đó, dù chỉ một câu ngắn?
5. Có điều gì ngăn tôi tha: nỗi sợ, nỗi đau, hay sợ bị xem là yếu?
6. Nếu tôi để gánh này xuống, tôi sẽ có thêm sức để làm gì?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, con mang đến Chúa một vết thương cũ còn đau. Con chưa thể tha, nhưng con xin muốn tha. Xin chữa lành con từng chút một. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa Giêsu, trên thập giá Chúa đã tha cho những người đóng đinh Chúa. Xin cho con mượn một chút trái tim Chúa, để con chúc lành cho người đã làm con đau. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con đặt xuống chiếc gối nỗi giận của ngày hôm nay. Con không biết mình đã tha được bao nhiêu, nhưng con trao phần còn lại cho Chúa. Xin cho con ngủ bình an. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Xin cho con muốn tha, lạy Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói: “Lạy Chúa, xin chúc lành cho người ấy.”
• Ngày vừa: Gọi tên người đã làm mình đau trước mặt Chúa, không cần nói gì thêm ngoài “xin chúc lành”.
• Ngày khá hơn: Viết một lá thư không gửi cho người ấy, nói hết những điều còn nghẹn, rồi đặt thư vào tay Chúa.
Trang ghi chép
Người tôi muốn đặt vào tay Chúa hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 18 – Sự hiện diện không cần lời nói
“Họ ngồi bên ông trên đất bảy ngày bảy đêm, không ai nói với ông một lời.” (G 2,13)
Bảy ngày im lặng
Trong Kinh Thánh có một đoạn mà tôi thường đọc chậm lại mỗi khi đến bên một người đang đau. Ông Gióp vừa mất tất cả, ngồi trên đống tro, toàn thân lở loét. Ba người bạn nghe tin, từ xa đến. Họ nhìn ông mà không nhận ra nữa. Họ khóc, xé áo, rắc bụi lên đầu, rồi ngồi xuống bên ông.
Bảy ngày bảy đêm, không ai nói một lời. Kinh Thánh giải thích vì sao: họ thấy nỗi đau của ông quá lớn. Họ không có lời nào đủ lớn cho nỗi đau ấy, nên họ để cho nó được lớn.
Tôi nghĩ đây là lúc đẹp nhất của ba người bạn. Rồi ông Gióp bắt đầu nói, và họ bắt đầu cất lời giải thích, biện luận, khuyên bảo. Từ đó họ trở thành những người đi an ủi mà khiến người khác đau thêm.
Những lời an ủi làm đau
Anh chị em có thể đã nghe vài câu như thế. “Rồi sẽ khỏe thôi.” “Đừng lo nghĩ quá.” “Chắc tại không cầu nguyện đủ.” “Chúa thử thách vì Chúa thương.” “Còn nhiều người khổ hơn mình.” Những người nói thường có lòng tốt. Họ sợ khoảng lặng, và họ muốn làm gì đó.
Nhưng người nghe thì thấy mình bị gạt đi. Như thể nỗi đau của mình cần được dập tắt cho nhanh, để người kia thấy dễ chịu hơn. Nếu anh chị em đã từng thấy cô đơn hơn sau một cuộc thăm viếng, xin đừng nghĩ mình khó tính. Anh chị em chỉ đang cần một điều khác.
Điều người bệnh thực sự cần
Nhiều người bệnh kể rằng họ không cần những lời nói hay. Họ cần ba điều đơn giản:
• Có người ở lại. Không phải ghé qua rồi nhìn đồng hồ.
• Có người nghe mà không sửa. Nghe đến hết câu, kể cả câu lặp lại, kể cả câu buồn.
• Có người chạm vào. Một bàn tay đặt lên tay. Một cái lau mồ hôi trên trán. Một chiếc chăn kéo lên vai.
Đó là những việc nhỏ đến mức người ta dễ coi thường. Nhưng chúng nói một điều mà lời không nói nổi: “Tôi không cần hiểu hết nỗi đau của anh chị. Tôi chỉ muốn ở bên.”
Chúa ở bên như thế
Thiên Chúa cũng ở bên chúng ta như vậy. Không phải lúc nào Ngài cũng cho một lời giải thích. Nhưng Ngài ở đó. Thánh Phaolô viết rằng không có gì, dù là gian nan, đói khát, hay cả cái chết, có thể tách chúng ta khỏi tình yêu của Đức Kitô (Rm 8,35-39). Tình yêu ấy không cần giải thích để có thật.
Còn tên của Chúa Giêsu trong Tin Mừng Mátthêu là “Emmanuel”, nghĩa là “Thiên Chúa ở cùng chúng ta” (Mt 1,23). Và những lời cuối cùng của Người trong Tin Mừng này là: “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20). Chúa không hứa sẽ cất hết đau khổ. Chúa hứa ở cùng.
Nếu anh chị em là người bệnh: hãy học nhận
Có một điều khó không kém: nhận sự hiện diện của người khác khi mình không còn gì để đáp lại. Nhiều người bệnh thấy mình phải tiếp khách, phải cười, phải nói “Tôi khỏe rồi” để người ta yên tâm. Rồi mệt hơn sau mỗi cuộc thăm.
Xin cho phép tôi nói: anh chị em không phải tiếp khách. Anh chị em được phép nói: “Hôm nay con mệt. Con chỉ muốn ngồi đây với bác một lúc thôi.” Và người thăm cần nghe câu đó hơn anh chị em nghĩ. Rất nhiều người đến thăm sợ mình làm phiền, và một câu nói thật sẽ giúp họ nhẹ người.
Nếu anh chị em không còn sức tiếp, hãy để người thân giới hạn thời gian thăm: “Chỉ mười lăm phút thôi nhé.” Đó không phải bất lịch sự. Đó là một cách để sự hiện diện trở nên một món quà chứ không phải gánh nặng.
Nếu anh chị em là người đến thăm: một vài gợi ý
Nếu anh chị em đang đọc những dòng này để thăm một người thân, tôi xin gửi vài điều nhỏ.
1. Đến rồi hãy ngồi xuống. Đứng khi người bệnh nằm khiến họ phải ngước nhìn lên. Ngồi xuống ngang tầm mắt họ.
2. Hỏi những câu mở. Thay vì “Có đỡ hơn không?”, thử “Hôm nay người thế nào?” Rồi chờ. Đừng lấp đầy khoảng lặng.
3. Nghe nhiều hơn nói. Nếu họ than, đừng sửa. Nếu họ khóc, đừng vội bảo “Ngừng đi”. Cứ ở đó.
4. Đừng hứa những điều mình không chắc. “Rồi sẽ khỏi” là một lời hứa chúng ta không giữ được. “Tôi ở đây” thì giữ được.
5. Mang theo một điều cụ thể. Một bóng hoa, một món cháo, một bức ảnh con cháu, hay chỉ là đôi tay rảnh để bóp chân.
6. Ra về đúng lúc. Đừng ở cho đến khi họ kiệt sức. Nói: “Con sẽ quay lại vào ngày…” và giữ lời.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi đến thăm mà không biết nói gì, chắc là vô dụng.” Chuẩn mực ở đây là “ở lại”, không phải “nói hay”. Ba người bạn ông Gióp làm đúng nhất khi họ không nói.
“Người bệnh hôm nay không nói gì, chắc họ không muốn tôi ở đây.” Không hẳn. Im lặng không phải lúc nào cũng là từ chối. Hãy hỏi nhẹ: “Con ngồi đây có được không?” Họ sẽ cho anh chị em biết.
“Tôi sợ khi ở một mình với người bệnh nặng.” Nỗi sợ đó bình thường. Anh chị em không cần làm gì đặc biệt. Chỉ cần ngồi, thở, và đặt một bàn tay nhẹ lên tay họ, nếu họ đồng ý.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Phần nhiều các ý trên đã dành cho anh chị em. Xin thêm một điều cho chính những người chuyên chăm sóc: anh chị em cũng cần được ai đó “ngồi bên”. Việc chăm người bệnh nhiều tháng khiến người ta cạn sức mà không ai nhìn thấy.
Hãy nói với một người: “Hôm nay tôi mệt. Anh (chị) ngồi với tôi một lát được không?” Hỏi như thế không phải là yếu đuối. Đó là cách Chúa thương người chăm sóc, qua một người khác.
Câu hỏi để ngẫm
1. Trong những lần được thăm, lần nào tôi thấy được bên nhất? Vì sao?
2. Có lời nào từng làm tôi đau? Tôi có thể tha cho người đã nói không?
3. Tôi có dám nói “Hôm nay con mệt” với người đến thăm không?
4. Ai trong đời tôi biết “ở bên” mà không cần nói? Tôi có nói lời cảm ơn với họ chưa?
5. “Thiên Chúa ở cùng chúng ta” – điều đó nghe như thế nào hôm nay?
6. Tôi có thể “ở bên” ai trong tuần này, dù chỉ bằng một cuộc gọi?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, xin cho con nhận được những người đến bên con hôm nay như món quà Chúa gửi. Xin cho con đừng phải giả vờ mạnh khi con đang yếu. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin ở bên con như đã từng ở bên ông Gióp trong bảy ngày bảy đêm. Con không cần lời giải thích, con chỉ cần biết Chúa ở đây. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, xin chúc lành những người đã ngồi bên con hôm nay, và những ai đang một mình trong phòng bệnh như con. Xin cho họ cũng có người ở bên. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Chúa ở đây.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Nắm tay một người, không cần nói gì.
• Ngày vừa: Khi có người đến thăm, thử ngồi bên họ thêm một phút im lặng trước khi nói.
• Ngày khá hơn: Nói thật với một người đến thăm: “Con cảm ơn bác đã ở đây, dù bác chẳng cần nói gì.”
Trang ghi chép
Ai đã “ở bên” tôi tuần này:
……………………………………………………………………

Ngày 19 – Cầu nguyện bằng thân xác đau yếu
“Thần Khí đến trợ giúp sự yếu đuối của chúng ta.” (Rm 8,26)
Thân xác cũng biết cầu nguyện
Ta hay nghĩ cầu nguyện là việc của đầu óc và miệng lưỡi: nghĩ đến Chúa, nói với Chúa, đọc kinh. Nhưng đức tin Ki-tô giáo luôn coi trọng thân xác. Chúa Con đã làm người, có da thịt, có đôi tay lao động, có đôi chân mỏi, và cuối cùng có một thân thể bị đóng đinh. Thánh Phaolô viết rằng thân xác chúng ta là “đền thờ của Thánh Thần” (1 Cr 6,19).
Vậy khi thân xác anh chị em đau, anh chị em không bị “bỏ ra ngoài” của việc cầu nguyện. Ngược lại, chính thân xác này đang trở thành nơi cầu nguyện. Một hơi thở nặng nhọc. Một bàn tay run. Một tiếng rên khe khẽ. Khi ta đặt chúng vào tay Chúa, chúng không còn chỉ là dấu hiệu của bệnh. Chúng là một ngôn ngữ.
Người phụ nữ chạm vào tà áo
Tin Mừng kể về một người phụ nữ bị bệnh ra máu mười hai năm (Mc 5,25-34). Chị đã tốn hết tiền của cho các thầy thuốc mà bệnh càng nặng. Theo luật thời ấy, chị bị xem là ô uế, không được đến gần ai. Chị không dám xin Chúa Giêsu bằng lời. Chị chỉ nói trong lòng: “Dẫu chỉ sờ được áo của Người thôi, tôi cũng sẽ được khỏi.”
Và chị đã đưa tay ra, chạm vào tà áo của Người. Đám đông chèn ép khắp nơi, nhưng Chúa Giêsu dừng lại và hỏi: “Ai đã sờ vào áo tôi?” Vì Người nhận ra có một cái chạm khác với những cái chạm khác: cái chạm của niềm tin.
Chuyện này dạy ta điều gì? Chị không nói một lời nào cũng được nhận ra. Một đưa tay nhỏ, một cử động của thân xác mệt mỏi, đã là một lời cầu nguyện đầy đủ. Nếu anh chị em không có sức nói, hãy thử đưa bàn tay ra, mở lòng bàn tay hướng lên, và thầm nói: “Lạy Chúa, con chỉ xin được chạm vào Chúa.”
Một vài cách cầu nguyện bằng thân xác
Tôi xin gợi ý một vài cách, phù hợp với người nằm một chỗ. Xin chọn những cách nhẹ và bỏ những cách khó chịu. Nếu một cách làm anh chị em đau hơn, hãy dừng lại ngay.
• Bàn tay mở. Đặt hai bàn tay xuôi, lòng bàn tay ngửa lên, như đang nhận một món quà. Nói thầm: “Con xin nhận từ Chúa.”
• Bàn tay khép. Chắp hai tay trên ngực, dù chỉ trong một phút. Nói thầm: “Con xin dâng lên Chúa.”
• Dấu thánh giá chậm. Làm dấu thánh giá thật chậm, dừng lại ở trán, ở ngực, ở hai vai. Mỗi điểm là một lời: “Con thuộc về Chúa.”
• Cầm thánh giá. Cầm một chuỗi hay một thánh giá nhỏ. Những ngón tay vấn vê trên đó cũng là một lời kinh.
• Thở như một lời đáp. Hít vào: “Lạy Chúa.” Thở ra: “Con đây.”
Nỗi đau như một lời dâng
Trong Thánh Lễ, linh mục đọc những lời của Chúa Giêsu: “Đây là Mình Thầy, hiến tế vì anh em.” Chúa đã dâng chính thân mình. Thân xác là một món quà có thể trao.
Tôi không nói rằng cơn đau của anh chị em là một điều hay. Tôi chỉ muốn nói rằng anh chị em được mời đặt nó lên bàn thờ cùng với Mình Thánh Chúa, như một món quà nhỏ nằm cạnh món quà lớn. Mỗi sáng có thể thầm nói: “Lạy Cha, hôm nay con xin dâng lên Cha thân xác này với tất cả những gì nó đang chịu.” Không cần giải thích, không cần cố gắng cảm thấy điều gì.
Nếu cơn đau quá nặng để nghe những lời đó, đừng ép. Có những ngày chỉ nói được “Lạy Chúa, xin giúp con”, và thế là đủ. Một lời kêu cứu cũng là lời cầu nguyện, và Thần Khí sẽ tiếp lời ấy dù ta không biết cầu cho phải.
Giấc ngủ cũng là lời cầu
Thánh Vịnh 127 có một ý rất nhẹ: Chúa ban phát ơn lành cho những người Ngài thương ngay cả khi họ đang ngủ (x. Tv 127,2). Nghỉ ngơi cũng là một dạng tin tưởng: ta buông tay ra và để Chúa lo phần còn lại.
Nhiều người bệnh lo lắng vì ngủ nhiều ban ngày, hoặc trằn trọc ban đêm. Đừng thêm nỗi lo đó vào. Khi nhắm mắt, hãy thầm nói: “Con nghỉ trong tay Chúa.” Nếu bị đánh thức, hãy nói tiếp. Giấc ngủ dù chập chờ vẫn có thể là những giây phút cầu nguyện.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Cầu nguyện mà chỉ rên rỉ thì có tính là cầu nguyện không?” Có. Thánh Phaolô nói chính Thần Khí cầu thay cho ta bằng “những tiếng rên siết không thể diễn tả”. Tiếng rên siết ấy chính là chỗ Thần Khí đang làm việc.
“Tôi không dâng được nỗi đau này vì nó quá nặng.” Không sao. Dâng không cần nói giỏi. Anh chị em có thể chỉ nói: “Lạy Chúa, nỗi đau này ngay đây. Xin cầm lấy.”
“Tôi hay lo rằng ngủ nhiều là lười biếng.” Nghỉ ngơi khi bệnh là việc cần làm. Chúa Giêsu cũng biết ngủ trên thuyền giữa gió bão (Mc 4,38). Thân xác mệt cần được nghỉ, và đó không phải là thất bại đức tin.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Một việc nhỏ nhưng có sức: nếu người bệnh đau khi được đỡ dậy hay thay tư thế, hãy hỏi trước và làm chậm. Sự dịu dàng ấy cũng nói với thân xác họ rằng nó được trân trọng.
Nếu người bệnh thích, hãy cùng họ làm dấu thánh giá chậm, hoặc đặt một bàn tay nhẹ lên vai họ và đọc thầm một lời chúc. Một cử chỉ nhỏ trong im lặng có thể thành một lời cầu nguyện chung.
Quan trọng: nếu cơn đau của người bệnh không được kiểm soát tốt, đừng chỉ bảo họ “dâng lên Chúa”. Hãy nói với bác sĩ để điều chỉnh thuốc giảm đau. Giảm đau là một việc tốt và đúng đắn, không làm giảm giá trị của lời cầu nguyện.
Câu hỏi để ngẫm
1. Thân xác tôi hôm nay đang nói gì với tôi? Tôi có thể để nó nói với Chúa không?
2. Trong năm cách cầu nguyện bằng thân xác ở trên, cách nào dễ chịu nhất với tôi?
3. Tôi có hay so sánh mình với ngày còn khỏe, rồi thấy cầu nguyện bất lực không?
4. Nếu tôi đặt nỗi đau hôm nay vào tay Chúa, tôi muốn xin điều gì?
5. Giấc ngủ của tôi có thể là lời cầu nguyện không, nếu tôi tin Chúa đang canh giữ?
6. Tôi có cần nhờ ai hỗ trợ để giảm đau, để có sức cầu nguyện hơn?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, con dâng lên Chúa thân xác này với mọi nỗi đau của nó. Con không cần nói hay. Xin nhận mỗi hơi thở của con như một lời kinh. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, như người phụ nữ ngày xưa, con đưa tay chạm vào Chúa. Con không có lời. Xin Thần Khí nói thay con. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con nằm xuống với thân xác mệt mỏi. Xin cho con ngủ trong tay Chúa như một đứa trẻ trong vòng tay mẹ. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, con dâng lên Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Đặt một bàn tay lên ngực và thở chậm ba hơi.
• Ngày vừa: Thử một trong năm cách cầu nguyện bằng thân xác, khoảng năm phút.
• Ngày khá hơn: Nhờ người thân cùng làm dấu thánh giá chậm với mình.
Trang ghi chép
Cách cầu nguyện bằng thân xác mà tôi thấy hợp nhất hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 20 – Bánh Thánh và người không đến nhà thờ được
“Tôi là bánh hằng sống từ trời xuống. Ai ăn bánh này sẽ sống muôn đời.” (Ga 6,51)
Chỗ trống trong hàng ghế
Có một nỗi nhớ rất riêng của người nằm bệnh: nỗi nhớ nhà thờ. Tiếng chuông sau giờ lễ. Mùi hương trầm. Chỗ ngồi quen thuộc trong hàng ghế, và những người hàng xóm chào nhau trước cửa nhà thờ. Nhiều người bệnh nói rằng họ thấy nhớ điều đó hơn cả nhớ món ăn hay căn nhà.
Nếu anh chị em đang như thế, trước hết tôi xin nói: nỗi nhớ ấy là một dấu hiệu tốt. Nó cho thấy lòng anh chị em còn khát Chúa. Và khát khao ấy, theo lời Chúa Giêsu, là điều Thiên Chúa thương nhất: “Phúc cho ai đói khát nên công chính trực, vì sẽ được no lòng” (Mt 5,6).
Chúa đến tận giường bệnh
Hội Thánh biết rất rõ nỗi khát ấy, nên đã dành một nghi thức riêng để đem Mình Thánh Chúa đến cho người bệnh. Linh mục hoặc một thừa tác viên được phân công sẽ đem Mình Thánh đến nhà hay bệnh viện. Nghi thức rất ngắn gọn: một đoạn Kinh Thánh, một lời kinh, rồi rước lễ. Vài phút thôi, nhưng đó là gặp gỡ thật giữa Chúa và người bệnh.
Một vài điều thực tế tôi muốn nói rõ, vì nhiều người không biết:
• Anh chị em có thể xin được rước lễ tại nhà thường xuyên, không chỉ một lần. Nhiều giáo xứ có lịch đến thăm người bệnh mỗi tháng, có nơi mỗi tuần.
• Người bệnh không bị buộc giữ đói dài như người khỏe. Luật Giáo Hội cho phép người đau yếu rước lễ dù vừa ăn uống không lâu trước đó.
• Nếu anh chị em khó nuốt, hãy nói với linh mục. Có thể rước lễ một mảnh rất nhỏ, hoặc theo cách khác phù hợp với tình trạng sức khỏe của anh chị em.
• Người không đến nhà thờ được vì bệnh không phạm tội khi bỏ lễ Chúa nhật. Không thể thì không phải lỗi.
Rước lễ thiêng liêng
Có những ngày không có ai đem Mình Thánh đến được: trời mưa bão, linh mục bận, hay đường xa. Nhưng có một cách mà truyền thống của Giáo Hội vẫn gọi là rước lễ thiêng liêng. Đó là khi tôi khao khát Chúa đến với mình, dù chưa thể rước Chúa bằng bánh thánh.
Không có một công thức bắt buộc. Tôi xin gợi một lời cầu ngắn, có thể đọc thầm hoặc nhờ người đọc to:
Lạy Chúa Giêsu, con tin Chúa hiện diện thật trong Bí tích Thánh Thể. Con yêu mến Chúa trên hết mọi sự, và con khao khát được rước Chúa vào lòng con. Vì hôm nay con chưa thể rước Chúa trong bí tích, xin Chúa đến với con bằng ơn của Ngài. Con ôm lấy Chúa như thể Chúa đã đến rồi, và xin đừng để con xa rời Chúa bao giờ. Amen.
Bí tích dành riêng cho người đau yếu
Có một bí tích mà nhiều người vẫn hiểu lầm là chỉ dành cho lúc sắp chết: Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân. Thực ra, Giáo Hội mời nhận bí tích này khi bệnh trở nên nặng, hoặc khi tuổi già sức yếu đi. Thánh Gia-có-bê viết: “Có ai trong anh em bị đau yếu chăng? Hãy gọi các kỷ mục của Hội Thánh đến, họ sẽ cầu nguyện cho và nhân danh Chúa mà xức dầu cho người ấy” (Gc 5,14).
Bí tích này có thể nhận nhiều lần, nhất là khi tình trạng bệnh nặng hơn. Hiệu quả không phải là “chữa khỏi như phép màu”. Đó là sức mạnh, bình an, can đảm để chịu bệnh, và đôi khi là sự nâng đỡ của Chúa cho cả thân xác. Nhiều người sau khi nhận bí tích này nói rằng lòng họ nhẹ đi, dù bệnh chưa thay đổi.
Nếu anh chị em chưa nhận, xin đừng ngại. Xin đừng nghĩ “mình chưa đến lúc”. Linh mục sẽ giúp anh chị em biết có nên nhận lúc này hay không.
Còn khi cuối đời đến gần
Tôi không muốn làm ai lo, nhưng cũng xin nói để anh chị em không phải bất ngờ. Khi người bệnh đến gần cuối đời, Hội Thánh trao cho họ lần rước lễ cuối cùng gọi là của ăn đàng (Viáticô). Chữ này nghĩa là “lương thực cho đường đi”. Cuối đời không phải là bất ngờ với Chúa, và người bệnh được đi dưới sự đồng hành của Chúa. Nếu lúc đó đến, xin đừng chờ đến khi quá muộn để gọi linh mục.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi đã lâu không đi xưng tội, ngại xin rước lễ.” Xin đừng để sự ngại ngăn anh chị em. Linh mục đã gặp nhiều người như thế, và vui khi được giúp. Bí tích Hòa giải có thể được ban ngay tại giường bệnh, trước khi rước lễ.
“Tôi sợ làm phiền linh mục.” Mang Chúa đến cho người bệnh là một trong những việc linh mục vui nhất. Đó là lý do họ chọn sống.
“Giáo xứ tôi chẳng có ai đem Mình Thánh đến.” Hãy hỏi thêm: văn phòng giáo xứ, hội đồng mục vụ, nhóm thăm người bệnh, hay giáo xứ gần nhất. Nếu ở bệnh viện, hãy hỏi phòng mục vụ bệnh viện. Nếu vẫn không có, hãy xin một linh mục bất kỳ đến.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Xin đừng đợi người bệnh yêu cầu. Nhiều người bệnh không dám xin, vì sợ làm phiền. Anh chị em có thể chủ động liên lạc giáo xứ, hỏi lịch, và chuẩn bị phòng cho đón Chúa: một chiếc bàn nhỏ phủ khăn trắng, một cây thánh giá, một ngọn nến, và chút nước để người bệnh nuốt dễ dàng. Những chi tiết nhỏ đó nói với người bệnh rằng họ là điều quan trọng.
Nếu anh chị em không phải người công giáo hoặc người bệnh thuộc một đức tin khác, xin hãy hỏi và tôn trọng điều họ muốn. Và nếu người bệnh đang trong tình trạng nguy hiểm, xin đừng đợi đến sáng mai.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi nhớ nhất điều gì của nhà thờ và Thánh Lễ? Điều đó nói gì về điều tôi khao khát?
2. Lần cuối cùng tôi rước lễ là khi nào? Tôi có muốn rước lễ lại không?
3. Có điều gì ngăn tôi nhờ linh mục đến: ngại, xấu hổ, hay không biết phải bắt đầu từ đâu?
4. Tôi có sẵn sàng nhận Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân không? Vì sao?
5. “Bánh hằng sống” gợi cho tôi điều gì đang thiếu trong ngày của tôi?
6. Ai có thể giúp tôi liên lạc với giáo xứ?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa Giêsu, Chúa là Bánh hằng sống. Sáng nay con chưa thể đến bàn tiệc Chúa, xin Chúa đến với con. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, con nhớ các Thánh Lễ con đã tham dự. Xin hãy biến nỗi nhớ ấy thành lời cầu nguyện, và xin gửi một người đem Chúa đến cho con. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con rước Chúa trong lòng khao khát. Xin Chúa ở lại với con đêm nay và ở lại với những người đang trông nom con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, xin đến với con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm đọc: “Lạy Chúa, xin đến với con.”
• Ngày vừa: Đọc một lần lời rước lễ thiêng liêng ở trên trước khi ngủ.
• Ngày khá hơn: Nhờ người thân gọi cho văn phòng giáo xứ để xin lịch đem Mình Thánh đến.
Trang ghi chép
Nỗi khao khát mà tôi muốn nói với Chúa hôm nay:
……………………………………………………………………

Phần V – Những người đồng hành (Ngày 21–25)
Chúng ta không đi qua bệnh tật một mình. Phần này mời anh chị em gặp những người bạn đặc biệt: Thánh Giuse, Đức Maria, rồi hai ngày khó nhất của cuộc hành trình – lo lắng về ngày mai, và cái chết – trước khi đến với ánh sáng trong đêm tối.
Ngày 21 – Thánh Giuse, người cha âm thầm
“Ông Giuse, con cháu Đa-vít, đừng ngại đón bà Maria vợ ông về nhà.” (Mt 1,20)
Người không nói một lời
Trong toàn bộ Tin Mừng, thánh Giuse không có một câu nói nào được ghi lại. Không một câu. Nhưng ngài xuất hiện đúng những lúc gia đình cần nhất: khi Maria mang thai điều ngài chưa hiểu, khi đi tìm nơi sinh con, khi phải trốn sang Ai Cập, khi tìm lại Đức Giêsu lúc Người mười hai tuổi, lạc trong Đền Thờ.
Mỗi lần như thế, Tin Mừng chỉ ghi một cụm từ: ngài “trỗi dậy” và làm. Ngài trỗi dậy và đưa Maria về nhà (Mt 1,24). Ngài trỗi dậy ban đêm, đem Con Trẻ và Mẹ Ngài trốn sang Ai Cập (Mt 2,14). Ít lời. Nhiều việc.
Khi không hiểu, vẫn tin
Hãy nhìn vào phút giây đầu tiên. Maria mang thai, và Giuse biết đứa trẻ không phải của mình. Ngài là người công chính, không muốn làm xấu hổ người phụ nữ ngài yêu, nên định âm thầm ly dị (Mt 1,19). Ngài đang rơi vào một đêm dài, đầy câu hỏi không ai trả lời.
Rồi ngài ngủ đi, và trong giấc mộng, ngài nghe lời Chúa. Lúc thức dậy, ngài không có thêm câu trả lời nào cho mọi thắc mắc. Ngài chỉ có một điều: lòng tin đủ để bước tiếp.
Anh chị em có nhận ra mình ở đây không? Nhiều người nằm bệnh có đêm dài đầy những câu “tại sao”. Giuse không dạy ta cách trả lời các câu đó. Ngài dạy ta cách sống tiếp khi chưa có câu trả lời: hỏi, ngủ, trỗi dậy, và làm phần việc nhỏ trước mặt.
Đôi tay thợ mộc và chiếc giường
Thánh Giuse là thợ mộc. Đôi tay ngài bào gỗ, đóng cửa, làm bàn ghế cho cả làng Nadarét. Ngài biết giá trị của việc làm. Nhưng ngài cũng biết một điều khác, khó hơn: giá trị của việc giữ gìn. Ngài bảo vệ Maria và Giêsu, và đôi khi việc bảo vệ chỉ là ở bên.
Tin Mừng không kể về cái chết của thánh Giuse. Nhưng truyền thống lâu đời của Hội Thánh nhìn ngài như người đã qua đời bình an, có Đức Giêsu và Đức Maria ở bên. Vì thế Hội Thánh nhớ đến ngài như bổn mạng của một cái chết lành.
Giuse dạy người nằm một chỗ điều gì
Người bệnh nhiều khi tự hỏi: “Bây giờ tôi làm được gì cho gia đình?” Thánh Giuse trả lời bằng ba điều.
Một: sự hiện diện. Trong nhà Nadarét, Giuse không phải là người nói nhiều, nhưng cả nhà biết ngài ở đó. Chỗ dựa ấy không đến từ những lời hay, mà từ việc ngài ở đó mỗi ngày. Anh chị em vẫn có thể là chỗ dựa như thế cho những người thân.
Hai: sự tin tưởng âm thầm. Ngài không đòi Chúa giải thích tất cả. Ngài tin rằng Chúa đã biết điều ngài chưa biết.
Ba: việc nhỏ làm hết lòng. Một chiếc ghế đóng chắc. Một bữa cơm mang về. Một đêm thức canh. Những việc nhỏ ấy là cách ngài yêu. Anh chị em trên giường bệnh cũng có những việc nhỏ như thế: một lời hỏi thăm, một lời cầu, một nụ cười đúng lúc.
Năm 2020, Đức Thánh Cha Phanxicô đã viết một thư gọi thánh Giuse là “người cha trong bóng tối”, người cha của sự dịu dàng, của sự chấp nhận và của lòng can đảm sáng tạo. Ngài nhắc rằng chúng ta dễ quên những người đang âm thầm gánh việc, nhưng chính họ đang giữ cho đời sống đứng vững.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi không còn là trụ cột gia đình nữa.” Anh chị em có thể không còn gánh được nhà, nhưng gia đình vẫn cần một người để hỏi ý, để kể chuyện, để cầu nguyện cho họ. Đó cũng là một dạng trụ cột.
“Tôi không hiểu vì sao Chúa để chuyện này xảy ra.” Giuse cũng không hiểu. Nhưng ngài được nghe lời “đừng ngại”. Hãy thử nghe lời ấy dành cho mình hôm nay: đừng sợ.
“Tôi sợ chết.” Xin nói với thánh Giuse. Ngài hiểu. Hãy thầm xin: “Thánh Giuse, xin ngồi bên con khi con yếu.” Ngày mai chúng ta sẽ gặp Đức Maria, và ngày thứ hai mươi bốn sẽ nói kỹ về cái chết.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Nếu anh chị em đang chăm sóc một người thân, nhiều khi anh chị em cũng là “người cha trong bóng tối”: làm nhiều, ít ai thấy. Tôi xin nhắn: anh chị em đang làm đúng điều thánh Giuse đã làm. Đừng chờ ai khen. Nhưng cũng đừng ngại xin giúp. Giuse có Maria và Giêsu để chia sẻ gánh nặng. Anh chị em cũng cần một ai đó.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi đang ở đêm dài nào giống đêm của thánh Giuse? Câu hỏi nào chưa có lời đáp?
2. “Đừng ngại” – lời ấy nói gì với tôi hôm nay?
3. Tôi có việc nhỏ nào vẫn làm được cho gia đình, dù chỉ bằng lời nói hay lời cầu?
4. Ai trong đời tôi giống như “người cha trong bóng tối”? Tôi có nói lời cảm ơn không?
5. Tôi có sẵn sàng để thánh Giuse đồng hành khi tôi sợ hãi không?
6. Nếu tôi giống Giuse, hôm nay tôi sẽ “trỗi dậy” để làm điều gì?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Thánh Giuse, người cha âm thầm, xin dạy con sống hiện diện dù không nói nhiều. Xin cho con tin rằng việc nhỏ của con vẫn được Chúa trân trọng. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Thánh Giuse, khi con không hiểu điều đang xảy ra, xin chỉ cho con cách tin như thầy đã tin: không có lời giải thích, chỉ có một lời “đừng ngại”. Amen.
Buổi tối Thánh Giuse, người che chở Gia Đình Nadarét, xin che chở nhà con đêm nay. Xin canh giấc cho những người đang chăm sóc con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Thánh Giuse, xin cầu cho con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm gọi: “Thánh Giuse, xin cầu cho con.”
• Ngày vừa: Đọc kinh Lạy Cha và một kinh Kính Mừng cho những người đang chăm sóc mình, để gửi chút biết ơn.
• Ngày khá hơn: Nói với một người trong gia đình một lời “con cảm ơn” về một việc nhỏ họ đã làm trong âm thầm.
Trang ghi chép
Một việc nhỏ tôi có thể làm cho gia đình hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 22 – Đức Maria, Mẹ của người đau khổ
“Đứng gần thập giá Đức Giêsu có thân mẫu Người… Thấy mẹ và môn đệ mình thương mến đứng đó, Đức Giêsu nói với thân mẫu: ‘Thưa Bà, đây là con của Bà.’” (Ga 19,25-26)
Người mẹ đứng đó
Có một chữ trong Tin Mừng Gioan mà tôi rất thích: chữ “đứng”. Đức Maria đứng gần thập giá. Mẹ không chạy trốn, không gào thét, không ngất xỉu như ta hay hình dung. Mẹ đứng. Có những lúc trong đời, việc duy nhất ta làm được là đứng lại bên người mình thương, dù không làm gì được cho họ.
Anh chị em đã từng thấy một người mẹ ngồi bên giường bệnh của con mình chưa? Bà không chữa được bệnh. Bà chỉ nắm tay, chỉ ở đó, chỉ nhìn. Nhưng đứa con biết rằng mình không đơn độc. Đức Maria đã làm như thế bên Con của Mẹ, và Mẹ vẫn làm như thế bên mỗi người con đang đau.
Trong Giáo Hội, Mẹ được gọi bằng nhiều tên đầy thương mến: Mẹ Sầu Bi, Mẹ Thương Xót, Mẹ Các Bệnh Nhân, Đức Mẹ Lộ Đức. Mỗi tên gọi cho thấy một điều: Mẹ luôn ở gần những người đau khổ, vì chính Mẹ đã đi qua nỗi đau lớn nhất của một người mẹ.
Một lời trao gửi
Trên thập giá, Chúa Giêsu không còn nhiều hơi sức. Vậy mà Người vẫn dùng chút hơi sức ấy để lo cho Mẹ. Người nói với Mẹ: “Thưa Bà, đây là con của Bà.” Rồi Người nói với người môn đệ: “Đây là mẹ của anh.” Và Tin Mừng ghi: từ giờ đó, người môn đệ đón Mẹ về nhà mình (x. Ga 19,27).
Từ xưa, Giáo Hội hiểu rằng người môn đệ ấy đại diện cho mỗi người chúng ta. Nghĩa là trong giờ đau đớn nhất, Chúa Giêsu đã trao Mẹ của Người cho chúng ta, và trao chúng ta cho Mẹ. Vì thế, anh chị em đang nằm trên giường bệnh không phải là người mồ côi. Anh chị em có một người Mẹ trên trời, và người Mẹ ấy đã biết thế nào là đứng bên một người đang chịu đau.
Mẹ ở Nadarét, ở Cana, ở Hiện Xuống
Mẹ Maria không làm nhiều việc lớn lao trong Tin Mừng. Mẹ hiện diện một cách âm thầm: ở Nadarét khi nhận lời của sứ thần, ở Cana khi nhìn thấy bữa tiệc thiếu rượu, ở dưới chân thập giá, và trong phòng tiệc ly cùng các tông đồ chờ Chúa Thánh Thần. Mẹ luôn ở đó, lặng lẽ, kiên nhẫn, tin tưởng.
Ở Cana, Mẹ không đòi Chúa Giêsu làm phép lạ. Mẹ chỉ nói một câu rất ngắn: “Họ hết rượu rồi” (Ga 2,3). Mẹ chỉ trình bày nhu cầu, rồi để Con quyết định. Đó là cách cầu nguyện đẹp nhất mà tôi biết: nói ra điều mình thiếu, rồi phó thác.
Anh chị em cũng có thể nói với Mẹ như thế. “Mẹ ơi, con hết sức rồi.” “Mẹ ơi, con hết tiền thuốc.” “Mẹ ơi, con hết can đảm.” Mẹ sẽ mang câu ấy đến với Chúa Giêsu, như Mẹ đã làm ở Cana.
Chuỗi Mân Côi cho những đêm không ngủ
Nhiều người bệnh tìm được an ủi khi lần chuỗi Mân Côi. Có những đêm đau quá, đầu óc không còn sức nghĩ, không còn sức tìm lời. Khi ấy, chỉ cần để các hạt chuỗi trượt qua tay, đọc từng chữ “Kính mừng Maria”, và để Mẹ lo phần còn lại.
Không cần đọc cả năm chục. Có người chỉ đọc được một kinh Kính Mừng rồi ngủ thiếp đi. Điều đó không sao cả. Một đứa trẻ ngủ gục trong lòng mẹ khi đang kể chuyện thì người mẹ không buồn, mà còn thấy thương hơn.
Nếu mắt mờ hay tay run không cầm nổi chuỗi, anh chị em có thể đặt một bàn tay lên ngực và đọc thầm. Chuỗi Mân Côi quan trọng ở lòng chứ không ở hạt.
Lộ Đức: nơi người bệnh được đón như người khách quý
Tại Lộ Đức bên nước Pháp, từ năm 1858, Đức Mẹ đã hiện ra với một cô bé nghèo và bệnh tật tên là Bernadette. Từ đó, mỗi năm hàng triệu người hành hương đến đó, và trong số họ có rất nhiều người bệnh. Điều đặc biệt là ở Lộ Đức, người bệnh được ưu tiên đi đầu trong các cuộc rước, còn người khoẻ mạnh thì đi sau và phục vụ họ.
Điều ấy nói lên cách Giáo Hội nhìn người bệnh. Anh chị em không phải là gánh nặng đi theo sau. Anh chị em là người khách quý đi đầu. Dù không thể đến Lộ Đức bằng thân xác, anh chị em vẫn có thể đến đó bằng lòng: đặt mình vào hàng đầu của đoàn rước, được Mẹ nhìn bằng ánh mắt dịu dàng.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi cầu nhiều mà bệnh vẫn không khỏi.” Mẹ Maria không hứa là sẽ làm hết đau. Mẹ hứa điều khác: Mẹ ở đó. Và đôi khi điều ta cần nhất không phải là hết đau, mà là không phải đau một mình.
“Tôi là người có lỗi, không dám nhờ Mẹ.” Mẹ là mẹ. Con càng lầm lỗi, mẹ càng muốn ôm. Hãy cứ nói: “Mẹ ơi, con đây.”
“Tôi không biết cầu gì nữa.” Vậy thì đọc một kinh Kính Mừng, chậm thôi, hoặc chỉ gọi tên Mẹ. Cầu nguyện không cần hay, chỉ cần thật.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Nếu anh chị em là một người mẹ, người vợ, người con đang ngồi bên giường bệnh, hãy học điều Đức Maria dạy: đứng lại. Anh chị em không cần luôn phải có lời đáp, không cần luôn phải làm gì đó. Đôi khi một bàn tay nắm chặt, một ánh mắt không rời, đã là cả một lời an ủi. Và xin đừng quên: Mẹ Maria cũng là Mẹ của riêng anh chị em. Nhờ Mẹ giữ lấy tấm lòng đang mỏi mệt.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi có tin rằng Mẹ Maria đang đứng bên giường của tôi không? Nếu có, Mẹ đang nhìn tôi bằng ánh mắt nào?
2. Tôi đang “hết rượu” ở chỗ nào: sức lực, niềm tin, tiền bạc, hay niềm vui?
3. Tôi có dám nói thẳng với Mẹ điều đang làm tôi sợ không?
4. Kỉ niệm nào về mẹ của mình, mẹ ruột hay Mẹ trên trời, làm tôi ấm lòng nhất?
5. Tôi có thể “đứng lại” bên ai hôm nay, dù chỉ bằng lời cầu?
6. Nếu Đức Maria được mời vào phòng tôi, tôi muốn mẹ đứng ở đâu, và tôi muốn nói với Mẹ điều gì trước?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Mẹ Maria, Mẹ của người đau khổ, sáng nay con xin dâng Mẹ ngày mới này, với tất cả đau đớn và mệt mỏi của con. Xin Mẹ đứng bên con. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Mẹ, con đang hết sức. Như ở Cana, xin Mẹ nói giùm con với Chúa Giêsu: “Con Mẹ đang thiếu”. Amen.
Buổi tối Lạy Mẹ Maria, xin cho con ngủ ngon trong vòng tay Mẹ. Nếu con thức, xin Mẹ thức cùng con. Xin Mẹ giữ lấy những người con yêu. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Mẹ, con đây.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Chỉ cần thầm gọi: “Lạy Mẹ, con đây.”
• Ngày vừa: Đọc một kinh Kính Mừng thật chậm, dâng lên Mẹ những người đang lo lắng cho anh chị em.
• Ngày khá hơn: Lần một chục kinh Mân Côi, hoặc nhìn một ảnh Đức Mẹ và nói với Mẹ điều mình đang thiếu.
Trang ghi chép
Một điều tôi muốn nói với Mẹ hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 23 – Khi lo lắng về ngày mai
“Đừng lo lắng cho mạng sống mình… Anh em hãy xem chim trời: chúng không gieo, không gặt, cũng chẳng thu vào kho lẫm, thế mà Cha anh em trên trời vẫn nuôi chúng… Vậy đừng lo lắng cho ngày mai, vì ngày mai sẽ lo cho ngày mai. Ngày nào có cái khổ của ngày ấy.” (Mt 6,25-26.34)
Đêm dài của những “nếu như”
Có một điều mà giường bệnh dạy rất nhanh: đêm về, đầu óc bắt đầu chạy. “Nếu kết quả xét nghiệm xấu thì sao?” “Nếu tiền viện phí hết thì sao?” “Nếu các con không ai chăm mình thì sao?” “Nếu mình đi trước một người thì sao?” Mỗi câu “nếu như” kéo theo một câu khác, cho đến khi đêm càng dài, tim càng đập nhanh.
Lo lắng là một trong những người bạn đồng hành thường xuyên nhất của người bệnh. Lo cho sức khỏe, lo cho tiền bạc, lo cho con cái, lo cho người thân đang chăm sóc mình, lo cho những kết quả sắp tới. Có lúc lo nhiều đến nỗi nó cướp mất sự bình an của cả ngày hôm nay.
Xin đừng tự trách mình vì điều này. Lo lắng không phải là thiếu đức tin. Lo lắng thường chỉ là dấu hiệu rằng ta yêu thương và ta đang yếu. Chúa Giêsu hiểu điều đó hơn ai hết, nên lời Người không phải là một lời quở trách, mà là một lời mời gọi dịu dàng.
Chim trời và hoa huệ đồng nội
Chúa Giêsu nói những lời này trên một sườn đồi, trước một đám đông giản dị, nhiều người trong họ có lẽ thật sự lo cái ăn cái mặc. Người không trách họ. Người chỉ tay về những con chim đang bay quanh đó và những bông hoa mọc ven đường, rồi hỏi: nếu Cha trên trời lo cho chúng, lẽ nào Người quên anh chị em?
Điều này không có nghĩa là buông xuôi. Chim vẫn phải bay đi tìm hạt, và người bệnh vẫn nên uống thuốc, vẫn nên nhờ người lo giúp những việc cần lo. Nhưng Người mời anh chị em làm những gì có thể làm đúng lúc, rồi đừng ôm thêm gánh nặng của những ngày chưa đến.
Chúa Giêsu còn hỏi: “Trong anh em, ai lo lắng mà kéo dài đời mình thêm được một gang tay?” (x. Mt 6,27). Câu hỏi này nói thật lòng: lo lắng không làm ngày mai tốt hơn, nó chỉ làm hôm nay tối hơn.
Một cách đơn giản để đối diện với lo lắng
Có một phương pháp rất đơn giản, anh chị em có thể thử ngay bên giường bệnh. Lấy một tờ giấy, kẻ một đường giữa. Bên trái viết những điều mình có thể làm hôm nay: uống thuốc đúng giờ, gọi điện cho con, nhờ người nhà hỏi bác sĩ. Bên phải viết những điều mình không kiểm soát được: kết quả xét nghiệm, diễn tiến bệnh, ngày mai.
Những điều bên trái, hãy làm trong bình an. Những điều bên phải, hãy viết thêm một dòng: “Con giao cho Chúa.” Nhà thần học Reinhold Niebuhr từng viết một lời nguyện được rất nhiều người đọc, xin Chúa ban cho ta sự bình thản để chấp nhận những điều không thay đổi được, can đảm để thay đổi những điều có thể thay đổi, và khôn ngoan để phân biệt hai điều ấy. Tờ giấy hai cột của anh chị em chính là lời nguyện ấy được viết ra.
“Hãy trút mọi lo âu cho Người”
Thánh Phaolô dạy: “Anh em đừng lo lắng gì cả, nhưng trong mọi hoàn cảnh, hãy đem lời cầu xin và van nài kèm theo lời tạ ơn mà trình lên Thiên Chúa” (x. Pl 4,6). Và thánh Phêrô viết: “Anh em cứ trút bỏ mọi lo âu cho Thiên Chúa, vì Người chăm sóc anh em” (x. 1 Pr 5,7).
Chữ “trút” trong câu ấy rất đáng ngẫm. Trút là đổ hết ra, không giữ lại. Anh chị em có thể nói rất cụ thể: “Lạy Chúa, con lo chuyện tiền viện phí. Con giao cho Chúa.” “Lạy Chúa, con lo cho đứa con đang xa nhà. Con giao cho Chúa.” Nói xong từng điều, rồi hít một hơi thật sâu. Có thể ngày mai ta sẽ phải giao lại lần nữa, vì lo lắng hay quay về. Không sao. Chúa không đếm số lần.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi cứ lo hoài, dù đã cầu nguyện rồi.” Lo lắng là một thói quen của đầu óc, không tắt đi chỉ sau một lời cầu. Hãy kiên nhẫn với chính mình, và mỗi lần lo quay lại, hãy giao lại một lần nữa.
“Nếu tôi không lo thì ai sẽ lo?” Chúa. Người không ngủ gật, và Người chăm sóc anh chị em. Buông lo lắng không phải là bỏ rơi trách nhiệm, mà là để Chúa cùng giữ phần việc mà sức người không giữ nổi.
“Chúa Giêsu nói đừng lo, vậy lo là có tội.” Không. Chính Chúa Giêsu cũng đã buồn rầu, sợ hãi và đổ mồ hôi trong vườn Cây Dầu (x. Lc 22,44). Lời Người không phải một điều cấm, mà là một lời mời: đem nỗi lo đến với Cha.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người chăm sóc thường lo còn nhiều hơn người bệnh: lo tiền, lo sức, lo cho ngày mà người thân không còn nữa. Xin anh chị em cũng thử “tờ giấy hai cột”. Và xin đừng ôm hết nỗi lo ấy trong im lặng. Khi người bệnh thấy anh chị em lo, họ thường lo thêm cho anh chị em. Hãy nói ra với một người tin cậy, một linh mục, một người bạn, hay một nhóm cùng cảnh ngộ. Chăm sóc mình cũng là một phần của việc chăm sóc người bệnh.
Câu hỏi để ngẫm
1. Điều gì đang làm tôi thức trắng nhất gần đây?
2. Trong nỗi lo ấy, điều nào tôi có thể làm hôm nay, và điều nào phải giao cho Chúa?
3. Có nỗi lo nào tôi chưa từng nói ra với ai không?
4. Ngày xưa, có lo lắng nào tôi từng sợ hãi nhưng cuối cùng đã qua? Điều đó nói gì với tôi bây giờ?
5. Khi nhìn con chim ngoài cửa sổ, tôi có thể nhớ điều gì về Cha trên trời?
6. Nếu hôm nay tôi chỉ sống cho hôm nay, điều gì sẽ nhẹ đi?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, sáng nay con xin sống trọn vẹn một ngày. Con giao cho Chúa những gì con chưa biết và chưa làm được. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, nỗi lo lại về. Con xin trút nó cho Chúa một lần nữa, và xin cho con hít thở sâu trong bình an của Chúa. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, trước khi ngủ, con đặt tất cả ngày mai vào tay Chúa. Nếu đêm nay con thức, xin cho con thức trong sự có mặt của Chúa. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Con giao cho Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Chỉ cần thầm nói: “Con giao cho Chúa.”
• Ngày vừa: Viết ra ba nỗi lo, và bên cạnh mỗi điều viết: “Con giao cho Chúa.” Rồi gấp tờ giấy lại.
• Ngày khá hơn: Kẻ tờ giấy hai cột: “điều làm được” và “điều phải giao”, rồi bắt đầu với cột bên trái.
Trang ghi chép
Ba nỗi lo tôi giao cho Chúa hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 24 – Cái chết không phải là kết thúc
“Đức Giêsu nói với bà Mátta: ‘Chính Thầy là sự sống lại và là sự sống. Ai tin vào Thầy, thì dù đã chết, cũng sẽ được sống. Và ai sống và tin vào Thầy, thì sẽ không bao giờ phải chết. Chị có tin điều đó không?’” (Ga 11,25-26)
Một điều người ta ít dám nói
Hôm nay tôi xin nói với anh chị em về một điều mà nhiều người tránh nhắc tới, nhưng người nằm bệnh lâu ngày thì không thể không nghĩ đến: cái chết. Không phải ai đang đọc đều đang gần cái chết. Nhưng câu hỏi ấy thường đến vào những đêm dài, khi người nhà đã ngủ, khi hành lang bệnh viện đã yên, và trong đầu có một câu hỏi nhỏ: “Rồi mình sẽ ra sao?”
Xin anh chị em đừng hoảng sợ vì chính mình đã nghĩ đến điều đó. Nghĩ về cái chết không có nghĩa là bỏ cuộc, cũng không phải là thiếu đức tin. Đó là một phần rất tự nhiên của phận người, và ngày hôm nay tôi muốn để anh chị em nghe lời Chúa Giêsu nói về điều chúng ta sợ nhất, thay vì phải một mình ôm nỗi sợ ấy trong bóng tối.
Nếu bài này quá nặng với anh chị em hôm nay, xin cứ để nó sang một bên và quay lại khi sẵn sàng. Không ai bắt anh chị em đọc nhanh.
Chúa Giêsu đã khóc trước mộ ông Ladarô
Có một câu ngắn nhất trong toàn bộ Tin Mừng mà tôi rất yêu: “Đức Giêsu khóc” (Ga 11,35). Người sắp làm cho ông Ladarô sống lại, Người biết trước điều sắp xảy ra, nhưng Người vẫn khóc. Người khóc vì Người thương người bạn đã chết, và Người thương những người đang đau buồn quanh mộ.
Vì thế, đức tin Kitô giáo không dạy ta coi cái chết là chuyện nhẹ nhàng. Chúa Giêsu không coi nó là điều hiển nhiên hay dễ chịu. Người khóc. Người cũng đã chịu đau khổ đến hơi thở cuối cùng trên thập giá. Cho nên anh chị em có sợ, có buồn, có khóc, thì đó là điều rất người, và Chúa Giêsu đã từng đi qua đó trước anh chị em.
Nhưng cũng chính tại đó, Người nói một lời mà không ai khác nói được: “Chính Thầy là sự sống lại và là sự sống.” Đây không phải là lời hứa về một điều gì đó, mà là một lời nói về chính Người. Sự sống lại không phải là một chủ đề phía cuối đời. Nó là một Con Người: Chúa Giêsu, đang đứng trước bà Mátta và hỏi: “Chị có tin điều đó không?”
Cái chết không phải là điểm cuối
Đức tin Kitô giáo không nói rằng cái chết không đau hay không đáng sợ. Đức tin thừa nhận sự thật đó. Nhưng đức tin nói thêm một điều nữa: cái chết không phải là điểm cuối. Với người tin vào Chúa Giêsu, cái chết là một cửa ngõ đi vào sự sống đời đời, là cuộc gặp gỡ với Cha trên trời, là sự hoàn tất của hành trình đức tin.
Trong Thánh Lễ cầu cho người qua đời, Giáo Hội có một lời tiền tụng rất đẹp, đại ý rằng đối với những người tin, sự sống chỉ được thay đổi chứ không bị mất đi; và khi ngôi nhà dương thế tàn đi, thì một chỗ ở đã được chuẩn bị trên trời. Anh chị em có thể giữ câu ấy trong lòng như một hạt giống nhỏ.
Thánh Phaolô viết: “Nếu chúng ta đã cùng chết với Đức Kitô, thì chúng ta tin rằng cũng sẽ cùng sống với Người” (x. Rm 6,8). Thánh nhân không nói rằng chúng ta đã có sẵn vinh quang trong tay. Thánh nhân nói rằng chúng ta đã thuộc về Chúa, và Chúa không bao giờ bỏ rơi những ai thuộc về Người.
Nói với Chúa về nỗi sợ
Nếu anh chị em đang sợ cái chết, xin nói thẳng với Chúa. Không cần giấu giếm, không cần làm ra vẻ mạnh mẽ. Chính Chúa Giêsu trong vườn Cây Dầu đã thưa với Cha: “Nếu có thể được, xin cho chén này qua khỏi con” (x. Mt 26,39). Anh chị em cũng có thể nói như thế.
Rồi, khi sẵn sàng, anh chị em có thể thêm vào câu cuối mà Chúa Giêsu đã nói trên thập giá: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha” (Lc 23,46). Đây là lời kinh bình an nhất mà tôi biết cho giờ phút cuối đời. Nó ngắn đến mức một người yếu đến đâu cũng có thể thầm đọc.
Xin đừng quên rằng anh chị em không phải đi một mình. Thánh Giuse, Đức Maria, các thánh, và những người thân đã đi trước đang ở trong sự hiệp thông của Giáo Hội. Giáo Hội còn có Của ăn đàng, tức là Mình Thánh Chúa được trao cho người sắp lên đường về nhà Cha, và bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân. Anh chị em có thể xin cha xứ hay một linh mục đến ban các bí tích ấy khi thấy cần.
Chuẩn bị trái tim, một việc nhỏ mỗi ngày
Dù chưa đến giờ cuối, việc chuẩn bị tâm hồn vẫn là một ơn lành lớn. Đây không phải là việc buồn; đó là việc làm cho trái tim nhẹ đi. Có một vài việc cụ thể anh chị em có thể làm, từng bước nhỏ:
• Xin Chúa ban ơn hối cải và xin được xưng tội, nếu lâu rồi chưa làm.
• Nói lời tạ ơn với những người đã thương mình.
• Nói lời xin lỗi, nếu còn điều chưa nói được; và nói lời tha thứ cho ai mà mình còn giữ trong lòng.
• Viết vài dòng cho người thân, hoặc nhờ ai đó viết hộ: một lời yêu thương, một lời cảm ơn. Thư ngắn là đủ.
• Cầu nguyện cho những người đã qua đời, đặc biệt những người thân yêu của mình.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi sợ đau lúc chết hơn là sợ chết.” Nỗi sợ ấy rất thật, và đừng ngại nói với bác sĩ hay đội ngũ chăm sóc giảm nhẹ đau. Giảm đau không phải là thiếu phó thác. Chúa không muốn anh chị em chịu đau hơn mức cần.
“Tôi sợ mình chưa sẵn sàng, chưa đủ tốt để gặp Chúa.” Không ai đủ tốt. Chính vì thế mà Chúa Giêsu đã chết và sống lại cho chúng ta. Người không đợi ta hoàn hảo rồi mới đón ta. Người đón ta như người cha trong dụ ngôn đứa con hoang đàng: ở xa vẫn chờ, thấy từ xa đã chạy ra (x. Lc 15,20).
“Tôi sợ phải xa những người tôi yêu.” Sự chia ly là nỗi đau thật. Đức tin không xóa nỗi đau ngày, nhưng cho ta hy vọng: những ai thuộc về Chúa không bị chia cắt vĩnh viễn. Giáo Hội gọi đó là sự thông công các thánh: trên trời, dưới đất, trong đức tin và lời cầu, chúng ta vẫn một gia đình.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Khi người thân nói đến cái chết, nhiều người phản xạ nói: “Không đâu, bác đừng nói gở!” Đó là vì chúng ta thương, nhưng đôi khi lời ngăn cản điều người bệnh cần nói nhất. Xin thử ở lại, hỏi nhẹ: “Bác đang nghĩ gì vậy?” Rồi lắng nghe, không cần trả lời hết. Cho phép người thân nói lời chào, lời cảm ơn, lời xin lỗi là một món quà rất lớn. Nếu họ muốn gặp linh mục, hãy giúp họ gặp sớm, đừng đợi đến lúc quá muộn.
Câu hỏi để ngẫm
1. Khi nghĩ đến cái chết, điều gì làm tôi sợ nhất? Tôi có thể nói điều đó ra với Chúa hôm nay không?
2. “Chính Thầy là sự sống lại và là sự sống” – câu ấy có chạm đến tôi không, hay tôi còn thấy xa?
3. Ai trong số những người đã qua đời tôi muốn nói một lời yêu thương ngay hôm nay?
4. Có điều gì tôi còn muốn nói với người thân, nhưng chưa nói?
5. Tôi muốn ai ngồi bên cạnh khi tôi cầu nguyện về điều này?
6. Nếu tôi đọc thầm: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha”, tôi cảm thấy như thế nào?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa Giêsu, Chúa là sự sống lại và là sự sống. Sáng nay con xin nói với Chúa: con tin, xin giúp con khi con còn yếu lòng tin. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, con sợ. Con xin nói thật với Chúa như chính Chúa đã nói trong vườn Cây Dầu. Xin ở bên con và xin ban cho con bình an. Amen.
Buổi tối Lạy Cha, xin nhận ngày hôm nay của con, với những gì con đã làm được và chưa làm được. Xin giữ những người con yêu, và cho những người đã qua đời được nghỉ yên trong bình an của Cha. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Chúa Giêsu, con tin vào Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói: “Chúa Giêsu, con tin vào Chúa.”
• Ngày vừa: Cầu nguyện cho những người thân đã qua đời và nói với họ một lời yêu thương trong lòng.
• Ngày khá hơn: Viết vài dòng cảm ơn cho một người thân đang sống, rồi gửi hoặc để dành cho họ.
Trang ghi chép
Một lời yêu thương tôi muốn gửi đi:
……………………………………………………………………

Ngày 25 – Ánh sáng trong đêm tối
“Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối không thắng nổi ánh sáng.” (Ga 1,5)
“Nếu con nói: ‘Chắc bóng tối sẽ đè bẹp con’, thì bóng tối cũng không làm tối được cho Ngài, đêm đen cũng sáng tỏ như ban ngày.” (x. Tv 139,11-12)
Những đêm không ngủ
Đêm tối là một hình ảnh rất quen thuộc với người bệnh lâu ngày. Những đêm dài không ngủ, những cơn đau ập đến khi mọi người đã say giấc, những ý nghĩ u ám cứ lởn vởn trong đầu. Ban đêm, cái gì cũng to hơn. Một nỗi lo nhỏ hoá thành nỗi sợ lớn. Một cơn đau vừa phải chịu bỗng như không bao giờ hết. Những lời trách mình, những ký ức cũ, những câu hỏi không có lời đáp, tất cả đến cùng một lúc.
Xin cho tôi nói một điều có thể an ủi anh chị em: phần lớn những đêm như thế không phải do anh chị em yếu đức tin. Đêm làm cho mọi thứ khắc nghiệt hơn, kể cả với người khỏe mạnh. Khi trời sáng, nhiều nỗi sợ nhỏ lại. Vì vậy, đêm cần được nhìn như một “mùa”, chứ không phải là bản án.
Đêm cũng sáng như ban ngày
Thánh Vịnh 139 là một trong những bài thánh vịnh đẹp nhất, và có một đoạn rất hợp với người nằm bệnh. Tác giả nói rằng dù người ta có trốn đến đâu, có bị bóng tối bao phủ, Thiên Chúa vẫn ở đó. Với Ngài, đêm đen cũng sáng như ban ngày.
Điều này không có nghĩa là đêm tối biến mất ngay lập tức. Nó có nghĩa là trong đêm tối, Chúa vẫn nhìn thấy anh chị em. Khi anh chị em không nhìn thấy Đức Chúa, Đức Chúa vẫn nhìn thấy anh chị em. Đó là điều quan trọng nhất.
Một người mẹ ngủ phòng bên cạnh con nhỏ trong cơn sốt không cần bật đèn mới biết con mình ở đâu. Bà nghe hơi thở, nghe cơn trở mình. Chúa nghe anh chị em còn rõ hơn thế nữa.
Ánh sáng không bị dập tắt
Thánh Gioan, ngay đầu Tin Mừng, viết về Đức Giêsu: “Nơi Người là sự sống, và sự sống là ánh sáng cho nhân loại. Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối không thắng nổi ánh sáng” (Ga 1,4-5). Đây là một lời xác quyết đầy hy vọng. Ánh sáng của Chúa không phụ thuộc vào hoàn cảnh bên ngoài. Nó có thể chiếu ngay trong trái tim đang tối nhất.
Chúa Giêsu còn nói về chính mình: “Thầy là ánh sáng thế gian. Ai theo Thầy, sẽ không phải bước đi trong bóng tối, nhưng sẽ được ánh sáng sự sống” (Ga 8,12). Lời ấy không hứa rằng mọi đêm đều ngủ ngon. Lời ấy hứa rằng ta sẽ không đi một mình trong bóng tối.
Trong Đêm Vọng Phục Sinh, Giáo Hội bắt đầu trong bóng tối hoàn toàn. Rồi một ngọn nến Phục Sinh được thắp lên, và cả nhà thờ hát: “Ánh sáng Đức Kitô.” Từng người thắp nến của mình từ ngọn nến ấy, cho đến khi cả nhà thờ sáng lên. Chúng ta không xóa được bóng tối, nhưng chỉ cần một ngọn lửa nhỏ là đêm đã khác đi.
Đêm tối của các thánh
Có những vị thánh đã trải qua cái mà thánh Gioan Thánh Giá gọi là “đêm tối”: những thời khắc Chúa như vắng mặt, không còn cảm thấy được an ủi nào trong kinh nguyện. Các ngài không bỏ đức tin. Những đêm ấy dạy các ngài yêu Chúa vì chính Chúa, chứ không vì những cảm xúc dễ chịu. Ánh sáng không biến mất, nó chỉ đang âm thầm cháy sâu hơn.
Nếu anh chị em đang ở trong một đêm như thế, xin đừng vội kết luận là Chúa đã bỏ anh chị em. Có thể Chúa đang ở rất gần, nhưng theo một cách lặng lẽ hơn. Hãy cứ ở lại trong lời cầu đơn sơ, dù chỉ bằng một câu. Đồng thời, nếu bóng tối kéo dài, hoặc nếu anh chị em có những ý nghĩ muốn tự làm hại mình, xin hãy nói ngay với bác sĩ, linh mục, hoặc một người tin cậy. Đó không phải là yếu đuối. Đó là chọn sự sống.
Một ngọn đèn nhỏ bên giường
Có thể bật một ngọn đèn nhỏ bên giường, hoặc chừa cửa sổ hé mở để thấy ánh trăng, hay để ánh đèn hành lang lọt vào. Những điều nhỏ ấy nhắc ta rằng ánh sáng vẫn còn đó. Và xin hãy cầu bằng một câu rất đơn giản: “Lạy Chúa, Chúa là ánh sáng của con.”
Thánh Vịnh 63 có một câu người nằm bệnh nên nhớ: tác giả nhớ đến Thiên Chúa ngay trên giường mình nằm, và suy niệm về Người suốt các canh đêm (x. Tv 63,7). Giường, chiếc gối, cái đêm dài, tất cả có thể thành nơi gặp gỡ Chúa.
Kinh Tối của Giáo Hội, trước giờ ngủ, có một ý rất đẹp: xin Chúa giữ gìn ta khi thức và che chở ta khi ngủ, để khi thức ta ở cùng Đức Kitô, và khi ngủ ta được yên nghỉ trong bình an của Người. Anh chị em có thể đọc ý ấy như một lời ru.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Đêm nay tôi không cảm thấy Chúa đâu cả.” Cảm giác không phải là bằng chứng cuối cùng. Thánh Vịnh nói rằng Chúa thấy anh chị em ngay cả khi anh chị em không thấy Chúa.
“Đêm nào cũng giống đêm nào, chẳng bao giờ hết.” Ban đêm, thời gian chậm hơn thật. Nhưng mỗi đêm đều có sáng. Hãy thử đếm giờ bằng những lời đơn giản: mỗi giờ một lần thầm gọi tên Chúa.
“Tôi sợ đêm, vì đêm là lúc tôi một mình.” Xin nhớ rằng người trực đêm trong bệnh viện, người nhà ngủ gần, nút gọi điều dưỡng đều có ý nghĩa. Đừng ngại nhờ giúp. Và xin nhớ thêm: ban đêm, Chúa không ngủ (x. Tv 121,4).
Dành cho người thân và người chăm sóc
Ban đêm thường là lúc người bệnh cô đơn nhất, và cũng là lúc người chăm sóc mệt nhất. Nếu có thể, hãy thỏa thuận một “cuộc gọi đêm”: người bệnh biết có thể gọi, và người nhà biết mình được phép ngủ phần còn lại. Thay phiên với nhau nếu được. Một ngọn đèn ngủ nhỏ, một bàn tay nắm khi người bệnh trở mình, một câu “có con đây” – những điều ấy thật sự thắp ánh sáng trong đêm.
Câu hỏi để ngẫm
1. Đêm của tôi thường tối nhất vào giờ nào, và điều gì đến trong giờ đó?
2. Tôi có thể gọi tên Chúa vào giờ đó không?
3. Ngọn đèn nhỏ nào trong đời tôi đã từng giúp tôi vượt qua một đêm tối?
4. Tôi có sẵn sàng cho phép một người nào đó ở bên tôi ban đêm không?
5. “Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối” – tôi muốn ánh sáng ấy chiếu vào điều gì trong tôi?
6. Sáng mai, tôi sẽ cảm tạ Chúa vì điều gì nếu đêm nay đã qua?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, cảm tạ Chúa vì đêm đã qua. Dù đêm qua dài hay ngắn, Chúa đã ở đó. Xin dẫn con qua ngày hôm nay trong ánh sáng của Chúa. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin cho con một giấc ngủ ngắn, hoặc một giây yên tĩnh. Xin chuẩn bị lòng con cho đêm nay. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, khi đêm tối bao phủ lòng con, xin Chúa là ánh sáng soi đường. Xin cho con tin rằng bóng tối không thắng nổi ánh sáng của Chúa, và cho con đón bình minh mới với lòng tin cậy. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, Chúa là ánh sáng của con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói: “Lạy Chúa, Chúa là ánh sáng của con.”
• Ngày vừa: Đêm nay trước khi ngủ, để một ngọn đèn nhỏ sáng bên giường và đọc câu ngắn ấy.
• Ngày khá hơn: Hôm nay, mở cửa sổ hoặc nhìn trời một lúc, và cảm tạ Chúa vì ánh sáng.
Trang ghi chép
Một điều tôi muốn nhớ khi đêm về:
……………………………………………………………………

Phần VI – Niềm vui và hy vọng (Ngày 26–30)
Những ngày cuối của hành trình không phải là những ngày “nhẹ nhàng” hơn. Chúng là những ngày ta quay nhìn những người đang đi cùng mình, nhìn niềm vui nhỏ, nhìn khoảnh khắc hiện tại, nhìn về Phía trước, và cuối cùng dừng lại để tạ ơn. Nếu anh chị em đã đi đến đây, dù chậm, dù có những ngày bỏ qua, thì xin chúc mừng: anh chị em đã đi được một đoạn đường dài.
Ngày 26 – Người chăm sóc: món quà và gánh nặng
“Anh em hãy mang lấy gánh nặng cho nhau, như vậy anh em sẽ chu toàn luật Đức Kitô.” (Gl 6,2)
Những người đang cùng anh chị em đi
Người bệnh lâu ngày không chỉ mang nỗi đau của chính mình. Quanh giường có những người đang cùng mang: vợ chồng, con cái, anh chị em, cha mẹ, người giúp việc, y tá, điều dưỡng, những người tình nguyện. Có lúc anh chị em cảm thấy mình là gánh nặng cho họ. Có lúc anh chị em áy náy vì phải nhờ họ quá nhiều, nhất là những việc kín đáo nhất.
Tôi hiểu cảm giác ấy, và tôi xin nói ngay: cảm giác áy náy không phải là tội. Nó cho thấy anh chị em biết quý những gì người khác đang làm. Nhưng cũng xin đừng để nó thành một lời tự kết án: “Tôi chỉ là gánh nặng.” Không phải vậy.
“Mang lấy gánh nặng cho nhau”
Thánh Phaolô nói: “Hãy mang lấy gánh nặng cho nhau” (Gl 6,2). Chữ “cho nhau” phải đọc chậm. Nó không nói: “người khỏe mang cho người bệnh”. Nó nói: cho nhau. Hai chiều. Gánh nặng không chỉ của người bệnh. Nó là của cả một cộng đồng yêu thương.
Khi người bệnh để mình được chăm sóc, người chăm sóc được cơ hội thực thi tình yêu, được lớn lên trong đức ái. Tin Mừng theo thánh Mátthêu cho ta nghe lời Chúa Giêsu về ngày phán xét: Người sẽ nói với những người đã thăm viếng kẻ đau bệnh: “Ta đau yếu, các ngươi đã viếng thăm” (x. Mt 25,36). Người chăm sóc anh chị em đang chăm sóc chính Chúa. Và anh chị em – người nằm trên giường – đang để cho họ gặp Chúa.
Người chăm sóc cũng cần được nâng đỡ
Người chăm sóc có thể mệt mỏi, kiệt sức, đôi khi nóng giận, đôi khi buồn bã. Họ cũng có những nhu cầu riêng mà thường bị bỏ quên. Vì thế, người bệnh có thể học cách biết ơn một cách cụ thể. “Đội ơn” thì ai cũng nói được, nhưng “cảm ơn bác đã lau người cho con sáng nay” thì đi thẳng vào lòng người nghe. Một lời cảm ơn đúng lúc đôi khi có sức nâng đỡ bằng cả một buổi nghỉ.
Anh chị em cũng có thể cầu nguyện cho người chăm sóc mình. Hãy dâng họ lên Chúa mỗi ngày, xin Chúa ban cho họ sức khỏe, bình an và niềm vui. Đó là cách anh chị em không chỉ nhận, mà còn trao đi. Và trao đi, dù chỉ là một lời cầu, là cách lấy lại phần nhân phẩm mà bệnh tật đôi khi làm ta quên.
Một điều nữa: xin đừng cố nhận mình là gánh nặng để rồi đòi họ phải cãi lại. Hãy hỏi thẳng: “Con đang làm mọi người mệt nhiều không? Con có thể làm gì để nhẹ bớt cho các người?” Những câu hỏi như thế mở được một cuộc trò chuyện thật, và thường đem lại nhiều nhẹ nhõm hơn là giấu kín.
Được yêu, chứ không chỉ được chăm
Xin nhớ: người chăm sóc ở đó không phải chỉ vì bổn phận. Thường là vì họ thương. Anh chị em không phải là gánh nặng, anh chị em là người được yêu. Dĩ nhiên, tình yêu ấy cũng có lúc mệt, và điều đó rất tự nhiên. Điều quan trọng là cả hai bên cùng biết nói với nhau điều mình cần, và cùng nhau cầu nguyện.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi làm khổ cả nhà.” Có thể gia đình đang vất vả, nhưng điều người nhà sợ nhất thường không phải là phải chăm sóc, mà là mất anh chị em. Hãy hỏi họ thẳng, và đừng đoán.
“Tôi không dám nhờ thêm nữa.” Nhờ giúp không phải là thất bại. Nhiều người thân rất muốn được làm gì đó cho người họ yêu. Khi anh chị em nói ra điều cần, anh chị em đang cho họ một cách để thể hiện tình yêu.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Nếu anh chị em là người chăm sóc, xin nhớ: chăm sóc mình không phải là ích kỷ. Xin ngủ đủ khi có thể, ăn uống đàng hoàng, giữ liên lạc với bạn bè, và đừng ngại nhờ cộng đoàn, gia đình, các đoàn thể bác ái giúp từng lúc. Chia sẻ công việc là không phải bỏ rơi người thân; đó là cách để anh chị em có thể tiếp tục yêu lâu dài. Một người kiệt sức không thể chăm sóc ai. Nếu thấy mình mất niềm vui, hoặc có lúc muốn gục ngã, xin nói ngay với một người tin cậy hoặc một chuyên viên hỗ trợ.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi thường cảm thấy mình là gánh nặng vào lúc nào? Điều đó có đúng với những gì người nhà thực sự nói không?
2. Ai là người chăm sóc tôi nhiều nhất? Tôi đã nói lời cảm ơn cụ thể với họ chưa?
3. Tôi có biết họ đang mệt ở chỗ nào không?
4. Tôi có thể cầu nguyện cho từng người chăm sóc mình bằng tên riêng không?
5. Tôi có thể nhận sự giúp đỡ mà không xấu hổ không?
6. Có việc nhỏ nào tôi vẫn làm được để nhẹ bớt gánh cho họ?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, xin cho con biết nhận sự chăm sóc của những người yêu thương con mà không xấu hổ. Xin cho con biết nói một lời cảm ơn hôm nay. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin ban sức khỏe và niềm vui cho những người đang chăm sóc con. Xin nâng đỡ họ khi họ mệt. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, xin nhận lấy tình yêu của họ và ban thưởng cho họ gấp trăm. Xin cho cả nhà con ngủ ngon đêm nay. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, xin ban bình an cho những người chăm sóc con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm cầu cho người chăm sóc mình một lời ngắn.
• Ngày vừa: Nói với một người: “Cảm ơn bác đã lau người cho con sáng nay” (hay một việc cụ thể khác).
• Ngày khá hơn: Hỏi người chăm sóc: “Hôm nay bác mệt ở chỗ nào?” và lắng nghe.
Trang ghi chép
Một lời cảm ơn tôi muốn nói:
……………………………………………………………………

Ngày 27 – Niềm vui giữa đau khổ
“Anh em hãy vui luôn trong Chúa, tôi nhắc lại: hãy vui luôn… Và bình an của Thiên Chúa, bình an vượt xa mọi hiểu biết, sẽ giữ gìn lòng trí anh em trong Đức Kitô Giêsu.” (Pl 4,4.7)
Thư viết từ nhà tù
Thánh Phaolô viết những dòng này khi đang bị giam cầm, trong hoàn cảnh không thể tự do đi lại. Vậy mà ông vẫn nói: “Hãy vui luôn trong Chúa.” Nếu đây là lời của một người sống trong nhà rộng, cơm no áo ấm, chắc tôi sẽ ngại truyền lại cho anh chị em. Nhưng đây là lời của một người tù, viết cho bạn bè ở Philípphê. Chính vì thế nó có sức nặng.
Xin đừng hiểu đây là lạc quan giả tạo, hay là một mệnh lệnh “hãy cười lên”. Phaolô không nói rằng tù đày là vui. Ông nói: vui “trong Chúa”. Niềm vui ấy có một nguồn sâu hơn hoàn cảnh bên ngoài.
Hai loại vui
Chúng ta thường phân biệt hai loại vui. Loại thứ nhất là vui vì mọi việc đều tốt. Đó là niềm vui thật, nhưng mỏng manh, vì nó phụ thuộc vào hoàn cảnh. Loại thứ hai là vui vì biết mình được yêu, dù hoàn cảnh có thể khó khăn. Đó là niềm vui của người tin rằng Chúa đang đi cùng mình và sẽ không bỏ rơi mình.
Loại thứ hai có thể sống chung với nước mắt. Người ta có thể vừa khóc vừa biết mình đang được nâng đỡ. Chúa Giêsu từng nói: “Phúc cho ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an” (Mt 5,4). Niềm vui không phải là cái ngược lại của nước mắt. Nó có thể nằm cạnh nước mắt.
Những niềm vui nhỏ
Người bệnh có thể tìm thấy niềm vui trong những điều rất nhỏ: một bữa ăn ngon miệng, một nụ cười của đứa cháu, một tin nhắn của bạn cũ, một buổi sáng có nắng, một giấc ngủ yên, tiếng chim ngoài cửa sổ, mùi cơm cháy từ bếp. Những niềm vui nhỏ ấy không xóa được nỗi đau, nhưng chúng là những món quà nhắc ta rằng cuộc sống vẫn còn đáng trân trọng.
Tôi xin đề nghị một thói quen nhỏ: mỗi tối, trước khi ngủ, hãy nhớ lại ba điều nhỏ trong ngày mà anh chị em có thể cảm tạ. Dù ngày hôm ấy tệ đến mức nào, hầu như bao giờ cũng có ít nhất một điều: một người đã hỏi thăm, một ly nước đúng lúc, một giây hết đau. Lâu dần, mắt ta sẽ quen tìm ra những điều đó.
Bình an vượt xa mọi hiểu biết
Thánh Phaolô còn nói về một bình an “vượt xa mọi hiểu biết”. Đây là bình an không đến từ việc hiểu rõ mọi chuyện, mà đến từ việc phó thác. Khi anh chị em không hiểu vì sao mình bị bệnh, khi anh chị em không biết kết quả sẽ ra sao, bình an của Chúa vẫn có thể đến và giữ gìn lòng trí.
Nếu một người hiểu ra hết mọi chuyện, có lẽ họ sẽ thấy ít cần bình an hơn. Chính vì còn nhiều điều ta chưa hiểu mà bình an của Chúa mới thành món quà thật. Nó giống như bàn tay một người mẹ nắm tay đứa con trong bóng tối: đứa trẻ không hiểu chuyện gì đang xảy ra, nhưng biết mình không đơn độc.
Nụ cười: một cách làm chứng
Hãy học cách mỉm cười với những người xung quanh, dù chỉ là nụ cười mệt. Nụ cười không làm mất đi đau đớn, nhưng có thể làm nhẹ gánh cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc. Và đôi khi, chính nụ cười ấy trở thành lời làm chứng đẹp nhất về đức tin của mình, đẹp hơn mọi bài giảng.
Cũng xin đừng ép mình cười khi không cười nổi. Có những hôm chỉ có thể khóc, và Chúa chấp nhận nước mắt chân thật hơn một nụ cười gượng gạo. Niềm vui thật không đòi ta giả vờ.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi đau như thế mà cười thì có giả dối không?” Không. Người ta có thể vừa đau vừa vui vì một điều nhỏ. Hai điều cùng thật. Không ai bảo anh chị em phải chọn một.
“Tôi không thấy vui, thế là tôi thiếu đức tin.” Không. Niềm vui không phải là một phép thi đức tin. Có những mùa chỉ cần giữ bình an và kiên nhẫn. Niềm vui sẽ đến khi ta không ép nó.
“Người ta vui quá thì tôi càng thấy cô đơn.” Hãy nhớ rằng niềm vui của người khác không lấy mất niềm vui của anh chị em, và anh chị em có thể thử đón nhận một chút từ họ. Nếu không được hôm nay, không sao. Hôm sau.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Xin đừng ép người bệnh phải vui. Đừng nói “bác cố lên, vui lên” khi họ đang khổ. Thay vào đó, hãy tạo ra những khoảnh khắc nhỏ để niềm vui có chỗ đến: một bài hát của ngày xưa, một bức ảnh cuộc họp mặt, một câu chuyện buồn cười của thời trẻ, tiếng cười của trẻ nhỏ. Nhớ nghe cả những lúc họ buồn mà không vội an ủi.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi có biết một niềm vui nhỏ nào trong ngày hôm qua không?
2. Niềm vui “trong Chúa” khác gì với niềm vui khi mọi việc đều tốt?
3. Có nỗi đau nào tôi đang giữ riêng, để không dám vui?
4. Người nào làm tôi cười được, và tôi có thể mời họ ghé thăm không?
5. Nếu “bình an vượt xa mọi hiểu biết” chạm đến tôi hôm nay, nó sẽ chạm vào chỗ nào?
6. Tôi muốn cảm tạ Chúa vì ba điều nhỏ nào hôm nay?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, xin cho con một đôi mắt biết nhìn thấy những điều nhỏ đáng cảm tạ trong ngày hôm nay. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin cho con vui trong Chúa, dù con đang đau. Nếu con chưa vui được, xin cho con bình an. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con xin cảm tạ Chúa vì những niềm vui nhỏ hôm nay. Xin ban cho con bình an vượt xa mọi hiểu biết, để con sống trong tin tưởng và hy vọng. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, con cảm tạ Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Chỉ cần thầm nói: “Lạy Chúa, con cảm tạ Chúa.”
• Ngày vừa: Tìm một niềm vui nhỏ trong ngày, ghi lại, và trước khi ngủ đọc lại để cảm tạ Chúa.
• Ngày khá hơn: Gửi một lời hỏi thăm hoặc một nụ cười cho một người khác.
Trang ghi chép
Ba điều nhỏ tôi cảm tạ hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 28 – Sống trọn vẹn khoảnh khắc hiện tại
“Đây là ngày Đức Chúa đã làm ra, chúng ta hãy vui mừng hớn hở.” (x. Tv 118,24)
Hai người canh cửa
Người bệnh lâu ngày thường có hai người canh cửa ngồi hai bên đầu. Một người quay về phía sau: nhớ những ngày khỏe mạnh, nhớ những việc mình từng làm được, tiếc những điều lẽ ra mình nên làm. Người kia nhìn về phía trước: mong ngày khỏi bệnh, lo cho kết quả, sợ những gì sắp đến. Cả hai đều có lý do để ở đó, và cả hai đều có thể làm lòng người nặng nề.
Quá khứ đã qua, tương lai chưa đến. Chỉ còn hiện tại là nơi Chúa đang ở. Thánh Vịnh 90 xin: “Xin dạy chúng con biết đếm đủ số ngày mình sống” (x. Tv 90,12). Đếm ngày không để sợ, mà để biết quý từng ngày.
Một ngày không hoàn hảo, nhưng là quà thật
“Đây là ngày Đức Chúa đã làm ra.” Mỗi ngày là một món quà. Không phải món quà hoàn hảo, nhưng là quà thật. Có thể hôm nay có cơn đau, có nỗi buồn, có những giờ phút chán nản. Nhưng hôm nay vẫn là ngày Chúa làm ra, và trong ngày ấy, Chúa muốn gặp anh chị em.
Tôi không nói điều này để bảo anh chị em phải vui vẻ mọi lúc. Có những ngày không thể. Tôi chỉ xin anh chị em đừng bỏ lỡ ngày hôm nay vì đang chờ một ngày tốt hơn. Vì có thể món quà của hôm nay đang nằm trong một điều rất nhỏ mà ta dễ bỏ qua.
Con đường nhỏ và bổn phận từng giây phút
Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu nói về “con đường nhỏ”: làm mọi việc nhỏ bé với tình yêu lớn lao. Thánh nữ không chờ điều kiện đặc biệt mới sống thánh thiện. Thánh nữ sống ngay trong những việc hằng ngày, kể cả những việc tưởng như vô nghĩa.
Có một thầy dòng Cát Minh tên là Laurent, sống vào thế kỷ mười bảy, làm việc trong nhà bếp của tu viện. Ngài viết rằng ngài gặp Chúa giữa các nồi niêu chén bát không kém gì lúc quỳ gối trước Nhà Thờ. Ngài gọi đó là “thực hành sự hiện diện của Thiên Chúa”. Giường bệnh cũng có thể là một góc bếp như thế: chỗ ta gặp Chúa ngay giữa những việc rất bình thường.
Một phút hiện diện
Với người bệnh, sống trong hiện tại có nghĩa là đón nhận từng giây phút với lòng biết ơn: một hơi thở, một ngụm nước, một ánh nhìn, một cái chạm tay. Đây là một nghệ thuật cần được học, và nó có thể mang lại bình an sâu sắc, vì khi sống trong hiện tại, chúng ta không còn bị ám ảnh bởi những điều đã mất hay chưa đến.
Xin anh chị em thử một bài tập rất ngắn, một phút thôi:
1. Thở chậm ba hơi.
2. Nhìn quanh phòng và gọi thầm tên ba thứ anh chị em thấy: ánh sáng trên tường, cái gối, chiếc cốc.
3. Nghe hai tiếng động: một tiếng xa, một tiếng gần.
4. Cảm nhận một điều trên thân mình: sự tựa vào của chiếc gối, hơi ấm của chiếc chăn.
5. Nói thầm: “Lạy Chúa, Chúa đang ở đây, con cũng đang ở đây.”
Không cần làm đúng. Chỉ cần bắt đầu. Nếu đầu óc lại chạy đi, không sao, nhẹ nhàng kéo về và bắt đầu lại. Trong phút ấy, Chúa đang ở đây, và anh chị em đang ở đây với Chúa.
Nếu cơn đau quá mạnh, hoặc nếu việc “hít thở, nhìn quanh” khiến lo âu tăng lên, xin dừng lại và thử cách khác: chỉ đọc chậm một câu kinh. Không có cách nào là bắt buộc.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Hiện tại của tôi chỉ có đau, có gì đâu mà sống?” Hiện tại cũng có hơi thở, có người đang ở đó, có cái đã qua rồi và có Chúa. Đau là thật, nhưng đau không phải là toàn bộ hiện tại.
“Tôi không thể ngừng nhớ những ngày xưa.” Nhớ là điều tự nhiên, và nhớ có thể là lời cảm ơn. Chỉ xin đừng để ký ức thành nơi trốn khiến hôm nay bị bỏ trống.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Người chăm sóc thường chạy theo danh sách việc cần làm, và dễ quên rằng hôm nay cũng là một ngày Chúa làm ra cho cả anh chị em. Một phút ngồi bên người bệnh mà không nhìn điện thoại, không nghĩ đến việc kế tiếp, chính là một món quà cho cả hai bên. Đừng đợi đến ngày rảnh. Ngày rảnh thường không đến.
Câu hỏi để ngẫm
1. Tôi hay sống phía sau hay phía trước nhiều hơn? Người canh cửa nào đang ngồi gần tôi hôm nay?
2. Điều nhỏ nào trong ngày hôm nay là món quà mà tôi dễ bỏ qua?
3. Giữa những việc rất bình thường của ngày, tôi có thể gặp Chúa ở đâu?
4. Một phút hiện diện khiến tôi cảm thấy thế nào?
5. Có điều gì tôi đang chờ đợi để sống, mà thực ra có thể bắt đầu hôm nay?
6. Tôi có thể nói gì với Chúa trong một phút yên lặng?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, đây là ngày Chúa đã làm ra. Xin dạy con đón nhận từng khoảnh khắc như một món quà. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin cho con dừng lại một phút, hít thở sâu, và nhận ra Chúa đang ở bên con. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con cảm tạ Chúa vì ngày hôm nay, kể cả những phút con không nhận ra. Xin giữ con trong đêm nay. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Đây là món quà Chúa ban hôm nay.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thở chậm ba hơi và nói thầm: “Đây là món quà Chúa ban hôm nay.”
• Ngày vừa: Làm bài tập một phút hiện diện ở trên.
• Ngày khá hơn: Nhìn một vật gần mình thật lâu, và cảm tạ Chúa vì vật ấy.
Trang ghi chép
Một món quà nhỏ tôi nhận ra hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 29 – Hy vọng vào Nước Trời
“Thiên Chúa sẽ lau sạch nước mắt khỏi mắt họ. Sẽ không còn sự chết, cũng không còn tang tóc, khóc than hay đau đớn nữa, vì những điều cũ đã qua đi.” (Kh 21,4)
Một bàn tay lau nước mắt
Đây là một trong những đoạn đẹp nhất của Kinh Thánh về hy vọng. Thánh Gioan thấy một viễn cảnh mà ở đó không còn nước mắt, không còn đau đớn, không còn chết chóc. Anh chị em đừng vội nói đó là giấc mơ. Những lời này được viết cho những Kitô hữu đang bị bộ bắt bớ, những người biết rõ nước mắt là gì.
Hai chữ đáng ngẫm nhất ở đây là “lau sạch”. Chúa không chỉ bảo ta đừng khóc. Chính Người đưa tay ra lau. Hình ảnh ấy dịu dàng biết bao: một bàn tay, không phải một bài giảng, đến lau nước mắt cho từng người.
Người bệnh lâu ngày đã đổ nhiều nước mắt. Có những đêm khóc thầm, có những ngày khóc vì nhớ người thân, vì đau đớn không nguôi, vì bất lực. Và Thiên Chúa hứa sẽ lau sạch tất cả những giọt nước mắt ấy. Không phải bằng một cái vẫy tay, mà bằng chính bàn tay yêu thương của Người.
Ngày xưa, ngôn sứ Isaia cũng đã nói điều tương tự: Thiên Chúa sẽ lau nước mắt trên mọi khuôn mặt (x. Is 25,8). Đó là lời hứa chạy suốt cả Kinh Thánh, từ Đại ước đến Khải Huyền. Chúa không đổi ý.
Hy vọng không làm ta quên hôm nay
Hy vọng vào Nước Trời không biến ta thành người trốn tránh hiện tại. Trái lại, nó giúp ta sống hôm nay với một tầm nhìn rộng hơn. Đau khổ hôm nay không phải là điểm cuối, mà là một chặng đường trên hành trình về nhà Cha. Và trong hành trình ấy, Chúa đã đi trước và luôn đồng hành với chúng ta.
Chúa Giêsu từng nói với các môn đệ trong đêm trước khi Người chịu nạn: “Trong nhà Cha Thầy có nhiều chỗ ở… Thầy đi dọn chỗ cho anh em” (x. Ga 14,2). Có một chỗ dành cho anh chị em. Không phải chỗ “tha hồ”, mà là chỗ đã được chuẩn bị riêng.
Thánh Phaolô viết rằng những đau khổ của thời này không đáng so với vinh quang sẽ được mặc khải cho chúng ta (x. Rm 8,18). Đây không phải là lời phủ nhận nỗi đau. Người viết ra nó đã bị đánh đập, bị tù, bị đắm tàu. Đó là lời khẳng định rằng vinh quang đời đời lớn lao hơn mọi đau khổ tạm thời. Người bệnh có thể nhìn đau khổ của mình trong ánh sáng ấy, không phải để coi nhẹ nó, mà để biết nó không có lời cuối.
Thánh Phanxicô và “chị Chết”
Các thánh đã từng khao khát Nước Trời. Thánh Phanxicô Assisi, những năm cuối đời khi bệnh tật rất nặng, vẫn sáng tác Thánh Ca Anh Mặt Trời để ca ngợi Chúa, cảm tạ vì mọi tạo vật. Trong bài ca ấy có một khổ thơ ngài thêm vào về sau, gọi cái chết thân xác là “chị Chết”. Ngài đón nhận cái chết như một người chị hiền đến đưa ngài về nhà Cha.
Tôi không dám nói rằng ai cũng có thể đạt đến sự thanh thản ấy. Chính Phanxicô cũng phải trải qua nhiều năm đau đớn mới đến được đó. Nhưng có lẽ chúng ta có thể học được một chút: dù đức tin không xóa đi nỗi sợ, nó có thể đặt nỗi sợ ấy vào trong bàn tay của Cha.
Quê hương đang chờ
Thánh Phaolô viết cho giáo đoàn Philípphê: “Quê hương của chúng ta ở trên trời” (Pl 3,20). Người nằm bệnh lâu ngày hiểu rất rõ câu ấy: những người xa quê lâu ngày biết quê hương không phải nơi mình đang ở, mà là nơi có người đang đợi mình.
Hy vọng ấy cũng là điều chúng ta đọc trong Thánh Vịnh: “Kẻ gieo trong nước mắt sẽ gặt trong niềm vui” (Tv 126,5). Gieo trong nước mắt là việc người bệnh làm mỗi ngày mà không biết. Mỗi lời kinh đọc dù yếu ớt, mỗi nỗi đau dâng lên, mỗi nụ cười gửi cho người chăm, đều là một hạt giống nhỏ. Chúa sẽ là người gặt.
Nếu anh chị em không tưởng tượng được Nước Trời, đừng lo. Chúng ta không ai tưởng tượng nổi. Chỉ cần giữ một niềm tin đơn sơ: nơi đó có Chúa, có Mẹ Maria, có những người ta yêu, và mọi nước mắt đã được lau.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Nước Trời xa quá, tôi chẳng cảm thấy gì.” Có thể vì Nước Trời được nói ra bằng hình ảnh, và hình ảnh thì không phải lúc nào cũng chạm đến ta. Xin cho phép mình để một màu, một tiếng hát, một gương mặt thân yêu dẫn mình đến đó.
“Hứa hẹn về sau có làm giảm đau hôm nay đâu.” Không, lời hứa chưa làm hết đau hôm nay. Nhưng nó đặt nỗi đau hôm nay vào một câu chuyện dài hơn, có kết thúc tốt đẹp. Một nỗi đau biết mình sẽ kết thúc thường nhẹ hơn một nỗi đau không có hồi kết.
“Tôi không xứng đáng vào Nước Trời.” Không ai xứng đáng. Nước Trời là quà được cho. Chính Chúa Giêsu đã hứa với tên trộm bên cạnh Người trên thập giá: “Hôm nay, anh sẽ ở trong Lạc viên với Tôi” (Lc 23,43).
Dành cho người thân và người chăm sóc
Chính anh chị em cũng đang gieo trong nước mắt. Những đêm thức, những lần làm việc mà không ai thấy, những lời địu dàng khi chính mình đang mệt, không hề bị mất. Chúa đã thấy, và Người sẽ lau nước mắt cho cả anh chị em. Khi người thân nói về Nước Trời, hãy lắng nghe, đừng vội sửa hay khuyên. Cho họ nói ra hy vọng, hay cả nghi ngờ của họ.
Câu hỏi để ngẫm
1. Nước mắt nào của tôi muốn Chúa lau trước nhất?
2. Khi nói “Nước Trời”, tôi hình dung điều gì? Hình ảnh ấy có giúp tôi không?
3. Ai trong số những người tôi yêu đã “về nhà” trước tôi? Tôi muốn nói gì với họ?
4. “Không còn nước mắt” – nếu điều đó thành thật, điều gì trong tôi sẽ nhẹ đi trước?
5. Tôi đang “gieo” điều gì hôm nay, dù bé nhỏ?
6. Tôi có thể đặt nỗi sợ của mình vào bàn tay Cha ngay bây giờ không?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, Chúa hứa sẽ lau sạch nước mắt con. Hôm nay xin cho con sống với hy vọng ấy, dù con chưa thấy hết. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, khi con mệt và muốn buông, xin nhắc con nhớ rằng con đang trên đường về nhà Cha. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, xin giữ con trong tay Chúa cho đến ngày con được về bên Cha. Xin an ủi những người con yêu đang khóc vì con. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, xin lau nước mắt con.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói: “Lạy Chúa, xin lau nước mắt con.”
• Ngày vừa: Nhìn một bầu trời hoặc một cảnh đẹp mà anh chị em yêu thích, và để nó nhắc anh chị em về Nước Trời.
• Ngày khá hơn: Viết một dòng về điều anh chị em hình dung về ngày được gặp lại những người đã qua đời.
Trang ghi chép
Một giọt nước mắt tôi dâng lên Chúa hôm nay:
……………………………………………………………………

Ngày 30 – Tạ ơn một đời và ngày mai vẫn còn
“Chúc tụng Đức Chúa, hỡi tâm hồn tôi, và đừng quên mọi ân huệ của Người. Như người cha thương con cái thế nào, Đức Chúa cũng thương kẻ kính sợ Người thế ấy.” (Tv 103,2.13)
Nhìn lại một quãng đường
Hôm nay là ngày cuối của hành trình ba mươi ngày. Anh chị em được mời nhìn lại và tạ ơn. Không chỉ nhìn lại ba mươi ngày này, mà nhìn lại cả một đời người, dù dài hay ngắn, dù nhiều vui hay nhiều buồn. Trong đó có biết bao ân huệ. Có những người thân đã yêu thương mình. Có những người bạn đã đồng hành. Có những khoảnh khắc hạnh phúc đã trôi qua. Có những thử thách đã vượt qua nhờ ơn Chúa.
Xin anh chị em đừng vội bảo: “Nhưng cuộc đời tôi chỉ toàn đau khổ.” Có thể đau khổ đang che mất tầm nhìn. Thánh Vịnh 103 bắt đầu bằng một lời tự nhắc mình: “Đừng quên mọi ân huệ của Người.” Người viết bài thánh vịnh này biết lòng người dễ quên, nên phải tự dặn mình. Quên ân huệ là việc rất tự nhiên khi ta đang đau.
Vì thế, hôm nay, xin anh chị em lấy một tờ giấy và viết vài dòng. Không cần hay. Chỉ cần thật:
• Một người đã yêu thương tôi khi tôi còn nhỏ.
• Một người đã giúp tôi trong lúc khó khăn nhất.
• Một nơi chốn mà tôi thấy bình an.
• Một điều tôi đã vượt qua mà tôi tưởng mình không qua nổi.
• Một người đang ở bên tôi hôm nay.
Tôi tin rằng mỗi dòng ấy là một lời cầu nguyện.
Một trong mười người trở lại
Tin Mừng theo thánh Luca kể chuyện mười người phong cùi được Chúa Giêsu chữa lành. Chỉ một người quay lại tạ ơn, và người đó lại là một người Samari (x. Lc 17,11-19). Chúa Giêsu hỏi: “Không phải cả mười người đều được sạch sao? Còn chín người kia đâu?”
Tôi không kể chuyện này để trách chín người kia. Họ chắc cũng vui mừng, chỉ là quên. Nhưng người quay lại đã nhận được nhiều hơn sự chữa lành thân xác: Chúa nói với ông “Đức tin của anh đã cứu chữa anh” (Lc 17,19). Lời tạ ơn mở ra một cuộc gặp gỡ với chính Người Cho.
Anh chị em có thể không chữa khỏi hẳn, nhưng anh chị em vẫn có thể là người quay lại. Mỗi lời cảm tạ đầy nước mắt hay vụng về đều là một cuộc quay lại.
Người cha thương con
Thánh Vịnh 103 còn có một hình ảnh rất gần gũi: “Như người cha thương con cái thế nào, Đức Chúa cũng thương kẻ kính sợ Người thế ấy” (Tv 103,13). Trong đời, có thể có những người đã yêu anh chị em rất nhiều, nhưng không ai yêu trọn vẹn như Chúa. Và tình yêu ấy vẫn đang đồng hành với anh chị em trong từng khoảnh khắc của hôm nay, trên chiếc giường này.
Chúng ta không phải nằm đây để chứng tỏ mình đáng yêu. Chúng ta chỉ cần để mình được yêu. Đây có lẽ là bài học khó nhất và đẹp nhất của ba mươi ngày, và của cả một đời đức tin.
Ngày mai vẫn còn
Ba mươi ngày này không phải là đích đến. Nó chỉ là một chặng đường nhỏ. Điều quan trọng là Chúa vẫn đang ở đây và sẽ tiếp tục đồng hành. Ngày mai, anh chị em có thể đọc lại một bài, tiếp tục cầu nguyện, tiếp tục đón nhận từng giây phút như món quà. Hoặc chỉ đơn giản là nằm yên, thở nhẹ, và để Chúa ở bên.
Nếu có điều gì trong cuốn sách này đã chạm đến lòng anh chị em, hãy giữ lấy như một hạt giống. Hạt giống ấy có thể lớn lên theo thời gian. Và nếu có điều gì chưa hợp, hãy bỏ qua mà không tự trách mình. Chúa không đòi anh chị em phải hoàn hảo trong đời sống đức tin.
Những điều ta hay nghĩ, và một lời đáp
“Tôi không còn gì để tạ ơn.” Có thể điều lớn không còn, nhưng một hơi thở, một người đang ở bên, một ánh sáng ngoài cửa sổ vẫn là ân huệ. Bắt đầu từ điều nhỏ nhất.
“Nếu tôi tạ ơn thì có phải là tôi chấp nhận mọi đau khổ không?” Không. Tạ ơn không có nghĩa là nói đau khổ là tốt. Tạ ơn chỉ nhắc ta rằng ngoài nỗi đau, vẫn còn điều đáng giữ. Anh chị em vẫn có thể vừa tạ ơn, vừa khóc, vừa xin Chúa chữa lành.
Dành cho người thân và người chăm sóc
Ngay hôm nay, xin anh chị em cũng viết vài dòng tạ ơn cho chính mình: những điều anh chị em đã làm được trong thời gian qua, dù không ai thấy. Rồi đọc cho người bệnh nghe một dòng cảm ơn dành cho họ. Một lời cảm ơn có tên riêng, được nói khi còn kịp, là một món quà không gì thay được.
Câu hỏi để ngẫm
1. Trong ba mươi ngày qua, điều gì đã chạm đến tôi nhất?
2. Tôi muốn cảm ơn ai trước hết, và tôi sẽ nói gì?
3. Người “quay lại” trong Tin Mừng – tôi có thể là người quay lại hôm nay không?
4. Tôi có thể để mình được yêu, mà không cần chứng tỏ gì không?
5. Ba mươi ngày qua, tôi đã bỏ đi điều gì, và tôi muốn giữ lại điều gì?
6. Ngày mai, tôi muốn bắt đầu lại từ bài nào?
Lời nguyện trong ngày
Buổi sáng Lạy Chúa, hỡi tâm hồn con, hãy chúc tụng Đức Chúa và đừng quên mọi ân huệ của Người. Con xin cảm tạ Chúa vì hôm nay. Amen.
Buổi trưa hoặc chiều Lạy Chúa, xin cho con nhớ đến một người đã yêu thương con, và xin gửi ơn lành cho họ. Amen.
Buổi tối Lạy Chúa, con xin tạ ơn Chúa vì một đời con đã được Chúa yêu thương và nâng đỡ. Xin cho con biết trao lại tình yêu ấy cho những người xung quanh. Và khi ngày con về nhà Cha đến, xin đón con vào vòng tay yêu thương của Chúa. Amen.
Một lời kinh rất ngắn để mang theo cả ngày “Lạy Chúa, con tạ ơn Chúa.”
Việc nhỏ hôm nay
• Ngày rất mệt: Thầm nói: “Lạy Chúa, con tạ ơn Chúa.”
• Ngày vừa: Viết vài dòng cảm ơn gửi một người đã làm nhiều điều tốt cho anh chị em trong đời.
• Ngày khá hơn: Không viết được thì nói lời cảm ơn ấy với người đang ở bên anh chị em hôm nay.
Trang ghi chép
Lời tạ ơn của tôi sau ba mươi ngày:
……………………………………………………………………

Lời kết
Anh chị em thân mến,
Đến đây, ba mươi ngày suy niệm đã khép lại. Nhưng hành trình của đức tin không bao giờ kết thúc, vì Chúa vẫn đang đi cùng chúng ta từng ngày. Có thể anh chị em sẽ đọc lại những bài này nhiều lần, mỗi lần một cảm nhận khác. Có thể có những bài anh chị em sẽ nhớ mãi, và có những bài đi qua mà không để lại dấu ấn gì. Tất cả đều không sao.
Điều quan trọng nhất không phải là hiểu hết những suy niệm này, mà là để Chúa có một chỗ trong lòng anh chị em, dù nhỏ bé, dù yếu đuối. Chúa không cần anh chị em phải mạnh mẽ. Chúa chỉ cần anh chị em đến với Người như con trẻ đến với cha mẹ mình.
Trước khi dừng bút, tôi xin gửi anh chị em ba điều để mang theo.
Một: anh chị em không được đo bằng những gì mình làm được. Giá trị của một con người nằm ở chỗ họ được Chúa yêu, và điều đó không thay đổi khi sức khỏe thay đổi.
Hai: anh chị em không đơn độc. Có Chúa Giêsu, có Mẹ Maria, có thánh Giuse, có các thánh, có những người đang chăm sóc anh chị em, và có cả những người đang cầu nguyện cho anh chị em mà anh chị em không biết tên.
Ba: ngày mai vẫn còn. Không phải vì ngày mai sẽ dễ dàng hơn, mà vì Chúa sẽ ở đó. Mỗi sáng, dù có thức dậy trong đau, cũng là một lời mời mới từ Người: “Đây là ngày Ta đã làm ra. Hãy đến.”
Xin Thiên Chúa, nguồn mọi an ủi, ban bình an cho anh chị em. Xin Mẹ Maria, Mẹ của người đau khổ, luôn nâng đỡ anh chị em. Xin thánh Giuse, người cha âm thầm, dẫn đường cho anh chị em. Và xin các thánh bổn mạng, các thánh đã từng đau yếu như chúng ta, cầu bầu cho chúng ta trước nhan Chúa.
Cảm ơn anh chị em đã đọc đến đây. Cầu chúc anh chị em luôn được Chúa thương yêu, và không bao giờ phải bước đi một mình.
Amen.
Lm. Anmai, CSsR

Phụ lục
Phần này dành cho những lúc anh chị em cần một lời kinh có sẵn, hoặc một trang để viết. Không cần đọc theo thứ tự. Cứ mở ra đúng chỗ mình cần.
Phụ lục A – Thánh vịnh cho người bệnh
Dưới đây là một số câu Thánh Vịnh ngắn, phù hợp với những lúc khác nhau. Anh chị em có thể đọc chậm một câu, dừng lại, rồi đọc lại. Các câu dưới đây là bản dịch tự do đơn giản để dễ đọc; khi có sẵn Kinh Thánh, anh chị em nên đọc theo bản dịch mình quen.
Khi cần được nâng đỡ
Thánh Vịnh 23: “Đức Chúa là mục tử chăn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn gì… Dù qua thung lũng tăm tối, con chẳng sợ hại gì, vì có Ngài kề bên.”
Khi nào nên đọc: khi anh chị em cảm thấy mình đang ở trong “thung lũng tăm tối”. Cách đọc: chỉ cần lặp lại câu “có Ngài kề bên”, mỗi lần thở ra.
Khi sợ hãi
Thánh Vịnh 27: “Đức Chúa là ánh sáng và là người cứu độ tôi, tôi còn sợ ai?”
Khi nào nên đọc: trước giờ xét nghiệm, trước một cuộc mổ, khi đêm về và đầu óc chạy.
Khi ở đáy sâu
Thánh Vịnh 130: “Từ vực sâu, con kêu lên Ngài, lạy Chúa.”
Khi nào nên đọc: khi không còn sức nói gì khác. Câu này chỉ cần một lần thở. Chúa nghe ngay cả tiếng khóc không thành lời.
Khi cần biết mình được giữ
Thánh Vịnh 121: “Tôi ngước mắt nhìn lên rặng núi: ơn giúp đỡ tôi từ đâu mà đến? Ơn giúp đỡ tôi đến từ Đức Chúa, Đấng dựng nên trời đất.”
Khi nào nên đọc: khi anh chị em thấy mình yếu và cần có ai đó mạnh hơn giữ mình. Nếu ngồi dậy được, hãy nhìn ra cửa sổ; nếu không, hãy nhìn trần nhà và tưởng tượng một dãy núi.
Khi muốn nằm yên trong tay Chúa
Thánh Vịnh 131: “Con đã làm cho tâm hồn lắng dịu như đứa trẻ nằm trong lòng mẹ.”
Khi nào nên đọc: lúc ngủ không được, khi thấy mình quá bồn chồn. Đặt một bàn tay lên ngực khi đọc.
Khi muốn tạ ơn
Thánh Vịnh 103: “Chúc tụng Đức Chúa, hỡi tâm hồn tôi, và đừng quên mọi ân huệ của Người.”
Khi nào nên đọc: mỗi sáng, hoặc bất cứ lúc nào một điều nhỏ làm anh chị em ấm lòng.
Phụ lục B – Lời nguyện theo hoàn cảnh
Những lời nguyện dưới đây rất ngắn, để anh chị em đọc hoặc nhờ người nhà đọc giùm. Có thể sửa chữa theo lời của chính mình. Lời thật luôn đẹp hơn lời hay.
Khi cơn đau đến dữ dội
Lạy Chúa Giêsu, con đau quá. Con không có sức nói dài. Xin Chúa ở đây với con. Xin cho cơn đau dịu bớt, và xin cho con không đơn độc. Amen.
Khi mất ngủ
Lạy Chúa, đêm đã khuya mà con vẫn thức. Con không cần gắng ngủ nữa. Con xin dâng Chúa những giờ thức này như một lời cầu. Xin gìn giữ những người con yêu, và xin cho con một giấc ngủ bình an khi Chúa thấy đúng lúc. Amen.
Trước khi đi xét nghiệm hoặc nhận kết quả
Lạy Chúa, con đang hồi hộp. Con không biết kết quả sẽ ra sao. Con giao cho Chúa những gì con chưa biết. Xin cho con có can đảm nghe sự thật và xin cho những người thân ở bên con. Amen.
Trước một ca phẫu thuật
Lạy Chúa, con đặt mình trong tay Chúa và trong tay các bác sĩ. Xin ban sự khéo léo cho đôi tay các người sẽ chăm sóc con. Xin cho con tỉnh dậy trong bình an. Amen.
Khi nản lòng
Lạy Chúa, con mệt quá rồi. Con không muốn cố gắng nữa. Xin Chúa ôm lấy con như con đang là. Ngày mai, nếu con vẫn yếu, xin Chúa là sức mạnh của con. Amen.
Khi cô đơn
Lạy Chúa, hôm nay con thấy mình bị quên lãng. Xin Chúa ở bên con và nhắc ai đó gọi cho con. Trong lúc chờ, xin cho con biết Chúa không bao giờ quên con. Amen.
Khi nóng giận
Lạy Chúa, con đang giận: giận bệnh, giận người khác, thậm chí giận cả Chúa. Con xin nói thật với Chúa. Xin Chúa nhận cơn giận này và dần làm nó nhẹ đi. Amen.
Khi muốn xin lỗi người chăm sóc
Lạy Chúa, hôm nay con đã nói lời không đẹp với người chăm con. Xin cho con can đảm xin lỗi, và xin ban cho họ sự kiên nhẫn và bình an. Amen.
Khi là một ngày lễ mà con phải xa nhà
Lạy Chúa, hôm nay cả nhà sum họp mà con không ở đó. Xin gửi con đến bên họ bằng lời cầu. Xin cho con thấy niềm vui của họ như một ánh sáng, không phải một nỗi buồn. Amen.
Khi muốn cảm tạ
Lạy Chúa, con cảm tạ Chúa vì hôm nay. Vì hơi thở. Vì những người đang ở bên. Vì mọi điều nhỏ con chưa kịp nhận ra. Amen.
Phụ lục C – Cẩm nang cho người thân và người chăm sóc
Phần này viết riêng cho những người đang ngồi bên giường bệnh. Nếu anh chị em là người bệnh, có thể chuyển trang này cho người đang chăm sóc mình.
Khi thăm người bệnh: nên và nên tránh
Những điều nên làm:
• Ngồi xuống, ngang tầm mắt người bệnh. Đứng nói từ trên cao dễ làm họ thấy mình nhỏ bé.
• Hỏi nhẹ: “Hôm nay bác thấy thế nào?” rồi thật sự lắng nghe câu trả lời.
• Nói ngắn, đừng nói luôn miệng. Người bệnh dễ mệt.
• Cho phép im lặng. Ngồi bên cạnh cũng là một lời an ủi.
• Mang theo những điều nhỏ: một bông hoa, một bức ảnh, một bài hát quen.
• Hỏi xem họ có muốn cùng cầu nguyện không, rồi đọc một kinh ngắn.
Những điều nên tránh:
• “Rồi bác sẽ khỏi thôi mà.” (khi chúng ta chưa biết điều đó.)
• “Chúa thử thách người nào người ấy mạnh.” Chúa không gây bệnh để thử ta.
• “Bác không được buồn, phải mạnh mẽ lên.”
• Chỉ bảo họ cầu nguyện nhiều hơn, hay so sánh với người khác “còn nặng hơn bác”.
• Kể dài về bệnh của chính mình, hay của người quen đã qua đời vì cùng bệnh.
Những câu nên nói, những câu nên đổi
Thay vì nói Hãy thử nói
“Bác đừng lo.” “Con ở đây với bác.”
“Rồi sẽ ổn thôi.” “Con không biết mọi việc rồi sẽ ra sao, nhưng con sẽ không để bác một mình.”
“Bác phải cố gắng lên.” “Bác cứ nghỉ đi, con ở đây.”
“Cả nhà đều ổn.” “Nhà mình đang lo cho bác lắm, và ai cũng thương bác.”
Chuyện chăm sóc chính mình
Người chăm sóc thường quên rằng mình cũng cần được chăm sóc. Một vài gợi ý nhỏ:
• Ngủ khi có thể, dù chỉ là giấc ngắn. Người kiệt sức không chăm sóc ai tốt được.
• Ăn uống đàng hoàng, ra ngoài hít thở mỗi ngày một lúc.
• Nhờ người khác thay phiên. Nhờ không phải là thất bại.
• Có một người để kể chuyện: một người bạn, một linh mục, một nhóm cùng cảnh ngộ.
• Nếu thấy mình mất niềm vui kéo dài, hay có ý nghĩ làm hại mình, xin nói ngay với bác sĩ hoặc một chuyên viên hỗ trợ. Đó không phải yếu đuối.
Cầu nguyện cùng người bệnh
Không cần dài. Một lối rất đơn giản: một dấu thánh giá, một đoạn Tin Mừng ngắn, vài phút im lặng, một kinh Lạy Cha hoặc Kính Mừng, rồi dấu thánh giá lại. Nếu người bệnh yếu, chỉ cần đặt tay lên trán họ và đọc thầm. Nếu họ không muốn, đừng ép. Tình thương không cần nghi thức.
Bí tích và linh mục
Người bệnh có thể xin cha xứ hay một linh mục đến thăm, dâng lễ, ban bí tích Hòa Giải và Thánh Thể. Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân không dành riêng cho giờ hấp hối; bất cứ ai bị bệnh nặng hoặc yếu đi vì tuổi già đều có thể xin. Xin đừng đợi đến lúc quá muộn. Đừng sợ gọi linh mục; người sẽ không đến để báo tin xấu mà để mang bình an.
Phụ lục D – Sổ tay ghi chép
Mỗi mẫu dưới đây có thể in ra hoặc chép lại vào một quyển vở nhỏ. Không cần viết nhiều. Một dòng cũng đủ.
Mẫu 1 – Nhật ký một ngày
Ngày: …………………………
Hôm nay sức khỏe của tôi (khoanh một): rất mệt – mệt – tạm – khá – tốt.
Mức đau (0 là không đau, 10 là đau nhất): …………
Một điều nhỏ tôi cảm tạ: …………………………………………
Một điều làm tôi lo: …………………………………………
Một điều tôi giao cho Chúa: ……………………………………
Một người tôi muốn cầu nguyện cho: ……………………………
Mẫu 2 – Ba điều nhỏ mỗi tối
Trước khi ngủ, viết ba điều nhỏ đáng cảm tạ trong ngày:
1. ……………………………………………………
2. ……………………………………………………
3. ……………………………………………………
Mẫu 3 – Những người tôi muốn cảm ơn
Tên Điều họ đã làm Tôi đã nói lời cảm ơn chưa?

Mẫu 4 – Những điều tôi muốn nói với Chúa
Tôi đang sợ: ………………………………………………
Tôi đang giận: ………………………………………………
Tôi đang mệt ở chỗ: ………………………………………
Tôi xin Chúa: ………………………………………………
Mẫu 5 – Những câu tôi muốn nhớ
Trong ba mươi ngày, có những câu hoặc những ý tôi muốn giữ lại:
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
Mẫu 6 – Điều tôi muốn dặn lại cho những người thân
Không phải để dấu chia tay, mà để đừng tiếc nuối sau này:
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………

Mục lục
Phần mở đầu: Lời mở đầu · Hướng dẫn sử dụng · Cách đọc một chặng đường
Phần I – Được nhìn thấy và được yêu (Ngày 1–5): Chúa nhìn thấy tôi · Giường bệnh là trường học đức tin · Ý nghĩa khi không còn làm được gì · Đau khổ không phải hình phạt · Thập giá và người nằm một chỗ
Phần II – Sống với thời gian và cơn đau (Ngày 6–10): Thời gian chậm lại · Cơn đau và đôi tay Chúa · Cô đơn giữa đám đông · Lòng biết ơn như ngọn đèn · Thân xác yếu, linh hồn vươn lên
Phần III – Cầu nguyện khi không còn sức (Ngày 11–15): Được phép than thở · Thinh lặng nghe Chúa · Giá trị không nằm ở năng suất · Lời cầu nguyện của người nằm một chỗ · Mầu nhiệm đau khổ và tình yêu
Phần IV – Hòa giải và hiện diện (Ngày 16–20): Tha thứ cho chính mình · Tha thứ cho người làm tổn thương mình · Sự hiện diện không cần lời · Cầu nguyện bằng thân xác đau yếu · Bánh Thánh và người không đến nhà thờ được
Phần V – Những người đồng hành (Ngày 21–25): Thánh Giuse · Đức Maria · Lo lắng về ngày mai · Cái chết không phải là kết thúc · Ánh sáng trong đêm tối
Phần VI – Niềm vui và hy vọng (Ngày 26–30): Người chăm sóc · Niềm vui giữa đau khổ · Sống trọn khoảnh khắc hiện tại · Hy vọng vào Nước Trời · Tạ ơn một đời và ngày mai vẫn còn
Phụ lục: Thánh vịnh cho người bệnh · Lời nguyện theo hoàn cảnh · Cẩm nang cho người thân và người chăm sóc · Sổ tay ghi chép