TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO SÁNG 21 THÁNG 9 NĂM 2026 – LỄ THÁNH MÁTTHÊU TÔNG ĐỒ do linh mục Anmai, CSsR tổng hợp

TIN GIÁO HỘI CÔNG GIÁO SÁNG 21 THÁNG 9 NĂM 2026 – LỄ THÁNH MÁTTHÊU TÔNG ĐỒ
do linh mục Anmai, CSsR tổng hợp

Kính thưa cộng đoàn, trong buổi sáng ngày 21 tháng 9 năm 2026, ngày Giáo hội long trọng mừng kính thánh Mátthêu Tông đồ và tác giả Tin Mừng, chúng ta bắt đầu bản tin Giáo hội không phải bằng một biến cố lớn trên quảng trường, cũng không phải bằng một cuộc họp quan trọng hay một công trình đồ sộ, nhưng bằng một cuộc gặp gỡ rất riêng tư giữa Đức Giêsu và một con người đang ngồi ở bàn thu thuế. Tin Mừng hôm nay kể rất ngắn: Đức Giêsu đi ngang qua, thấy một người tên là Mátthêu đang ngồi tại trạm thu thuế, Người bảo ông: “Anh hãy theo tôi!” Và ông đứng dậy đi theo Người. Chỉ vài chữ, nhưng phía sau vài chữ ấy là cả một cuộc đời được thay đổi. Mátthêu đang ngồi giữa những con số, những khoản phải thu, những tính toán, những mối quan hệ đầy phức tạp và nhất là giữa những ánh mắt khinh miệt của đồng bào dành cho một người thu thuế cộng tác với chính quyền Rôma. Người khác nhìn Mátthêu và thấy một nhãn hiệu: “người thu thuế”, “kẻ tội lỗi”, “người không đáng tin”. Đức Giêsu nhìn ông và thấy một con người. Người không phủ nhận quá khứ của Mátthêu, nhưng cũng không để quá khứ trở thành bản án cuối cùng về ông. Chúa thấy nơi con người đang ngồi đó một Tông đồ có thể đứng dậy, một người có thể thay đổi, một chứng nhân có thể được sai đi, một tác giả Tin Mừng có thể giúp hàng triệu con người nhiều thế kỷ sau gặp được Đức Kitô. Chính Vatican News trong phụng vụ hôm nay nhắc lại Tin Mừng Mt 9,9-13 và lời Chúa Giêsu: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế. Vì tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi.”
Và thưa quý vị, có lẽ đó cũng là chiếc chìa khóa rất đẹp để chúng ta đọc những tin tức Giáo hội sáng nay. Một bản tin Giáo hội không chỉ là tập hợp những nơi chốn, những chức danh, những con số, những buổi lễ và những lời phát biểu. Đằng sau mỗi biến cố là những con người đang được Chúa mời gọi đứng dậy. Có người đứng dậy khỏi chiếc ghế quyền lực để trở thành người phục vụ. Có người đứng dậy khỏi sự an toàn để bước vào đời truyền giáo. Có một cụ bà hơn một thế kỷ tuổi đời đứng dậy để bước vào đời sống mới của Bí tích Rửa tội. Có những người trẻ đang chuẩn bị cho Đại hội Giới trẻ Thế giới và được mời đứng dậy làm chứng cho Chúa trong một thời đại kỹ thuật số. Có những tân linh mục nằm phủ phục trên nền nhà thờ rồi đứng lên nhận sứ vụ. Có những đan sĩ âm thầm ở lại trong bốn bức tường đan viện nhưng bằng đời cầu nguyện lại nâng đỡ cả Giáo hội. Có những người làm công tác bác ái đứng dậy để đến với học sinh nghèo, người di dân, những gia đình tan vỡ. Và cũng có cả một Giáo hội được Đức Kitô gọi đứng dậy khỏi sự tự mãn, khỏi thái độ đóng kín, khỏi việc chỉ chăm lo cho chính mình, để đi đến với thế giới. Vì thế, với câu “Anh hãy theo tôi” vang lên trong phụng vụ hôm nay, chúng ta cùng bước vào những tin mới nhất của đời sống Giáo hội tính đến rạng sáng ngày 21 tháng 9 năm 2026.
★ NGÀY QUỐC TẾ HÒA BÌNH 21 THÁNG 9 – ĐỀN THỜ THÁNH PHÊRÔ LẮNG NGHE “NHỮNG ÂM THANH CỦA MẤT MÁT”. Kính thưa quý vị, ngay trong ngày 21 tháng 9 hôm nay, Ngày Quốc tế Hòa bình của Liên Hiệp Quốc, Tiền đường Đền thờ Thánh Phêrô trở thành một không gian rất đặc biệt để nhân loại nghe lại cái giá khủng khiếp của chiến tranh. Một tác phẩm sắp đặt âm thanh mang tên “Những âm thanh của mất mát”, do nhà làm phim người Đức Philip Gröning thực hiện, được giới thiệu tại đây với sự hỗ trợ của Bộ Văn hóa và Giáo dục, Bộ Truyền thông và Phủ Thợ Đền thờ Thánh Phêrô. Điều gây xúc động là tác phẩm không cần những hình ảnh chiến trường đầy khói lửa. Nó dùng âm thanh. Trong suốt 49 giờ, 1.096 âm thanh riêng biệt được phát ra không theo một nhịp đều đặn. Theo cách trình bày của dự án, mỗi tiếng động tượng trưng cho một sinh mạng bị cướp đi trong chiến tranh, và trung bình cứ khoảng 2,62 phút lại vang lên một tiếng. Đó có thể là một tiếng gõ, tiếng lách cách, tiếng công tắc, tiếng đồng hồ, tiếng khóa cửa hay tiếng bút chì chạm vào mặt bàn. Những âm thanh rất bình thường, nhưng trong bối cảnh ấy, mỗi tiếng trở thành lời nhắc rằng đằng sau mọi thống kê chiến tranh đều là một con người cụ thể. Một người từng có tên. Một người từng có gia đình. Một người từng cười. Một người từng hy vọng sẽ trở về nhà. Một người có thể là cha, là mẹ, là người con, là người bạn của ai đó.
Đức Hồng y José Tolentino de Mendonça, Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Giáo dục, gọi sáng kiến này là một lời mời gọi con người phải chịu trách nhiệm và phải nghe tiếng kêu của những nạn nhân bạo lực thay vì quen dần với chiến tranh. Đức Hồng y Mauro Gambetti, Giám quản Đền thờ Thánh Phêrô, nói rằng công trình nhắc mọi người nhớ đến giá trị của từng sự sống và trách nhiệm chung trong việc xây dựng hòa bình. Ông Paolo Ruffini, Tổng trưởng Bộ Truyền thông Tòa Thánh, lại dùng một hình ảnh rất mạnh: một ngàn tiếng động trong 49 giờ là một ngàn sinh mạng bị dập tắt, một ngàn cặp mắt khép lại, một ngàn trái tim ngừng đập. Và ông nhắc rằng rất dễ để con người đọc bản tin chiến tranh như những con số rồi tiếp tục cuộc sống bình thường. Nhưng mỗi con số là một câu chuyện chưa kể. Đây là một thông điệp rất hợp với ngày lễ thánh Mátthêu hôm nay. Đức Giêsu đã không nhìn Mátthêu như một con số trong hệ thống thuế của Đế quốc Rôma; Người nhìn một khuôn mặt. Và Giáo hội cũng đang mời thế giới đừng nhìn các nạn nhân chiến tranh như thống kê. Hòa bình bắt đầu khi chúng ta nhận lại khuôn mặt của người khác. Chiến tranh rất dễ xảy ra khi con người chỉ còn là “phe bên kia”, “mục tiêu”, “thiệt hại phụ”, “con số thương vong”. Nhưng Tin Mừng bắt chúng ta nhìn người khác như Đức Giêsu nhìn Mátthêu: đây là một con người. Một con người đáng được sống. Một con người được Thiên Chúa yêu.
★ ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV – THIÊN CHÚA KHÔNG CHỈ DÀNH CHO MỘT SỐ NGƯỜI. Trong Kinh Truyền Tin Chúa nhật 20 tháng 9, tức chỉ một ngày trước lễ thánh Mátthêu, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã suy niệm về lòng quảng đại của Thiên Chúa. Điểm nhấn mà các hãng tin Công giáo Ý ghi nhận là lời Đức Thánh Cha: Thiên Chúa dành cho mọi người, chứ không chỉ dành cho một nhóm người nào. Đây là một lời rất đơn giản nhưng chạm đến cốt lõi của Tin Mừng. Con người rất thích phân chia: người tốt và người xấu, người đáng được yêu và người không đáng, người thuộc về chúng ta và người đứng ngoài. Nhưng Thiên Chúa lại liên tục phá vỡ những bức tường ấy. Câu chuyện Mátthêu hôm nay là một minh họa tuyệt vời. Nếu các kinh sư và những người đạo đức thời ấy được quyền chọn Tông đồ cho Đức Giêsu, có lẽ họ sẽ không bao giờ chọn một người thu thuế. Thế nhưng chính Chúa lại dừng chân trước bàn thu thuế và gọi Mátthêu. Vì thế khi Đức Thánh Cha nói Thiên Chúa dành cho tất cả mọi người, đó không phải là một khẩu hiệu dễ nghe. Đó là cách Đức Giêsu đã hành động suốt Tin Mừng. Người đi tìm người thu thuế, người bệnh, người phong cùi, người bị loại trừ, người tội lỗi, người phụ nữ bị khinh miệt, người đang đứng ở bên lề. Tin Mừng là câu chuyện Thiên Chúa không chịu để con người bị đóng khung trong quá khứ của mình.
Sau Kinh Truyền Tin, Đức Thánh Cha đặc biệt hướng sự chú ý đến Somalia, nơi những điều kiện vốn mong manh lại càng trở nên nghiêm trọng do bạo lực và các hiện tượng khí hậu cực đoan, nhất là đối với phụ nữ và trẻ em. Đức Thánh Cha kêu gọi cộng đồng quốc tế trợ giúp những người đang ở trong tình cảnh khốn khó. Và ở đây chúng ta thấy sự nối kết rất rõ: nói Thiên Chúa yêu mọi người không thể chỉ dừng ở một khái niệm thần học; tình yêu ấy phải trở thành trách nhiệm đối với những người dễ bị quên nhất. Nếu Thiên Chúa nhìn thấy Mátthêu ngồi ở góc bàn thu thuế, Giáo hội cũng phải nhìn thấy đứa trẻ đói ở Somalia, người di dân không nhà, người bệnh, người cô độc, người mà xã hội không muốn nhìn. Đó chính là chiều sâu của ơn gọi Kitô hữu: nghe “Hãy theo Thầy” cũng có nghĩa là học cách nhìn như Thầy nhìn.
★ ĐỨC THÁNH CHA NHẮC CÁC GIÁM MỤC PHẢI TRÌNH BÀY GIÁO HUẤN RÕ RÀNG. Trong một lá thư gửi các giám mục Mỹ Latinh và vùng Caribe nhân kỷ niệm 300 năm tuyên thánh thánh Toribio de Mogrovejo, Đức Thánh Cha Lêô XIV lưu ý một thực tế rất đáng suy nghĩ của thời đại truyền thông: ngày nay có quá nhiều tiếng nói tự nhận có thẩm quyền đối với tín hữu. Trên mạng xã hội, bất kỳ ai cũng có thể lập một kênh, một tài khoản hay một chương trình và nói về giáo lý, phụng vụ, luân lý hay đời sống Giáo hội. Có những nội dung rất tốt, nhưng cũng có thông tin sai lệch, cực đoan, thiếu bối cảnh hoặc làm cho tín hữu hoang mang. Trong hoàn cảnh ấy, Đức Thánh Cha nhấn mạnh trách nhiệm của các giám mục trong việc giảng dạy rõ ràng, trung thành và có khả năng định hướng đoàn chiên.
Điều đáng chú ý là “rõ ràng” trong giáo huấn Công giáo không có nghĩa là nói thật lớn, nói thật mạnh hay biến mọi vấn đề thành cuộc tranh cãi. Sự rõ ràng Kitô giáo luôn phải đi cùng chân lý và bác ái. Đức Giêsu hôm nay nói với Mátthêu rất rõ: “Hãy theo tôi.” Nhưng ánh mắt đi kèm lời gọi ấy không phải ánh mắt kết án. Chính vì vậy Mátthêu mới có thể đứng dậy. Một Giáo hội chỉ nói chân lý mà không có lòng thương xót sẽ khiến con người sợ hãi; một Giáo hội chỉ nói thương xót mà né tránh chân lý cũng không thật sự giúp con người được tự do. Người mục tử phải làm điều Đức Giêsu đã làm: nhìn con người với lòng yêu thương, nói lời chân thật, rồi mở ra một con đường để họ bước đi. Đây cũng là thách đố rất lớn đối với truyền thông Công giáo hiện nay: đừng biến đức tin thành những cuộc đấu khẩu trên mạng; hãy giúp người ta nhận ra tiếng Đức Kitô giữa một thế giới có quá nhiều tiếng nói cạnh tranh nhau.
★ THÔNG ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA VỀ SỰ SỐNG – “ĐÓN NHẬN VÀ GÌN GIỮ SỰ SỐNG TỪ KHI THỤ THAI ĐẾN KHI KẾT THÚC TỰ NHIÊN”. Vatican News sáng nay đăng tải thông điệp của Đức Thánh Cha Lêô XIV nhân cuộc Tuần hành vì Sự sống lần thứ năm tại Bratislava, Slovakia. Đức Thánh Cha mời gọi xây dựng một nền văn hóa biết đón nhận và bảo vệ sự sống con người, đặc biệt những sự sống mong manh và dễ bị tổn thương.
Nếu đặt tin này bên cạnh lễ thánh Mátthêu, chúng ta thấy một điểm rất đáng suy nghĩ: nền văn hóa sự sống bắt đầu từ khả năng nhìn thấy giá trị nơi một con người trước khi hỏi người đó hữu ích thế nào. Đức Giêsu nhìn Mátthêu không phải vì ông có thành tích đạo đức đáng nể. Chúa nhìn vì Mátthêu là một con người có thể được cứu chuộc. Đó cũng là nền tảng của phẩm giá con người trong giáo huấn Công giáo: giá trị của con người không phụ thuộc vào tuổi tác, sức khỏe, khả năng lao động, trí thông minh, địa vị hay việc xã hội có cần người ấy hay không. Một thai nhi chưa thể lên tiếng vẫn có phẩm giá. Một người khuyết tật vẫn có phẩm giá. Một người già mất khả năng tự chăm sóc vẫn có phẩm giá. Một bệnh nhân đang ở cuối đời vẫn có phẩm giá. Và chính ở những nơi con người yếu nhất, phẩm giá ấy càng cần được người khác đứng ra bảo vệ.
★CỤ BÀ 101 TUỔI LÃNH NHẬN BÍ TÍCH RỬA TỘI – MỘT “MÁTTHÊU” CỦA TUỔI 101. Có lẽ hiếm có tin nào trong những ngày này hòa hợp với chủ đề “Hãy theo Thầy” của lễ thánh Mátthêu đẹp hơn câu chuyện của cụ bà Hayako Morimoto, 101 tuổi. Tại Đền thánh Đức Mẹ Núi Carmel thuộc Giáo phận Presidente Prudente ở Brazil, cha Edcarlos Amorim Moreira đã ban Bí tích Rửa tội cho cụ. Sau đó, cụ tiếp tục lãnh nhận Bí tích Thêm sức và Rước lễ lần đầu. Cộng đoàn nhìn câu chuyện này như một chứng tá về đức tin, lòng can đảm và sự tín thác vào Thiên Chúa, đồng thời nhắc mọi người rằng không bao giờ là quá muộn để mở lòng đón nhận tình yêu của Người.
Một trăm lẻ một tuổi. Ở tuổi ấy, nhiều người có thể nghĩ rằng đời mình chỉ còn là thời gian chờ đợi. Nhưng trong cái nhìn của Thiên Chúa, cụ Hayako vẫn còn một khởi đầu. Đó là điều làm câu chuyện trở nên sâu sắc. Mátthêu có thể đã nghĩ đời mình đã được định nghĩa bởi bàn thu thuế. Cụ Hayako có thể đã sống hơn một thế kỷ trước khi bước xuống dòng nước Rửa tội. Nhưng với Thiên Chúa, lời mời gọi không hết hạn. Không có tuổi nào mà ân sủng nói rằng “quá trễ rồi”. Có những người gặp Chúa khi còn nhỏ. Có người ở tuổi thanh xuân. Có người sau một biến cố đau đớn. Có người khi tóc đã bạc. Và có người ở tuổi 101. Điều Giáo hội vui mừng không phải vì một con số được thêm vào danh sách tín hữu, nhưng vì một con người đã nghe tiếng gọi và nói lời “xin vâng”. Đúng như câu chuyện Mátthêu hôm nay: Thiên Chúa đi ngang qua cuộc đời ta vào một thời điểm có khi hoàn toàn bất ngờ. Vấn đề là khi Người gọi, ta có đứng lên hay không.
★ VIỆN NHI BAMBINO GESÙ CỦA TÒA THÁNH ĐỨNG THỨ TƯ THẾ GIỚI VỀ NHI KHOA. Một bản tin đáng chú ý khác từ Vatican cho biết Bệnh viện Nhi Bambino Gesù của Tòa Thánh đứng thứ tư thế giới trong bảng xếp hạng World’s Best Specialized Hospitals 2027 của Newsweek và Statista, tăng hai bậc so với năm trước và tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu tại châu Âu. Đặc biệt, bệnh viện được đánh giá cao trong ung thư nhi và sơ sinh học. Khoảng 800 cơ sở tại 35 quốc gia được xem xét trước khi 250 bệnh viện được đưa vào bảng xếp hạng cuối cùng.
Nhưng nếu chỉ dừng ở thứ hạng thứ tư, chúng ta sẽ bỏ lỡ điều quan trọng nhất của tin này. Giáo sư Tiziano Onesti, Chủ tịch bệnh viện, nhấn mạnh rằng thành tựu ấy thuộc về những con người ngày ngày chăm sóc trẻ nhỏ và rằng mục tiêu cuối cùng là biến tiến bộ y khoa thành những cơ hội chữa trị tốt hơn, dễ tiếp cận hơn cho các em. Đó cũng là một cách Giáo hội thực hiện lời Đức Giêsu: “Người khỏe mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần.” Chính câu ấy nằm trong Tin Mừng lễ thánh Mátthêu hôm nay. Đức Giêsu nói mình đến như vị thầy thuốc cho những người đau yếu. Hai ngàn năm sau, một bệnh viện của Tòa Thánh dành cho trẻ em lại biến hình ảnh ấy thành hành động cụ thể: khoa học, nghiên cứu, kỹ thuật y khoa và lòng nhân ái cùng phục vụ một đứa trẻ đang đau. Giáo hội rao giảng Tin Mừng bằng lời, nhưng cũng rao giảng khi một bác sĩ thức đêm bên một em bé, khi một y tá an ủi cha mẹ, khi một nhà nghiên cứu kiên trì tìm phương pháp chữa trị mới.
★ : GIÁO HỘI HOA KỲ BƯỚC VÀO TUẦN LỄ DI DÂN TOÀN QUỐC TỪ NGÀY 21 ĐẾN 27 THÁNG 9. Đúng từ hôm nay, 21 tháng 9, Giáo hội Công giáo Hoa Kỳ bước vào Tuần lễ Di dân Toàn quốc. Đức cha Brendan J. Cahill, Chủ tịch Ủy ban Di dân thuộc Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, kêu gọi những chính sách tôn trọng phẩm giá con người do Thiên Chúa ban. Đây là một chủ đề rất nhạy cảm trong đời sống xã hội và chính trị Hoa Kỳ, nhưng lập trường mục vụ được các giám mục nhấn mạnh tập trung vào phẩm giá của người di dân và trách nhiệm đối xử với họ như những con người chứ không chỉ như một vấn đề hành chính hay một con số thống kê.
Lễ thánh Mátthêu cho chúng ta một cách rất hay để đọc câu chuyện di dân. Khi Đức Giêsu nhìn Mátthêu, Người không trước hết nhìn “hồ sơ” của ông. Người nhìn một người có tên. Trong các cuộc tranh luận về di dân, cũng rất dễ để con người biến thành thuật ngữ, con số hay nhóm đối tượng. Nhưng sau những chữ ấy là những gia đình, những đứa trẻ, những người đã rời nhà vì chiến tranh, nghèo đói, bạo lực hay vì hy vọng tìm được một cuộc sống tốt hơn. Điều đó không loại bỏ quyền và trách nhiệm của quốc gia trong việc có luật pháp và quản lý biên giới; nhưng Giáo hội nhắc rằng bất kỳ chính sách nào cũng phải tôn trọng phẩm giá con người. Đây chính là đóng góp đặc thù của Tin Mừng vào các vấn đề xã hội: trước khi tranh luận về một “vấn đề”, hãy nhớ đang có những con người ở giữa vấn đề ấy.
★ GIÁO HỘI HOA KỲ CHUẨN BỊ TUYÊN PHONG CHÂN PHƯỚC CHO ĐỨC TỔNG GIÁM MỤC FULTON J. SHEEN. Chỉ còn vài ngày nữa, ngày 24 tháng 9, Giáo hội Hoa Kỳ sẽ chứng kiến lễ tuyên phong Chân phước cho Đức Tổng Giám mục Fulton J. Sheen tại St. Louis. Các giám mục Hoa Kỳ đang nhắc lại nơi ngài mẫu gương kết hợp giữa sự thánh thiện cá nhân và sứ vụ loan báo Tin Mừng. Sheen từng trở thành một trong những khuôn mặt Công giáo nổi tiếng nhất của truyền thanh và truyền hình Hoa Kỳ, nhưng đời sống truyền thông rất mạnh mẽ ấy được nuôi dưỡng bởi một kỷ luật thiêng liêng nổi tiếng: giờ chầu Thánh Thể hằng ngày được ngài trung thành duy trì trong nhiều thập niên. OSV News ghi nhận các giám mục nhìn việc tuyên phong Chân phước không chỉ như một sự kiện lịch sử nhưng như lời nhắc về ơn gọi nên thánh và truyền giáo.
Đây là một tin đặc biệt đáng suy nghĩ trong thời đại chúng ta. Mátthêu đã dùng khả năng viết để làm cho Tin Mừng vang tới các thế hệ sau. Fulton Sheen đã dùng radio và truyền hình để đưa giáo lý Công giáo vào hàng triệu gia đình. Hôm nay chúng ta có mạng xã hội, podcast, video ngắn, trí tuệ nhân tạo và những nền tảng mà một người bình thường có thể tiếp cận hàng triệu khán giả. Nhưng câu hỏi sâu xa không phải là chúng ta có công nghệ gì; câu hỏi là ai đang sử dụng nó và đời sống nội tâm của người ấy ra sao. Nếu một người có một triệu người theo dõi nhưng không còn cầu nguyện, sức ảnh hưởng ấy rất dễ trở thành cái tôi. Fulton Sheen cho thấy một nghịch lý: muốn nói cho hàng triệu người, trước hết phải biết im lặng trước Một Người. Muốn tiếng nói đi thật xa, gốc rễ phải cắm thật sâu vào Thánh Thể. Và đó cũng chính là bài học cho truyền giáo kỹ thuật số hôm nay: đừng chỉ trở thành người sản xuất nội dung Công giáo; hãy trở thành chứng nhân.
★ : ĐẠI HỘI GIỚI TRẺ THẾ GIỚI SEOUL 2027 – 300 ĐẠI BIỂU TIẾP TỤC CHUẨN BỊ CHO CUỘC GẶP GỠ LỚN CỦA GIỚI TRẺ. Vatican News và Hội đồng Giám mục Việt Nam những ngày qua tiếp tục cập nhật việc chuẩn bị cho Đại hội Giới trẻ Thế giới Seoul 2027. Khoảng 300 đại biểu đã quy tụ tại Hàn Quốc trong Hội nghị Chuẩn bị Quốc tế lần thứ hai. Đây không chỉ là một công việc tổ chức cho một biến cố đông người; Đại hội Giới trẻ Thế giới luôn nhằm giúp người trẻ gặp Đức Kitô, gặp nhau, nhận ra tính phổ quát của Giáo hội và suy nghĩ về ơn gọi của mình.
[2] Nếu phải chọn một câu Tin Mừng để nói với người trẻ hôm nay, có lẽ lời “Hãy theo Thầy” dành cho Mátthêu vẫn còn nguyên sức mạnh. Người trẻ hôm nay nhận rất nhiều lời gọi: hãy nổi tiếng, hãy kiếm thật nhiều tiền, hãy có nhiều người theo dõi, hãy trở thành phiên bản hoàn hảo nhất của mình, hãy mua thứ này, hãy sống theo xu hướng kia. Giữa hàng nghìn lời mời ấy, Đức Kitô vẫn nói một câu rất đơn giản: “Hãy theo Thầy.” Người không hứa rằng con đường ấy luôn dễ dàng. Người chỉ hứa rằng đi với Người, cuộc đời sẽ có một hướng đi vượt ra ngoài chính mình. Giáo hội chuẩn bị Đại hội Giới trẻ không phải để tổ chức một lễ hội đông người, mà để giúp người trẻ phân biệt được giữa hàng nghìn tiếng gọi của thời đại đâu là tiếng Chúa gọi mình.
★ MALAWI MỪNG 125 NĂM ĐỨC TIN CÔNG GIÁO. Giáo hội Công giáo tại Malawi vừa kỷ niệm 125 năm kể từ khi được thiết lập cách bền vững tại quốc gia miền nam châu Phi này. Cuộc cử hành ngày 19 tháng 9 quy tụ các giám mục, linh mục, tu sĩ và đông đảo tín hữu, đồng thời tưởng nhớ những nhà truyền giáo đã gieo những hạt giống Tin Mừng đầu tiên. Vatican News và ACI Africa đều đưa tin về sự kiện, nhấn mạnh hành trình từ những bước khởi đầu truyền giáo đến một Giáo hội địa phương đang trưởng thành.
Một trăm hai mươi lăm năm là một con số đáng nhớ, nhưng sứ mạng của Giáo hội không phải giữ lại một bảo tàng của quá khứ. Những nhà truyền giáo đầu tiên đã nghe lời “Hãy theo Thầy” và rời quê hương đến một vùng đất xa lạ. Thế hệ hôm nay lại phải nghe chính lời ấy theo một cách mới. Có thể họ không cần lên tàu vượt đại dương, nhưng phải bước ra khỏi sự an toàn để đến với người nghèo, người trẻ, những vùng thiếu linh mục, những nơi đức tin còn mong manh. Sứ mạng truyền giáo không kết thúc khi một giáo phận được thành lập. Truyền giáo là nhịp thở thường trực của Giáo hội.
★ NHÀ THỜ CHÍNH TÒA BÙI CHU CHUẨN BỊ NGÀY CUNG HIẾN 25 THÁNG 9 – MỘT CÔNG TRÌNH CỦA CẢ GIÁO PHẬN. Trở về Việt Nam, một trong những biến cố được đặc biệt quan tâm trong những ngày này là việc Nhà thờ Chính tòa Bùi Chu mới sẽ được cung hiến vào ngày 25 tháng 9 năm 2026. Hội đồng Giám mục Việt Nam vừa giới thiệu công trình và nhấn mạnh rằng đây là thành quả của công sức cả giáo phận. Công trình có một hành trình dài: việc phạt mộc bắt đầu từ ngày 7 tháng 10 năm 2018; nhà thờ cũ được hạ giải ngày 16 tháng 7 năm 2020; sau nhiều năm xây dựng, ngày cung hiến đang đến rất gần.
[2] Nhưng một nhà thờ chính tòa không chỉ đẹp bởi mái, cột, gỗ, đá hay kiến trúc. “Chính tòa” là nơi có ngai của vị giám mục, dấu chỉ hiệp nhất của Giáo hội địa phương. Và sâu xa hơn, mọi ngôi nhà thờ đều chỉ có ý nghĩa khi nó giúp xây dựng một ngôi nhà khác: cộng đoàn dân Chúa. Có thể một viên gạch được một ân nhân lớn dâng tặng. Có thể một gia đình nghèo chỉ góp một khoản nhỏ. Có thể một cụ già không đóng góp được vật chất nhưng mỗi ngày lần chuỗi cầu cho công trình. Trước mắt con người, các đóng góp ấy rất khác nhau; trước mắt Thiên Chúa, điều Người thấy là tình yêu. Chính vì vậy câu “Hãy theo Thầy” hôm nay cũng có thể được nghe trong từng viên đá: xây một nhà thờ rất khó, nhưng xây một cộng đoàn biết tha thứ, biết hiệp nhất, biết đón người nghèo và biết mở cửa cho người lạc xa còn khó hơn rất nhiều. Ngày cung hiến một thánh đường phải là ngày mỗi người tự hỏi: lòng tôi đã trở thành nơi Chúa có thể ngự hay chưa?
★ THỨ MƯỜI HAI: TỈNH DÒNG PHANXICÔ VIỆT NAM – 16 TÂN LINH MỤC VÀ 7 TÂN PHÓ TẾ LÃNH NHẬN THÁNH CHỨC. Sáng ngày 19 tháng 9 tại nhà thờ Tân Đức, hạt Thủ Thiêm, Đức cha Giuse Huỳnh Văn Sỹ, Giám mục Giáo phận Nha Trang, đã chủ sự Thánh lễ truyền chức linh mục và phó tế cho Tỉnh dòng Thánh Phanxicô Việt Nam, với 16 tiến chức linh mục và 7 tiến chức phó tế. Hơn 120 linh mục Phanxicô và linh mục khách đồng tế, cùng đông đảo tu sĩ, gia đình và cộng đoàn dân Chúa tham dự. Một câu được Đức cha nhấn mạnh trong bài giảng là: “Phục vụ trong khiêm tốn: không tìm kiếm danh vọng hay quyền lực, nhưng luôn coi mình là người tôi tớ nhỏ bé.”
Không khó để nối biến cố này với thánh Mátthêu. Có một thời điểm trong cuộc đời, Mátthêu đứng dậy khỏi chiếc bàn đã gắn ông với nghề nghiệp cũ. Trong ngày truyền chức cũng có một cử chỉ rất mạnh: các tiến chức phủ phục xuống nền nhà thờ. Họ nằm xuống như để nói rằng đời mình từ nay không còn thuộc về riêng mình nữa. Rồi họ đứng lên, được đặt tay, được sai đi. Đứng dậy trong Tin Mừng không chỉ là đổi tư thế của thân thể. Đó là đổi hướng của cuộc đời. Mười sáu tân linh mục hôm nay không được trao một đặc quyền để người khác phục vụ mình. Họ được trao một bàn thờ để mỗi ngày học hiến mình. Bảy tân phó tế không nhận một chức danh làm đẹp lý lịch. Chính chữ “phó tế” nói lên ơn gọi phục vụ. Và đời sống Phanxicô lại càng nhấn mạnh điều ấy: trở nên nhỏ bé, trở nên anh em, gần người nghèo, gần người bị lãng quên. Nếu thánh chức không đưa một người đến gần Đức Kitô và gần người nghèo hơn, thì chiếc áo đẹp đến mấy cũng trở nên rỗng.
★ ĐAN VIỆN CÁT MINH BÌNH TRIỆU ĐẶT VIÊN ĐÁ TÁI THIẾT – “NẾU KHÔNG CÓ CẦU NGUYỆN, MỌI HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI THÁNH SẼ TRỞ NÊN TRỐNG RỖNG.” Sáng ngày 19 tháng 9, Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng đã chủ sự Thánh lễ đặt viên đá tái thiết Đan viện Cát Minh Bình Triệu. Một câu trong bài giảng của Đức Tổng Giám mục đã trở thành điểm nhấn của sự kiện: “Cầu nguyện là ưu tiên trong đời sống Hội Thánh. Nếu không có cầu nguyện, mọi hoạt động của Hội Thánh sẽ trở nên trống rỗng.” Đồng tế có cha hạt trưởng cùng 28 linh mục, với sự hiện diện của các tu sĩ, ân nhân và cộng đoàn.
[2] Giữa một bản tin toàn những hoạt động, những chuyến đi, những dự án và những lời kêu gọi, tin về một đan viện cầu nguyện có vẻ rất yên tĩnh. Nhưng chính sự yên tĩnh ấy lại đặt một câu hỏi lớn. Giáo hội có thể làm rất nhiều: xây trường, mở bệnh viện, tổ chức đại hội, truyền thông, hoạt động bác ái, họp mục vụ. Nhưng nếu không còn cầu nguyện, Giáo hội có nguy cơ trở thành một tổ chức xã hội rất tốt nhưng đánh mất nguồn sống của mình. Mátthêu đã đứng dậy vì trước hết ông đã gặp một Người. Không có cuộc gặp ấy thì không có Tông đồ Mátthêu. Cũng vậy, mọi sứ vụ phải bắt đầu từ cuộc gặp với Đức Kitô. Đan sĩ Cát Minh có thể không xuất hiện nhiều trên các bản tin; nhưng chính đời cầu nguyện âm thầm của họ nhắc toàn Giáo hội rằng trước khi “làm cho Chúa”, phải biết “ở với Chúa”.
★ GIÁO XỨ THÁNH LINH NÓI VỀ “NHỮNG THƯƠNG TỔN DO LY DỊ” – GIÁO HỘI KHÔNG CHỈ BẢO VỆ HÔN NHÂN MÀ CÒN PHẢI ĐỒNG HÀNH VỚI NGƯỜI BỊ THƯƠNG. Tối ngày 19 tháng 9, Giáo xứ Thánh Linh thuộc hạt Thủ Thiêm tổ chức chuyên đề mục vụ gia đình “Những Thương Tổn Do Ly Dị”, dưới sự hướng dẫn của cha André Phạm Hòa Lạc, Dòng Tên. Chuyên đề nhìn ly dị không chỉ như việc chấm dứt một quan hệ pháp lý, nhưng như một vết thương có thể lan đến vợ chồng, con cái, gia đình hai bên, đời sống đức tin và cả xã hội.
[2] Ở đây, ánh mắt của Đức Giêsu dành cho Mátthêu lại trở thành một bài học mục vụ rất lớn. Một người ly dị rất dễ bị người khác nhìn bằng nhãn hiệu: “gia đình đổ vỡ”, “hôn nhân thất bại”. Nhưng Đức Giêsu không nhìn con người bằng nhãn hiệu. Giáo hội trung thành với giáo huấn về hôn nhân, đồng thời phải biết cúi xuống trên những vết thương thực tế của con người. Có những người sau đổ vỡ mang mặc cảm rất lâu. Có những đứa trẻ nghĩ lỗi là tại mình. Có những người cha, người mẹ vừa phải chịu nỗi đau chia tay vừa gồng gánh trách nhiệm kinh tế. Nếu cộng đoàn chỉ biết nói điều đúng nhưng không biết ngồi xuống nghe một người đang khóc, chúng ta chưa sống trọn vẹn Tin Mừng. Chính Đức Giêsu nói trong Tin Mừng hôm nay: người đau ốm mới cần thầy thuốc. Giáo hội phải là nơi người bị thương tìm thấy một thầy thuốc, chứ không phải thêm một tòa án kết án họ.
★ CÁC GIÁM MỤC HOA KỲ THÚC ĐẨY NHỮNG HÀNG RÀO AN TOÀN CHO TRẺ EM TRONG THỜI ĐẠI AI. Hơn một chục giám mục Hoa Kỳ đã gặp các nhà lập pháp tại Quốc hội để thúc đẩy các biện pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, trong đó có vấn đề trí tuệ nhân tạo và an toàn kỹ thuật số. OSV News cho biết các giám mục nhấn mạnh nhu cầu xây dựng những hàng rào bảo vệ hiệu quả cho trẻ em trước các nguy cơ trực tuyến.
Đây là một thách đố ngày càng lớn đối với gia đình và Giáo hội. Trước đây, cha mẹ thường lo con mình đi với ai, về nhà lúc mấy giờ, chơi ở đâu. Hôm nay một đứa trẻ có thể đang ngồi ngay trong phòng khách nhưng lại bước vào những không gian mà cha mẹ hoàn toàn không biết. Thuật toán có thể biết sở thích, nỗi sợ và sự tò mò của các em rất nhanh. Trí tuệ nhân tạo có thể mang lại cơ hội giáo dục lớn, nhưng nếu thiếu hàng rào và giáo dục lương tâm, nó cũng có thể tạo ra nội dung giả, thao túng, gây nghiện hoặc dẫn trẻ đến những vùng tối. Vì thế truyền giáo thời kỹ thuật số không chỉ là mở thêm một kênh Công giáo. Nó còn là giúp người trẻ học cách sống như môn đệ khi cầm điện thoại trong tay.
★ YOM KIPPUR VÀ LỜI KÊU GỌI ĐÀO SÂU MỐI DÂY THIÊNG LIÊNG GIỮA NGƯỜI DO THÁI VÀ CÔNG GIÁO. Yom Kippur, Ngày Xá tội của Do Thái giáo, diễn ra từ lúc mặt trời lặn ngày 20 đến đêm ngày 21 tháng 9 năm nay. Nhân dịp này, Đức cha Joseph Bambera, Chủ tịch Ủy ban Đại kết và Liên tôn của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, gửi lời chúc đến cộng đồng Do Thái và nhấn mạnh “mối dây thiêng liêng sâu xa” giữa người Do Thái và người Công giáo. Ngài cũng kêu gọi chống mọi hình thức bài Do Thái và đào sâu sự hiểu biết lẫn nhau.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi thế giới đang chứng kiến rất nhiều chia rẽ. Đối thoại không có nghĩa là mọi người phải nghĩ giống nhau. Đối thoại là nhìn người khác đủ gần để họ không còn là một hình ảnh méo mó do định kiến tạo ra. Đức cha Bambera nhắc rằng cuộc đối thoại Do Thái–Công giáo không chỉ là trao đổi ý tưởng, nhưng có thể tạo ra tình bạn và lòng tin. Mátthêu hôm nay cũng từng là nạn nhân của một cái nhìn đóng khung. Và Đức Giêsu phá vỡ cái nhìn ấy bằng một cuộc gặp. Có lẽ nhiều hận thù trên thế giới cũng chỉ có thể bắt đầu được chữa lành khi con người chịu gặp nhau thực sự.
★ GIÁO HỘI TRƯỚC CHUYẾN TÔNG DU PHÁP CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV. Giáo hội Pháp đang chuẩn bị đón Đức Thánh Cha Lêô XIV trong chuyến Tông du dự kiến từ ngày 25 đến 28 tháng 9. Vatican News và OSV News cho biết nhiều tín hữu Pháp kỳ vọng chuyến viếng thăm sẽ đem lại một “luồng sinh khí mới” cho Giáo hội tại đây. Những thách đố của Giáo hội Pháp gồm tiến trình tục hóa mạnh, những vết thương do khủng hoảng lạm dụng, nhu cầu tái loan báo Tin Mừng và việc tìm ra những cách hiện diện mới giữa xã hội đương đại.
Một chuyến Tông du, nhìn bằng con mắt truyền thông, có thể là lịch trình, các bài diễn văn và những đám đông. Nhưng nhìn bằng ánh sáng Mátthêu, đó lại là một hình ảnh khác: người kế vị Thánh Phêrô cũng đang “đứng dậy và đi”. Giáo hội không thể chỉ ngồi chờ người khác đến cửa nhà thờ. Đức Kitô đi ngang qua nơi Mátthêu đang làm việc. Người đến chỗ Mátthêu chứ không chờ ông vào hội đường. Đây có lẽ là một trong những bài học lớn nhất cho truyền giáo thời nay: nếu rất nhiều người không còn bước vào nhà thờ, thì Giáo hội phải học cách bước ra nơi họ đang sống.
★ ĐỨC THÁNH CHA VÀ CÁC VẬN ĐỘNG VIÊN SPECIAL OLYMPICS – THẾ GIỚI CẦN NHỮNG CON NGƯỜI NHƯ CÁC BẠN. Trong cuộc gặp khoảng 150 vận động viên Special Olympics của Ý ngày 19 tháng 9, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh giá trị giáo dục lớn lao của thể thao và nói rằng thế giới cần những con người như các vận động viên khuyết tật trí tuệ đang hiện diện trước ngài. Đức Thánh Cha ca ngợi những giá trị như kiên trì, tình bạn, tinh thần đồng đội, lòng can đảm và khả năng chia sẻ.
Tin này cũng giúp chúng ta sửa lại một cái nhìn rất phổ biến: người khuyết tật không chỉ là đối tượng để người khác giúp đỡ. Họ có thể là thầy dạy cho cả xã hội. Họ dạy sự bền bỉ. Họ dạy niềm vui không phụ thuộc vào hoàn hảo. Họ dạy rằng thắng không phải lúc nào cũng là đứng nhất. Một xã hội chỉ định giá con người bằng năng suất rất dễ bỏ rơi người yếu. Nhưng ánh mắt Đức Giêsu dành cho Mátthêu cho thấy Thiên Chúa luôn thấy điều mà đám đông bỏ qua. Giáo hội vì thế phải bảo vệ một nền văn hóa nơi không ai bị xem là “ít giá trị hơn”.
★ GIÁO PHẬN ROMA BƯỚC VÀO NĂM MỤC VỤ VỚI LỜI MỜI “LÀM ÍT HƠN, NHƯNG LÀM TỐT HƠN”. Trong Đại hội Giáo phận Roma tại Đền thờ Thánh Gioan Latêranô, Đức Thánh Cha Lêô XIV kêu gọi Giáo hội tại Roma dành thời gian lượng giá đời sống mục vụ, lắng nghe, phân định và tránh rơi vào tình trạng chỉ chạy theo quá nhiều hoạt động. Vatican News tóm lại một hướng đi rất đáng chú ý: “Làm ít hơn và làm tốt hơn.”
Câu này có thể làm nhiều người đang phục vụ mục vụ giật mình. Chúng ta thường nghĩ một giáo xứ càng nhiều chương trình càng sống động. Nhưng có thể có rất nhiều chương trình mà con người vẫn cô đơn. Có thể tổ chức rất nhiều cuộc họp mà chẳng ai thật sự nghe ai. Có thể làm rất nhiều việc “cho Chúa” đến mức không còn thời gian ở với Chúa. Mátthêu không được biến đổi vì tham dự một chương trình dày đặc. Ông được biến đổi vì một cuộc gặp thật. Vì vậy điều quan trọng không phải số lượng hoạt động nhưng hoạt động ấy có đưa con người gặp Đức Kitô không. Một giờ lắng nghe thật sự đôi khi có giá trị hơn mười cuộc họp. Một cuộc viếng thăm người bệnh có khi nói về Tin Mừng mạnh hơn một bài diễn văn dài.
★ BẢN TIN VỀ THÁNH THỂ – MỘT LINH MỤC BẬT KHÓC TRÊN BÀN THỜ NHƯNG THẬN TRỌNG KHÔNG GỌI ĐÓ LÀ PHÉP LẠ. Trang Hội đồng Giám mục Việt Nam sáng nay tiếp tục đăng câu chuyện từ Vatican News về cha Brent Bowman tại Nhà thờ Thánh Gabriel Tổng lãnh thiên thần ở Hopkins, Hoa Kỳ. Trong khi cử hành Thánh lễ, tại phần truyền phép, vị linh mục bất ngờ xúc động và bật khóc. Video được chia sẻ trên mạng khiến nhiều người suy đoán về một hiện tượng phép lạ, nhưng chính cha Bowman rất thận trọng giải thích rằng đó là một kinh nghiệm thiêng liêng sâu sắc chứ cha không tuyên bố đây là một phép lạ Thánh Thể.
Sự thận trọng ấy rất đáng quý trong thời đại mạng xã hội. Chúng ta sống trong nền văn hóa thích cái lạ, cái gây sốc và những tiêu đề khiến người ta bấm vào. Nhưng Thánh Thể không cần được biến thành một hiện tượng mạng để trở nên kỳ diệu. Điều kỳ diệu đã ở ngay đó: bánh và rượu trở thành Mình và Máu Đức Kitô theo đức tin của Giáo hội; Con Thiên Chúa trao mình làm của ăn cho con người. Nếu câu chuyện của cha Bowman giúp ai đó trở về với Thánh lễ, yêu mến Thánh Thể hơn, đó mới là hoa trái quan trọng. Và một lần nữa, Mátthêu cho chúng ta tiêu chuẩn: gặp Chúa thật thì phải có một cuộc đứng dậy thật. Cảm xúc đẹp nhưng hoán cải mới là điều Tin Mừng tìm kiếm.
★ Kính thưa quý vị và anh chị em, nhìn qua những tin tức từ sáng nay, chúng ta thấy một Giáo hội rất rộng lớn nhưng lại được nối kết bằng một tiếng gọi duy nhất. Tại Đền thờ Thánh Phêrô, những tiếng động trong “Những âm thanh của mất mát” kêu gọi thế giới đứng dậy khỏi sự thờ ơ trước chiến tranh. Tại Brazil, một cụ bà 101 tuổi đứng dậy bước vào đời sống mới của Bí tích Rửa tội. Tại Bùi Chu, cả giáo phận chuẩn bị cung hiến một ngôi thánh đường mới. Tại Tân Đức, 16 tân linh mục và 7 tân phó tế đứng dậy nhận sứ vụ. Tại Bình Triệu, một cộng đoàn Cát Minh xây lại ngôi nhà để tiếp tục cầu nguyện trong âm thầm. Tại Hoa Kỳ, Giáo hội bước vào Tuần lễ Di dân, mời mọi người nhìn thấy khuôn mặt của người di cư. Tại Seoul, người trẻ chuẩn bị cho một cuộc gặp gỡ toàn cầu. Tại Malawi, Giáo hội nhìn lại 125 năm truyền giáo để tiếp tục lên đường. Tại Pháp, Giáo hội chuẩn bị đón người kế vị Thánh Phêrô. Tại Roma, Đức Thánh Cha nhắc rằng làm ít hơn nhưng làm tốt hơn có thể là con đường trở về với điều cốt yếu. Tất cả dường như đều gặp nhau trong hai động từ rất ngắn của Tin Mừng hôm nay: Chúa gọi – con người đứng dậy.
Và chính ở đây, chúng ta trở lại hình ảnh thánh Mátthêu để hiểu ý nghĩa sâu xa nhất của bản tin hôm nay. Giáo hội không phải cộng đoàn của những người hoàn hảo đã đến đích. Giáo hội là cộng đoàn của những người đã được Đức Kitô nhìn thấy, gọi tên và mời đứng dậy. Điều làm nên một vị thánh không phải là người ấy chưa bao giờ có quá khứ, nhưng là khi Chúa đi ngang qua, người ấy không để quá khứ giữ mình ngồi mãi ở chiếc bàn cũ. Mátthêu có thể đã có rất nhiều lý do để không đứng lên. Ông có nghề nghiệp. Ông có thu nhập. Ông biết mình bị nhiều người khinh. Ông chẳng biết theo Đức Giêsu rồi tương lai ra sao. Nhưng ông đứng dậy. Và chính động tác đó đã phân chia cuộc đời Mátthêu thành hai phần: trước tiếng gọi và sau tiếng gọi.
★ Và xin được kết thúc bản tin hôm nay bằng hình ảnh thật đẹp của thánh Mátthêu, người thu thuế đang ngồi nơi bàn thu thuế thì bất ngờ nghe Đức Giêsu gọi: “Anh hãy theo tôi.” Chỉ một lời gọi ngắn ngủi, nhưng đủ để đổi hướng cả một đời người. Mátthêu đang ngồi giữa những con số, những món tiền, những tính toán và cả ánh mắt không mấy thiện cảm của đồng bào dành cho một người làm nghề thu thuế; thế nhưng Đức Giêsu không nhìn ông bằng cái nhìn đóng khung của quá khứ. Người nhìn thấy nơi Mátthêu một con người có thể đứng dậy, có thể thay đổi, có thể trở thành môn đệ, có thể trở thành Tông đồ và sau này trở thành người loan báo Tin Mừng. Điều ấy thật đẹp để khép lại bản tin Giáo hội hôm nay: Thiên Chúa không chỉ gọi những người đã hoàn hảo; Người gọi những con người thật, với cả quá khứ, giới hạn, những góc tối và những điều chưa trọn vẹn của họ. Người không chờ Mátthêu sửa xong cuộc đời rồi mới gọi; chính lời gọi của Chúa đã mở ra con đường để ông thay đổi cuộc đời. Và điều kỳ diệu là Mátthêu đã đứng dậy. Ông không xin thêm thời gian để tính toán thiệt hơn, không đòi biết trước con đường phía trước sẽ đưa mình đến đâu, nhưng đứng dậy và đi theo Đức Giêsu. Từ chiếc bàn thu thuế, ông bước vào hành trình của người môn đệ; từ một con người bị nhiều người xa lánh, ông trở thành chứng nhân của lòng thương xót; từ người quen ghi những khoản tiền, ông trở thành người ghi lại Tin Mừng về Đức Giêsu Kitô cho muôn thế hệ. Tin Mừng phụng vụ hôm nay xác nhận chính chuyển động ấy: Đức Giêsu thấy Mátthêu, gọi ông, và ông đứng dậy đi theo Người.
Trong ngày kính thánh Mátthêu Tông đồ và tác giả Tin Mừng, câu chuyện ấy cũng trở thành lời mời gọi dành cho mỗi người chúng ta. Có thể chúng ta cũng đang ngồi bên một “bàn thu thuế” nào đó của riêng mình: bàn của những toan tính, tiền bạc, thành kiến, thất bại, mặc cảm, vết thương, những thói quen cũ hay những điều khiến chúng ta nghĩ rằng mình không còn xứng đáng để được Chúa gọi. Có thể “bàn thu thuế” của một người là quá khứ mà họ không tha thứ được cho chính mình. Của người khác là một thành công họ sợ phải rời bỏ. Của người khác nữa là chiếc điện thoại đã chiếm hết thời gian của gia đình và cầu nguyện. Có người ngồi ở bàn của sự cay đắng. Có người ở bàn của tham vọng. Có người ở bàn của mặc cảm. Có người ngồi quá lâu bên một vết thương đến mức bắt đầu tin rằng mình chính là vết thương ấy. Nhưng Đức Giêsu vẫn đi ngang qua đời chúng ta và vẫn nói: “Hãy theo Thầy.” Người không chỉ nhìn thấy con người chúng ta đang là; Người nhìn thấy con người chúng ta có thể trở thành nếu dám trao cuộc đời cho Người.
Và nếu hôm nay chúng ta vừa nghe tin một cụ bà 101 tuổi lãnh nhận Bí tích Rửa tội, có lẽ đó là lời nhắc rằng không bao giờ quá trễ để đứng dậy. Nếu chúng ta vừa nghe về 16 tân linh mục và 7 tân phó tế, đó là lời nhắc rằng lời “Hãy theo Thầy” vẫn đang được những con người trẻ tuổi đáp lại. Nếu chúng ta nghe về những đan sĩ Cát Minh, đó là lời nhắc có những người theo Chúa bằng con đường thinh lặng. Nếu chúng ta nghe về Bambino Gesù, đó là lời nhắc có những người theo Chúa bằng khoa học và việc chăm sóc trẻ bệnh. Nếu chúng ta nghe về người di dân, các nạn nhân chiến tranh hay những gia đình bị thương vì ly dị, đó là lời nhắc rằng theo Chúa cũng đồng nghĩa với học lấy ánh mắt của Người để nhìn người khác. Nếu chúng ta nghe về truyền giáo kỹ thuật số, về trí tuệ nhân tạo và an toàn trẻ em, đó là lời nhắc rằng chiếc bàn thu thuế của Mátthêu ngày xưa hôm nay có thể đã biến thành một màn hình; và ngay giữa những thuật toán, những dữ liệu, những lượt xem và những con số ấy, Đức Kitô vẫn đang đi ngang qua và gọi những người môn đệ biết dùng công nghệ nhưng không để công nghệ lấy mất trái tim mình.
Giữa một thế giới còn chiến tranh, chia rẽ, cô đơn, những gia đình mang thương tích, những người trẻ đang lạc hướng và một xã hội thay đổi rất nhanh bởi công nghệ, Tin Mừng thánh Mátthêu nhắc chúng ta rằng một cuộc đời vẫn có thể bắt đầu lại từ một lời gọi của Chúa và một quyết định đứng dậy của con người. Giáo hội hôm nay cũng được mời gọi mang lấy ánh mắt của Đức Giêsu: đừng vội đóng khung một người trong quá khứ của họ; đừng chỉ nhìn tội lỗi mà quên khả năng hoán cải; đừng chỉ nhìn những gì một con người đã làm mà quên những gì ân sủng Thiên Chúa còn có thể thực hiện nơi họ; đừng gọi một người là “kẻ thất bại” khi Thiên Chúa vẫn có thể viết một chương mới; đừng gọi một người là “vô dụng” khi họ vẫn là con cái được Thiên Chúa yêu; đừng tuyệt vọng về người trẻ chỉ vì họ đang lạc hướng; đừng tuyệt vọng về một gia đình chỉ vì họ đang ở giữa khủng hoảng; và cũng đừng tuyệt vọng về chính mình chỉ vì mình đã từng ngồi quá lâu ở một chiếc bàn không thuộc về ơn gọi thật sự của mình.
Bởi chính Mátthêu là bằng chứng rằng lòng thương xót có thể biến một người thu thuế thành Tông đồ, biến một quá khứ nhiều góc khuất thành một cuộc đời loan báo Tin Mừng, và biến một con người tưởng như đứng bên lề cộng đoàn thành người dẫn biết bao thế hệ đến gặp Đức Kitô. Một trong những suy niệm được Vatican News giới thiệu trong ngày lễ hôm nay nhấn mạnh rằng Đức Giêsu không dừng lại ở những tính từ người ta dán lên Mátthêu; Người đi đến con người, đến trái tim. Và ánh nhìn ấy chính là khởi điểm của nhiệt tâm loan báo Tin Mừng. Giáo hội hôm nay cũng chỉ thật sự truyền giáo khi biết nhìn như thế. Trước khi nói với một người về Thiên Chúa, hãy để người ấy cảm nhận mình được nhìn như một con người. Trước khi đòi họ thay đổi, hãy giúp họ tin rằng sự thay đổi là có thể. Trước khi nói “hãy theo Chúa”, hãy cho họ thấy một cộng đoàn nơi người tội lỗi không bị khinh miệt, người bị thương không bị bỏ lại, người nghèo không trở thành gánh nặng và người trở về luôn có một chỗ trong bàn tiệc.
Xin thánh Mátthêu Tông đồ và tác giả Tin Mừng cầu bầu cho Đức Thánh Cha Lêô XIV và các mục tử của Giáo hội; cầu cho các Đức Giám mục Việt Nam chuẩn bị bước vào Hội nghị thường niên kỳ II năm 2026; cầu cho Giáo phận Bùi Chu chuẩn bị cung hiến Nhà thờ Chính tòa; cầu cho những tân linh mục và tân phó tế vừa lãnh nhận thánh chức; cầu cho những người trẻ đang phân định ơn gọi; cầu cho những gia đình đang mang vết thương; cầu cho người di dân, người nghèo, trẻ em, người bệnh, người khuyết tật; cầu cho các nạn nhân của chiến tranh mà hôm nay từng tiếng động tại Đền thờ Thánh Phêrô đang nhắc chúng ta nhớ đến; và cầu cho mỗi người chúng ta, để giữa những ồn ào của cuộc sống vẫn nhận ra được tiếng Đức Giêsu rất nhỏ nhưng rất rõ: “Hãy theo Thầy.” Xin cho chúng ta không chỉ nghe. Xin cho chúng ta biết đứng dậy.
Vì cuối cùng, Tin Mừng không thay đổi thế giới bằng những con người chỉ biết ngồi nghe. Tin Mừng thay đổi thế giới qua những người đã nghe và đứng lên. Mátthêu đứng lên, và một Tin Mừng được viết. Phêrô đứng lên, và Giáo hội được củng cố. Phaolô đứng lên khỏi con đường Đamas, và Tin Mừng đi đến các dân ngoại. Biết bao nhà truyền giáo đứng lên khỏi quê hương mình để đi đến những vùng đất họ chưa từng biết. Biết bao linh mục đứng lên sau lời truyền chức để bước đến những giáo xứ nghèo. Biết bao tu sĩ đứng lên mỗi sáng để bắt đầu lại đời cầu nguyện và phục vụ. Biết bao cha mẹ đứng lên sau một đêm mất ngủ để tiếp tục chăm sóc con. Biết bao bệnh nhân đứng lên từ sự tuyệt vọng để sống ngày hôm nay như một ân ban. Và có một cụ bà 101 tuổi vừa bước vào dòng nước Rửa tội để nói với chúng ta rằng: với Thiên Chúa, vẫn còn có thể bắt đầu.
Kính chúc quý vị và anh chị em trong ngày lễ thánh Mátthêu Tông đồ và tác giả Tin Mừng biết nghe tiếng Chúa đang đi ngang qua chính cuộc đời mình; biết nhận ra ánh mắt của Người không kết án nhưng mở ra tương lai; biết can đảm bỏ lại những chiếc bàn đang trói buộc mình; biết đứng dậy khỏi thất vọng, thành kiến và sợ hãi; và nhất là biết theo Chúa không chỉ bằng những lời đạo đức nhưng bằng một cuộc đời thật sự được biến đổi. Xin thánh Mátthêu cầu cho chúng ta biết sống lòng thương xót mà chính ngài đã nhận được, để khi gặp một người có quá khứ, chúng ta không đóng cửa tương lai của họ; khi gặp một người đang sa ngã, chúng ta không quên rằng Chúa vẫn có thể gọi họ; và khi nhìn vào chính những yếu đuối của mình, chúng ta cũng không bao giờ quên rằng Đức Giêsu vẫn đang đi ngang qua. Người vẫn nhìn. Người vẫn gọi. Và lời ấy sáng nay vẫn còn vang lên cho Giáo hội và cho từng người chúng ta: “Anh hãy theo tôi.” Kính chúc quý vị và anh chị em một ngày lễ thánh Mátthêu tràn đầy bình an, lòng thương xót và niềm vui của người môn đệ, và xin hẹn gặp lại trong những bản tin tiếp theo của đời sống Giáo hội.
Lm. Anmai, CSsR